Tanığa Tanıklık Yapacağı Olay Bildirilmediyse Yeniden Dinleme Dilekçesi | HMK 260
Tanığa tanıklık yapacağı olay bildirilmediyse yeniden dinleme dilekçesi, HMK m. 260’daki bilgilendirme işlemini somut vakıa üzerinden tamamlatır. Örnek, araç teslim odasında gerçekleştiği ileri sürülen 650.000 TL ödeme ve ikinci zarf olayının tanığa hiç sorulmadığı alacak davasına göre hazırlanmıştır.
- Kısa cevap: HMK 260 hangi işlemi zorunlu kılar?
- Örnek olay: Araç teslimindeki 650.000 TL ödeme iddiası
- Tanığa olay hakkında bilgi verme ne demektir?
- Genel “bildiklerinizi anlatın” sorusu neden yetmez?
- Tanık listesindeki konu neden önemlidir?
- Yeniden dinleme talebi nasıl sınırlandırılır?
- HMK 152 kapsamında soru hakkı
- Hâkimin açıklama ve tamamlama soruları
- Bilgilendirme işlemi tutanağa nasıl yazılır?
- Eksiklik önceki beyanı kendiliğinden geçersiz kılar mı?
- Karşı tarafın itirazları nasıl karşılanır?
- Talebi destekleyen belgeler
- Talep ne zaman yapılmalıdır?
- Talep reddedilirse kayıt nasıl korunur?
- Dilekçede yapılmaması gereken hatalar
- Benzer tanık dilekçelerinden farkı
- Word dilekçe nasıl kişiselleştirilir?
- Resmî mevzuat kaynakları
- Word dilekçe indir
- Sık sorulan sorular
Kısa cevap: HMK 260 hangi işlemi zorunlu kılar?
HMK m. 260/1, tanık dinlenmeden önce hâkimin tanığa hakkında tanıklık yapacağı olayla ilgili bilgi vermesini ve tanıklık edeceği konulara ilişkin bildiklerini söylemesini istemesini emreder. Tanığa tarafın savunması ezberletilmez ve cevap telkin edilmez. Uyuşmazlıktaki hangi maddi olay hakkında kişisel bilgisinin sorulduğu, nötr ve anlaşılır biçimde belirtilir.
Bu işlem yapılmadan tanığa yalnız “davayla ilgili bildiklerinizi anlatın” denmiş ve tanık çekişmeli vakıa yerine genel çalışma ilişkisini anlatmışsa, dilekçe aynı tanığın HMK m. 260’a uygun biçimde yeniden dinlenmesini istemelidir. Talep, bütün ifadenin kendiliğinden yok sayılması iddiasına değil; eksik kalan somut olayın belirlenmesine, tarafların soru hakkına ve beyanın usulüne uygun tutanağa geçirilmesine dayanır.
Örnek olay: Araç teslimindeki 650.000 TL ödeme iddiası
Mersin 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2026/931 E. sayılı alacak davasında davacı, 8 Eylül 2025 günü ikinci el araç satın almak için davalıya 650.000 TL kapora ve kısmi satış bedeli verdiğini, satış gerçekleşmeyince paranın iade edilmediğini ileri sürmektedir. Davalı ise yalnız 50.000 TL kapora aldığını, kalan 600.000 TL’nin hiç teslim edilmediğini savunmaktadır. Çekişmeli vakıa, saat 16.20–16.40 arasında oto galerisinin teslim odasında ikinci bir para zarfının açılıp sayılıp sayılmadığıdır.
Davacı tanığı Ayşe Demir, olay tarihinde galeride satış danışmanı olarak çalışmıştır. Tanık listesinde, araç teslim odasındaki görüşme, iki ayrı zarf, sayım makinesi ve imzalanmayan satış belgesi açıkça tanıklık konusu olarak gösterilmiştir. Buna rağmen duruşmada tanığa yalnız “Tarafları tanıyor musunuz, davayla ilgili bildiklerinizi anlatın” denmiş; uyuşmazlık konusu ikinci zarf, saat aralığı ve teslim odası belirtilmemiştir.
Tanık, davacının aracı incelediğini ve ekspertiz raporunu gördüğünü anlatmış; para teslimine ilişkin hiçbir açıklama yapmamıştır. Taraf vekillerinin sorusuna geçilmeden tanık salondan çıkarılmıştır. Tutanak, tanığın para teslimini görmediğini değil, bu olay hakkında hiç sorgulanmadığını göstermektedir. Dilekçe; tanığın ikinci zarfın teslimi, sayım makinesi, odada bulunan kişiler ve satış belgesine ilişkin kişisel görgüsüyle sınırlı yeniden dinlenmesini ister.
