İmzasız Feragat Beyanının Geçersiz Sayılması Dilekçesi | HMK 154 ve 309 Word
İmzasız feragat beyanının geçersiz sayılması dilekçesi, duruşma tutanağında davadan feragat kaydı bulunmasına rağmen beyanın tarafa okunmadığı ve taraf imzasının alınmadığı dosyada kullanılır. Doğrudan dayanak HMK m. 154/3-ç, m. 309 ve m. 311’dir.
- Kısa cevap: imzalanmayan sözlü feragat beyanı bağlayıcı mıdır?
- Örnek olay: “bilirkişi talebinden vazgeçiyorum” sözü davadan feragat diye yazıldı
- HMK 154/3-ç hangi şekli zorunlu tutar?
- HMK 309 sözlü feragate izin verince imza neden yine gerekir?
- Neden acele edilmelidir: HMK 311 ve kesin hüküm etkisi
- Vekilin feragat yetkisi ayrıca nasıl kontrol edilir?
- Dilekçeye hangi somut kayıtlar eklenmelidir?
- Sonuç ve istem bölümü nasıl kurulmalıdır?
- Feragat, delilden vazgeçme ve davayı geri alma aynı şey değildir
- Süre ve kanun yolu bakımından ne yapılmalıdır?
- Sık yapılan hatalar
- Word dilekçe nasıl doldurulur?
- Başvuru hangi mahkemeye ve hangi dosyaya yapılır?
- Feragate dayalı karar verilmişse bu örnek neden tek başına yetmez?
- Resmî kaynak ve ilgili içerikler
- Sık sorulan sorular
Kısa cevap: imzalanmayan sözlü feragat beyanı bağlayıcı mıdır?
Duruşmada sözlü olarak yapılan davadan feragat beyanı, yalnız “feragat” kelimesinin tutanağa yazılmasıyla tamamlanmış sayılmaz. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 154/3-ç; feragat beyanının beyanda bulunana okunmasını ve imzasının alınmasını zorunlu tutar. HMK m. 309/1 sözlü feragate izin verir; sözlü yol seçildiğinde beyanın tutulma şekli HMK m. 154/3-ç ile birlikte uygulanır. Tutanakta feragat kaydı bulunmasına rağmen kaydın davacıya okunduğu ve davacı tarafından imzalandığı görünmüyorsa mahkemeden şekil eksikliğinin belirlenmesi, bu kayda kesin hüküm sonucu bağlanmaması ve yargılamaya devam edilmesi istenir.
Bu dilekçe yalnız ıslak imza resmi görünmediği için kullanılmaz. UYAP’taki asıl elektronik tutanak, imza doğrulama kayıtları ve duruşma evrakı birlikte incelenmelidir. Davacı beyanını güvenli elektronik imzayla onaylamışsa veya ayrıca imzalı feragat dilekçesi sunmuşsa olay farklıdır. Örnek, kişisel duruşma beyanının kendisine okunmadığı, imzasının alınmadığı ve ayrı bir feragat dilekçesinin bulunmadığı somut dosya için düzenlenmiştir.
Örnek olay: “bilirkişi talebinden vazgeçiyorum” sözü davadan feragat diye yazıldı
Davacı, 18 Eylül 2026 tarihli duruşmada yalnız ikinci bilirkişi incelemesi talebini takip etmeyeceğini bildirmiştir. Tutanakta ise bu söz, “davacı davadan feragat etti” biçiminde kaydedilmiştir. Feragat kaydı davacıya okunmamış, davacıdan tutanak altına imza alınmamış ve davacı tarafından imzalanmış ayrı bir feragat dilekçesi sunulmamıştır. Tutanakta hâkim ile zabıt kâtibinin elektronik imzaları bulunsa bile, HMK m. 154/3-ç kapsamında beyanda bulunan davacının imzası ayrıca yer almamaktadır.
