Ölüm veya Yaralanma Olmayan Havacılık Olayında Kaza Esasları Uygulanabilir mi? 2920 m.15 | 2026
2920 m.15’in açık hükmü nedir?
Madde, ölüm veya yaralanma bulunmayan her olayı otomatik olarak önemsiz saymaz. Can ve mal güvenliğinin korunması bakımından önem taşıyan olaylar için Bakanlığa kaza bölümündeki esasları kıyasen uygulama yetkisi verir.
Bu yaklaşım havacılık emniyetinin yalnız gerçekleşmiş ağır zarara değil, ağır zarara dönüşebilecek olaylara da odaklanmasını sağlar.
Ölüm veya yaralanma şart mı?
Hayır. M.15 zaten açıkça ölüm veya yaralanma olmasa dahi uygulanabilecek bir mekanizma kurar.
Önemli olan olayın sivil havacılıkta can ve mal güvenliğinin korunması bakımından taşıdığı önemdir.
Kıyasen uygulama ne anlama gelir?
Kanunun kaza bölümünde bildirim, delil koruma, araştırma, kurul ve rapor gibi birbirini tamamlayan esaslar bulunur. M.15 uygun olayda bu çerçevenin kıyasen kullanılabilmesini sağlar.
Hangi tedbirin somut olayda uygulanacağı yetkili makamın değerlendirmesi ve ilgili ikincil mevzuatla birlikte belirlenir.
Hasar yoksa kayıt tutmak gerekir mi?
Emniyet açısından önemli olayda teknik ve operasyonel kayıtların korunması gerekir. Hasarın gerçekleşmemiş olması, olayın gelecekteki risk bakımından değerini ortadan kaldırmaz.
Yakın tehlike ve ramak kala olayların analizi, aynı zincirin ileride kazaya dönüşmesini engellemek için önemlidir.
SHY-OLAY ile ilişki nedir?
Havacılık emniyet olaylarının zorunlu veya gönüllü raporlanmasına ilişkin ikincil mevzuat ayrıca uygulanır. M.15 ise 2920 sayılı Kanun düzeyinde kaza bölümü esaslarının kıyasen uygulanabilmesine ilişkindir.
Bu nedenle olay sınıflandırması yapılırken hem Kanun hem güncel SHGM raporlama mevzuatı birlikte kontrol edilmelidir.
İşletme ne yapmalıdır?
Olayı önemsizleştirmeden emniyet riskini kayda almalı, gerekli raporlamayı yapmalı, verileri korumalı ve yetkili makamın inceleme talimatını izlemelidir.
İç emniyet incelemesi de kök neden ve düzeltici faaliyetler bakımından bağımsız şekilde yürütülmelidir.
Kaza dosyasında hukuki ayrım neden önemlidir?
M.15, kazaya dönüşmeyen fakat emniyet açısından önemli olaylar için kaza bölümünün yöntemlerini kıyasen devreye sokabilecek bir yetki oluşturur. Teknik araştırma ile adli soruşturma aynı amaçla yürütülen tek süreç değildir. 2920 sayılı Kanunun kaza araştırması hükümleri, emniyetin geliştirilmesine ve olayın teknik nedenlerinin açıklanmasına yöneliktir. Ceza soruşturması ise suç şüphesinin bulunup bulunmadığını ve ceza sorumluluğunu değerlendirir. Bu nedenle işletmeci, malik, pilot, mürettebat ve diğer ilgililer her iki sürecin kayıtlarını birbirine karıştırmadan saklamalıdır.
İşletmeci hangi kayıtları korumalıdır?
Olayın önemini gösterecek operasyonel, teknik ve risk kayıtları ilk andan korunmalıdır. Uçuş planı, teknik günlükler, bakım kayıtları, uçuş ve kabin ekibi görev çizelgeleri, operasyon mesajları, hava trafik kayıtları, varsa görüntü ve elektronik veriler ile kaza sonrasında düzenlenen ilk tutanaklar korunmalıdır. 2920 m.11 uyarınca zorunlu kurtarma ve can-mal güvenliği tedbirleri dışında araştırmanın selametini bozacak müdahalelerden kaçınılması gerekir. Kayıtların sonradan değiştirilmemesi ve kim tarafından teslim alındığının izlenmesi önemlidir.
Araştırma sürecinde delil zinciri nasıl korunur?
