Gemiadamı Çalışma Belgesi İçin Limana Başvuru Dilekçesi

Gemiadamı çalışma belgesi için limana başvuru dilekçesi, işverenin belge vermemekte direnmesi veya belgeye doğru olmayan bilgiler yazması üzerine 854 sayılı Deniz İş Kanunu m.12 kapsamında inceleme istenmesini sağlar. Başvurunun sonucu, kanunda belirtilen inceleme sonucunu gösteren belgenin verilmesidir. Bu yol, işverene yöneltilen ilk belge talebinden ve mevcut belgedeki imzanın onaylanması işleminden ayrıdır.

Dilekçede geminin bağlama limanı, işten ayrılış tarihi, işverenden istenen belge ve karşılaşılan sorun somut olarak gösterilmelidir. Kanun, liman makamının incelemesinin bir haftada bitirilmesini öngörür. Bu süre, gemiadamının başvurmak için yalnız bir haftası bulunduğu anlamına gelmez. Aşağıdaki Word dosyası; başvuru metnini, yanlış bilgi karşılaştırma çizelgesini ve evrak takip sayfasını içerir. Boş alanlar gerçek çalışma kayıtlarıyla doldurulmalıdır.

Bu dilekçe hangi başvuru aşamasında kullanılır?

854 m.12, işinden ayrılan gemiadamına yaptığı işin çeşidini ve çalışma süresini gösteren belge verilmesini işveren veya işveren vekilinin yükümlülüğü olarak düzenler. İşveren istenen belgeyi vermemekte direnirse yahut belgeye doğru olmayan bilgiler yazarsa özel inceleme yolu doğar. Dolayısıyla başvuru hazırlanırken önce işten ayrılma, belge isteme ve işverenin davranışı arasındaki sıra ortaya konulur. Henüz gerçekleşmemiş bir ret varmış gibi anlatım kurulmaz.

Çalışma sürerken genel personel dosyası örneği istenmesi, ücret kayıtlarının alınması veya sosyal güvenlik hizmet dökümünün düzeltilmesi başka işlemlerdir. Buradaki örnek, ayrılan gemiadamının çalışma belgesindeki somut soruna ilişkindir. Sadece imza onayı gerekiyorsa içerik incelemesi talep eden bu dilekçe aynen kullanılmamalıdır. İmzanın kime ait olduğunun onaylanması ile belgedeki çalışma süresinin doğru olup olmadığının araştırılması farklı sonuçlar doğurur.

Önce gemi ve hizmet ilişkisinin kapsamını belirleyin

854 sayılı Kanun m.1, Türk bayrağı taşıyan yüz ve üzeri grostonilatoluk gemilerde hizmet akdiyle çalışan gemiadamları ve işverenleri bakımından temel kapsamı belirler. Aynı işverene ait gemilerin toplam tonajı ve çalıştırılan gemiadamı sayısı için maddede ayrıca düzenleme vardır. Başvuruda geminin adı, sicil bilgisi, bayrağı, işverenin kimliği ve hizmet ilişkisi gösterilmelidir. Liman çevresinde çalışmak, tek başına bu özel belge yoluna başvurma dayanağı değildir.

Gemi işletmecisinin ticaret unvanı ile geminin adı birbirinden ayrılmalıdır. Geminin bordasında görünen ad, işveren şirketin unvanının yerine yazılmaz. Aynı işletme grubunda birden fazla şirket bulunması hâlinde hizmet sözleşmesindeki işveren, ücret belgelerindeki unvan ve işveren vekilinin sıfatı karşılaştırılır. İşvereni belirsiz bırakan başvuru, hangi kişiden açıklama veya kayıt isteneceğini güçleştirir. Bilinmeyen şirket bilgileri tahminle tamamlanmamalıdır.

Başvuru makamı bağlama limanına göre belirlenir

Kanun m.12’de bağlama limanındaki liman reisliğini esas alır. Güncel teşkilattaki ilgili liman makamının adı başvuruya yazılır; kurumun resmî unvanı ve başvuru kanalı ayrıca kontrol edilir. Gemiadamının yaşadığı şehir, geminin son uğradığı liman ve geminin bağlama limanı aynı yer olmak zorunda değildir. Başlık, yalnız başvuranın ikamet ettiği şehir esas alınarak doldurulmamalıdır.

