Çalışan Buluşunda İş Sözleşmesiyle Önceden Feragat Geçerli mi? SMK 117 Emredicilik ve Hakkaniyet | 2026

Kısa ve net cevap: SMK 117’ye göre işveren, çalışan buluşlarına ilişkin Kanun hükümlerine aykırı biçimde çalışan aleyhine önceden düzenleme veya uygulama yapamaz. Tarafların sözleşme serbestliği hizmet buluşlarında patent başvurusu yapıldıktan, serbest buluşlarda ise çalışanın işverene bildirim yükümlülüğünden sonra başlar. Emredici hükümlere aykırı olmasa bile önemli ölçüde hakkaniyete aykırı sözleşme veya belirlenen bedel geçersizdir. Hakkaniyete aykırılık itirazı, iş sözleşmesinin bitiminden itibaren en geç 6 ay içinde yazılı ileri sürülebilir.

Çalışan aleyhine önceden düzenleme yasağı

SMK 117/1 işverenlerin çalışan buluşlarına ilişkin Kanun hükümlerine aykırı şekilde çalışanların aleyhine düzenleme ve uygulama yapmasını yasaklar. İş sözleşmesine gelecekte yapılacak tüm buluşların ücretsiz ve koşulsuz işverene ait olduğunu yazmak, kanuni bildirim, hak talebi ve bedel sistemini ortadan kaldıracak şekilde kullanılamaz.

Bu hüküm çalışan buluşu sisteminin emredici koruma katmanıdır. Somut buluşta çalışanın görevi, işverenin altyapı katkısı, buluş bildirimi, hak talebi ve patent başvuru tarihi birlikte incelenmeden sözleşmenin geçerliliği veya bedelin hakkaniyeti hakkında sonuç çıkarılmamalıdır.

İş sözleşmesine gelecekte yapılacak tüm buluşların ücretsiz ve koşulsuz işverene ait olduğunu yazmak, kanuni bildirim, hak talebi ve bedel sistemini ortadan kaldıracak şekilde kullanılamaz. İşveren tarafından kullanılan standart sözleşme metni varsa, metnin çalışan buluşu bakımından hangi aşamada imzalandığı ayrıca kaydedilmelidir. Aynı metnin tüm çalışanlara uygulanmış olması SMK 117’deki emredici ve hakkaniyet denetimini ortadan kaldırmaz.

Delil yönetiminde imzalı sözleşme tek başına yeterli değildir. Buluşun ekonomik kullanımı, lisans gelirleri, üretim kazancı, çalışanın teknik katkısı, işverenin sağladığı finansman ve Ar-Ge imkânları tarihli kayıtlarla birlikte değerlendirilmelidir. Böylece olası altı aylık yazılı itirazda somut ölçütler sunulabilir.

Hizmet buluşunda sözleşme özgürlüğünün başlangıcı

Hizmet buluşlarında tarafların çalışan buluşuna ilişkin sözleşme yapma serbestliği patent verilmesi için yapılacak başvurudan sonra başlar. Bu zaman sınırı buluş ortaya çıkmadan önce çalışanın kanuni haklarından pazarlık gücü olmaksızın vazgeçmesini önlemeyi amaçlar.

Uygulamada sözleşme tarihinden çok hangi kanuni aşamadan sonra sözleşme yapıldığı önem taşır. Somut buluşta çalışanın görevi, işverenin altyapı katkısı, buluş bildirimi, hak talebi ve patent başvuru tarihi birlikte incelenmeden sözleşmenin geçerliliği veya bedelin hakkaniyeti hakkında sonuç çıkarılmamalıdır.

Bu zaman sınırı buluş ortaya çıkmadan önce çalışanın kanuni haklarından pazarlık gücü olmaksızın vazgeçmesini önlemeyi amaçlar. İşveren tarafından kullanılan standart sözleşme metni varsa, metnin çalışan buluşu bakımından hangi aşamada imzalandığı ayrıca kaydedilmelidir. Aynı metnin tüm çalışanlara uygulanmış olması SMK 117’deki emredici ve hakkaniyet denetimini ortadan kaldırmaz.

