Tanığın İstinabe Yoluyla Dinlenmesi Dilekçesi | HMK 259

Kısa ve net cevap: Türkiye içinde, davaya bakan mahkemenin yargı çevresi dışında bulunan tanığın bulunduğu yer mahkemesinde dinlenmesi HMK m.259/4 uyarınca istenebilir. Talep, asıl davanın görüldüğü mahkemeye sunulur. Dilekçede daha önce bildirilen tanığın kimliği, güncel adresi ve dinleneceği olaylar gösterilir. İstinabe hakkında karar verme ve dinlenecek hususları belirleme yetkisi mahkemeye aittir.

Bu sayfadaki Word örneği, usulüne uygun bildirilen bir tanığın yurt içindeki başka bir mahkeme aracılığıyla dinlenmesine yöneliktir. Yeni tanık listesi sunma veya yurt dışına adli yardım talebi gönderme dilekçesi değildir. Genel usul açıklaması için başka şehirde bulunan tanığın dinlenmesi yazısı incelenebilir. Buradaki rehber başvurunun metnine, adres kontrolüne, dinleme konularına ve sonraki kayıt takibine odaklanır.

Bu örneğin kullanılacağı başvuru ve mahkeme

HMK m.259/1’in temel kuralı, tanıkların davaya bakan mahkemede dinlenmesidir. Dördüncü fıkra, yargı çevresi dışında bulunan tanığın bulunduğu yer mahkemesinde dinlenmesine karar verilebilmesini düzenler. Bu nedenle başka yerde bulunmak otomatik olarak asıl mahkemeye gelme yükümlülüğünü kaldırmaz. Tanık dinleme yönteminin değişmesi için dosyada bu yönde karar bulunmalıdır.

İstinabe talebi, davanın görüldüğü mahkemeye mevcut esas numarası yazılarak verilir. Tanığın bulunduğu yerde yeni bir dava açılması istenmez. Başvurunun konusu asıl uyuşmazlığın başka mahkemeye taşınması değil, belirli bir delilin başka yerde toplanmasıdır. Dilekçenin başlığında asıl mahkeme ile tanığın bulunduğu yer mahkemesi karıştırılmamalıdır. Talimat işlemi sonradan ayrı kayıtla yürütülse de asıl davanın kimliği korunur.

Kanundaki ölçüt yalnız şehir adının farklı olması değil, tanığın mahkemenin yargı çevresi dışında bulunmasıdır. Başvurucu tanığın açık adresini yazmalı; mahkeme teşkilatı hakkında doğrulanmamış bir kabul üzerine kesin yetki açıklaması yapmamalıdır. Bulunduğu ilçenin veya yerin belirtilmesi, hangi mahkeme aracılığıyla işlem yapılacağının değerlendirilmesini sağlar. Gerektiğinde talep, uygun yer mahkemesine istinabe yazılması şeklinde kurulur.

Önceki tanık listesiyle bağlantı nasıl kurulur?

HMK m.240/2, tanıkların ad ve soyadlarını, tebliğe elverişli adreslerini ve hangi olay için dinletilmek istendiğini içeren listeyi düzenler; ikinci tanık listesi verilmesini yasaklar. İstinabe dilekçesi bu yasağı aşma aracı değildir. Daha önce gösterilmeyen bir kişi, yalnız başka şehirde bulunduğu gerekçesiyle eski tanık yerine yazılamaz. Başvuruda kişinin önceki liste içindeki yeri açık tutulmalıdır.

Önceki tanık listesi dilekçesinin tarihi ve tanığın sıra numarası belirtilir. Ad ve soyad yazımında farklılık varsa bunun aynı kişiye ilişkin bir düzeltme mi yoksa farklı kişiyi gösterme girişimi mi olduğu açıklığa kavuşturulur. Resmî kayıtla doğrulanmayan kimlik numarası eklenmez. Hazır metinde başka dosyadan kalan tanık ismi bulunması, başvurunun temelini bozacağından özellikle kontrol edilmelidir.

İlk tanık listesi henüz verilecekse bunun için sitedeki tanık listesi sunma dilekçesi ayrı bir başlangıç noktasıdır. Buradaki örnekte ise aynı tanığın dinlenme yerinin belirlenmesi ele alınır. Adresin güncellenmesi ile yeni tanık eklenmesi aynı işlem değildir. Dilekçenin konu ve açıklamalarında bu ayrım korunmalıdır.