Geminin bağlama limanı biliniyorsa bilgiye dayanak kayıt eklenir. Gemi isim değiştirmişse eski ve yeni ad arasındaki bağlantı sicil bilgisiyle açıklanır. Aynı isimle çalışan farklı gemilerin karıştırılmasını önlemek için ayırt edici numara kullanılır. Geminin sefere çıkmış olması nedeniyle başvurunun mutlaka geminin dönüşüne kadar bekletilmesi gerektiği sonucuna varılmaz; dilekçede ulaşılabilen hizmet ve işveren bilgileri açık biçimde sunulur.

Kamu gemilerindeki özel başvuru ayrımı

M.12, kamu hizmeti gören idarelere bağlı gemilerde belge verilmemesi veya doğru olmayan bilgiler yazılması hâlinde inceleme için gemilerin bağlı oldukları makamlara başvurulmasını düzenler. Bu dosyada özel sektör gemisi için hazırlanmış liman makamı başlığını otomatik olarak kullanmak doğru değildir. Geminin bağlı bulunduğu idarenin kimliği belirlenmeli ve dilekçenin muhatabı bu özel hükme göre seçilmelidir.

İmza onayına ilişkin istisna ile inceleme makamına ilişkin istisna aynı kapsamda yazılmamıştır. İmza onayı bakımından kamu hizmeti gören idareler yanında kamu yararına yardımcı derneklere bağlı gemiler de maddede anılır. İnceleme yoluna ilişkin sonraki fıkrada ise kamu hizmeti gören idarelere bağlı gemiler belirtilir. Başvuran, bir istisnanın kapsamını diğerine aynen taşıyarak kanunda bulunmayan bir muhatap değişikliği yapmamalıdır.

Belge verilmemesinde olay sırası nasıl yazılır?

İşten ayrılış tarihi, işverene yapılan belge talebinin tarihi, talebin kim tarafından alındığı ve verilen cevap ayrı cümlelerle açıklanır. Yazılı ret varsa tarih ve belge numarası gösterilir. Cevap verilmemişse ret yazısı varmış gibi anlatılmaz; başvurunun teslim edildiği ve hangi tarihe kadar belgenin verilmediği belirtilir. Sözlü görüşme yapılmışsa görüşülen kişinin adı, görevi ve bildirilen husus gerçek kapsamıyla kaydedilir.

İşverene sunulan dilekçenin kopyası tek başına onun teslim tarihini göstermeyebilir. Teslim alanın imzası, evrak kaydı veya usulüne uygun bildirim kaydı bu nedenle önemlidir. 854 m.47’nin yazılı ve imza karşılığı bildirim düzeni göz önünde tutulur. İmzadan kaçınma gerçekten gerçekleşmişse olay yerinde tutanakla tespit edilir. Sonradan düzenlenen bir metin, düzenlenmediği tarihte tutulmuş gibi gösterilmemelidir.

Yanlış belgedeki her iddiayı ayrı satıra ayırın

Belge verilmiş fakat yanlış bilgi içeriyorsa itiraz edilen bölüm belirlenmelidir. “Belgenin tamamı yanlıştır” cümlesi yerine, hatalı görev adı, başlangıç tarihi, ayrılış tarihi veya çalışma süresi ayrı ayrı gösterilir. Her satırın yanında doğru olduğu ileri sürülen bilgi ve onu destekleyen belge yazılır. Böylece liman makamından hangi olgunun incelenmesinin istendiği anlaşılır. Doğru kalan bölümlerin değiştirilmesi talep edilmez.

İşin niteliği ile sahip olunan mesleki yeterlik birbirine karıştırılmamalıdır. Bir yeterlik belgesi, tek başına belirli gemide bütün dönem boyunca o görevde çalışıldığını göstermez. Fiilî görevlendirme ve hizmet kayıtları ayrıca incelenir. Aynı şekilde ücretin yüksek olması belirli bir unvanla çalışıldığına tek başına kanıt sayılmaz. Başvurudaki görev iddiası sözleşme, personel listesi ve ilgili dönem kayıtları arasında tutarlı biçimde kurulmalıdır.

