Kara Sularında Dalgıçlık İçin Liman Başkanlığı İzni Gerekir mi? 618 m.6 | 2026

618 Sayılı Limanlar Kanunu m.6’nın Açık Kuralı Nedir?

618 sayılı Limanlar Kanunu m.6 son derece kısa ve nettir: liman reisliğinden izin alınmadıkça kara sularında dalgıç ameliyatı yapılamaz. Kanunun eski idari terminolojisindeki liman reisliği günümüzde liman başkanlığı olarak karşılık bulur. Hüküm, sualtı çalışmasını önceden idari izne bağlayarak hem deniz trafiğini hem dalgıcın ve çevredeki gemilerin güvenliğini korumayı amaçlar.

Madde bir süre, ücret veya tek tip belge listesi belirlemez. Bu nedenle m.6’dan çıkarılabilecek kesin kural “önceden izin zorunluluğu”dur. Başvurunun yöntemi, operasyon bilgileri ve teknik emniyet şartları güncel liman düzenlemeleri, ilgili meslek mevzuatı ve liman başkanlığının operasyon talimatlarıyla birlikte yürütülür. Kanunda olmayan bir süre veya belgeyi m.6’nın doğrudan hükmüymüş gibi göstermek doğru değildir.

“Dalgıç Ameliyatı” Hangi İşleri Kapsar?

Kanunun tarihî dilindeki “dalgıç ameliyatı” ifadesi sualtında profesyonel çalışma yapılmasını anlatır. Gemi altının incelenmesi, sualtında kaynak veya kesim, pervane ve dümen kontrolü, sualtı video-survey, deniz yapısının kontrolü, boru veya kablo çalışması, enkaz incelemesi ve kurtarma faaliyeti bu kapsamda değerlendirilebilecek tipik işlerdir.

Sportif veya rekreatif dalışın hukuki rejimi ile ticari/profesyonel dalgıç operasyonu aynı değildir. Liman sahasında gemi operasyonuyla bağlantılı çalışma yapılması durumunda 618 m.6’nın izin şartı doğrudan önem kazanır. Rekreatif faaliyetler de liman, yasak saha, askeri bölge, koruma alanı veya özel dalış düzenlemeleri nedeniyle ayrıca sınırlanabilir.

Gemi Altı Kontrolü İçin İzin Gerekir mi?

Limanda bulunan geminin karinası, pervanesi, dümeni, sea chest bölgesi veya sualtı hasarı dalgıç tarafından incelenecekse m.6 kapsamındaki izin kuralı gözetilmelidir. Bu tür kontrol sırasında gemi makinesinin, pervanenin veya thrusterların yanlışlıkla çalıştırılması ölümcül risk yaratabilir. Bu nedenle gemi ile dalış ekibi arasında açık lock-out ve iletişim prosedürü kurulmalıdır.

Operasyonun gemi programını veya liman trafiğini etkilemesi hâlinde liman başkanlığı çalışma alanını, zamanını veya emniyet tedbirlerini koordine eder. Gemi acentesi, kaptan, terminal ve dalış firması arasında izin ve operasyon saatinin yazılı şekilde teyit edilmesi uyuşmazlıkları azaltır.

Sualtı Kaynak ve Kesim İşleri Neden Daha Yüksek Risklidir?

Sualtı kaynak ve kesim operasyonları yalnız dalgıçlık değil, sıcak çalışma ve yangın/patlama riskleri bakımından da özel önlem gerektirir. Gemi tankları, yakıt hatları, tehlikeli yük veya terminal tesisleri yakınında yapılacak çalışmada gazdan arındırma, sıcak çalışma izni ve tesis emniyet prosedürleri gündeme gelebilir.

618 m.6’daki liman izni bu diğer teknik izinlerin yerine geçmez. Liman başkanlığı operasyonun deniz alanındaki emniyetini değerlendirirken, gemi ve işveren kendi iş sağlığı-güvenliği ve sıcak çalışma yükümlülüklerini yerine getirir. Bir kurumun verdiği izin diğer özel risklerin kontrol edildiği anlamına gelmez.

Pervane ve Gemi Gövdesi Temizliği Nasıl Değerlendirilir?

