Yayımcıdan Bedelsiz Eser Nüshası Talep Dilekçesi

Bedelsiz nüsha talebi dilekçesi, yayımlatanın yayım sözleşmesine konu eserden kendisine verilecek ücretsiz nüshaları yayımcıdan istemek için hazırlanır. Doğrudan dayanak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.497/3 hükmüdür. Talepte eser, ilgili basım, sözleşmedeki nüsha düzenlemesi ve daha önce teslim edilen adet açıkça gösterilir. Maddenin bütün eserler için belirlediği tek bir sabit nüsha sayısı yoktur.

Kısa ve net cevap

TBK 497/3, aksi kararlaştırılmadıkça yayımlatana eserden teamül uyarınca verilmesi gereken miktarda bedelsiz alma hakkı tanır. Başvuruda önce sözleşmenin bu konudaki hükmü okunur. Sayı sözleşmede belirlenmişse o düzenleme ve önceki teslimler karşılaştırılır; hüküm yoksa talep edilen miktarın teamül dayanağı açıklanır. Her yazarın kanunen aynı sayıda kitap alacağı ileri sürülmez.

Bu dilekçe satış hesabı veya telif bedeli tahsili isteminden farklıdır. Sonuç, ilgili eserin fizikî nüshalarının bedelsiz teslimidir. Yayımcının tanıtım için üçüncü kişilere gönderdiği kitaplar ile yayımlatana teslim edilen nüshalar ayrı izlenir. Satış dışı bir sevk kaydı, yayımlatanın nüshalarını fiilen aldığına ilişkin teslim belgesi yerine konulmaz.

Bedelsiz nüsha talebi hangi kanun maddesine dayanır?

TBK 497, bedelin ödeme zamanı, satış hesapları ve eserden bedelsiz alma hakkını aynı maddede ayrı fıkralarla düzenler. Üçüncü fıkradaki nüsha hakkı, satışa bağlı telif hesabıyla özdeş değildir. Başvurunun konusu satış tutarının açıklanması değil, yayımlatana verilecek nüshaların teslimidir. Dilekçede üçüncü fıkra açıkça yazılır; yalnız telif ücreti düzenlemesine atıfla yetinilmez.

Hükümdeki sözleşme ve teamül bağlantısı önemlidir. Taraflar aksini kararlaştırmışsa bu anlaşma görülmeden kanuni kuralın aynı biçimde uygulandığı söylenmez. Buna karşılık sözleşmede konu düzenlenmemişse bedelsiz alma hakkının bulunmadığı da peşinen kabul edilmez. Talep, sözleşmenin ilgili maddesi veya teamülün gösterilmesi üzerinden kurulmalıdır.

TBK 487 yayım sözleşmesini eserin yayımlanmak üzere yayımcıya bırakılması ve yayımcının çoğaltıp yayımlamayı üstlenmesi üzerinden tanımlar. TBK 488 bu sözleşmenin geçerliliğini yazılı şekle bağlar. Bu nedenle başvuruda sözleşme tarihi, taraflar ve ilgili eser açıklanır. Yalnız matbaaya ücret ödenerek baskı yaptırılması ile yayım sözleşmesi aynı ilişki olarak sunulmaz.

Türk Borçlar Kanununun resmî metni doğrudan incelenebilir. Kanunda “her basımda yirmi beş nüsha” veya benzeri evrensel bir sayı yazılı değildir. Başvurunun güçlü olması yüksek sayı yazılmasına değil, istenen sayının hangi sözleşme hükmüne veya teamüle dayandığının gösterilmesine bağlıdır.

Sözleşmede yazar nüshaları nasıl düzenlenmiş?

İlk kontrol, sözleşmedeki yazar nüshası veya bedelsiz nüsha maddesidir. Verilecek adet, teslim zamanı, hangi basıma ilişkin olduğu ve teslim biçimi açıkça kayıtlı mı? İlk basım için yazılmış hüküm ile bütün basımlara ilişkin hüküm aynı değildir. Başvuruda madde numarası ve gerçek düzenleme gösterilir; sözleşmede bulunmayan “her yıl” veya “her yeni basım” şartı eklenmez.

Tarafların sonradan yaptığı ek protokol veya yazılı değişiklik varsa o da dosyaya alınır. İlk sözleşmenin nüsha sayısı, geçerli değişiklik yok sayılarak tek başına uygulanmaz. Aynı şekilde yayımcının tek taraflı bildirimine sözleşme değişikliği adı verilmeden önce belgenin niteliği değerlendirilir. Başvuruda hangi metnin esas alındığı ve tarihleri açık olur.