Kanıt dosyası nasıl düzenlenir?

854 m.5, hizmet akdinin iki nüsha yazılı yapılmasını ve taraflara birer nüsha verilmesini düzenler. M.6’da işveren, gemiadamı, gemi, yapılacak iş ve hizmete başlama bilgileri yer alır. Başvuranın elindeki sözleşme, çalışma belgesindeki görev ve süreyi karşılaştırmak için başlangıç kaynağıdır. Bununla birlikte sözleşmenin düzenlendiği tarih ile fiilî işe giriş tarihi aynı değilse ayrım ayrıca açıklanmalıdır.

Sözleşmenin yanında işe giriş ve ayrılış kayıtları, personel listeleri, görev değişikliği yazıları, bordrolar ve ilgili yazışmalar tarih sırasına konulur. Her ek numarası, dilekçedeki bir olguyu desteklemelidir. Aynı belgenin çok sayıda kopyasını eklemek yerine okunaklı nüsha kullanılır. Yeni işverenin yazısı yalnız belge ihtiyacını gösteriyorsa çalışma döneminin kanıtı gibi sunulmaz; her belgenin neyi doğruladığı açık tutulur.

Birden fazla gemi ve dönem varsa dosyayı ayırın

Aynı işverenin farklı gemilerinde çalışılmışsa her gemi için başlangıç ve ayrılış tarihleri ayrı gösterilir. Çalışma belgesi yalnız son gemiyi gösteriyor, talep daha önceki dönemleri de kapsıyorsa eksik dönemler açıkça yazılır. Aynı zaman aralığı iki gemide birden tam hizmet olarak gösterilmez. Geçici görevlendirme, gemi değişikliği ve fiilî ayrılış kayıtları karşılaştırılarak hangi dönem hakkında inceleme istendiği belirlenir. Böylece kurumun yalnız son sözleşmeye bakarak daha önceki iddiayı gözden kaçırması önlenir.

Farklı işverenlerdeki çalışmalar tek bir eski işverenin belgesiymiş gibi birleştirilmemelidir. Şirket değişikliğinin hizmet ilişkisine etkisi tartışmalıysa bu uyuşmazlık açıkça anlatılır ve iki şirketin kayıtları ayrı eklenir. İşletme adı aynı kalmış olsa bile sözleşmenin tarafı değişmiş olabilir. Başvuru, bilinmeyen şirket bağlantılarını varsayarak kurulmaz. Birden fazla belgenin incelenmesi isteniyorsa her belgenin düzenleyeni, tarihi ve itiraz edilen bölümü ayrı tanımlanır; bütün sorunlar tek bir tarihsiz belge başlığı altında bırakılmaz.

Asıl belgeler ve okunaklı örnekler nasıl korunur?

Yanlış düzenlenmiş çalışma belgesinin üzerine yeni tarih veya görev adı yazmayın. İtirazınızı ayrı çizelgede açıklayın; tartışmalı belgenin ilk hâli dosyada kalmalıdır. Kuruma asıl belge teslim edilmesi istenirse hangi belgenin alındığını gösteren kayıt saklanır. Çevrimiçi gönderilen taramanın kesilmiş kenarlar, eksik arka yüz veya okunmayan imza bölümü içerip içermediği kontrol edilir. Sayfa sayısı ekler listesiyle uyuşmalıdır; sonradan tamamlanan sayfalar da kendi teslim tarihiyle kaydedilmelidir.

İnceleme ve sonuç belgesi istemi örneği

Örnekteki iki başvuru sebebinden gerçekleşen durum anlatılır. Belge hiç verilmemişse yanlış bilgi çizelgesi kullanılmaz; yanlış belge verilmişse itiraz edilen nüsha eklenir. Kamu hizmeti gören idareye bağlı gemide muhatap bölümü özel kurala göre değiştirilmelidir. Dilekçenin son hâlinde açıklama notları bırakılmamalı, boş alanlar gerçek kayıtlarla tamamlanmalıdır.