Pervane parlatma veya sualtı gövde temizliği, dalgıç tarafından gerçekleştiriliyorsa m.6 kapsamında izin gerektiren profesyonel sualtı operasyonudur. Ayrıca temizlik sırasında boya, biyolojik birikinti veya başka partiküllerin denize bırakılması çevre ve biyogüvenlik bakımından sorun yaratabilir.

Terminal veya liman işletmesi kendi çevre ve operasyon kurallarıyla bu tür faaliyeti belirli alanlarda yasaklayabilir veya ek şartlara bağlayabilir. Geminin limanda kalış süresini aşmamak amacıyla izinsiz gece dalışı yapılması, operasyon hızlandırma gerekçesiyle meşrulaşmaz.

Enkaz ve Batık Gemi İncelemesinde Hangi Hükümler Birlikte Uygulanır?

Batık veya yarı batık geminin sualtı durumunu tespit etmek için dalış yapılması m.6 izin şartını gündeme getirir. Batık geminin kaldırılması ve satış süreçleri ise ayrıca 618 m.7’de düzenlenmiştir. Dolayısıyla dalış izni, enkaz üzerinde tasarruf veya kaldırma hakkı vermez.

Batığın hacizli olması, adli delil niteliği taşıması veya çevresel risk yaratması hâlinde başka makamların tedbir kararları da bulunabilir. Dalgıç ekibi çalışmaya başlamadan önce yalnız liman iznini değil, enkazın hukuki statüsünü ve çalışma kapsamını da kontrol etmelidir.

Liman İçi Sualtı İnşaatında m.4, m.5 ve m.6 Birlikte Uygulanabilir mi?

Evet. Örneğin izinli bir iskele yapımında sualtı kazık kontrolü veya keson incelemesi için dalgıç çalıştırılabilir. Yapının kendisi m.4 ve kıyı/imar izinlerine; deniz alanına müdahale m.5 sınırlarına; dalgıç operasyonu ise m.6 izin şartına tabidir. Aynı proje birden fazla maddeye aynı anda tabi olabilir.

Bu ayrım önemlidir: kıyı yapısının inşaat ruhsatı bulunması dalgıç operasyonu için otomatik izin sayılmaz. Benzer şekilde dalış izni de izinsiz bir yapıyı hukuka uygun hâle getirmez. Her idari izin kendi konu alanında sonuç doğurur.

Deniz Trafiğinin Güvenliği Nasıl Sağlanır?

Dalgıç sualtındayken yakından geçen gemi, römorkör, pervane akımı veya ani manevra ağır risk yaratır. Bu nedenle operasyon alanının liman trafiğiyle koordine edilmesi gerekir. Liman başkanlığı gerekli görürse operasyon saatini gemi hareketlerine göre belirleyebilir veya çalışma alanını sınırlandırabilir.

Dalış ekibi yüzeyde sürekli haberleşme ve gözetim sağlamalı, gemi köprüüstü ile operasyon kontrolü arasında iletişim kurulmalıdır. Dalışın başladığı ve bittiği saatlerin kaydı, sonradan olay incelemesinde de önemli delildir.

Dalgıç Bayrağı ve Operasyon Sahası Neden Önemlidir?

Sualtı çalışmasının çevredeki deniz araçlarına görünür şekilde bildirilmesi uluslararası denizcilik uygulamasının temel emniyet unsurudur. Dalgıç operasyonunu gösteren işaret ve bayraklar, çevredeki gemilere yaklaşmama ve dikkatli seyir gereğini bildirir. Hangi işaretlerin kullanılacağı operasyon ve güncel denizcilik kurallarına göre belirlenir.

Ancak bayrak çekilmiş olması liman başkanlığı izninin yerine geçmez. Emniyet işareti operasyon sırasında alınan teknik tedbirdir; m.6 ise faaliyete başlamadan önce gereken idari izindir. İki yükümlülük birbirinden ayrıdır.

İş Sağlığı ve Güvenliği Yükümlülükleri Nelerdir?