Yayımlatanın indirimli satın alma hakkı ile bedelsiz alma hakkı ayrılır. İndirimli satış fiyatıyla alınmış kitapların bedelsiz teslim sayılıp sayılmadığı, ilgili kayıt ve anlaşma üzerinden incelenir. Ücretli sipariş faturası, bedelsiz nüsha teslim tutanağının yerine doğrudan geçirilmez. Ücretli alım ile ücretsiz tahsis aynı listede tek başlık altında eritilmez.

Sözleşmede açık sayı yoksa teamüle ilişkin dayanak hazırlanır. Aynı tarafların önceki basımlar için düzenlediği teslim kayıtları, yazışmaları ve ilgili uygulamayı gösteren belgeler incelenir. Bunlar her dosyada teamülü kesin olarak kanıtlamış sayılmaz; hangi dönemi ve hangi sözleşmeyi gösterdiği açıklanır. Başka bir yazarın farklı sözleşmesindeki sayı, başvurucu için otomatik kanuni oran olarak kullanılmaz.

Eserin ve ilgili basımın kimliği nasıl gösterilir?

Dilekçede eser adı, yazar veya yayımlatan bilgisi, yayınevi markası, ilgili basım tarihi ve eldeki baskı kimlik bilgileri yazılır. ISBN varsa sözleşme ve kitap üzerindeki kayıtla karşılaştırılır. ISBN tek başına başvurucunun hak sahipliği veya belirli adette nüsha teslim edildiğini göstermez. Eser adı benzer olan farklı kitaplar aynı talep listesine konulmaz.

Gözden geçirilmiş baskı, yeni kapaklı basım ve yalnız yeniden baskı kayıtları varsa hangi nüshanın istenmiş olduğu açıkça belirtilir. Talep, dosyada belirlenmiş basıma yöneltilir. Eski basımın teslim edilmesi ile yeni basıma ilişkin yükümlülüğün yerine getirilmesi aynı işlem olarak değerlendirilmez. Kitabın künye sayfasındaki basım bilgisi ve sözleşme kapsamı birlikte kontrol edilir.

Birden fazla cilt bulunan eserde “nüsha”nın tek cilt mi tam takım mı olduğu sözleşmeden ve teslim düzeninden açıklanır. Sözleşmede takım verilmesi öngörülmüşse eksik ciltler ayrıca kaydedilir. Kutulu veya ekli yayında ekin dâhil olup olmadığı da kontrol edilir. Başvurunun konusu yalnız kitap adından ibaret kalmaz; teslim alınacak yayın birimi tanımlanır.

Yayımlatan sıfatıyla başvuran kişi eser sahibi dışında bir halef ise bu sıfatın dayanak belgesi gösterilir. Temsilci tarafından yapılan başvuruda temsil yetkisinin kapsamı da açıklanır. Kitapta adın bulunması veya kitabın tanıtımına katılmak, yayım sözleşmesindeki taraf sıfatını tek başına çözmez. Başvuru, yayımlatanın ilgili sözleşmedeki hakkını isteyen kişiye bağlanır.

İstenen adet ve önceki teslimler nasıl karşılaştırılır?

Adet hesabı için sözleşme veya açıklanan teamül dayanağındaki miktar, ilgili basım ve o basım bakımından daha önce bedelsiz teslim alınmış nüshalar birlikte gösterilir. Gerçekten teslim edilen adet kayıtla karşılaştırılır. Sadece yayınevinin sevk çıkışı görünmesi, paketin doğru kişiye eksiksiz ulaştığını her durumda göstermez; teslim kaydı da incelenir.

Önceden alınan kitaplar farklı basıma aitse hangi yükümlülük için verildiği araştırılır. İlk basımda teslim edilen nüsha, yeni basım bakımından yapılmış teslimmiş gibi listelenmez. Ancak sözleşmedeki düzenleme basımlar için toplu sayı belirlemişse bu hüküm de hesaba alınır. Adet hesabı, metindeki teslim düzeniyle aynı kapsamda yapılır.

Tanıtım, basın, eleştiri veya fuar dağıtımı amacıyla üçüncü kişilere gönderilmiş nüshalar ayrı başlıkta izlenir. Yayımlatanın belirlediği kişilere kendi hakkı kapsamında gönderim konusunda anlaşma yapılmışsa bu belge ve gerçekleşen teslimler de incelenir. Belgesiz biçimde bütün tanıtım gönderilerinin yazar nüshalarından düşüldüğü kabul edilmez. Aynı gönderi iki farklı listede tekrar sayılmaz.