Tanığın tebliğe elverişli adresini hazırlama

Adres bilgisi, istinabe talebinin uygulanabilmesi için temel unsurdur. İl, ilçe, mahalle, cadde veya sokak, bina ve bağımsız bölüm bilgileri mevcutsa eksiksiz yazılır. Posta kodu ve adresin ait olduğu yerin adı birbiriyle uyumlu olmalıdır. Sadece telefon numarası, sosyal medya hesabı veya çalıştığı kurumun genel adı yazılarak tebliğe elverişli adres verildiği kabul edilmemelidir.

Önceki tebligat iade dönmüşse iade kaydındaki neden okunur. Tanığın taşınması, adresin eksik yazılması veya farklı kişinin adresinin bildirilmesi aynı sorun değildir. Yeni adrese ilişkin açıklama, gerçek iade sebebini gidermelidir. Eski adresin yalnız il adını değiştirmek, adresin doğruluğunu sağlamaz. Bildirilen yeni adresin hangi bilgiye dayandığı bilinmeli ve varsa dayanak kayıt dilekçede gösterilmelidir.

HMK m.240/3, adres gösterilmemesi veya tanığın bildirilen adreste bulunamaması üzerine uygun kesin süre verilmesini düzenler. Bu sürede adres bildirilmez ya da yeni adres de doğru çıkmazsa tanığın dinlenilmesinden vazgeçilmiş sayılır. İstinabe talebi, bu kesin süreyi kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Mahkemenin adres konusunda verdiği ara kararın tarihi ve gerektirdiği işlem ayrı takip edilmelidir.

Tanığın hangi olaylar hakkında dinleneceği

HMK m.259/4, istinabe ile dinlenecek tanığa sorulacak hususların hâkim tarafından belirlenmesini öngörür. Taraf, dilekçesinde tanığın hangi olaya ilişkin bilgisinin bulunduğunu açıklar. Bu açıklama, önceden hazırlanmış bir tanık beyanı değildir. Tanığın ne söylemesi istendiği değil, hangi somut olayın aydınlatılmasına ihtiyaç bulunduğu yazılır.

Olay konusu belirtilirken dava dilekçesindeki veya cevap dilekçesindeki ilgili bölüme gönderme yapılabilir. Tarih aralığı, yer, işlem ve tanığın olayla bağlantısı açık tutulur. “Davamızın tümü hakkında” şeklinde geniş bir cümle yerine tanık bilgisinin hangi uyuşmazlık noktasını ilgilendirdiği belirtilir. Tanığın doğrudan görmediği veya bilmediği olaylar, görmüş gibi tanımlanmaz. Bilginin kaynağı hakkında gerçek olmayan açıklama yapılmaz.

Soru önerileri hazırlanıyorsa cevap içeren yönlendirmelerden kaçınılmalıdır. Tanığın bilgisiyle yanıtlayacağı olgu sorusu ile mahkemenin vereceği hukuki karar ayrıdır. Bir tarafın hukuken haklı olup olmadığı tanığa çözdürülecek mesele olarak gösterilmez. Tanıklık konusu önceki iddia ve savunma sınırlarıyla karşılaştırılır; dinleme yöntemi talebi, davadaki vakıaları sınırsız biçimde genişleten bir işlem gibi kullanılmaz.

Yurt içinde istinabe ile tanık dinletme talep metni

Örneği mevcut dosyanızdaki tanık listesine göre tamamlayın. Tanığın adını, önceki liste tarihini ve güncel adresini birlikte kontrol edin. Dinleme konularını kendi dosyanızdaki olaylara göre açıkça yazın. Taraflara dinleme yer ve zamanının bildirilmesi isteği sonuç bölümünde ayrıca yer almaktadır. Vekil bulunmayan başvuruda vekil satırı çıkarılmalıdır.