Gemiadamı çalışma belgesi inceleme dilekçesini Word olarak indir. Dosyanın ikinci sayfasındaki çizelge, her yanlışlığın kanıtını ayrı göstermeye yarar. Üçüncü sayfa başvuru, belge tamamlama ve sonuç teslimini takip etmek için hazırlanmıştır. Yalnız gerçekten sunulan ekleri numaralandırın.

Bir haftalık süre neyi ifade eder?

M.12’deki bir hafta, liman makamınca yapılacak incelemenin bitirilmesine ilişkin süredir. Bu hüküm, işverenin her durumda belgeyi bir hafta bekleterek verebileceğini söylemez. Ayrıca gemiadamının başvuruyu işten ayrıldıktan sonraki ilk hafta içinde yapmazsa belge hakkını kaybedeceğini de düzenlemez. Dilekçede sürenin işlevi doğru yazılmalı; başka maddelerdeki bir haftalık süreler çalışma belgesi incelemesine taşınmamalıdır.

Başvuru kaydının tarihi ve numarası korunur. Kurum ek belge isterse istemin tarihi, hangi belgenin istendiği ve ne zaman tamamlandığı takip sayfasına işlenir. Eksik bilgi talebi cevapsız bırakılıp incelemenin tamamlandığı varsayılmaz. Bir haftanın sonunda sonuç alınamamışsa önceki evrak numarası belirtilerek incelemenin durumu ve sonuç belgesi yazılı olarak sorulur. Sürenin geçmesi başvuranın ileri sürdüğü bütün bilgilerin kendiliğinden doğru kabul edilmesi sonucunu doğurmaz.

Yeni işverenin başvuru hakkı ve belgeyi alması

Kanun, incelemeyi yalnız gemiadamının talebine bağlamaz; gemiadamının yeni işine girdiği işverenin isteğini de düzenler. İnceleme sonucunu gösteren belge gemiadamına veya yeni işverene verilir. Bu, herhangi bir şirketin başka bir kişinin geçmiş çalışma kayıtlarını sınırsız biçimde istemesi anlamına gelmez. Başvuran yeni işverense bu sıfat ve ilgili gemiadamıyla kurulan iş ilişkisi açıkça gösterilmelidir.

Buradaki indirilebilir örnek gemiadamının kendi başvurusu için hazırlanmıştır. Yeni işveren aynı metni adını değiştirerek imzalamamalıdır; kendi unvanı, temsil yetkisi, işe aldığı kişinin kimliği ve belge ihtiyacı belirtilmelidir. Gemiadamının temsilcisi başvuruyorsa temsil sıfatına ilişkin belge ayrıca sunulur. Belgenin kime verilmesinin istendiği sonuç bölümünde açık yazılmalı, teslim alacak kişi belirsiz bırakılmamalıdır.

İnceleme sonucunu alırken yapılacak kontroller

Gelen belgedeki gemi ve işveren bilgileri önce dosyayla karşılaştırılır. Ardından yapılan iş, başlangıç ve ayrılış tarihleri ile tartışmalı bilgiler kontrol edilir. İnceleme sonucunun yalnız bazı dönemleri kapsaması hâlinde kapsanmayan dönem açıkça not edilir. Aynı isimde başka kişiye veya başka gemiye ait kayıtlar varsa bunlar kullanılmadan önce kuruma bildirilir. Belgenin alınması, içeriğinin hatasız olduğu anlamına gelmez.

Sonuç belgesindeki eksiklik için yapılacak takipte ilk başvurunun tamamını belirsiz biçimde tekrar etmek yerine cevaplanmayan husus gösterilir. Başlangıç tarihi incelenmiş ancak görev değişikliği açıklanmamışsa, ilgili ek ve satır numarası belirtilir. Yeni ortaya çıkan kayıt varsa belgenin tarihi ve önce sunulamama nedeni açıklanır. İlk başvuru ile sonraki açıklama arasındaki fark gizlenmez; dosya kronolojisi korunur.