Delil yönetiminde imzalı sözleşme tek başına yeterli değildir. Buluşun ekonomik kullanımı, lisans gelirleri, üretim kazancı, çalışanın teknik katkısı, işverenin sağladığı finansman ve Ar-Ge imkânları tarihli kayıtlarla birlikte değerlendirilmelidir. Böylece olası altı aylık yazılı itirazda somut ölçütler sunulabilir.

Serbest buluşta sözleşme özgürlüğünün başlangıcı

Serbest buluşlarda sözleşme özgürlüğü çalışanın işverene SMK 119 uyarınca yapacağı bildirim yükümlülüğünden sonra başlar. İşveren önce buluşun gerçekten serbest olup olmadığını değerlendirme imkânı bulur; bildirim öncesi sınırsız devir hükümleri ayrıca denetlenir.

Hakkaniyet denetimi, şeklen geçerli görünen bir sözleşmenin ekonomik sonucunu da incelemeye açar. Somut buluşta çalışanın görevi, işverenin altyapı katkısı, buluş bildirimi, hak talebi ve patent başvuru tarihi birlikte incelenmeden sözleşmenin geçerliliği veya bedelin hakkaniyeti hakkında sonuç çıkarılmamalıdır.

İşveren önce buluşun gerçekten serbest olup olmadığını değerlendirme imkânı bulur; bildirim öncesi sınırsız devir hükümleri ayrıca denetlenir. İşveren tarafından kullanılan standart sözleşme metni varsa, metnin çalışan buluşu bakımından hangi aşamada imzalandığı ayrıca kaydedilmelidir. Aynı metnin tüm çalışanlara uygulanmış olması SMK 117’deki emredici ve hakkaniyet denetimini ortadan kaldırmaz.

Delil yönetiminde imzalı sözleşme tek başına yeterli değildir. Buluşun ekonomik kullanımı, lisans gelirleri, üretim kazancı, çalışanın teknik katkısı, işverenin sağladığı finansman ve Ar-Ge imkânları tarihli kayıtlarla birlikte değerlendirilmelidir. Böylece olası altı aylık yazılı itirazda somut ölçütler sunulabilir.

Kanuna aykırı olmayan sözleşme de geçersiz olabilir mi?

SMK 117/2 emredici hükme aykırı olmasa bile önemli ölçüde hakkaniyetle bağdaşmayan sözleşmeleri geçersiz sayar. Hakkaniyet değerlendirmesinde buluşun değeri, çalışanın görevi, işveren katkısı ve sözleşmedeki ekonomik denge dikkate alınır.

Çalışan ve işveren açısından en güvenli yöntem, her buluş için ayrı teknik ve bedel dosyası oluşturmaktır. Somut buluşta çalışanın görevi, işverenin altyapı katkısı, buluş bildirimi, hak talebi ve patent başvuru tarihi birlikte incelenmeden sözleşmenin geçerliliği veya bedelin hakkaniyeti hakkında sonuç çıkarılmamalıdır.

Hakkaniyet değerlendirmesinde buluşun değeri, çalışanın görevi, işveren katkısı ve sözleşmedeki ekonomik denge dikkate alınır. İşveren tarafından kullanılan standart sözleşme metni varsa, metnin çalışan buluşu bakımından hangi aşamada imzalandığı ayrıca kaydedilmelidir. Aynı metnin tüm çalışanlara uygulanmış olması SMK 117’deki emredici ve hakkaniyet denetimini ortadan kaldırmaz.

Delil yönetiminde imzalı sözleşme tek başına yeterli değildir. Buluşun ekonomik kullanımı, lisans gelirleri, üretim kazancı, çalışanın teknik katkısı, işverenin sağladığı finansman ve Ar-Ge imkânları tarihli kayıtlarla birlikte değerlendirilmelidir. Böylece olası altı aylık yazılı itirazda somut ölçütler sunulabilir.

Buluş bedeli hakkaniyet denetimine tabi mi?