Profesyonel dalgıçlık yüksek riskli iş niteliğindedir. İşveren; dalgıcın yeterliliği, sağlık uygunluğu, ekipmanın bakım ve testleri, yüzey desteği, haberleşme, acil durum ve kurtarma planı gibi tedbirleri ilgili iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına göre sağlamak zorundadır. Liman başkanlığının izin vermesi işverenin bu sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Kaza hâlinde yalnız “liman iznimiz vardı” savunması yeterli değildir. Dalış planı, risk değerlendirmesi, ekipman sertifikaları, görev dağılımı ve acil durum düzeninin fiilen uygulanıp uygulanmadığı incelenir. İş kazası, ceza ve tazminat boyutları birlikte doğabilir.

Terminal veya Gemi İşletmecisinin Onayı Gerekebilir mi?

Dalış geminin altında, terminal rıhtımında veya özel işletme sahasında yapılacaksa malikin/işletmecinin operasyon izin sistemi ayrıca uygulanır. Terminal kendi saha güvenliği, sıcak çalışma, enerji izolasyonu ve yük operasyonları nedeniyle dalışı belirli saatlerle sınırlayabilir.

Bu özel işletme onayı, liman başkanlığı izninin yerine geçmez; liman başkanlığı izni de özel mülkiyet veya gemi üzerinde çalışma hakkı yaratmaz. Dalış firması her iki izin katmanını operasyon öncesinde tamamlamalıdır.

Çevre ve Deniz Kirliliği Riski Nasıl Yönetilir?

Sualtı kesim, temizlik veya enkaz müdahalesi sırasında yağ, boya, metal parçası veya başka kirletici maddeler denize yayılabilir. Böyle bir risk varsa 2872 sayılı Çevre Kanunu, 5312 sayılı Kanun ve ilgili atık/deniz kirliliği düzenlemeleri ayrıca uygulanabilir. Dalgıç izni çevre mevzuatından muafiyet sağlamaz.

Çalışma planında kirletici yayılımını önleyici tedbirler, atık toplama yöntemi ve olay halinde bildirim prosedürü belirlenmelidir. Gemide sızıntı veya batıkta yakıt bulunması hâlinde müdahale planı dalıştan önce hazırlanmalıdır.

Planlı Dalış ile Acil Durum Dalışı Arasında İzin Bakımından Fark Var mı?

618 m.6 metni planlı ve acil dalış arasında ayrı bir muafiyet yazmaz; temel kural liman başkanlığı iznidir. Can kurtarma gibi gerçek acil durumlarda olayın niteliğine göre kamu otoritelerinin acil müdahale yetkileri ve zorunluluk hükümleri ayrıca değerlendirilir. Ticari program gecikmesi veya geminin erken kalkma isteği ise “acil durum” değildir.

Planlı bakım ve survey operasyonlarında izin süreci önceden tamamlanmalıdır. Gerçek bir acil müdahalede ise liman başkanlığı ve diğer ilgili makamlarla mümkün olan en hızlı koordinasyon kurulmalı, müdahalenin nedeni ve zaman çizelgesi kayda geçirilmelidir. Sonradan “acildi” denilmesi tek başına hukuka uygunluk sağlamaz.

ROV veya İnsansız Sualtı Aracı Kullanımı m.6 Kapsamında mıdır?

M.6 lafzen “dalgıç ameliyatı”nı düzenler; insanın sualtına inmediği ROV operasyonunu aynı kavramla otomatik olarak eşitlemek doğru değildir. Ancak ROV’un liman sahasında kullanılması deniz trafiği, güvenlik, kablo/boru hatları ve gemi operasyonu bakımından liman başkanlığının başka yetki ve talimatlarına tabi olabilir.

Bu nedenle “dalgıç yok, hiçbir izin gerekmez” sonucu da güvenli değildir. Operasyonun yapılacağı limanın güncel talimatı, çalışma sahası ve faaliyet türü kontrol edilmelidir. İnsanlı dalış ile uzaktan kumandalı araç arasındaki hukuki ayrım başvuruda açıkça belirtilmelidir.

İzinsiz Dalışın Hukuki Sonucu Nedir?