Dilekçe, davacının ne söylediğini soyut biçimde tartışmaz. Duruşma tarihi, celse numarası, tutanaktaki tam cümle, eksik imza alanı ve dosyada ayrı feragat dilekçesi bulunmadığı somutlaştırılır. Talep; kaydın şeklen tamamlanmış bir feragat sayılmaması, feragate dayalı karar verilmemesi ve davanın mevcut talepler üzerinden sürdürülmesidir. Mahkeme feragat nedeniyle karar vermişse yalnız bu dilekçeyle yetinilmez; kararın niteliğine göre süresinde kanun yoluna başvurulur.
HMK 154/3-ç hangi şekli zorunlu tutar?
HMK m. 154/3-ç; ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ve sulh müzakereleri ile sonucunun mutlak olarak tutanağa yazılmasını emreder. Aynı bent iki ek işlem arar: kayıt beyanda bulunana okunur ve imzası alınır. Kanun koyucu kesin hüküm benzeri ağır sonuç doğuran bu beyanları sıradan duruşma açıklamalarından ayırmıştır. Taraf, tanık veya bilirkişi beyanı için m. 154/3-d yalnız okunma şartını belirtirken feragat için imza şartını açıkça ekler.
Bu şekil, iradenin kapsamını ve aidiyetini dosya üzerinde kesinleştirir. Kısmi feragatte hangi talep kaleminin terk edildiği; tam feragatte talep sonucunun tümünden vazgeçildiği açıkça anlaşılmalıdır. “Talebimiz yoktur”, “bu delilden vazgeçiyoruz” veya “şimdilik istemiyoruz” ifadeleri kendiliğinden davadan feragat değildir. Feragat kaydı kayıtsız ve şartsız olmalı; kapsam ile imza aynı resmî kayıtta denetlenebilmelidir.
HMK 309 sözlü feragate izin verince imza neden yine gerekir?
HMK m. 309/1 feragat ve kabulün dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılabileceğini düzenler. Yazılı yol seçilirse imzalı dilekçe dosyaya sunulur. Sözlü yol seçilirse açıklama, HMK m. 154’ün duruşma tutanağı kurallarına göre resmîleştirilir. Bu iki hüküm birbirinin alternatifi değildir: HMK m. 309 beyan yolunu, HMK m. 154/3-ç sözlü beyanın tutanağa geçirilme şeklini belirler.
Karşı tarafın ya da mahkemenin feragate muvafakati aranmaz; fakat bu kural şekil şartlarını kaldırmaz. HMK m. 309/3 kısmi feragat edilen kısmın dilekçede veya tutanakta açıkça gösterilmesini, m. 309/4 feragatin kayıtsız ve şartsız olmasını emreder. Okunmamış ve beyanda bulunana imzalatılmamış bir kayıt, bu unsurların güvenilir biçimde doğrulanmasını engeller.
Neden acele edilmelidir: HMK 311 ve kesin hüküm etkisi
HMK m. 311/1, feragatin kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurduğunu belirtir. Bu nedenle tutanak eksikliği fark edildiğinde bir sonraki celse beklenmemelidir. İlgili tutanak UYAP’tan indirilmeli, evrak doğrulaması yapılmalı ve ayrı feragat dilekçesi bulunup bulunmadığı dosyada kontrol edilmelidir. Ardından aynı mahkemeye somut kayıtları gösteren dilekçe sunulmalıdır.
Feragat nedeniyle henüz nihai karar kurulmamışsa dilekçenin temel istemi, geçerli feragat oluşmadığının belirlenmesi ve tahkikata devam edilmesidir. Feragate dayalı nihai karar kurulmuş ve tebliğ edilmişse kararın başvuru yolu ile süresi ayrıca değerlendirilir. HMK m. 311’deki irade bozukluğu nedeniyle iptal yolu, burada ileri sürülen şekil eksikliğiyle aynı değildir; bu örnek irade sakatlığı iddiası kurmaz.
Vekilin feragat yetkisi ayrıca nasıl kontrol edilir?
Feragat beyanını vekil vermişse yalnız tutanak şekli değil, vekâletnamedeki özel yetki de kontrol edilir. HMK m. 74, vekilin açıkça yetki verilmedikçe davadan feragat edemeyeceğini düzenler. Bu nedenle dilekçeye vekâletnamenin ilgili bölümü eklenir; feragat özel yetkisi yoksa bu eksiklik açıkça belirtilir. Özel yetkinin bulunması, HMK m. 154/3-ç uyarınca sözlü beyanın okunması ve imzalanması gereğini ortadan kaldırmaz.