Tanığın istinabeyle dinlenmesi dilekçesi Word indir

Düzenlenebilir dosyayı indirip asıl dava numarasını, önceki tanık listesi tarihini ve güncel adresi tamamlayın. Dinleme konularını gerçek olaylarla sınırlı yazın. Metni imzalamadan önce yeni tanık eklenmediğini ve bildirim talebinin sonuç bölümünde bulunduğunu kontrol edin.

Tanığın İstinabeyle Dinlenmesi Dilekçesini Word Olarak İndir

Dinleme yeri, günü ve saatinin tebliğini açıkça isteyin

HMK m.259/4, istinabe yoluyla dinlenmesine karar verilen tanığın nerede, hangi gün ve saatte dinleneceğinin taraflara talepleri hâlinde tebliğini düzenler. Bu nedenle dilekçede yalnız “tanık bulunduğu yerde dinlensin” demekle yetinilmez. Bildirim isteniyorsa sonuç bölümünde açık talep bulunmalıdır. İletişim veya vekil bilgileri de dosyadaki güncel kayıtlarla uyumlu tutulmalıdır.

Tanığa çıkarılan davetiye ile tarafın dinleme bilgilerini öğrenmesine ilişkin tebligat ayrı işlemlerdir. Birinin yapılması, diğerinin dosyada bulunduğu anlamına gelmez. Başvuru takibinde hem tanığın çağrıldığı hem de istenen bildirim işleminin yapıldığı kontrol edilir. Duruşma günü bilgisi yalnız sözlü aktarımla öğrenilmişse bunun resmî kayıtla karşılığı görülmelidir; farklı dosya veya farklı tanığa ait gün karıştırılmamalıdır.

HMK m.244, tanık davetiyesinde yer alacak bilgileri sayar. Tanıklık konusu, hazır bulunulacak yer, gün ve saat bu bilgiler arasındadır. HMK m.243/2’de davetiyenin duruşma gününden en az bir hafta önce tebliği kuralı ve acele hâle ilişkin düzenleme bulunur. İstinabe isteğinin verilmesi, çağrı işlemlerinin tamamlandığı anlamına gelmez. Tebligat kaydı ve belirlenen dinleme tarihi birlikte izlenmelidir.

İstinabe kararı ve talimat kaydı nasıl izlenir?

Talep kabul edildiğinde asıl mahkemenin kararında hangi tanık ve hangi konular için istinabe öngörüldüğü okunur. Birden fazla tanık bildirilmişse kararın bütün tanıkları kapsadığı varsayılmaz. Kararın adı geçen kişiyle dilekçedeki kişi aynı olmalıdır. Yanlış veya eksik adres görünüyorsa düzeltme talebi somut kayıtla sunulur. Asıl mahkemenin esas numarası ile istinabe kaydının numarası ayrı saklanır.

İstinabe evrakının gönderildiği tarih, dinlemeyi yapacak mahkeme ve oluşturulan kayıt bilgisi belli olduğunda takip bu bilgiler üzerinden yapılır. Tanık, yalnız asıl dava numarasını bilerek farklı adliyede doğru işlemi bulamayabilir. İlgili kayıt ve çağrı bilgileri doğru aktarılmalıdır. Bununla birlikte tarafın tanığa yeri bildirmesi, mahkemenin yapacağı usulüne uygun çağrının her durumda yerine geçtiği anlamına gelmez.

Dinleme tamamlandıktan sonra tutanağın asıl dosyaya ulaşıp ulaşmadığı kontrol edilir. “Talimat gönderildi” kaydı ile “tanık dinlendi” kaydı farklı aşamalardır. Dinleme yapılamamışsa nedenine bakılır: tebligat iadesi, adres sorunu veya başka bir usul eksikliği farklı işlemler gerektirir. Aynı talebi gerekçesiz biçimde tekrar vermek yerine eksiklik ve onu giderecek bilgi açıkça gösterilmelidir.

Tutanak geldiğinde kapsam ve kayıt kontrolü

HMK m.261/5, tanığın sözlerinin tutanağa yazılması, kendisine okunması ve altının imzalatılması usulünü düzenler. Asıl dosyaya gelen kayıt okunurken hangi tanığın, hangi tarihte ve hangi konularda dinlendiği belirlenir. Bir başka tanığın anlatımıyla karıştırılmaması için kimlik bilgileri ve dosya numarası kontrol edilir. Tutanakta tanığın sözleri ile tarafın değerlendirmeleri ayrı tutulmalıdır.