Aynı hakkaniyet kuralı belirlenen bedel için de uygulanır. Tarafların bir bedel üzerinde anlaşmış olması, bedel önemli ölçüde hakkaniyetsizse geçerlilik sorununu ortadan kaldırmaz.

Bu hüküm çalışan buluşu sisteminin emredici koruma katmanıdır. Somut buluşta çalışanın görevi, işverenin altyapı katkısı, buluş bildirimi, hak talebi ve patent başvuru tarihi birlikte incelenmeden sözleşmenin geçerliliği veya bedelin hakkaniyeti hakkında sonuç çıkarılmamalıdır.

Tarafların bir bedel üzerinde anlaşmış olması, bedel önemli ölçüde hakkaniyetsizse geçerlilik sorununu ortadan kaldırmaz. İşveren tarafından kullanılan standart sözleşme metni varsa, metnin çalışan buluşu bakımından hangi aşamada imzalandığı ayrıca kaydedilmelidir. Aynı metnin tüm çalışanlara uygulanmış olması SMK 117’deki emredici ve hakkaniyet denetimini ortadan kaldırmaz.

Delil yönetiminde imzalı sözleşme tek başına yeterli değildir. Buluşun ekonomik kullanımı, lisans gelirleri, üretim kazancı, çalışanın teknik katkısı, işverenin sağladığı finansman ve Ar-Ge imkânları tarihli kayıtlarla birlikte değerlendirilmelidir. Böylece olası altı aylık yazılı itirazda somut ölçütler sunulabilir.

Altı aylık hakkaniyet itirazı süresi

Sözleşmenin veya bedelin hakkaniyete aykırı olduğu itirazı iş sözleşmesinin bitiminden itibaren en geç altı ay içinde yazılı ileri sürülmelidir. Sürenin başlangıcı iş sözleşmesinin sona erme tarihidir; fesih ve çıkış kayıtları saklanmalıdır.

Uygulamada sözleşme tarihinden çok hangi kanuni aşamadan sonra sözleşme yapıldığı önem taşır. Somut buluşta çalışanın görevi, işverenin altyapı katkısı, buluş bildirimi, hak talebi ve patent başvuru tarihi birlikte incelenmeden sözleşmenin geçerliliği veya bedelin hakkaniyeti hakkında sonuç çıkarılmamalıdır.

Sürenin başlangıcı iş sözleşmesinin sona erme tarihidir; fesih ve çıkış kayıtları saklanmalıdır. İşveren tarafından kullanılan standart sözleşme metni varsa, metnin çalışan buluşu bakımından hangi aşamada imzalandığı ayrıca kaydedilmelidir. Aynı metnin tüm çalışanlara uygulanmış olması SMK 117’deki emredici ve hakkaniyet denetimini ortadan kaldırmaz.

Delil yönetiminde imzalı sözleşme tek başına yeterli değildir. Buluşun ekonomik kullanımı, lisans gelirleri, üretim kazancı, çalışanın teknik katkısı, işverenin sağladığı finansman ve Ar-Ge imkânları tarihli kayıtlarla birlikte değerlendirilmelidir. Böylece olası altı aylık yazılı itirazda somut ölçütler sunulabilir.

İtiraz neden yazılı olmalıdır?

SMK 117/3 yazılılık şartı getirir. Sözlü şikâyet veya belirsiz kurum içi konuşma yerine çalışan hangi maddeye veya bedele itiraz ettiğini somut yazıyla bildirmelidir.

Hakkaniyet denetimi, şeklen geçerli görünen bir sözleşmenin ekonomik sonucunu da incelemeye açar. Somut buluşta çalışanın görevi, işverenin altyapı katkısı, buluş bildirimi, hak talebi ve patent başvuru tarihi birlikte incelenmeden sözleşmenin geçerliliği veya bedelin hakkaniyeti hakkında sonuç çıkarılmamalıdır.

Sözlü şikâyet veya belirsiz kurum içi konuşma yerine çalışan hangi maddeye veya bedele itiraz ettiğini somut yazıyla bildirmelidir. İşveren tarafından kullanılan standart sözleşme metni varsa, metnin çalışan buluşu bakımından hangi aşamada imzalandığı ayrıca kaydedilmelidir. Aynı metnin tüm çalışanlara uygulanmış olması SMK 117’deki emredici ve hakkaniyet denetimini ortadan kaldırmaz.