Davacı bizzat beyanda bulunmuşsa vekâletname tartışması yapılmaz. Dilekçeye olayda bulunmayan bir yetki itirazı eklemek başvuruyu zayıflatır. Örnek Word metninde vekil beyanı için ayrı koşullu paragraf vardır; başvuru sahibi bizzat konuşmuşsa bu paragraf nihai nüshadan çıkarılmalıdır.
Dilekçeye hangi somut kayıtlar eklenmelidir?
Birinci ek, feragat kaydının bulunduğu duruşma tutanağının UYAP’tan indirilen tam nüshasıdır. Yalnız ilgili satırın ekran görüntüsü yeterli değildir; sayfa bütünü, evrak numarası ve imza doğrulama bilgisi korunmalıdır. İkinci ek, asıl elektronik belgenin doğrulama çıktısıdır. Üçüncü kayıt, dosyada davacı imzalı ayrı feragat dilekçesi bulunmadığını gösteren güncel evrak/dizi listesi olabilir.
Uyuşmazlık söylenen sözün yanlış kaydedilmesinden doğuyorsa önceki dilekçeler, duruşma öncesi yazılı talep ve aynı celsedeki diğer açıklamalar da bağlamı gösterebilir. Ancak avukatın kendi çalışma notu resmî tutanağın yerine geçmez. Talep; varsayıma değil, belirli celse ve evrak numarasına, tutanaktaki tam ifadeye ve eksik imza kaydına dayanmalıdır.
Sonuç ve istem bölümü nasıl kurulmalıdır?
İstem, önce 18 Eylül 2026 tarihli belirli tutanak yönünden inceleme ister. İkinci olarak, tutanaktaki feragat cümlesinin davacıya okunduğunu ve davacı tarafından imzalandığını gösteren kayıt bulunmadığının tespitini talep eder. Üçüncü olarak, HMK m. 154/3-ç ve m. 309’da aranan şekil gerçekleşmediğinden kayda feragat sonucu bağlanmamasını ve yargılamaya devam edilmesini ister.
Tutanak ifadesinin de yanlış olduğu ileri sürülüyorsa gerçekte söylenen cümle aynen yazılır ve varsa bunu destekleyen dosya kaydı gösterilir. Dilekçe, mahkemenin asıl tutanağını gizlice değiştirmesini istemez; eksikliğin yargısal kararla değerlendirilmesini talep eder. Nihai karar verilmişse uygun kanun yolu talebi ayrıca kurulmalıdır.
Feragat, delilden vazgeçme ve davayı geri alma aynı şey değildir
Davadan feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Belirli bir bilirkişi, tanık veya keşif talebinin artık takip edilmemesi ise kural olarak delilden vazgeçme tartışmasıdır; talep sonucunun terk edildiği anlamına gelmez. Davanın geri alınması da feragatten ayrıdır ve karşı tarafın açık rızasına bağlıdır. Duruşma tutanağı bu işlemleri birbirine çeviremez.
Bu ayrım dilekçede somut kurulmalıdır. “Feragat etmedim” demek yerine, söylenen cümlenin hangi usul işlemiyle ilgili olduğu ve dava talep sonucunun hangi bölümlerinin aynen sürdürüldüğü yazılır. Böylece mahkeme, bir kayıt hatası ile gerçek feragat iradesi arasındaki farkı dosya üzerinden inceleyebilir.
Süre ve kanun yolu bakımından ne yapılmalıdır?
HMK m. 154/3-ç bu eksiklik için ayrı bir gün sayılı başvuru süresi öngörmez. Buna rağmen feragatin yargılamayı sona erdiren niteliği nedeniyle başvuru öğrenilir öğrenilmez yapılmalıdır. Dilekçenin verilmesi kanun yolu süresini kendiliğinden durdurmaz ve mahkemece feragate dayalı nihai karar verilmişse o karara karşı başvuru yükümlülüğünü kaldırmaz.
