Kısa cevap: Eser meydana getirilirken iş sahibinin sağladığı malzemenin ayıplı olduğu anlaşılırsa yüklenici, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.472/3 uyarınca durumu hemen iş sahibine bildirmek zorundadır. Bildirmezse bundan doğacak sonuçlardan sorumlu olur. Bu yazı, malzemeyi sağlayan iş sahibine yapılacak somut ayıp bildirimini, malzeme ve tespit çizelgesini, uyarının kapsamını ve düzenlenebilir Word dilekçe örneğini içerir.

Bu dilekçe kim tarafından, kime verilir?

Başvuran, eser sözleşmesindeki yüklenicidir; muhatap, malzemeyi sağlayan iş sahibidir. Yapılacak eserin konusu ve ilgili sözleşme bilgileri yazılır. Malzemeyi yüklenicinin kendi adına satın almış olması ile iş sahibinin sağlamış olması ayrı düzenlere tabidir. Bildirim, malzemenin kim tarafından verildiğini teslim belgesi veya sözleşmeyle gösterir. Yalnız faturanın bir dosyada bulunması, malzemenin sözleşme içindeki temin sorumluluğunu bütün yönleriyle açıklamayabilir.

Bu örnek, eserin yapımı sırasında anlaşılan malzeme ayıbına odaklanır. İş sahibinin, tamamlanıp teslim edilmiş eserdeki ayıbı yükleniciye bildirmesi farklı başvurudur. TBK m.474 teslim sonrası gözden geçirme ve bildirim yükümlülüğünü düzenler. Aynı “ayıp bildirimi” ifadesi kullanılsa da başvuran kişi, muhatap, işlem aşaması ve dayanak bu iki durumda aynı değildir.

Eser sözleşmesinin tarafları doğru tanımlanmalıdır. Şantiyede bulunan personel, malzeme satıcısı veya dış danışman, sözleşmedeki iş sahibinin yerine muhatap yapılmaz. Temsil yoluyla iletişim varsa temsil kaydı ayrıca gösterilir. Malzeme satıcısına yöneltilecek ayrı ayıp talebi, yüklenicinin kendi iş sahibine karşı m.472/3 bildirimini tamamladığı kabul edilerek ihmal edilmez.

TBK 472 ve özen borcu

M.472/1, malzemeyi yüklenici sağlamışsa malzemenin ayıplı olması nedeniyle iş sahibine karşı satıcı gibi sorumluluğu düzenler. İkinci fıkra, iş sahibinin sağladığı malzemeyi yüklenicinin gereken özeni göstererek kullanmasını, hesabını vermesini ve artanı geri vermesini öngörür. Üçüncü fıkra ise ayıp ve eserin gereği gibi veya zamanında yapılmasını tehlikeye düşüren durumlarda hemen bildirim yükümlülüğü getirir.

İş sahibi tarafından sağlanmış malzeme kullanılması, yüklenicinin bütün özen borcunu kaldırmaz. TBK m.471’deki sadakat ve özen borcu, teknik ve meslekî kurallara uygun davranış üzerinden değerlendirilir. Dilekçeye “malzemeyi siz verdiniz, hiçbir sorumluluğum yoktur” biçiminde sınırsız açıklama konulmaz. Kanuni bildirim, tespit edilen ayıbı ve onun ilgili işe etkisini açıkça ortaya koymalıdır.

Kanundaki “hemen” düzeni, hazır bir yedi veya otuz günlük süre değildir. Ayıbın anlaşıldığı tarih, çalışma aşaması ve bildirimin zamanı kayda geçirilir. Yüklenici standart dilekçeyi hazırlamak için kanunda olmayan uzun bir bekleme süresi bulunduğunu kabul edemez. İlk bildirim yapılmışsa sonraki ayrıntılı teknik kayıtların ne zaman iletildiği ayrı tutulur; sonradan hazırlanan metin ilk bildirimin tarihini geriye çekmez.