Tanığa olay hakkında bilgi verme ne demektir?
Bilgilendirme, tanığa davanın sonucu hakkında görüş sormak değildir. Hâkim, çekişmeli maddi olayı tanımlar: tarih, yer, işlem ve kişiler. Örnekte nötr anlatım “8 Eylül 2025 günü saat 16.20–16.40 arasında galerinin teslim odasında taraflar arasında para veya zarf teslimi gerçekleşip gerçekleşmediği ve bu sırada yapılan işlemler” şeklindedir. “Davalının aldığı 650.000 TL’yi neden iade etmediği” biçimindeki soru ise ödeme vakıasını peşinen doğru kabul ettiği için uygun değildir.
Tanık konu başlığını öğrendikten sonra kendi bildiğini sözlü olarak açıklar. HMK m. 261/2 gereğince sözü kesilmeden dinlenir. Hâkim daha sonra HMK m. 261/3 kapsamında açıklama veya tamamlama soruları sorabilir. Böylece bilgilendirme, cevabın içeriğini belirlemez; tanığın hafızasında hangi olayın sorulduğunu somutlaştırır.
Genel “bildiklerinizi anlatın” sorusu neden yetmez?
Davanın çok sayıda olay içerdiği dosyalarda genel soru tanığın hangi vakıayı açıklaması gerektiğini göstermeyebilir. Araç örneğinde ekspertiz, kapora, satış belgesi, ikinci zarf, anahtar teslimi ve iade görüşmeleri ayrı olaylardır. Tanığın ekspertizi anlatması, ikinci para zarfı hakkında bilgisi bulunmadığını göstermez. HMK m. 260’ın işlevi, tanıklık konusunu önceden belirginleştirmektir.
Tanığın bütün dosyayı veya taraf dilekçelerini okuması da çözüm değildir. Tanık hukuki uyuşmazlığı öğrenmek için değil, kişisel olarak gördüğü veya işittiği maddi olayı anlatmak için dinlenir. Hâkim tanığa dosyadaki delilleri öğretmez; yalnız hakkında tanıklık yapacağı olayı tanımlar. Yeniden dinleme talebi bu sınırı açıkça korumalıdır.
Tanık listesindeki konu neden önemlidir?
HMK m. 240/2 uyarınca tanık gösteren taraf, tanık dinletmek istediği vakıayı ve tanıkların ad-soyad ile tebligata elverişli adreslerini içeren listeyi mahkemeye sunar. Bu nedenle tanıklık konusu yalnız duruşmada doğmaz. Taraf, tanık listesinde hangi vakıanın hangi tanıkla ispatlanacağını açıklamışsa mahkeme HMK m. 260 bilgilendirmesini bu sınır üzerinden kurabilir.
Örnekte tanık listesi “8 Eylül 2025 tarihli ikinci zarf ve para sayımı” vakıasını açıkça göstermektedir. Duruşmada bu konu hiç belirtilmediği için eksiklik, tarafın belirsiz tanık göstermesinden kaynaklanmamaktadır. Gerçek dosyada tanık listesi yalnız “davaya ilişkin tüm hususlar” diyorsa önce HMK m. 194/2 uyarınca vakıa-delil eşleştirmesi açıklanmalıdır.
Yeniden dinleme talebi nasıl sınırlandırılır?
Talep aynı tanığın bütün beyanını baştan tekrarlatmaya yönelmemelidir. Eksik kalan maddi olay, tarih, yer ve soru başlıkları belirtilir. Örnekte yeniden dinleme; ikinci zarfın kim tarafından getirildiği, açılıp açılmadığı, sayım makinesi kullanılıp kullanılmadığı, odada kimlerin bulunduğu ve satış belgesinin neden imzalanmadığıyla sınırlıdır.
Tanığın önceki celsedeki ekspertiz ve araç incelemesine ilişkin beyanı korunur. Yeni celse, o beyanı değiştirmek için değil, hiç sorulmayan ödeme olayını aydınlatmak için yapılır. Dilekçe bu ayrımı yazdığında mahkeme işlemin kapsamını, gerekli süreyi ve tarafların sorularını önceden belirleyebilir.
HMK 152 kapsamında soru hakkı
HMK m. 152/1, duruşmaya katılan taraf vekillerinin tanıklara duruşma disiplinine uygun biçimde doğrudan soru yöneltebileceğini, tarafların ise hâkim aracılığıyla soru soracağını düzenler. Sorunun yöneltilmesine itiraz edilirse karar hâkime aittir. Tanık ana olay hakkında bilgilendirildikten ve kesintisiz anlatımını tamamladıktan sonra tarafların açıklayıcı soruları alınmalıdır.
Örnekte sorulacak başlıklar somuttur: Tanık teslim odasına hangi saatte girdi, kaç zarf gördü, sayım makinesini kim kullandı, banknot miktarını kendisi gördü mü, satış belgesini kim hazırladı, imza neden atılmadı? “Davalının parayı aldığını kabul ediyor musunuz?” sorusu yönlendiricidir. Sorular gözlem, zaman, yer ve işlem üzerinden kurulmalıdır.
Hâkimin açıklama ve tamamlama soruları
HMK m. 261/3, tanık sözünü bitirdikten sonra hâkimin ifade edilen hususların açıklanması veya tamamlanması amacıyla başka sorular sorabileceğini düzenler. Tanık “bir zarf gördüm” derse zarfın kimden kime verildiği, açılıp açılmadığı ve içeriğini görüp görmediği açıklattırılır. Tanık bilmediği ayrıntıyı tahmin etmeye zorlanmaz.
Hâkimin HMK m. 31’deki davayı aydınlatma ödevi de belirsiz veya çelişkili hususlarda açıklama yaptırmaya ve soru sormaya imkân verir. Bu yetki tarafların yerine delil yaratmak için kullanılmaz. Daha önce gösterilmiş tanığın, zamanında bildirilmiş vakıa hakkında eksik alınan beyanının tamamlanmasını sağlar.
Bilgilendirme işlemi tutanağa nasıl yazılır?
HMK m. 154/3-d gereğince tanık beyanı, beyanda bulunana okunmak kaydıyla tutanağa yazılır. Tutanakta önce tanığa bildirilen olayın konusu gösterilmelidir. “Tanığa HMK m. 260 uyarınca 8 Eylül 2025 tarihli teslim odasındaki ikinci zarf ve para sayımı olayı hakkında bilgi verildi” kaydı, hangi beyanın hangi olaya ilişkin olduğunu görünür kılar.
HMK m. 261/5 uyarınca tanığın sözleri tutanağa yazılır, önünde okunur ve altı imzalatılır. Yeniden dinleme celsesinde önceki tutanağın değiştirilmesi istenmez. İlk tutanak dosyada korunur; tamamlayıcı beyan ayrı tarihli yeni tutanağa kaydedilir. İki kayıt birlikte değerlendirilir.
Eksiklik önceki beyanı kendiliğinden geçersiz kılar mı?
HMK m. 260’a aykırılık, somut dosyada eksik incelemeyi giderecek usul işlemini gerektirir. Kanun, bilgilendirme kaydı eksik olan her tanık beyanının otomatik olarak yok sayılacağını söylemez. Önce tanığın hangi konuyu anlattığı, çekişmeli vakıanın hiç sorulup sorulmadığı ve tarafların soru hakkını kullanıp kullanamadığı belirlenir.
Örnekte tanığın ekspertiz beyanı geçersiz ilan edilmez. Sorun, ödeme olayının hiç açılmamasıdır. Uygun çözüm tanığı bu olayla sınırlı yeniden dinlemek, taraflara soru hakkı vermek ve yeni beyanı usulüne uygun tutanağa bağlamaktır. Bu yaklaşım hem gerçeğe ulaşmayı hem önceki kayıtların korunmasını sağlar.
Karşı tarafın itirazları nasıl karşılanır?
Karşı taraf, yeniden dinlemenin tanığı hazırlamaya veya önceki beyanı değiştirmeye hizmet ettiğini ileri sürebilir. Bu itiraz, talebin dar kapsamıyla karşılanır. Dilekçe tanığa verilecek cevapları içermez; yalnız nötr olay tanımı ve kişisel gözleme yönelik soru başlıklarını gösterir. Önceki beyanın silinmesi veya düzeltilmesi istenmez.
Karşı tarafın aynı celsede hazır bulunması, doğrudan soru sorması ve çelişki gördüğünde açıklama istemesi sağlanır. Tanık ikinci celsede önceki sözüyle çelişirse her iki tutanak dosyada kalır. Mahkeme güvenilirliği HMK m. 198 uyarınca bütün delillerle birlikte değerlendirir.
Talebi destekleyen belgeler
Dilekçeye tanık listesi, önceki tanık dinleme tutanağı ve uyuşmazlık konularını gösteren ön inceleme tutanağı eklenir. Önceki tutanakta HMK m. 260 bilgilendirmesinin bulunmadığı, ikinci zarf konusunda soru sorulmadığı ve tanığın yalnız ekspertizi anlattığı sayfa-satır numarasıyla gösterilir. Böylece eksiklik yorum değil kayıt üzerinden ortaya konur.
Para teslimine ilişkin banka çekim kaydı, kamera görüntüsü veya taslak satış belgesi varsa bunlar tanığın cevabını öğretmek için değil, vakıanın uyuşmazlıktaki önemini göstermek için sunulur. Dilekçe yeni delil bildirimi yapıyorsa HMK m. 145 koşulları ayrıca değerlendirilir. Mevcut tanığı yeniden dinleme talebi, süresiz yeni delil sunma yolu değildir.
Talep ne zaman yapılmalıdır?
Eksiklik celsede fark edilirse tanık salondan ayrılmadan önce HMK m. 260 bilgilendirmesi yapılıp beyan tamamlatılabilir. Tanık çıkarıldıktan sonra fark edilmişse aynı gün tutanağa itiraz edilerek yeniden çağrı talep edilir. Tutanak daha sonra incelendiğinde öğrenilmişse öğrenme tarihi belirtilip gecikmeden dilekçe sunulur.
Tahkikat sona erdirilmeden önce eksikliğin giderilmesi istenir. Mahkeme tahkikatın bittiğini bildirmişse, eksik tanık incelemesinin hangi çekişmeli vakıayı karanlıkta bıraktığı somutlaştırılarak tahkikata devam talep edilir. Nihai hükümden sonra kullanılacak kanun yolu, hükmün tebliğ tarihi ve dosyanın usul durumuna göre ayrı değerlendirilir.
Talep reddedilirse kayıt nasıl korunur?
Mahkeme yeniden dinleme talebini reddederse dilekçe, ekler ve ret gerekçesi dosyada bulunmalıdır. Taraf, tanık listesinde gösterilen vakıayı, HMK m. 260 eksikliğini, sorulamayan başlıkları ve sonuca etkisini açıkça tutanağa geçirir. Tutanak, yargılama işlemlerinin ispatı bakımından temel kayıttır.
Kanun yolu itirazında yalnız “tanık eksik dinlendi” denmemelidir. İkinci zarfın teslimi, 650.000 TL ödeme savunması, tanık listesindeki açıklama, önceki tutanakta bu konuya hiç değinilmemesi ve soru hakkının kullandırılmaması sıralanmalıdır. Böylece usul eksikliğinin uyuşmazlığın sonucuna etkisi denetlenebilir.
Dilekçede yapılmaması gereken hatalar
Tanığa verilecek cevabı dilekçeye yazmak, tarafın iddiasını gerçekleşmiş olay gibi tanığa bildirmeyi istemek, bütün tanık ifadesinin geçersiz olduğunu kesin sonuç olarak ileri sürmek ve önceki tutanağın değiştirilmesini talep etmek hatalıdır. HMK m. 260 bilgilendirmesi taraf anlatımını tanığa kabul ettirme aracı değildir.
Bir diğer hata, tanık listesindeki vakıayı hiç göstermemektir. Mahkeme ve karşı taraf, yeniden dinlemenin neyi tamamlayacağını anlayabilmelidir. Doğru dilekçe; eski tutanağı, eksik kalan nötr olay tanımını, sorulacak kişisel görgü başlıklarını, tarafların soru hakkını ve yeni tutanak talebini birlikte kurar.
Benzer tanık dilekçelerinden farkı
Tanık yazılı cevap vermiş ve cevaplar yetersiz kalmışsa HMK 246 sözlü dinleme dilekçesi kullanılır. Tanığın beyanı yanlış yazılmış, okunmamış veya imzası alınmamışsa HMK 261/5 tutanak itirazı incelenir. HMK 260 başvurusu, tanık konuşmadan önce tanıklık konusunun bildirilmemesine odaklanır.