Kararın tebliğ tarihi, kararın kesin olup olmadığı ve başvuru yolu dosyaya göre belirlenir. Örnek metin, feragate dayalı nihai karar kurulmadan önceki aşamaya göre hazırlanmıştır. Karar verilmiş dosyada aynı metnin sonuç bölümü değiştirilmeden kullanılması doğru değildir.
Sık yapılan hatalar
Yalnız PDF’de el yazısı imza görünmediğini ileri sürmek hatalıdır; güvenli elektronik imza kaydı ayrıca denetlenir. Hâkim ve zabıt kâtibi imzası ile feragat eden tarafın HMK m. 154/3-ç kapsamındaki imzası birbirine karıştırılmamalıdır. İmza eksikliği yanında tutanaktaki sözün yanlış olduğu iddia ediliyorsa gerçek cümle ve dosya bağlamı açık yazılmalıdır.
Bir diğer hata, kesin hüküm etkisini küçümseyip yalnız “maddi hata düzeltme” başlığı kullanmaktır. Bu başvuru, maddi yazım yanlışından fazlasını; şeklen tamamlanmamış feragat kaydına hukuki sonuç bağlanmamasını ister. Karar verilmişse yalnız mahkemeye açıklama dilekçesi sunmakla yetinmek de hak kaybı doğurabilir.
Word dilekçe nasıl doldurulur?
İndirilebilir Word dosyasında mahkeme, esas numarası, davacı, davalı, celse ve UYAP evrak numarası için köşeli alanlar bulunur. Tutanaktaki feragat cümlesi tırnak içinde eksiksiz yazılmalı; beyanın okunmadığını ve taraf imzasının bulunmadığını gösteren somut kayıtlar eklenmelidir. Ayrı feragat dilekçesi varsa bu örnek kullanılmamalıdır.
Word metninin sonunda sunulacak nüshadan çıkarılması gereken bir doldurma kontrolü vardır. Koşullu vekâlet paragrafı somut olayda uygulanmıyorsa silinir. Duruşma tarihi, ekler ve istem gerçek dosyayla eşleştirilmeden dilekçe sunulmamalıdır.
Başvuru hangi mahkemeye ve hangi dosyaya yapılır?
Başvuru, feragat kaydının tutulduğu davaya bakan mahkemeye ve aynı esas numarasına sunulur. Ayrı bir dava açılması bu örneğin konusu değildir. Dilekçenin başlığında mahkemenin tam adı, esas numarası, feragat kaydının bulunduğu celse tarihi ve UYAP evrak numarası yazılır. Böylece mahkeme, hangi tutanağın hangi satırının inceleneceğini tereddütsüz belirler. Başka bir mahkemeye gönderilen dosyada başvuru makamı, dosyanın güncel bulunduğu yer ve verilmiş kararlar kontrol edilerek belirlenmelidir.
Dilekçe UYAP üzerinden gönderiliyorsa eklerin okunabilir ve doğru evrak türüyle yüklenmesi gerekir. Fiziken sunuluyorsa havale ve alındı kaydı saklanır. Başvurunun dosyaya girdiğini gösteren evrak numarası sonradan kontrol edilir. Mahkemeden gizli veya gayriresmî bir tutanak değişikliği değil, tarafların inceleyebileceği açık bir ara karar istenir. Bu kayıt, ileride feragat tartışmasının hangi gerekçeyle çözüldüğünü denetlenebilir kılar.
Feragate dayalı karar verilmişse bu örnek neden tek başına yetmez?
Mahkeme geçerli feragat bulunduğunu kabul ederek davanın feragat nedeniyle reddine karar vermişse uyuşmazlık artık yalnız duruşma tutanağının yönetimi değildir. Nihai kararın tarihi, tebliğ tarihi, kanun yolu ve kesinlik durumu incelenir. İstinaf veya temyiz yolu açıksa, HMK m. 154/3-çteki okuma ve imza eksikliği ile HMK m. 309’daki şekil şartları kanun yolu dilekçesinde somutlaştırılır. Mahkemeye ayrıca açıklama dilekçesi verilmesi, kanuni başvuru süresini kesmez veya durdurmaz.