Malzemeyi tanımlayan kayıtlar

Bildirimde malzemenin adı, türü, miktarı, teslim tarihi, teslim eden kişi ve varsa parti, seri veya üretim bilgisi bulunur. Bu tanım, tespit edilen malzemeyi aynı işte kullanılan diğer malzemelerden ayırır. Birden çok parti varsa sadece “gelen malzemeler bozuk” denilmez. Hangi partinin incelendiği, hangi bölümün kullanıldığı ve hangi bölümün henüz kullanıma alınmadığı ayrı satırlarda gösterilir.

Malzeme teslim tutanağı, irsaliye, ambalaj bilgisi ve iş sahibinin temin talimatı aynı dosyada eşleştirilir. Belgelerdeki ürün tanımı ile fiziksel malzeme tanımı farklıysa fark açıklanır. Ambalaj veya ürün etiketi değişmişse eski kaydın hangi malzemeye ait olduğu ayırt edilir. Dilekçeye, teknik görünümü farklı bir ürüne ait fotoğraf veya başka teslim döneminin irsaliyesi eklenmez.

Depolama ve kullanım kayıtları da korunur. İş sahibinin malzemeyi ayıplı vermesi iddiası ile teslimden sonra malzemenin yanlış muhafaza edilmesi iddiası ayrı konulardır. Malzemenin kimde, hangi kayıtla ve hangi dönem boyunca bulunduğu açıklanır. Bildirim, bu ayrımı belgesiz biçimde çözülmüş gibi sunmaz. Teslim ve kullanım tarihçesi, ayıbın kaynağına ilişkin değerlendirme için önemli bir kayıt zinciri oluşturur.

Tespit edilen ayıp nasıl anlatılır?

Ayıp açıklaması gözlenen olguya ve mevcut teknik belgeye dayanır. Malzemenin hangi niteliğinin sözleşme, ürün belgesi veya işin gerektirdiği koşulla uyumsuz olduğu gösterilir. “Kalitesiz”, “işe yaramaz” ve “tehlikeli” sözcükleri tek başına teknik tespitin yerine geçmez. Ölçüm yapılmışsa kullanılan belge, tarih ve sonucu belirtilir. Ölçüm yapılmamışsa ölçülmüş gibi kesin değer yazılmaz.

Fotoğraf, ürün kimliği ve tespit tarihiyle eşleştirilir. Yakın plan görüntü yanında malzemenin hangi bölüm veya ambalaja ait olduğunu gösteren kayıt bulunur. Teknik rapor varsa raporu düzenleyen kişi veya kuruluş, rapor tarihi ve incelenen örnek açıklanır. Dilekçede raporun sonuç kısmı tersine çevrilmez; belgeye göre yalnız ilgili malzemede saptanan olgu aktarılır.

İnceleme devam ediyorsa mevcut gözlem ile henüz belirlenmemiş neden ayrılır. Bildirim için hazır olmayan bir bilirkişi sonucunun oluştuğu yazılmaz. Başvuran, o tarihte bildiği somut durumu bildirir ve ek teknik incelemenin kapsamını belirtir. Sonradan gelen sonuç, ilk bildirimin eki olarak tarihli biçimde iletilir. İlk metinde bulunmayan kesin teknik teşhis, geçmişte yapılmış gibi kayda geçirilmez.

İncelenen örnek ve miktar hareketi

Teknik incelemeye örnek gönderilmişse örneğin hangi malzemeden alındığı kaydedilir. Numune tanımı, gönderme tarihi, teslim alan kişi veya kuruluş ve inceleme raporu aynı dosyada tutulur. Raporda belirtilen örnek numarası ile dilekçedeki parti bilgisi eşleştirilir. Teknik belge farklı malzeme hakkında düzenlenmişse başvurunun bütün dayanağı gibi sunulmaz. İncelemenin kapsamı raporda neyse bildirimde de o kapsam korunur. Tek bir örneğe ilişkin sonucun daha geniş bir teslimi temsil ettiği ileri sürülüyorsa bu açıklamanın teknik dayanağı gösterilir. Dilekçe hazırlayan kişi, raporda bulunmayan temsil veya genelleme sonucunu kendisi üretmez.