Tanık listesinde vakıa belirtilmemişse HMK 194 vakıa-delil eşleştirmesi, tanığın davada menfaati veya güvenilirliği sorunu varsa HMK 255 tanığa itiraz, yemin kaydı yoksa HMK 258 yeniden dinleme ayrı hukuki araçlardır.
Word dilekçe nasıl kişiselleştirilir?
İndirilebilir Word dosyası, ikinci el araç tesliminde 650.000 TL ödeme iddiası ve ikinci zarf vakıasına göre hazırlanmıştır. Mahkeme, esas numarası, taraflar, tanık, tarih, yer, tutar, tanık listesindeki ispat konusu ve önceki tutanağın sayfa-satır bilgileri gerçek dosyadan yazılmalıdır.
Gerçek dosyada ikinci zarf veya araç satışı yoksa örnek olay tamamen değiştirilir. Yalnız gerçekten eksik kalan nötr olay ve kişisel gözleme yönelik sorular bırakılır. Mevcut olmayan ekler, köşeli açıklamalar ve doldurma kontrolü sunulacak nüshadan silinir. Önceki tutanağı değiştirme talebi eklenmez.
Resmî mevzuat kaynakları
- UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı: 6100 sayılı HMK
- Resmî Gazete: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- TBMM: Hukuk Muhakemeleri Kanunu kabul metni
- Adalet Bakanlığı: Tanığa Yaklaşım Kılavuzu
HMK 260 yeniden dinleme Word dilekçe indir
Tanıklık konusu bildirilmediği için yeniden dinleme dilekçesi (.docx) indir
Sık sorulan sorular
Tanığa hangi konuda dinleneceği bildirilmek zorunda mı?
Evet. HMK m. 260/1, hâkimin tanığa hakkında tanıklık yapacağı olayla ilgili bilgi vermesini ve o konudaki bildiklerini söylemesini istemesini emreder.
“Davayla ilgili bildiklerini anlat” demek yeterli midir?
Birden fazla maddi olay bulunan dosyada bu genel ifade çekişmeli vakıayı göstermeyebilir. Tarih, yer ve işlem nötr biçimde belirlenmelidir.
Hâkim tanığa tarafın iddiasını doğruymuş gibi anlatabilir mi?
Hayır. Bilgilendirme yönlendirici olamaz. Tanığa cevap verilmez; yalnız hangi maddi olay hakkında kişisel bilgisinin sorulduğu açıklanır.
Eksik bilgilendirme tanık beyanını otomatik geçersiz kılar mı?
Kanun otomatik geçersizlik sonucu düzenlemez. Somut eksiklik, aynı tanığın sınırlı yeniden dinlenmesi ve usul işlemlerinin tamamlanmasıyla giderilir.
Tanık yeniden dinlenebilir mi?
Evet. Eksik kalan vakıa somut gösterilerek, önceki beyan korunmak ve karşı tarafa soru hakkı verilmek üzere yeniden dinleme istenebilir.
Taraf vekili tanığa doğrudan soru sorabilir mi?
HMK m. 152/1 uyarınca vekiller duruşma disiplinine uygun biçimde doğrudan soru sorabilir. İtiraz hâlinde kararı hâkim verir.
Önceki tanık tutanağı değiştirilir mi?
Hayır. Önceki tutanak dosyada korunur. Tamamlayıcı beyan yeni tarihli ayrı tutanağa yazılır, tanığa okunur ve imzalatılır.
Tanık listesinde ispat konusu yazılmamışsa ne yapılır?
Önce hangi vakıanın hangi tanıkla ispatlanacağı HMK m. 240/2 ve 194/2 kapsamında somutlaştırılmalıdır.
Yeniden dinleme talebi ne zaman yapılmalıdır?
Eksiklik fark edilir edilmez, mümkünse tanık salondan çıkmadan; değilse tahkikat sona ermeden somut tutanak kaydıyla talep edilmelidir.
Word örneği aynen kullanılabilir mi?
Hayır. Tutar, tarih, olay, tanık ve tutanak bilgileri örnektir; gerçek dosyanın çekişmeli vakıasına göre değiştirilmelidir.
Yazar ve kapsam
Avukat Halil Bakırcı tarafından HMK m. 27, 31, 152, 154, 194, 240, 260 ve 261 temelinde hazırlanmıştır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki dava ve hukuki süreçler Mersin merkezli yönetilir. Örnek olay ayrıntılı kullanım senaryosudur; Word dilekçe gerçek tanık listesi, celse tutanağı ve dava aşaması incelenmeden sunulmamalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