Tazminat talebiyle inceleme istemini ayırın

M.12, belgenin zamanında verilmemesi veya doğru olmayan bilgiler içermesi nedeniyle zarar gören gemiadamına ve onu işe alan yeni işverene eski işverenden tazminat isteme hakkı tanır. Ancak liman makamından inceleme belgesi istemek, aynı makamdan otomatik bir ücret veya tazminat tahsil edilmesi değildir. İnceleme sonucu, zararın varlığı ve miktarıyla aynı kavram değildir; başvuru sonucuna peşinen parasal garanti bağlanmamalıdır.

Belge sorunu nedeniyle ek masraf yapıldığı veya işe başlama sürecinin etkilendiği ileri sürülüyorsa gerçek yazışmalar, tarihler ve ödeme belgeleri saklanır. Henüz kabul edilmemiş bir iş teklifinden kesin ücret kaybı üretilmez. Zararın hangi olaydan kaynaklandığı ayrıca gösterilir. Bu dilekçenin yalnız belge incelemesine yönelik olması, başka haklar için gerekli işlemleri ve süreleri otomatik olarak tamamlamaz veya durdurmaz.

Sık sorulan sorular

Liman makamından doğrudan işveren adına belge düzenlemesi mi istenir?

M.12’de düzenlenen sonuç, yapılan incelemenin sonucunu gösteren belgenin verilmesidir. Talep bu ifadeye uygun kurulmalıdır. İşveren adına sahte bir çalışma belgesi hazırlanması veya mevcut belgenin imzasının taklit edilmesi istenmez. Yanlış belge dosyada korunur; inceleme sonucu onunla birlikte değerlendirilir. Başvuran kendi hazırladığı çalışma belgesini işveren düzenlemiş gibi sunmamalıdır.

Belgede davranış ve performans açıklaması zorunlu mu?

Kanunun zorunlu çekirdek içeriği işin çeşidi ve çalışma süresidir. Gemiadamının durumu, davranışları ve çalışmasının niteliği hakkındaki ek açıklama kendi isteğine bağlıdır. İnceleme talebinde yapılmamış bir performans değerlendirmesi varmış gibi gösterilmez. Var olan değerlendirmeye itiraz ediliyorsa hangi ifadenin doğru olmadığı ve hangi kayıtla çeliştiği somut biçimde açıklanmalıdır.

Bu belgeler için resim ve harç ödenir mi?

854 m.12, maddede düzenlenen belgelerin her türlü resim ve harçtan muaf olduğunu belirtir. Bu hüküm belgeye ilişkin yasal muafiyettir. Başvuranın kendi tercih ettiği çeviri, kargo veya başka bağımsız hizmetlerin tamamının aynı hükümle ücretsiz olduğu sonucu çıkarılmaz. Bir ödeme istenirse hizmetin ne olduğu ve dayanağı açıkça sorulmalı; farklı masraflar birbirine karıştırılmamalıdır.

SGK kaydıyla çalışma belgesi farklıysa hangisi düzeltilir?

Önce hangi kaydın neden farklı olduğu belirlenir. Bu başvuru çalışma belgesine ilişkin özel inceleme yoludur; SGK veri tabanındaki her kaydı doğrudan değiştiren bir başvuru değildir. SGK dökümü çalışma tarihleri için kanıt olarak sunulabilir, ancak hatalı olduğu ileri sürülen SGK kaydı da varsa onun düzeltme yolu ayrıca izlenir. İki belge arasındaki fark dilekçede gizlenmemelidir.

Resmî dayanak ve başvuru dosyasının son kontrolü

Temel hükümler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yayımladığı 854 sayılı Deniz İş Kanununun m.1, m.5, m.6, m.12 ve m.47 düzenlemeleridir. Güncel başvuruda yürürlükteki hüküm ve geminin statüsü esas alınır.

Belge verme yükümlülüğünün genel açıklaması için gemiadamı çalışma belgesi rehberini; işverene yöneltilecek genel belge isteminin yapısı için çalışma belgesi talep dilekçesini inceleyebilirsiniz. Limana sunulacak bu dosyada ise doğru muhatap, gerçek olay sırası, incelenecek bilgi, kanıt numarası ve sonuç belgesi istemi birlikte bulunmalıdır. Teslim kopyası ile sonradan alınan sonuç belgesini aynı dosyada koruyun.