Miktar çizelgesinde teslim alınan, kullanılmış, incelemeye ayrılmış, elde bulunan ve iade edilmiş miktarlar ayrı gösterilir. Birimler değiştirilerek toplamlar karşılaştırılmaz. Ambalaj sayısı ile içindeki ürün miktarı ayrı kaydedilir. Miktar farkı varsa farkın hangi teslim veya kullanım hareketinden kaynaklandığı araştırılır. Ayıp bildirimi, malzeme hesabının tamamen verilmiş olduğu anlamına gelmediğinden, m.472/2’deki hesap ve artanı geri verme yükümlülüğü de kendi kayıtlarıyla izlenir. Teknik incelemeye ayrılan malzeme, fiilen kullanılmış veya iş sahibine geri verilmiş gibi aynı satırda gösterilmez.

İş sahibi malzemeyi değiştirirse yeni teslimin ürün kimliği ve tarihi ayrıca tutulur. Yeni malzemenin miktarı eski malzemenin iade kaydıyla karşılaştırılır. Farklı ürün verilmişse sözleşmenin malzeme niteliğine ilişkin düzeni ve tarafların gerçek açıklamaları dosyada korunur. Eski ayıplı malzeme ile değiştirilmiş malzeme birbirine karıştırılarak, ilk ayıp bildirimine ait fotoğraf yeni ürünün fotoğrafı gibi kullanılmaz. Sonradan yapılan yeni inceleme, ilk raporun tarihi veya kapsamı değiştirilerek değil, ayrı belge olarak eklenir. Bu yöntem, ayıp, değişim ve uygulama aşamalarının hangi gerçek kayıt üzerinden izlendiğini gösterir.

Ayıbın yapılacak esere etkisi

Bildirimde sadece malzeme kusuru değil, kusurun eserin hangi bölümüne etkisi de gösterilir. İlgili iş kalemi, uygulama aşaması, sözleşmede öngörülen nitelik ve mevcut teknik değerlendirme açıklanır. Aynı malzemenin bütün kullanım alanlarına ilişkin geniş sonuç üretmek yerine sözleşmedeki belirli iş ele alınır. Belgenin yalnız sınırlı bir uygulamayı değerlendirdiği yerde bütün projenin kullanılamaz olduğu ilan edilmez.

İş programı etkilenmişse etkilenen aşama ve dayanak program gösterilir. “Teslim artık imkânsızdır” gibi kesin sonuç, belgesiz biçimde yazılmaz. Fiilen etkilenmiş iş kalemi, mevcut zaman kaydı ve talep edilen karar ayrı belirtilir. M.472/3 bildirimi, sözleşmedeki bütün teslim sürelerini kendiliğinden değiştiren veya bütün gecikmeleri iş sahibine yükleyen bir işlem değildir.

Ayıp bildiriminde giderilmesi istenen sorun ve değerlendirilmesi gereken seçenek belirlenebilir. Malzemenin uygun örnekle değiştirilmesi, teknik uygunluğun incelenmesi veya ilgili iş hakkında açık karar istenmesi, mevcut teknik verilere bağlanır. Uygulanması teknik bakımdan doğrulanmamış yöntem, hukuki dilekçeye güvenli çözüm olarak yazılmaz. Teknik uygulama ve sözleşmesel kararın gerçek dayanakları birlikte korunur.

İş sahibinin verdiği malzemede ayıp bildirim dilekçesi

Aşağıdaki örnek, malzemeyi sağlayan iş sahibine yüklenici tarafından sunulur. Tespit edilmeyen ayıp, gerçekleşmeyen teslim veya ölçülmeyen değer doldurulmaz. İlgili malzemelerin tamamı sorunlu değilse kapsam daraltılır. İş programı veya maliyet konusunda ayrı talep bulunuyorsa onun hesabı bu teknik bildirimden ayrı hazırlanır.

