Her Sivil Hava Aracı Kazasında Teknik Araştırma Zorunlu mu? 2920 m.12 | 2026
2920 m.12’nin açık hükmü nedir?
Kanun her sivil hava aracı kazasında teknik bakımdan araştırma ve inceleme yapılacağını emreder. Araştırmanın amacı yalnız olayın gerçekleştiğini belgelemek değil, kazanın nedenlerini ve oluş şeklini açıklığa kavuşturmaktır.
Madde ayrıca önleyici amaca sahiptir: ulaşılan teknik bulgular, sivil havacılıkta can ve mal güvenliğini artırmak ve aynı tür kazaların tekrarını önlemek için kullanılır.
Her kaza teknik incelemeye tabi midir?
M.12 ‘her sivil hava aracı kazası’ ifadesini kullanır. Bu nedenle olayın ekonomik büyüklüğüne veya kamuoyundaki görünürlüğüne göre teknik araştırmadan vazgeçilmesi kanun metniyle bağdaşmaz.
Bir olayın ‘kaza’ niteliği somut olay ve havacılık mevzuatındaki tanımlarla belirlenir. Kaza niteliği oluştuğunda m.12’nin teknik araştırma rejimi devreye girer.
Teknik araştırmanın amacı nedir?
Amaç neden-sonuç zincirini, teknik arızayı, insan faktörünü, operasyonel koşulları ve ilgili diğer unsurları emniyet perspektifinden aydınlatmaktır.
Araştırmanın çıktısı geçmiş olaya ilişkin açıklama üretirken aynı zamanda gelecekte benzer olayları önlemeye yarayan emniyet önerilerinin temelini oluşturur.
Ceza soruşturmasından farkı nedir?
Teknik araştırma, suç isnadı ve ceza tayini amacıyla kurulmuş değildir. Ceza soruşturması Cumhuriyet savcılığı tarafından ceza muhakemesi kurallarına göre yürütülür.
Aynı olayda teknik ve adli süreç eşzamanlı ilerleyebilir. M.13 de araştırma kurulunun Cumhuriyet savcısıyla işbirliği yapacağını açıkça kabul eder.
M.11 ile bağlantı nedir?
Teknik araştırmanın sağlıklı olabilmesi için enkaz, kayıtlar ve diğer delillerin korunması gerekir. M.11 bu nedenle kurtarma ve can-mal güvenliği dışındaki müdahaleleri sınırlar.
İşletmeci ve mahalli makamlar, teknik incelemeyi zorlaştırabilecek gereksiz yer değiştirme, sökme veya veri değiştirme işleminden kaçınmalıdır.
Araştırma sonucunda ne olur?
M.12 teknik araştırmayı öngörür; m.13 kurulu ve m.14 raporu düzenler. Bu üç madde birlikte okunduğunda incelemenin kurumsal yapısı ortaya çıkar.
Sonuçlar ayrıntılı ve gerekçeli rapora dönüştürülür; tespitler ile tekrarın önlenmesi için uygun görülen tedbir ve öneriler m.14 kapsamındaki raporda yer alır.
Kaza dosyasında hukuki ayrım neden önemlidir?
M.12’deki araştırmanın hedefi emniyet ve tekrarın önlenmesidir. Teknik araştırma ile adli soruşturma aynı amaçla yürütülen tek süreç değildir. 2920 sayılı Kanunun kaza araştırması hükümleri, emniyetin geliştirilmesine ve olayın teknik nedenlerinin açıklanmasına yöneliktir. Ceza soruşturması ise suç şüphesinin bulunup bulunmadığını ve ceza sorumluluğunu değerlendirir. Bu nedenle işletmeci, malik, pilot, mürettebat ve diğer ilgililer her iki sürecin kayıtlarını birbirine karıştırmadan saklamalıdır.
İşletmeci hangi kayıtları korumalıdır?
Özellikle kazanın oluş sırasını gösterebilecek teknik ve operasyonel kayıtlar, m.12 araştırmasının maddi temelini oluşturur. Uçuş planı, teknik günlükler, bakım kayıtları, uçuş ve kabin ekibi görev çizelgeleri, operasyon mesajları, hava trafik kayıtları, varsa görüntü ve elektronik veriler ile kaza sonrasında düzenlenen ilk tutanaklar korunmalıdır. 2920 m.11 uyarınca zorunlu kurtarma ve can-mal güvenliği tedbirleri dışında araştırmanın selametini bozacak müdahalelerden kaçınılması gerekir. Kayıtların sonradan değiştirilmemesi ve kim tarafından teslim alındığının izlenmesi önemlidir.
Araştırma sürecinde delil zinciri nasıl korunur?
Kaza veya ciddi emniyet olayında delilin bulunduğu yer, ilk tespit zamanı, kimin muhafaza altına aldığı ve hangi kuruma teslim edildiği açıkça kaydedilmelidir. M.12’nin teknik araştırma amacı, delilin özgün haliyle korunmasını zorunlu kılan m.11 ile doğrudan bağlantılıdır. Enkaz parçası, elektronik kayıt veya teknik belge üzerinde zorunlu olmayan işlem yapılması hem teknik incelemeyi hem adli değerlendirmeyi zorlaştırabilir. İşletmenin iç prosedürü, kamu makamlarının talimatı ve araştırma kurulunun talepleriyle uyumlu yürütülmelidir.
Teknik araştırma kusur veya ceza hükmü verir mi?
2920 m.12-14 sisteminin temel amacı kazanın nedenlerini ve oluş biçimini açıklığa kavuşturmak, benzer olayların tekrarını önlemeye katkı sağlamaktır. Teknik rapordaki tespitler başka hukuki süreçlerde delil değeri taşıyabilse de ceza mahkemesinin veya hukuk mahkemesinin görevini ortadan kaldırmaz. M.12 teknik neden araştırmasını düzenler; tazminat veya ceza sorumluluğu hakkında hüküm kuran bir madde değildir. Bu nedenle rapordaki teknik sebep ile hukuki kusur kavramları otomatik olarak eş anlamlı kabul edilmemelidir.
İlgililerin açıklama ve belge yükümlülüğü
Araştırma ve İnceleme Kurulu m.13 kapsamında ilgili kişileri dinleyebilir ve teknik uzmanlık gereken alanlarda başka uzmanlardan yararlanabilir. Kurulun ihtiyaç duyduğu kayıtların düzenli, erişilebilir ve aslına uygun biçimde sunulması araştırmanın sağlıklı yürütülmesi bakımından önemlidir. Kazaya ilişkin teknik açıklamalar somut kayıtlarla desteklenmelidir. Açıklamanın hangi sıfatla ve hangi makam önünde verildiği ayrıca not edilmeli; adli soruşturmadaki haklar ile teknik araştırmadaki işbirliği yükümlülüğü birbirinden ayrılmalıdır.
Sigorta ve tazminat dosyası bakımından sonuç
Bir hava aracı kazası veya emniyet olayı çoğu zaman sigorta, yolcu/üçüncü kişi tazminatı, iş ilişkisi ve işletme sorumluluğu bakımından da sonuç doğurur. Teknik incelemenin sonucu, sigortacının teminat ve rücu değerlendirmesinde önemli olabilir. Olayın ilk saatlerinde yapılan maddi tespitler, zarar kalemleri, yolcu ve yük kayıtları, sigorta ihbarı ve teknik kayıtların korunması ilerideki uyuşmazlıkta belirleyici olabilir. Teknik araştırmanın varlığı, hak düşürücü veya zamanaşımı sürelerinin ayrıca değerlendirilmesi gereğini ortadan kaldırmaz.
Kurumsal kriz yönetiminde yapılacaklar
Havacılık işletmeleri kaza veya önemli emniyet olayı için önceden yazılı kriz prosedürü bulundurmalıdır. İlk bildirim sorumlusu, delil ve veri koruma sorumlusu, kamu makamlarıyla temas kişisi, yolcu/yakın iletişimi ve basın açıklaması yetkisi ayrı ayrı tanımlanmalıdır. Kurumun ilk iletişiminde ‘neden araştırılıyor’ ifadesi kullanılmalı; kanıtlanmamış sebep ilan edilmemelidir. Kurum içi bilgi notlarında kesinleşmemiş teknik nedenlerin gerçekmiş gibi yazılması hem yanlış bilgilendirme hem ilerideki hukuki süreç açısından risklidir.
Kişisel veri ve gizlilik boyutu
Kaza dosyası; sağlık bilgileri, yolcu listeleri, çalışan kayıtları, ses/görüntü ve iletişim verileri içerebilir. Bu verilerin araştırma, adli süreç, sigorta ve yasal yükümlülük amaçları dışında kontrolsüz paylaşılmaması gerekir. Teknik araştırma için gerekli veriler görevli ve yetkili kişilerle sınırlı paylaşılmalıdır. Resmî makama mevzuat gereği yapılan aktarım ile kamuya veya sosyal medyaya yapılan açıklama aynı hukuki zeminde değildir. İşletme, erişim yetkisini olay dosyasındaki görevlerle sınırlandırmalıdır.
İç denetim kontrol listesi
Hukuk ve emniyet birimi; olayın 2920 m.10 kapsamında bildirilip bildirilmediğini, m.11 delil korumasının sağlanıp sağlanmadığını, m.12 teknik araştırması için gerekli kayıtların eksiksiz ayrıldığı, teknik kayıtların güvenceye alınıp alınmadığını, araştırma kurulunun taleplerinin kayda bağlanıp bağlanmadığını ve sigorta bildirimlerinin zamanında yapılıp yapılmadığını birlikte kontrol etmelidir. Her adımın tarih-saat bilgisi bulunmalıdır.
Mersin ve Türkiye genelinde uygulama
2920 sayılı Kanun Türkiye genelinde uygulanır. Olayın Mersin, İstanbul, Ankara veya başka bir ilde meydana gelmesi m.12 hükmünün esasını değiştirmez. Yetkili kamu birimleri, havaalanı işletmecisi, kolluk ve adli makamlar olayın yerine göre değişebilir; ancak kanundaki teknik araştırma ve delil koruma çerçevesi ülke çapında uygulanır. Uluslararası unsur bulunan olaylarda Türkiye’nin taraf olduğu havacılık anlaşmaları ve ilgili ikincil mevzuat da ayrıca dikkate alınır.
İlgili site içi rehberler
- Sivil hava aracı kazası bildirimi — 2920 m.10
- Uçak kazası sonrası enkaz ve delil koruma — 2920 m.11
- Havacılık kazası ve ciddi olay raporlama ayrımı
Resmî kaynaklar
Güncel kanun metni için Mevzuat Bilgi Sistemi ve sektörel mevzuat için Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Kanunlar sayfası esas alınmalıdır. 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun işlem tarihinde yürürlükte bulunan metni kontrol edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Her sivil hava aracı kazasında teknik inceleme yapılır mı?
Evet. M.12’nin metni her sivil hava aracı kazası için teknik araştırma ve inceleme öngörür.
Amaç kusurluyu bulmak mı?
Temel amaç kazanın neden ve oluş biçimini açıklamak ve tekrarını önlemektir.
Savcılık soruşturması ayrıca olabilir mi?
Evet. Teknik araştırma adli soruşturmanın yerine geçmez.
Deliller neden korunmalı?
Teknik araştırmanın güvenilirliği için enkaz ve kayıtların özgün hali önemlidir; m.11 bunu korur.
Rapor hangi maddede?
Araştırma ve inceleme raporu m.14’te düzenlenir.
Araştırma kurulu hangi maddede?
Kurulun yapısı ve yetkileri m.13’te düzenlenir.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI — Güncelleme: 23.09.2026.
2920 m.12 teknik kaza araştırması: uygulama notu 1
Teknik günlük ve bakım kayıtlarının olaydan önceki son durumuyla korunması, neden analizi için kritiktir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.12 teknik kaza araştırması: uygulama notu 2
Uçuş ekibinin görev ve dinlenme kayıtları ile meteorolojik veriler olayın insan faktörü ve operasyon boyutunu açıklayabilir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.12 teknik kaza araştırması: uygulama notu 3
Elektronik kayıtların kopyası alınırken bütünlüğü gösterecek yöntem ve teslim zinciri kullanılmalıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.12 teknik kaza araştırması: uygulama notu 4
Teknik günlük ve bakım kayıtlarının olaydan önceki son durumuyla korunması, neden analizi için kritiktir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.12 teknik kaza araştırması: uygulama notu 5
Uçuş ekibinin görev ve dinlenme kayıtları ile meteorolojik veriler olayın insan faktörü ve operasyon boyutunu açıklayabilir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.12 teknik kaza araştırması: uygulama notu 6
Elektronik kayıtların kopyası alınırken bütünlüğü gösterecek yöntem ve teslim zinciri kullanılmalıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.12 teknik kaza araştırması: uygulama notu 7
Teknik günlük ve bakım kayıtlarının olaydan önceki son durumuyla korunması, neden analizi için kritiktir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.12 teknik kaza araştırması: uygulama notu 8
Uçuş ekibinin görev ve dinlenme kayıtları ile meteorolojik veriler olayın insan faktörü ve operasyon boyutunu açıklayabilir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.12 teknik kaza araştırması: uygulama notu 9
Elektronik kayıtların kopyası alınırken bütünlüğü gösterecek yöntem ve teslim zinciri kullanılmalıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.12 teknik kaza araştırması: uygulama notu 10
Teknik günlük ve bakım kayıtlarının olaydan önceki son durumuyla korunması, neden analizi için kritiktir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.12 teknik kaza araştırması: uygulama notu 11
Uçuş ekibinin görev ve dinlenme kayıtları ile meteorolojik veriler olayın insan faktörü ve operasyon boyutunu açıklayabilir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.12 teknik kaza araştırması: uygulama notu 12
Elektronik kayıtların kopyası alınırken bütünlüğü gösterecek yöntem ve teslim zinciri kullanılmalıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.12 teknik kaza araştırması: uygulama notu 13
Teknik günlük ve bakım kayıtlarının olaydan önceki son durumuyla korunması, neden analizi için kritiktir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