Yayımlatanın kendisine ait bir etkinlik için ayrıca ücretli satın aldığı kitaplar, bedelsiz hak hesabından ayrı tutulur. İndirim uygulanmış olması satışın ücretli niteliğini kendiliğinden değiştirmez. Sözleşme veya ayrı anlaşma bu alımların nasıl sayılacağını düzenliyorsa ilgili hüküm gösterilir. Dilekçede alış faturası ile bedelsiz teslim kaydı ayrı ek numaralarıyla eşleştirilir.

Paket, nüsha ve takım sayısı arasındaki fark

Kargo belgesindeki paket adedi, içindeki kitap adedi değildir. Dilekçede teslim alınan paket sayısından kitap sayısı tahmin edilmez. Paket içeriğinin sayım kaydı, sevk listesi ve fiilî teslim birlikte karşılaştırılır. Aynı eserin tam takımı için birden fazla paket kullanılmışsa bunun hangi ciltleri içerdiği açıklanır. Açılmamış paketlerin içeriği kesin kontrol edilmiş gibi tutanak düzenlenmez.

Bir kargo içinde bedelsiz nüshalar ve ücretli alınan kitaplar birlikte bulunuyorsa iki kalem ayrı sayılır. Yayımcının gönderi listesinde bunlar ayrı görünmüyorsa ayrımın açıklanması istenir. Dilekçe, bedelsiz hakkın hesabını gösterirken daha önce ücretli teslim alınmış nüshaları yok saymaz; bu alımların hangi işlem olduğu açıkça kaydedilir. Amaç, kayıtların yönünü ve teslim niteliğini doğru belirlemektir.

Adet konusunda uyuşmazlık varsa cevap dosyası

Yayımcı farklı adet bildirdiğinde önce tarafların hangi dayanağı kullandığı karşılaştırılır. Başvurucu sözleşmenin bir maddesine, yayımcı ek protokole dayanıyorsa iki metin tarih ve kapsamıyla dosyaya alınır. Yalnız sayıların farklı olması, karşı tarafın sahte belge kullandığı veya başvurucunun hakkını bilerek yok saydığı iddiası için yeterli açıklama değildir. İtiraz, gerçek düzenleme ve ilgili teslim kaydı gösterilerek yazılır.

Teamül konusunda farklı açıklamalar varsa her belgenin neyi gösterdiği belirlenir. Önceki bir kitabın teslim kaydı, aynı eserin yeni basımına ilişkin uygulama değildir. Bir yayınevinin kendi tanıtım politikası da bütün yayım sözleşmeleri için bağlayıcı kanun kuralı olarak sunulmaz. Başvuruda dayanılan uygulamanın eser türü, taraflar ve dönem bakımından neden ilgili olduğu açıklanır. İnceleme gerektiren teamül uyuşmazlığı, tarafın kendi tablosuyla kesinleşmiş sonuç gibi yazılmaz.

Yayımcı stok bulunmadığını bildiriyorsa ilgili basımın hangi tarihte tükendiği ve eldeki gönderi kayıtlarının ne olduğu sorulur. Stok cevabı ile bedelsiz nüsha talebinin dayanağı ayrı kaydedilir. Başvuru, böyle bir açıklamayı otomatik olarak bütün sözleşme haklarının sona erdiği şeklinde yorumlamaz. Yeni basım yükümlülüğü ileri sürülecekse o talebin sözleşme koşulları ayrıca belirlenir; teslim dilekçesi açıklamasız biçimde yeni baskı emrine dönüştürülmez.

Yanlış basım veya eksik cilt gönderilirse kayıt

Teslim edilmiş fakat talep kapsamıyla uyuşmayan nüshalar için hangi kitabın geldiği, gönderi tarihi ve farkın niteliği yazılır. Başvurucu elindeki bütün kitapları hiç teslim yapılmamış gibi listede göstermez; fiilî teslimi ve neden ilgili yükümlülüğü karşılamadığını ayrı açıklar. Eser adı doğru fakat cilt veya basım farklıysa bu ayrıntı tutanakta görünür olur. İade konusunda tarafların yazışması da korunur.

Eksik cildin sonradan gönderilmesi hâlinde ilk paket ile ikinci paket aynı teslim tarihli tek işlem gibi kaydedilmez. Her gönderinin tarihi, içerdiği cilt ve ilgili kayıt numarası çizelgeye eklenir. Tamamlanan takım adedi bu hareketlerden sonra kontrol edilir. Aynı cildin iki kez gelmesi, iki tam takım alınmış olduğu şeklinde sayılmaz; fazla cilt ve eksik cilt ayrı başlıkta tutulur.