Delil yönetiminde imzalı sözleşme tek başına yeterli değildir. Buluşun ekonomik kullanımı, lisans gelirleri, üretim kazancı, çalışanın teknik katkısı, işverenin sağladığı finansman ve Ar-Ge imkânları tarihli kayıtlarla birlikte değerlendirilmelidir. Böylece olası altı aylık yazılı itirazda somut ölçütler sunulabilir.

İtiraz işten ayrılmadan önce yapılabilir mi?

Kanun en geç iş sözleşmesinin bitiminden itibaren altı aylık üst sınır belirler; bu, itirazın daha önce yapılamayacağı anlamına gelmez. Hakkaniyet sorunu ortaya çıktığında deliller erişilebilirken yazılı itiraz yapılması ispatı güçlendirir.

Çalışan ve işveren açısından en güvenli yöntem, her buluş için ayrı teknik ve bedel dosyası oluşturmaktır. Somut buluşta çalışanın görevi, işverenin altyapı katkısı, buluş bildirimi, hak talebi ve patent başvuru tarihi birlikte incelenmeden sözleşmenin geçerliliği veya bedelin hakkaniyeti hakkında sonuç çıkarılmamalıdır.

Hakkaniyet sorunu ortaya çıktığında deliller erişilebilirken yazılı itiraz yapılması ispatı güçlendirir. İşveren tarafından kullanılan standart sözleşme metni varsa, metnin çalışan buluşu bakımından hangi aşamada imzalandığı ayrıca kaydedilmelidir. Aynı metnin tüm çalışanlara uygulanmış olması SMK 117’deki emredici ve hakkaniyet denetimini ortadan kaldırmaz.

Delil yönetiminde imzalı sözleşme tek başına yeterli değildir. Buluşun ekonomik kullanımı, lisans gelirleri, üretim kazancı, çalışanın teknik katkısı, işverenin sağladığı finansman ve Ar-Ge imkânları tarihli kayıtlarla birlikte değerlendirilmelidir. Böylece olası altı aylık yazılı itirazda somut ölçütler sunulabilir.

İş sözleşmesindeki fikrî mülkiyet maddesi

İş sözleşmesi bildirim kanalı, gizlilik, Ar-Ge kaydı ve patent masrafları gibi usul konularını düzenleyebilir. Ancak kanuni çalışan haklarını ortadan kaldıran otomatik ve bedelsiz devir sistemi kurulamaz.

Bu hüküm çalışan buluşu sisteminin emredici koruma katmanıdır. Somut buluşta çalışanın görevi, işverenin altyapı katkısı, buluş bildirimi, hak talebi ve patent başvuru tarihi birlikte incelenmeden sözleşmenin geçerliliği veya bedelin hakkaniyeti hakkında sonuç çıkarılmamalıdır.

Ancak kanuni çalışan haklarını ortadan kaldıran otomatik ve bedelsiz devir sistemi kurulamaz. İşveren tarafından kullanılan standart sözleşme metni varsa, metnin çalışan buluşu bakımından hangi aşamada imzalandığı ayrıca kaydedilmelidir. Aynı metnin tüm çalışanlara uygulanmış olması SMK 117’deki emredici ve hakkaniyet denetimini ortadan kaldırmaz.

Delil yönetiminde imzalı sözleşme tek başına yeterli değildir. Buluşun ekonomik kullanımı, lisans gelirleri, üretim kazancı, çalışanın teknik katkısı, işverenin sağladığı finansman ve Ar-Ge imkânları tarihli kayıtlarla birlikte değerlendirilmelidir. Böylece olası altı aylık yazılı itirazda somut ölçütler sunulabilir.

Yönetici ve yüksek ücretli çalışanlar

SMK 117 ücret veya pozisyona göre bir istisna getirmez. Yönetici, mühendis veya Ar-Ge uzmanı olmak emredici korumayı kendiliğinden kaldırmaz; görev bedel hesabında ayrıca etkili olabilir.

Uygulamada sözleşme tarihinden çok hangi kanuni aşamadan sonra sözleşme yapıldığı önem taşır. Somut buluşta çalışanın görevi, işverenin altyapı katkısı, buluş bildirimi, hak talebi ve patent başvuru tarihi birlikte incelenmeden sözleşmenin geçerliliği veya bedelin hakkaniyeti hakkında sonuç çıkarılmamalıdır.

Yönetici, mühendis veya Ar-Ge uzmanı olmak emredici korumayı kendiliğinden kaldırmaz; görev bedel hesabında ayrıca etkili olabilir. İşveren tarafından kullanılan standart sözleşme metni varsa, metnin çalışan buluşu bakımından hangi aşamada imzalandığı ayrıca kaydedilmelidir. Aynı metnin tüm çalışanlara uygulanmış olması SMK 117’deki emredici ve hakkaniyet denetimini ortadan kaldırmaz.

Delil yönetiminde imzalı sözleşme tek başına yeterli değildir. Buluşun ekonomik kullanımı, lisans gelirleri, üretim kazancı, çalışanın teknik katkısı, işverenin sağladığı finansman ve Ar-Ge imkânları tarihli kayıtlarla birlikte değerlendirilmelidir. Böylece olası altı aylık yazılı itirazda somut ölçütler sunulabilir.

Grup şirketine otomatik devir

Yabancı ana şirket veya grup şirketi lehine otomatik devir hükmü çalışan buluşu rejiminin emredici sınırlarını aşamaz. Hak işverene kanuna uygun geçtikten sonra grup içi devir ayrıca yapılabilir.

Hakkaniyet denetimi, şeklen geçerli görünen bir sözleşmenin ekonomik sonucunu da incelemeye açar. Somut buluşta çalışanın görevi, işverenin altyapı katkısı, buluş bildirimi, hak talebi ve patent başvuru tarihi birlikte incelenmeden sözleşmenin geçerliliği veya bedelin hakkaniyeti hakkında sonuç çıkarılmamalıdır.

Hak işverene kanuna uygun geçtikten sonra grup içi devir ayrıca yapılabilir. İşveren tarafından kullanılan standart sözleşme metni varsa, metnin çalışan buluşu bakımından hangi aşamada imzalandığı ayrıca kaydedilmelidir. Aynı metnin tüm çalışanlara uygulanmış olması SMK 117’deki emredici ve hakkaniyet denetimini ortadan kaldırmaz.

Delil yönetiminde imzalı sözleşme tek başına yeterli değildir. Buluşun ekonomik kullanımı, lisans gelirleri, üretim kazancı, çalışanın teknik katkısı, işverenin sağladığı finansman ve Ar-Ge imkânları tarihli kayıtlarla birlikte değerlendirilmelidir. Böylece olası altı aylık yazılı itirazda somut ölçütler sunulabilir.

Buluşçu olarak gösterilme hakkı

İşverenin patent isteme veya patent hakkını edinmesi gerçek buluşçunun kimliğini değiştirmez. Başvuruda teknik yaratıcı katkı yapan kişiler doğru gösterilmelidir.

Çalışan ve işveren açısından en güvenli yöntem, her buluş için ayrı teknik ve bedel dosyası oluşturmaktır. Somut buluşta çalışanın görevi, işverenin altyapı katkısı, buluş bildirimi, hak talebi ve patent başvuru tarihi birlikte incelenmeden sözleşmenin geçerliliği veya bedelin hakkaniyeti hakkında sonuç çıkarılmamalıdır.

Başvuruda teknik yaratıcı katkı yapan kişiler doğru gösterilmelidir. İşveren tarafından kullanılan standart sözleşme metni varsa, metnin çalışan buluşu bakımından hangi aşamada imzalandığı ayrıca kaydedilmelidir. Aynı metnin tüm çalışanlara uygulanmış olması SMK 117’deki emredici ve hakkaniyet denetimini ortadan kaldırmaz.