İstinabe yazısında bulunan bir konu tutanakta hiç ele alınmamışsa bu durum açıkça belirtilerek mahkemeden değerlendirme istenir. “Beyan eksik” gibi genel cümle yerine yazıdaki konu ile tutanaktaki ilgili bölüm karşılaştırılır. Tanığın beklenen yönde konuşmaması ise tek başına usul eksikliği değildir. Başvuru, tanığa belirli bir cevap verdirmek amacıyla değil, gerçekten eksik kalan işlemi göstermek için kurulmalıdır.

Tanık bilgisinin kaynağı ve beyanın kapsamı değerlendirilirken dosyadaki diğer deliller de dikkate alınır. Bir anlatımın tanığın doğrudan gözlemine mi, başka kişiden duyduğuna mı dayandığı metinden okunmalıdır. Tarafların beyanı farklı yorumlaması, tutanağın içeriğini değiştirme yetkisi vermez. Açıklama yapılırken tanığın söylediği cümle ile bundan çıkarılan hukuki sonuç açıkça ayrılmalıdır.

Hastalık, elektronik katılım ve yurt dışı başvuruları

HMK m.259/3, hasta veya engelli olması nedeniyle gelemeyen tanığın bulunduğu yerde dinlenmesini ayrıca düzenler. Buradaki gerekçe ile yargı çevresi dışında bulunma gerekçesi aynı değildir. Her iki durum mevcutsa gerçek koşullar ayrı açıklanır. Sağlık nedeniyle gelememe iddiası ileri sürülüyorsa bunun dosyadaki dayanağı gösterilir; mesafe gerekçesine otomatik olarak sağlık mazereti eklenmez.

Yurt dışındaki tanığın dinlenmesi uluslararası adli yardımlaşma ve uygulanacak özel usuller bakımından ayrı inceleme gerektirir. Bu sayfadaki yurt içi örnekte bulunan “yer mahkemesine istinabe” ifadesi, yabancı ülkeye yapılacak başvurunun bütün koşullarını karşılamaz. Ülke, uygulanacak anlaşma, çeviri ve yetkili makam konuları ayrıca değerlendirilmelidir. Yurt dışı adresi yalnız yurt içi adres kutusuna yazarak aynı metin kullanılmamalıdır.

Ses ve görüntü yoluyla dinleme istemi de somut usul ve mahkeme kararıyla ele alınmalıdır. İstinabe dilekçesi verilmesi otomatik bir çevrim içi görüşme bağlantısı oluşturmaz. Dosyada hangi dinleme yönteminin kabul edildiği görülmeden tanığın fiziksel olarak çağrılmadığı veya katılmasının gerekmediği söylenemez. Başvurudan sonra verilen karar, çağrı şekli ve dinleme yeri birbiriyle uyumlu olarak takip edilmelidir.

Sunumdan önce altı kayıt kontrolü

• Asıl dosya: Mahkeme ve esas numarası doğru yazılmış olmalıdır.
• Önceki bildirim: Tanığın liste tarihi ve sıra numarası mevcut dosyayla eşleşmelidir.
• Adres: Güncel adres tebliğe elverişli ve uygulanabilir açıklıkta olmalıdır.
• Konu: Tanıklık olayları, önceki iddia ve savunmayla bağlantılı gösterilmelidir.
• Tebliğ talebi: Dinleme yeri, günü ve saati için bildirim isteği açıkça yazılmalıdır.
• Ekler: Ek listesi gerçek belgelerle karşılaştırılmalı; dosyada bulunmayan belge varmış gibi gösterilmemelidir.

İstinabe dilekçesi hakkında sorular

Resmî kaynaklar ve ilgili başvurular

• Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Kanunu metni: m.240, 243, 244, 259 ve 261.
• UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı: güncel 6100 sayılı Kanun.
• Dilekçe örnekleri.

Mevzuat kontrol tarihi: 28 Eylül 2026. İçerik genel hukuki bilgilendirme ve başvuru hazırlığı içindir. Dilekçe, gerçek tanık listesi, adres bilgileri ve dosyadaki ara kararlarla uyumlu tamamlanmalıdır.