Gönderiyi temsilci veya adresindeki başka kişi almışsa teslim alanın kimliği ve içerik kontrolünün ne zaman yapıldığı yazılır. Kargo teslim kaydındaki imza ile yayımlatanın bizzat sayım yaptığı tarih birbirinin yerine geçirilmez. Teslim belgesi bulunan paketin içeriğine ilişkin uyuşmazlıkta sevk listesi, fiilî sayım ve ilgili yazışma birlikte korunur. Yapılmamış içerik kontrolü geriye dönük olarak yapılmış gibi belgeye eklenmez.

Yayımcıya verilecek başvuru metni

Örnekteki sayılar ve basım bilgileri gerçek belgelerle tamamlanır. Sözleşmede sayı belirlenmemişse yalnız rakam yazmakla yetinmeyin; dayandığınız teamül ve ilgili kayıtları açıklayın. Önceden teslim aldığınız bedelsiz nüshaları listeleyin. Kullanmadığınız seçenekleri çıkararak başvuruyu tek ve anlaşılır talep hâline getirin.

Bedelsiz nüsha talebi dilekçesini ve teslim çizelgesini Word olarak indir. İstenen adedin dayanağını ve önceki teslimleri tamamlayın. Kanunda sabit sayı varmış gibi hazırlanan rakamları kullanmayın; sözleşme veya teamül açıklamasını belgeleyin.

Başvuru nereye gönderilir ve teslim nasıl planlanır?

Muhatap yayım sözleşmesinin tarafı olan yayımcıdır. Kapakta görünen marka ile tüzel kişinin tam unvanı farklıysa sözleşmedeki taraf esas alınır. Depo veya dağıtım şirketinin adresi teslim yeri olarak gösterilebilir; bu adresin bulunması sözleşme tarafının kimliğini değiştirmez. Başvuru nüsha talebinin ilgili yayınevi birimine ulaşmasını sağlayacak şekilde düzenlenir.

Elden başvuruda bir kopyaya tarih ve teslim alan kişinin bilgisi alınır. Posta veya noter gönderiminde gönderilen metin, ekler ve teslim kayıtları birlikte saklanır. Elektronik başvuruda kullanılan adres ve ilgili ileti kayıtları korunur. Gönderim belgesi nüshaların teslim alındığını kanıtlayan tutanak değildir; başvuru ve fiilî teslim iki ayrı kayıt olarak tutulur.

Sözleşmede gönderi gideri veya teslim yeri düzenlenmişse talep bu hükümle birlikte hazırlanır. TBK 497/3’ün kendiliğinden bütün kargo masrafları için tek bir evrensel paylaşım oranı belirlediği yazılmaz. Teslim yöntemi açıkça sorulur; öngörülmeyen ücretli bir kitap siparişine dönüştürülen işlem varsa bunun niteliği açıklatılır.

Başvurucunun önerdiği teslim günü ile sözleşmedeki kararlaştırılmış teslim süresi ayrı gösterilir. TBK 497/3 bu dilekçeye genel otuz günlük cevap süresi koymaz. Talep edilen zamanın dayanağı anlaşmadan geliyorsa ilgili madde belirtilir. Tarih önerisi, kanunun kesin süresi şeklinde sunulmaz.

Nüshalar geldiğinde hangi kontroller yapılır?

İlk kontrol eser ve basım kimliğidir. Kapak, künye sayfası, cilt veya takım bilgisi talep listesiyle karşılaştırılır. Aynı eser adını taşıyan farklı basım teslim edilmişse fark kaydedilir. Başvurudaki basıma ait nüsha ile eski basımın bir örneği aynı teslim olarak gösterilmez. Tam takım istenmişse her cildin bulunup bulunmadığı ayrı işaretlenir.

İkinci kontrol adettir. Fiilen alınan kitaplar sayılır; eksik, fazla ve başka esere ait kalemler ayrı kaydedilir. Yayımcının sevk listesi, yayımlatanın teslim sayımıyla karşılaştırılır. Paket sayısından kitap sayısı çıkarılmaz. Teslim belgesindeki miktar gerçek sayımla uyumlu yazılır; yalnız talep edilen sayı tekrar edilmez.