Delil yönetiminde imzalı sözleşme tek başına yeterli değildir. Buluşun ekonomik kullanımı, lisans gelirleri, üretim kazancı, çalışanın teknik katkısı, işverenin sağladığı finansman ve Ar-Ge imkânları tarihli kayıtlarla birlikte değerlendirilmelidir. Böylece olası altı aylık yazılı itirazda somut ölçütler sunulabilir.

Standart feragat formu riski

Her buluşun ekonomik değeri ve çalışanın katkısı farklı olduğundan tek tip feragat formu hakkaniyet sorunu yaratabilir. Bedel ve feragat düzenlemesi somut buluşun teknik ve ekonomik verilerine göre yapılmalıdır.

Bu hüküm çalışan buluşu sisteminin emredici koruma katmanıdır. Somut buluşta çalışanın görevi, işverenin altyapı katkısı, buluş bildirimi, hak talebi ve patent başvuru tarihi birlikte incelenmeden sözleşmenin geçerliliği veya bedelin hakkaniyeti hakkında sonuç çıkarılmamalıdır.

Bedel ve feragat düzenlemesi somut buluşun teknik ve ekonomik verilerine göre yapılmalıdır. İşveren tarafından kullanılan standart sözleşme metni varsa, metnin çalışan buluşu bakımından hangi aşamada imzalandığı ayrıca kaydedilmelidir. Aynı metnin tüm çalışanlara uygulanmış olması SMK 117’deki emredici ve hakkaniyet denetimini ortadan kaldırmaz.

Delil yönetiminde imzalı sözleşme tek başına yeterli değildir. Buluşun ekonomik kullanımı, lisans gelirleri, üretim kazancı, çalışanın teknik katkısı, işverenin sağladığı finansman ve Ar-Ge imkânları tarihli kayıtlarla birlikte değerlendirilmelidir. Böylece olası altı aylık yazılı itirazda somut ölçütler sunulabilir.

Hakkaniyet itirazında deliller

Sözleşme, buluş bildirimi, patent başvurusu, görev tanımı, ücret bilgisi, lisans geliri ve işveren katkısını gösteren Ar-Ge kayıtları önemlidir. Çalışan orantısızlığı, işveren ise sağladığı altyapı ve finansmanı belgeleyebilir.

Uygulamada sözleşme tarihinden çok hangi kanuni aşamadan sonra sözleşme yapıldığı önem taşır. Somut buluşta çalışanın görevi, işverenin altyapı katkısı, buluş bildirimi, hak talebi ve patent başvuru tarihi birlikte incelenmeden sözleşmenin geçerliliği veya bedelin hakkaniyeti hakkında sonuç çıkarılmamalıdır.

Çalışan orantısızlığı, işveren ise sağladığı altyapı ve finansmanı belgeleyebilir. İşveren tarafından kullanılan standart sözleşme metni varsa, metnin çalışan buluşu bakımından hangi aşamada imzalandığı ayrıca kaydedilmelidir. Aynı metnin tüm çalışanlara uygulanmış olması SMK 117’deki emredici ve hakkaniyet denetimini ortadan kaldırmaz.

Delil yönetiminde imzalı sözleşme tek başına yeterli değildir. Buluşun ekonomik kullanımı, lisans gelirleri, üretim kazancı, çalışanın teknik katkısı, işverenin sağladığı finansman ve Ar-Ge imkânları tarihli kayıtlarla birlikte değerlendirilmelidir. Böylece olası altı aylık yazılı itirazda somut ölçütler sunulabilir.

İşverenin uyum programı

Şirketler çalışan buluşu politikasını SMK 113-119 ile uyumlu ve insan kaynakları süreçlerinden izlenebilir biçimde hazırlamalıdır. Otomatik feragat veya bedelsizlik hükümleri hukuk ve patent ekiplerince periyodik gözden geçirilmelidir.

Hakkaniyet denetimi, şeklen geçerli görünen bir sözleşmenin ekonomik sonucunu da incelemeye açar. Somut buluşta çalışanın görevi, işverenin altyapı katkısı, buluş bildirimi, hak talebi ve patent başvuru tarihi birlikte incelenmeden sözleşmenin geçerliliği veya bedelin hakkaniyeti hakkında sonuç çıkarılmamalıdır.