Karar kesinleşmişse başvurulabilecek yol, dosyanın özellikleri ve ileri sürülen sebep üzerinden ayrıca belirlenir. HMK m. 311’de irade bozukluğu hâlinde feragat veya kabulün iptalinin istenebileceği yazılıdır; hata, hile veya korkutma iddiası ile hiç tamamlanmamış sözlü feragat şekli aynı hukuki sebep değildir. Bu yazı ve Word örneği, mahkeme henüz feragate dayanarak nihai karar kurmadan önce şekil eksikliğinin dosyada açıkça değerlendirilmesini amaçlar.
Resmî kaynak ve ilgili içerikler
Kanun metni için Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat sayfasındaki 6100 sayılı Kanun kaydı ile TBMM’nin kabul edilen kanun metni birlikte kontrol edilmiştir. HMK m. 154/3-ç, 309 ve 311 doğrudan dayanaklardır. Yayımdan önce aynı arama niyetinde mevcut yazı bulunmadığı ayrıca denetlenmiştir.
Tutanaktaki sıradan yazım veya hesap hatası için HMK 183 maddi hata dilekçesi; hâkim veya kâtip elektronik imzası eksikliği için HMK 155 imza eksikliği dilekçesi; onaylı örnek için HMK 158 tutanak örneği; delilden vazgeçme için HMK 196 açık izin dilekçesi ayrı amaçlarla kullanılmalıdır.
Resmî mevzuat bağlantıları
İmzasız feragat beyanı dilekçesi Word indir
İmzasız feragat beyanının geçersiz sayılması dilekçesi Word (.docx) indir
Sık sorulan sorular
İmzasız sözlü feragat geçerli midir?
HMK m. 154/3-ç, sözlü feragat kaydının beyanda bulunana okunmasını ve imzasının alınmasını zorunlu tutar. Bu işlemleri göstermeyen kayıt şeklen tamamlanmış feragat sayılmamalıdır.
Hâkim ve kâtip imzalamışsa taraf imzasına gerek kalmaz mı?
Hayır. Hâkim ve kâtip imzası HMK m. 155 kapsamındadır; feragat eden kişinin okuma sonrası imzası HMK m. 154/3-çte ayrıca aranır.
Sözlü feragat mümkün müdür?
Evet. HMK m. 309/1 buna izin verir; ancak sözlü beyan duruşma tutanağında HMK m. 154/3-çteki şekille tamamlanır.
Kısmi feragat nasıl yazılmalıdır?
HMK m. 309/3 gereğince vazgeçilen talep veya miktar dilekçede ya da tutanakta açıkça gösterilmelidir.
Karşı tarafın onayı gerekir mi?
Feragatin hüküm doğurması karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir; bu durum kanuni şekil şartlarını kaldırmaz.
Vekil özel yetki olmadan feragat edebilir mi?
HMK m. 74 uyarınca açık özel yetki bulunmadan vekil davadan feragat edemez.
Dilekçe kanun yolu süresini durdurur mu?
Hayır. Feragate dayalı karar verilmişse süresinde uygun kanun yoluna ayrıca başvurulmalıdır.
Islak imza görünmemesi yeterli delil midir?
Hayır. Asıl elektronik tutanak ve güvenli elektronik imza kayıtları kontrol edilmelidir.
Delilden vazgeçmek davadan feragat midir?
Hayır. Belirli delili takip etmemek ile dava talep sonucundan vazgeçmek farklı usul işlemleridir.
Word örneği karar verildikten sonra aynen kullanılabilir mi?
Hayır. Word metni karar öncesi aşamaya göre hazırlanmıştır; karar kurulmuşsa kanun yolu ve istem bölümü dosyaya göre yeniden düzenlenmelidir.
Yazar ve kapsam
Avukat Halil Bakırcı tarafından hukuk yargılamasında tutanak ve feragat şekli hakkında hazırlanmıştır. Mersin merkezli çalışma Türkiye genelindeki hukuk mahkemesi dosyaları bakımından bilgilendirme amaçlıdır; Word örneği somut dosya kaydıyla uyarlanmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