Üçüncü kontrol mevcut durumdur. Hasarlı kapak, kopuk sayfa, eksik cilt veya baskı hatası görülen nüshalar sayılarıyla açıklanır. Genel biçimde “bütün kitaplar kusurlu” yazmak yerine görülen durum tanımlanır. Fotoğraflar ilgili kalem ve teslim tarihiyle eşleştirilir. Teknik inceleme yapılmamış bölüm için kontrol yapılmış gibi geniş kabul beyanı verilmez.

Tutanak, bedelsiz nüsha tesliminin kapsamını gösterir. Telif ödemesinin eksiksiz yapıldığı, satış hesabının onaylandığı veya bütün yayım haklarının tasfiye edildiği anlamına gelen ilgisiz beyanlar eklenmez. İmzalanacak belgede bu tür ifadeler varsa kapsamı teslimden ayrı değerlendirilir. Nüsha teslimi, başka hesap uyuşmazlıklarını kendiliğinden sona erdiren işlem değildir.

Satış hesabı, bandrol ve yeni basım taleplerinden farkı

Satışa bağlı bedelin hesaplanması ve ödenmesi için yayınevinden satış hesabı ve telif ödemesi talep dilekçesi farklı sonucu ele alır. Bedelsiz nüsha teslimi satış hesabının doğruluğunu tek başına göstermez. İki talep aynı yazışmada bulunacaksa istenen hesap belgeleri ile fizikî teslim ayrı başlıkta düzenlenir.

Çoğaltma ve bandrol kayıtları bakımından eser sahibinin bandrol bilgisi talep dilekçesi incelenebilir. Bandrol bilgisiyle fiilen yazara teslim edilmiş nüsha aynı kayıt değildir. Yeni basımın yapılmasını istemek için ise yayınevine yeni basım için süre verme ihtarı ayrı başvurudur.

Bedelsiz nüsha talebi hakkında sık sorulan sorular

Her yazara kanunen aynı sayıda ücretsiz kitap mı verilir?

Hayır. TBK 497/3 bütün eserler için tek sayı belirlemez. Sözleşmedeki düzenleme ve aksi kararlaştırılmamışsa teamül uyarınca verilecek miktar esas alınır.

Sözleşmede nüsha konusu hiç yazmıyorsa hak yok mu?

Maddede aksi kararlaştırılmadıkça teamüle göre bedelsiz alma hakkı düzenlenir. Talepte teamül dayanağı açıklanır; sözleşmede sessizlik otomatik olarak hakkın yokluğu sayılmaz.

İndirimli alınan kitaplar bedelsiz nüsha sayılır mı?

Ücretli alım ile bedelsiz teslim ayrı işlemlerdir. Sözleşme veya ayrı anlaşmanın bu alımları nasıl düzenlediği ve ilgili ödeme kayıtları incelenir.

Tanıtım için basına gönderilen kitaplar yazara teslim sayılır mı?

Üçüncü kişiye tanıtım gönderisi ile yayımlatana bedelsiz teslim aynı değildir. Yayımlatanın hakkı kapsamında başka adrese gönderim anlaşması varsa o kayıt ayrıca değerlendirilir.

Her yeni basım için otomatik aynı adet istenir mi?

Sözleşmedeki basım ve nüsha düzenlemesi okunur. İlk basıma ait sayı, bütün basımlar için kararlaştırılmış gibi kendiliğinden genişletilmez.

Kargo paket sayısı kitap sayısını gösterir mi?

Paket ve nüsha farklı birimlerdir. Fiilen teslim alınan kitap veya takım sayılır; paket adedinden içerik tahmin edilmez.

Başvuru için otuz günlük yasal cevap süresi var mı?

TBK 497/3 bu başvuruya genel otuz günlük cevap süresi koymaz. Önerilen teslim günü ile sözleşmede kararlaştırılmış süre ayrı yazılır.

Nüshaları almak telif alacağından vazgeçmek mi?

Örnekte talep fizikî nüsha teslimidir ve telif hesabı için ibra veya feragat bulunmaz. Başka beyan içeren belgelerin kapsamı imza öncesinde ayrıca incelenir.

Word çizelgesine hangi teslimler yazılır?

İlgili basım için gerçekleşmiş bedelsiz teslimler tarih, adet veya takım ve belge bilgisiyle yazılır. Ücretli alımlar ve farklı basımlar ayrı açıklanır.

Resmî kaynaklar ve dosya incelemesi

Doğrudan dayanak TBK m.497/3; yayım sözleşmesinin tanımı ve şekli TBK m.487–488’dir. Kaynaklar: Bakanlığın 6098 sayılı Kanun metni ve TBMM kanun kaydı. Madde metinleri 30 Eylül 2026 tarihinde kontrol edilmiştir.