Word ayıp bildirim dilekçesi ve malzeme tespit çizelgesini indir. Dilekçede ürün kimliği ve teknik bulgu boşlukları gerçek kayıtlara göre doldurulur. Hazır dosya, teknik rapor veya taraflarca kabul edilmiş sözleşme değişikliği değildir.

Hemen bildirim ve ulaştırma kaydı

Bildirim doğru iş sahibine veya yetkili temsilcisine iletilir. Sözleşmenin bildirim maddesi, adres ve iletişim kayıtları incelenir. Bir çalışana yapılan sözlü açıklama, yazılı dosyada iş sahibine kesin biçimde ulaştığı belgelenmiş bildirim olarak sunulmaz. Kimle, ne zaman ve hangi içerikle iletişim kurulduğu gerçek verilerle kaydedilir. Gönderilen son metin ve eklerin listesi saklanır.

M.472/3 her bildirimin noter aracılığıyla yapılmasını ayrıca şart koşmaz. Ancak ayıbın anlaşılma ve muhataba iletim zamanı önemlidir. Alındılı teslim, mevcut elektronik iletişim kaydı veya noter ihtarı dosyanın özelliklerine göre kullanılabilir. Teknik raporun tamamlanmasını beklemek için kanunda olmayan bir bildirim ertelemesi kabul edilmez. Ayrıntılar sonradan açıklanacaksa ilk somut uyarı ve sonraki ekler tarihleriyle ayrılır.

İş sahibinin cevabı ve talimatı nasıl korunur?

İş sahibinin cevabı, ilgili malzeme ve ayıp tanımına bağlanır. Başka malzemeye ilişkin genel onay, bu malzemedeki ayıbın bilindiği ve kullanımının özellikle istendiği talimat gibi kaydedilmez. Cevapta değiştirme, inceleme veya kullanma yönünde açıklama varsa gerçek içeriği korunur. Cevap tarihinin, bildirimden önceki genel iş talimatıyla karışmaması sağlanır.

TBK m.476, yüklenicinin açık ihtarına rağmen iş sahibinin verdiği talimattan kaynaklanan ayıp ve iş sahibine yüklenebilen durumlarla ilgili ayrı düzenleme içerir. Bu nedenle “uyardım, artık hiçbir sorumluluğum yok” sonucu doğru değildir. Açık uyarı, talimat, ayıbın kaynağı ve nedensel bağlantı değerlendirilir. Teknik ve meslekî özen borcunu dışlayan sınırsız bir sorumsuzluk cümlesi bu örneğe konulmaz.

Bildirim sonrası yapılan işlem, önceki teknik kayıtla eşleştirilir. Değiştirilen malzemenin teslimi ve eski malzemenin durumu ayrı tutanakla korunur. Aynı parti içinden yeni örnek incelenmişse onun kimliği belirtilir. Sonradan oluşturulmuş yeni kaydın eski ayıbı hiç oluşmamış gibi göstermesine izin verilmez. İşin sürdürülmesi, teknik değerlendirme ve sözleşmenin gerçek koşulları üzerinden düzenlenir.

Sık sorulan sorular

1. Kanun kaç gün içinde bildirim ister?

TBK m.472/3 “hemen” bildirim yükümlülüğü getirir. Bu fıkrada standart yedi veya otuz gün yazmaz. Ayıbın anlaşıldığı tarih, işin aşaması ve bildirim zamanı belgelenir; hazır metindeki tarih geriye çekilmez.

2. Malzemeyi iş sahibi verdiyse yüklenici sorumsuz mu?

Hayır. M.472/2 özenli kullanım, hesap ve artanı geri verme borcunu düzenler. M.471’deki özen borcu da önemlidir. Ayıbı hemen bildirmek, yüklenicinin bütün sözleşmesel yükümlülüklerini kaldıran genel bir sorumsuzluk belgesi değildir.