Kaza veya ciddi emniyet olayında delilin bulunduğu yer, ilk tespit zamanı, kimin muhafaza altına aldığı ve hangi kuruma teslim edildiği açıkça kaydedilmelidir. Can veya mal güvenliği bakımından önemin değerlendirilmesi gerçek olay verilerine dayanmalıdır. Enkaz parçası, elektronik kayıt veya teknik belge üzerinde zorunlu olmayan işlem yapılması hem teknik incelemeyi hem adli değerlendirmeyi zorlaştırabilir. İşletmenin iç prosedürü, kamu makamlarının talimatı ve araştırma kurulunun talepleriyle uyumlu yürütülmelidir.
Teknik araştırma kusur veya ceza hükmü verir mi?
2920 m.12-14 sisteminin temel amacı kazanın nedenlerini ve oluş biçimini açıklığa kavuşturmak, benzer olayların tekrarını önlemeye katkı sağlamaktır. Teknik rapordaki tespitler başka hukuki süreçlerde delil değeri taşıyabilse de ceza mahkemesinin veya hukuk mahkemesinin görevini ortadan kaldırmaz. Kıyasen teknik inceleme yapılması, olayın otomatik olarak hukuki anlamda kaza veya suç sayıldığı sonucunu doğurmaz. Bu nedenle rapordaki teknik sebep ile hukuki kusur kavramları otomatik olarak eş anlamlı kabul edilmemelidir.
İlgililerin açıklama ve belge yükümlülüğü
Araştırma ve İnceleme Kurulu m.13 kapsamında ilgili kişileri dinleyebilir ve teknik uzmanlık gereken alanlarda başka uzmanlardan yararlanabilir. Kurulun ihtiyaç duyduğu kayıtların düzenli, erişilebilir ve aslına uygun biçimde sunulması araştırmanın sağlıklı yürütülmesi bakımından önemlidir. İşletme önemli emniyet olayını hafife almadan resmî taleplere cevap vermelidir. Açıklamanın hangi sıfatla ve hangi makam önünde verildiği ayrıca not edilmeli; adli soruşturmadaki haklar ile teknik araştırmadaki işbirliği yükümlülüğü birbirinden ayrılmalıdır.
Sigorta ve tazminat dosyası bakımından sonuç
Bir hava aracı kazası veya emniyet olayı çoğu zaman sigorta, yolcu/üçüncü kişi tazminatı, iş ilişkisi ve işletme sorumluluğu bakımından da sonuç doğurur. Hasarsız veya yaralanmasız olaylarda dahi sözleşmedeki bildirim yükümlülükleri ayrıca kontrol edilmelidir. Olayın ilk saatlerinde yapılan maddi tespitler, zarar kalemleri, yolcu ve yük kayıtları, sigorta ihbarı ve teknik kayıtların korunması ilerideki uyuşmazlıkta belirleyici olabilir. Teknik araştırmanın varlığı, hak düşürücü veya zamanaşımı sürelerinin ayrıca değerlendirilmesi gereğini ortadan kaldırmaz.
Kurumsal kriz yönetiminde yapılacaklar
Havacılık işletmeleri kaza veya önemli emniyet olayı için önceden yazılı kriz prosedürü bulundurmalıdır. İlk bildirim sorumlusu, delil ve veri koruma sorumlusu, kamu makamlarıyla temas kişisi, yolcu/yakın iletişimi ve basın açıklaması yetkisi ayrı ayrı tanımlanmalıdır. ‘Zarar yok, dosya kapandı’ yaklaşımı yerine emniyet öneminin değerlendirilmesi gerekir. Kurum içi bilgi notlarında kesinleşmemiş teknik nedenlerin gerçekmiş gibi yazılması hem yanlış bilgilendirme hem ilerideki hukuki süreç açısından risklidir.
Kişisel veri ve gizlilik boyutu
Kaza dosyası; sağlık bilgileri, yolcu listeleri, çalışan kayıtları, ses/görüntü ve iletişim verileri içerebilir. Bu verilerin araştırma, adli süreç, sigorta ve yasal yükümlülük amaçları dışında kontrolsüz paylaşılmaması gerekir. Olay verileri, gerekli emniyet ve yasal amaçla sınırlı erişimle işlenmelidir. Resmî makama mevzuat gereği yapılan aktarım ile kamuya veya sosyal medyaya yapılan açıklama aynı hukuki zeminde değildir. İşletme, erişim yetkisini olay dosyasındaki görevlerle sınırlandırmalıdır.
İç denetim kontrol listesi
Hukuk ve emniyet birimi; olayın 2920 m.10 kapsamında bildirilip bildirilmediğini, m.11 delil korumasının sağlanıp sağlanmadığını, olayın can-mal güvenliği bakımından öneminin değerlendirilip gerekçelendirildiği, teknik kayıtların güvenceye alınıp alınmadığını, araştırma kurulunun taleplerinin kayda bağlanıp bağlanmadığını ve sigorta bildirimlerinin zamanında yapılıp yapılmadığını birlikte kontrol etmelidir. Her adımın tarih-saat bilgisi bulunmalıdır.
Mersin ve Türkiye genelinde uygulama
2920 sayılı Kanun Türkiye genelinde uygulanır. Olayın Mersin, İstanbul, Ankara veya başka bir ilde meydana gelmesi m.15 hükmünün esasını değiştirmez. Yetkili kamu birimleri, havaalanı işletmecisi, kolluk ve adli makamlar olayın yerine göre değişebilir; ancak kanundaki teknik araştırma ve delil koruma çerçevesi ülke çapında uygulanır. Uluslararası unsur bulunan olaylarda Türkiye’nin taraf olduğu havacılık anlaşmaları ve ilgili ikincil mevzuat da ayrıca dikkate alınır.
İlgili site içi rehberler
- Sivil hava aracı kazası bildirimi — 2920 m.10
- Uçak kazası sonrası enkaz ve delil koruma — 2920 m.11
- Havacılık kazası ve ciddi olay raporlama ayrımı
Resmî kaynaklar
Güncel kanun metni için Mevzuat Bilgi Sistemi ve sektörel mevzuat için Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Kanunlar sayfası esas alınmalıdır. 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun işlem tarihinde yürürlükte bulunan metni kontrol edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Yaralanma yoksa m.15 uygulanabilir mi?
Evet.
Maddi hasar şart mı?
Madde, can ve mal güvenliği bakımından önem taşıyan olayı esas alır; yalnız gerçekleşmiş zarar ölçütü koymaz.
Yetki kimdedir?
Kanun metni Bakanlığa kıyasen işlem yapma yetkisi verir.
Olay teknik olarak araştırılabilir mi?
Yetkili makam kaza bölümündeki esasları kıyasen uygulayabilir.
SHY-OLAY ayrıca geçerli mi?
Evet, olay raporlama mevzuatı ayrıca kontrol edilmelidir.
‘Kimse yaralanmadı’ diyerek kayıt kapatılabilir mi?
Can-mal güvenliği bakımından önemliyse böyle bir yaklaşım m.15’in önleyici mantığıyla bağdaşmaz.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI — Güncelleme: 23.09.2026.
2920 m.15 kıyasen uygulama: uygulama notu 1
Ramak kala olaylarda uçuş veri ve bakım kayıtlarının korunması, tekrar riski analizini güçlendirir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.15 kıyasen uygulama: uygulama notu 2
Olay sınıflandırmasının neden düşük veya yüksek riskli kabul edildiği yazılı gerekçeye bağlanmalıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.15 kıyasen uygulama: uygulama notu 3
İç emniyet raporu ile zorunlu resmî raporlama birbirinin yerine geçirilmemelidir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.15 kıyasen uygulama: uygulama notu 4
Ramak kala olaylarda uçuş veri ve bakım kayıtlarının korunması, tekrar riski analizini güçlendirir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.15 kıyasen uygulama: uygulama notu 5
Olay sınıflandırmasının neden düşük veya yüksek riskli kabul edildiği yazılı gerekçeye bağlanmalıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.15 kıyasen uygulama: uygulama notu 6
İç emniyet raporu ile zorunlu resmî raporlama birbirinin yerine geçirilmemelidir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.15 kıyasen uygulama: uygulama notu 7
Ramak kala olaylarda uçuş veri ve bakım kayıtlarının korunması, tekrar riski analizini güçlendirir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.15 kıyasen uygulama: uygulama notu 8
Olay sınıflandırmasının neden düşük veya yüksek riskli kabul edildiği yazılı gerekçeye bağlanmalıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.15 kıyasen uygulama: uygulama notu 9
İç emniyet raporu ile zorunlu resmî raporlama birbirinin yerine geçirilmemelidir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.15 kıyasen uygulama: uygulama notu 10
Ramak kala olaylarda uçuş veri ve bakım kayıtlarının korunması, tekrar riski analizini güçlendirir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.15 kıyasen uygulama: uygulama notu 11
Olay sınıflandırmasının neden düşük veya yüksek riskli kabul edildiği yazılı gerekçeye bağlanmalıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.15 kıyasen uygulama: uygulama notu 12
İç emniyet raporu ile zorunlu resmî raporlama birbirinin yerine geçirilmemelidir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.15 kıyasen uygulama: uygulama notu 13
Ramak kala olaylarda uçuş veri ve bakım kayıtlarının korunması, tekrar riski analizini güçlendirir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.15 kıyasen uygulama: uygulama notu 14
Olay sınıflandırmasının neden düşük veya yüksek riskli kabul edildiği yazılı gerekçeye bağlanmalıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