618 m.6’ya aykırı olarak liman başkanlığı izni olmadan kara sularında dalgıç operasyonu yapılması, Kanunun m.11 idari yaptırım rejimini gündeme getirebilir. Ayrıca liman düzenini veya seyir güvenliğini tehlikeye atan eylem için başka mevzuata dayalı tedbirler de uygulanabilir.

İzinsiz dalış sırasında kaza meydana gelmesi, izin ihlalini ayrıca önemli hâle getirir. İdari yaptırım, iş kazası sorumluluğu ve üçüncü kişilere verilen zarar birbirinden bağımsız hukuki başlıklardır. Bir cezanın ödenmesi tazminat sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Dalış Kazasında Hangi Deliller Toplanmalıdır?

Operasyon izni, dalış planı, görev listesi, dalgıç yeterlilik belgeleri, sağlık kayıtları, ekipman bakım/test belgeleri, yüzey iletişim kayıtları, gemi köprüüstü jurnali, terminal kamera kayıtları ve liman başkanlığı bildirimleri korunmalıdır. Dalış bilgisayarındaki derinlik ve süre verileri de teknik inceleme için önemli olabilir.

Kazanın sualtında gerçekleşmesi nedeniyle doğrudan tanık sayısı sınırlı olabilir. Bu yüzden elektronik ve yazılı kayıtların bütünlüğü kritik önemdedir. Ekipman arızası iddiası varsa ekipman inceleme tamamlanmadan değiştirilmemeli veya imha edilmemelidir.

Yabancı Dalgıç veya Yabancı Ekip Çalışabilir mi?

618 m.6 yalnız liman başkanlığı izin şartını düzenler; yabancıların Türkiye’de mesleki faaliyet yürütmesi ayrıca çalışma izni, kabotaj ve mesleki yeterlilik hükümlerine tabi olabilir. Özellikle 815 sayılı Kabotaj Kanunu, dalgıçlık dâhil bazı deniz mesleklerini Türk vatandaşlarına ayıran hükümler içerir ve belirli istisnaları ayrıca düzenler.

Bu nedenle yabancı dalış firmasının “m.6 izni aldık” diyerek personel rejimini tamamlamış sayılması mümkün değildir. Kabotaj Kanunu, çalışma izinleri ve varsa geçici yabancı uzman istisnası somut operasyon bakımından ayrı kontrol edilmelidir.

İzin Talebi Reddedilirse Ne Yapılabilir?

Liman başkanlığının ret gerekçesi incelenmelidir. Operasyon sahasının gemi trafiğine kapatılamaması, teknik emniyet eksikliği, belge yetersizliği veya başka bir idari tedbir ret nedeni olabilir. Giderilebilir eksiklik varsa yeni başvuru; hukuka aykırı ret olduğu düşünülüyorsa idari başvuru ve yargı yolu değerlendirilir.

İdari işlemin tebliğ tarihi ve dava süresi önemlidir. Acil gemi operasyonunda ticari zarar doğması tek başına izinsiz dalış hakkı vermez. Yürütmenin durdurulması talep edilecekse açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar koşulları somutlaştırılmalıdır.

Operasyon Öncesi Kontrol Listesi

• Liman başkanlığı dalış izni
• Operasyon koordinatları ve zaman aralığı
• Gemi/terminal çalışma onayı
• Dalgıç yeterlilik ve sağlık belgeleri
• Dalış planı ve risk değerlendirmesi
• Yüzey destek ekibi ve haberleşme
• Acil durum/kurtarma planı
• Ekipman bakım ve test kayıtları
• Gemi pervane-thruster izolasyon teyidi
• Gerekli deniz işaretleri ve güvenlik sahası
• Çevre ve atık tedbirleri
• Yabancı personel varsa kabotaj/çalışma izin kontrolü

İlgili İçerikler

• Limanda denize kazık çakmak ve dolgu yasağı
• İskele ve rıhtım için liman izni
• Dalgıç ve yüzer vinç yakınında gemi geçişi
• Gemi liman tesisine zarar verirse

Resmî Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – 618 sayılı Limanlar Kanunu ve 815 sayılı Kabotaj Kanunu
• Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğü
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

Sık Sorulan Sorular