Otomatik feragat veya bedelsizlik hükümleri hukuk ve patent ekiplerince periyodik gözden geçirilmelidir. İşveren tarafından kullanılan standart sözleşme metni varsa, metnin çalışan buluşu bakımından hangi aşamada imzalandığı ayrıca kaydedilmelidir. Aynı metnin tüm çalışanlara uygulanmış olması SMK 117’deki emredici ve hakkaniyet denetimini ortadan kaldırmaz.

Delil yönetiminde imzalı sözleşme tek başına yeterli değildir. Buluşun ekonomik kullanımı, lisans gelirleri, üretim kazancı, çalışanın teknik katkısı, işverenin sağladığı finansman ve Ar-Ge imkânları tarihli kayıtlarla birlikte değerlendirilmelidir. Böylece olası altı aylık yazılı itirazda somut ölçütler sunulabilir.

Çalışan açısından son kontrol

Çalışan buluş bildirimi, işveren hak talebi, patent başvuru tarihi ve bedel sözleşmesini birlikte saklamalıdır. İşten ayrılma hâlinde altı aylık hakkaniyet itirazı süresi ayrıca takvime alınmalıdır.

Çalışan ve işveren açısından en güvenli yöntem, her buluş için ayrı teknik ve bedel dosyası oluşturmaktır. Somut buluşta çalışanın görevi, işverenin altyapı katkısı, buluş bildirimi, hak talebi ve patent başvuru tarihi birlikte incelenmeden sözleşmenin geçerliliği veya bedelin hakkaniyeti hakkında sonuç çıkarılmamalıdır.

İşten ayrılma hâlinde altı aylık hakkaniyet itirazı süresi ayrıca takvime alınmalıdır. İşveren tarafından kullanılan standart sözleşme metni varsa, metnin çalışan buluşu bakımından hangi aşamada imzalandığı ayrıca kaydedilmelidir. Aynı metnin tüm çalışanlara uygulanmış olması SMK 117’deki emredici ve hakkaniyet denetimini ortadan kaldırmaz.

Delil yönetiminde imzalı sözleşme tek başına yeterli değildir. Buluşun ekonomik kullanımı, lisans gelirleri, üretim kazancı, çalışanın teknik katkısı, işverenin sağladığı finansman ve Ar-Ge imkânları tarihli kayıtlarla birlikte değerlendirilmelidir. Böylece olası altı aylık yazılı itirazda somut ölçütler sunulabilir.

İç bağlantılar ve resmî kaynaklar

Çalışan buluşlarının genel sistemi için Çalışan Buluşlarında Bildirim ve Bedel Hakkı, patent isteme hakkı için SMK 109, başvuru belgeleri için SMK 90 ve Fikri Mülkiyet Hukuku incelenebilir.

Resmî metin için TÜRKPATENT – 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kullanılmalıdır.

Sık sorulan sorular

1. Çalışan gelecekteki tüm buluşlarından önceden vazgeçebilir mi?

Çalışan aleyhine Kanuna aykırı önceden düzenleme yapılamaz.

2. Hizmet buluşunda sözleşme özgürlüğü ne zaman başlar?

Patent başvurusu yapıldıktan sonra.

3. Serbest buluşta ne zaman başlar?

İşverene bildirimden sonra.

4. Kanuna uygun sözleşme yine geçersiz olabilir mi?

Önemli ölçüde hakkaniyete aykırıysa evet.

5. Bedel de denetlenir mi?

Evet.

6. İtiraz süresi ne kadar?

İş sözleşmesinin bitiminden itibaren en geç altı ay.

7. İtiraz yazılı mı olmalı?

Evet.

8. Yönetici çalışan koruma dışında mı?

Hayır.

9. Grup şirketine otomatik devir her durumda geçerli mi?

Hayır.

10. İşveren ne yapmalı?

Çalışan buluşu politikasını SMK 113-119 ile uyumlu kurmalıdır.