3. Dilekçe malzeme satıcısına mı gönderilir?

Bu örneğin muhatabı eser sözleşmesindeki iş sahibidir. Satıcıya yapılacak ayrı başvuru, m.472/3 uyarınca iş sahibine bildirimle aynı işlem değildir. Malzemeyi sağlayan tarafın ve ilgili sözleşmenin kaydı kontrol edilir.

4. Teknik rapor gelmeden bildirim yapılabilir mi?

Mevcut somut bulgu bildirilir; henüz oluşmamış rapor varmış gibi gösterilmez. Ek incelemenin kapsamı ve sonraki belge ayrı kaydedilir. Kanunda bulunmayan bir rapor bekleme süresi oluşturularak hemen bildirim yükümlülüğü ertelenmez.

5. Fotoğrafta ne bulunmalı?

Fotoğraf ilgili ürün, parti veya bölümle eşleştirilmelidir. Tespit tarihi, ürün kimliği ve görüntünün hangi bulguyu gösterdiği açıklanır. Başka iş veya malzemeye ait fotoğraf bu bildirimde kanıt gibi kullanılmaz.

6. Bütün malzemeler için tek bildirim yeterli mi?

Bildirim konusu kapsam açık gösterilir. Birden çok parti veya farklı bulgu varsa ayrı satırlar hazırlanır. Yalnız bir örnekte yapılan inceleme, teknik dayanak olmadan bütün teslimin aynı ayıbı taşıdığı kesin sonuç olarak sunulmaz.

7. Noter zorunlu mudur?

Madde metni her bildirim için noter şartı koymaz. Sözleşmedeki bildirim hükmü ve ispat ihtiyacı incelenir. Somut içerik, ekler, doğru muhatap ve ulaşma zamanı güvenilir kayıtla korunmalıdır.

8. Bildirim teslim süresini kendiliğinden uzatır mı?

M.472/3 bildirimi bütün süreleri otomatik değiştiren hüküm değildir. Etkilenen iş kalemi, gerçek program ve ilgili sözleşme düzeni incelenir. Süre değişikliği veya ek bedel talebi kendi dayanaklarıyla ayrıca açıklanır.

9. İş sahibi kullanmaya devam et derse ne olur?

Talimatın gerçek içeriği ve uyarılan ayıpla bağlantısı kaydedilir. M.476 bakımından açık uyarı, talimat ve ayıbın kaynağı birlikte değerlendirilir. Genel onay, bütün teknik sorumluluğu kaldıran sınırsız izin gibi sunulmaz.

10. Teslim edilmiş eserin ayıbı için bu örnek mi kullanılır?

Bu örnek yüklenicinin yapım sırasında iş sahibinin sağladığı malzemedeki ayıbı bildirmesi içindir. İş sahibinin teslim sonrası eserdeki ayıbı yükleniciye bildirmesi, m.474 ve ilgili hükümler kapsamında farklı başvurudur.

Resmî dayanak ve ilgili içerikler

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.471, m.472 ve m.476
• TBMM: 6098 sayılı Kanunun kabul edilen metni
• Malzeme, hesap ve uyarı borcunun genel çerçevesi
• Yüklenicinin özen borcu ve işi yaptırması
• İş sahibinin talimatından kaynaklanan ayıp
• İş sahibinin teslim sonrası ayıp bildirimi

Dayanak ve kapsam

Bu içerik, resmî konsolide TBK m.472/3 uyarınca iş sahibinin sağladığı malzeme ayıbının hemen bildirilmesine odaklanır. Teknik bulgu ve sözleşme kayıtları somut dosyada incelenir. Örnek, teknik uygunluk raporu, süre uzatımı kararı veya bütün sorumluluğu kaldıran belge olarak düzenlenmemiştir. Hazırlama tarihi: 30 Eylül 2026.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Türkiye genelindeki dosyaları Mersin’den yürütür. İhsaniye Mahallesi, Profit İş Merkezi, Akdeniz/Mersin konumu görüşme adresini gösterir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →