Avrupa Onarım Bilgi Formu: Fiyatın 30 Gün Bağlayıcılığı ve İnceleme Ücreti

Kısa ve net cevap: Avrupa Onarım Bilgi Formu, (AB) 2024/1799 sayılı Direktif m.4 ve Ek I kapsamında tamircinin tüketiciye sunabileceği standart bilgilendirme belgesidir. Formu kullanmak gönüllüdür; kullanıldığında formun kendisi ücretsiz verilir. Arızayı ve yapılacak işi belirlemek için gerekli teşhis hizmetinin masrafı ise önceden bilgi verilerek ayrıca istenebilir. Formdaki onarım koşulları, tüketiciye verildiği tarihten itibaren otuz takvim günü değiştirilemez. Tüketici geçerlilik süresinde koşulları kabul ederse tamirci hizmeti bu koşullarla yerine getirmek zorundadır.

Bu rehber, AB’de tüketiciye sunulan onarım teklifinde fiyat, süre, ek hizmet ve kabulün nasıl belgeleneceğini açıklar. Direktifin iç hukuka aktarılması ve uygulaması için belirlenen tarih 31 Temmuz 2026’dır; ilgili üye devletin ulusal düzeni somut işlemde ayrıca incelenmelidir. Türkiye’deki her servis formunun bu Direktif nedeniyle aynı kurala tabi olduğu söylenemez. Bir formun verilmesiyle onarım sözleşmesinin kurulması, ürünü servise bırakmakla ücretli onarıma onay vermek ve teşhis bedeliyle tamir bedeli farklı işlemlerdir.

Form her servis için zorunlu değildir

Direktif m.4/1, tamircilerin Avrupa Onarım Bilgi Formunu sunabileceğini düzenler. Bu ifade, her tamircinin her başvuruda mutlaka aynı formu vermek zorunda olduğu anlamına gelmez. Ancak form sunmayı seçen kişi maddenin içerik, ücretsiz sunum ve geçerlilik şartlarına uymalıdır. Gönüllü kullanım ile form verildikten sonra doğan bağlayıcılık farklıdır.

Form kullanılmaması, başka yollardan hukuka uygun bir onarım sözleşmesi kurulamayacağı anlamına gelmez. Direktifin gerekçesi, diğer mevzuata uygun sözleşme öncesi bilgilendirmeyle hizmet anlaşması yapılmasını saklı tutar. Buna karşılık form verilmediği için bütün fiyat ve iletişim bilgisinin gizlenebileceği de söylenemez. Diğer tüketici ve hizmet kuralları kendi kapsamlarında uygulanmaya devam eder.

Üreticinin belirli malları onarma borcu ile tamircinin standart form kullanması ayrı konulardır. AB’de garanti dışında onarım hakkı rehberi m.5’in ürün bazlı kapsamını açıklar. M.1/3, yalnız m.5 ve 6 için özel Ek II bağlantısı kurar; form düzeni bu iki maddenin ürün listesiyle otomatik olarak aynı dar kapsama indirgenmemelidir. Somut tüketici işleminin Direktifin genel kapsamına girip girmediği ayrıca belirlenir.

Onarım sözleşmesinden önce ve kalıcı veri saklayıcısıyla sunum

M.4/1, formun talepten sonra makul sürede ve tüketici onarım sözleşmesiyle bağlanmadan önce kalıcı veri saklayıcısıyla verilmesini ister. Böylece tüketici koşulları inceleyebilir ve farklı servislerin tekliflerini karşılaştırabilir. İş bittikten sonra verilen fatura, sözleşme öncesinde sunulması gereken bu formun yerine geçmez. Ürünün servise fiziksel olarak alınması da formun önceden sağlandığının kanıtı değildir.

Kalıcı veri saklayıcısı kavramı, kişiye yöneltilen bilginin uygun süre saklanabilmesini ve değiştirilmeden yeniden üretilebilmesini ilgilendirir. Sonradan içeriği değiştirilen genel bir internet sayfasına bağlantı verilmesi her durumda aynı güvenceyi sağlamaz. Kâğıt veya elektronik belgenin hangi sürümünün tüketiciye sunulduğu belirlenmelidir. E-posta eki ya da başka elektronik kayıt kullanıldığında içeriğin ve teslimin korunması önemlidir.

Servisin hazırladığı taslakla tüketiciye gerçekten verilen form ayrılmalıdır. Tarih, belge numarası, ürün ve teklif sürümü birlikte kaydedilir. Teknik teşhis sonradan değişmişse hangi aşamada yeni bilgi elde edildiği açıklanır. Eski formun üzerine sessizce yazmak yerine değişikliğin hukuki etkisi değerlendirilmelidir. Formun otuz günlük koruması, sürüm geçmişinin izlenmesini özellikle önemli hâle getirir.

Form ücretsizdir, teşhis her durumda ücretsiz değildir

M.4/2, formun ücretsiz verilmesini düzenler. M.4/3 ise arızanın niteliğini, yapılacak onarımı ve fiyat tahminini belirlemek için gerekli teşhis hizmetinde zorunlu masrafların tüketiciden istenebilmesine izin verir. Fiziksel veya uzaktan inceleme bu kapsamda olabilir. Bu nedenle ücretsiz form kuralından, her sökme, inceleme veya teşhis hizmetinin koşulsuz bedelsiz olduğu sonucu çıkarılamaz.

Tüketiciye teşhis maliyeti hakkında bilgi verilmelidir. Direktifin gerekçesi, kişinin maliyeti öğrendikten sonra bu hizmeti istememe imkânını vurgular. Ürün teslim alındıktan sonra daha önce açıklanmamış bedeli otomatik borç gibi göstermek sağlıklı bir uygulama değildir. Hangi hizmetin gerekli olduğu, ne kadara mal olacağı ve tüketicinin neyi istediği kayıtlarla belirlenmelidir.

Türkiye’de servis inceleme ücreti konusu farklı ulusal kurallarla değerlendirilir. AB formunun teşhis istisnası, Türkiye’deki bütün servislerin ücret talebini tek başına haklı kılmaz. Aynı şekilde Türkiye’de belirli durumda ücretsiz olan hizmetten hareketle bütün AB ülkelerinde her teşhisin ücretsiz olduğu söylenemez. İşlemin hukuki rejimi açık tutulmalıdır.

Teşhis bedeli tamir ücretinden düşülür mü?

Direktifin gerekçesi, tüketici aynı yerde onarım yaptırırsa tamircinin teşhis bedelini onarım fiyatından düşebilmesini ve ulusal zorunlu mahsup kurallarının saklı olduğunu açıklar. Bu nedenle her formda otomatik ve tek biçimli bir indirim yapıldığı varsayılmamalıdır. İlgili ülkenin kuralı ve servis teklifi birlikte incelenir. Tüketici hangi bedelin toplam fiyata dahil olduğunu anlayabilmelidir.

Teklifte teşhis, işçilik, parça ve diğer hizmetler ayrılmışsa aynı masrafın iki kez yazılıp yazılmadığı kontrol edilir. Teşhis ücretinin son fiyatın içinde olduğu belirtilmişken faturada tekrar eklenmesi farklı bir hesap sorunudur. Buna karşılık ayrı ücretli bir ön inceleme kabul edilmiş ve bunun onarım fiyatına dahil olmadığı açıklanmışsa değerlendirme o kayda dayanır. Rakamların yanında hukuki ve ticari kapsam da bulunmalıdır.

Tamircinin kimliği ve iletişim bilgileri

M.4/4-a ve b, hizmeti verecek kişinin kimliği, yerleşik olduğu coğrafi adres, telefon ve e-posta bilgilerini ister. Varsa hızlı, etkili ve erişilebilir çevrim içi iletişim yolları da belirtilir. Bir pazaryerinin veya servis aracısının adıyla işi üstlenen tamircinin kimliği aynı olmayabilir. Tüketici sözleşmesini kiminle kurduğunu ve uyuşmazlıkta kime başvuracağını anlayabilmelidir.

Marka logosu, tek başına tüzel kişinin tam kimliğini göstermez. Birbirine benzeyen ticari isimler veya farklı şubeler bulunabilir. Formdaki unvan, ödeme alıcısı ve hizmet sözleşmesi karşılaştırılır. Aracı yalnız randevu oluşturuyorsa bu görevle onarımı kendi adına üstlenmesi ayrı açıklanmalıdır. Sorumluluğun belirsiz bırakıldığı bir form, standart şablon kullanıldığı için kendiliğinden yeterli sayılmaz.

Ürün, arıza ve önerilen iş belirli olmalıdır

M.4/4-c ve d, onarılacak malı, arızanın niteliğini ve önerilen onarım türünü içerir. Model, seri veya başka uygun ürün kimliği yazılır. Tüketicinin bildirdiği belirti ile tamircinin teknik tespiti ayrı gösterilebilir. “Cihaz arızalı” veya “bakım yapılacak” gibi genel açıklama, hangi işin fiyatlandırıldığını her zaman ortaya koymaz. Form, tüketicinin aynı işlemi başka teklifle karşılaştırabilmesini sağlamalıdır.

Bir üründe birkaç sorun varsa teklifin hangilerini kapsadığı belirtilir. Ana arızanın giderilmesiyle isteğe bağlı temizlik, performans artırımı veya başka bakım hizmeti aynı kalem değildir. Parça değişimi öneriliyorsa hangi parçanın gerektiği ve işin kapsamı açıklanır. Ürünün teslimde mevcut başka hasarlarının kaydı, bunların tamamının onarılacağı taahhüdü gibi sunulmamalıdır. Gözlem ve hizmet kapsamı ayrılmalıdır.

Kesin fiyat yoksa hesap yöntemi ve azami fiyat

M.4/4-e, fiyatın makul biçimde önceden hesaplanamadığı durumda hem hesaplama yönteminin hem onarımın azami fiyatının belirtilmesini ister. Yalnız “işçilik saatine göre” yazılması ve üst sınırın tamamen belirsiz bırakılması bu düzenle aynı değildir. Tüketici maliyetin hangi verilerden oluşacağını ve formun hangi tavanı koruduğunu anlayabilmelidir.

Saat ücreti kullanılıyorsa hangi işlerin bu hesaba gireceği açıklanır. Parça bedelleri, teknik inceleme ve yan hizmetlerin toplamla ilişkisi gösterilir. Ücretli ek hizmetler formda ayrı düzenlendiğinden tüketici toplam ekonomik yükü karşılaştırabilmelidir. Bir teklif düşük onarım tutarı gösterip gerekli nakliye veya sökme bedelini sonradan açıklamamalıdır. Fiyatın kapsamı rakam kadar önemlidir.

Gösterge fiyatlarla bu formdaki bağlayıcı koşullar birbirinden ayrılır. Üreticinin internet sitesinde tipik arızalar için yayımladığı yaklaşık tarife, belirli ürün ve onarım için verilmiş formun bütün şartlarını taşımaz. Form hazırlanmışsa otuz günlük koruma kendi kapsamıyla değerlendirilir. Servisin genel fiyat listesinin sonradan değişmesi, kabul edilmiş somut teklifin aynı biçimde serbestçe değiştirilebileceğini göstermez.

Otuz gün onarım süresi değil, teklifin korunduğu dönemdir

M.4/5, formdaki koşulların tüketiciye veriliş tarihinden itibaren otuz takvim günü değiştirilemeyeceğini düzenler. Bu dönem, her tamirin otuz günde tamamlanması gerektiği anlamına gelmez. Onarımın ne kadar süreceği formda ayrı alan olarak yer alır. Ayrıca üreticinin m.5 kapsamındaki makul süre yükümlülüğü başka bir konudur. Tek bir otuz gün başlığı altında bu farklı takvimler birleştirilmemelidir.

Taraflar formun daha uzun süre geçerli olmasını kararlaştırabilir. Geçerlilik alanı açık olmalıdır. Formun düzenlendiği günle tüketiciye verildiği gün farklıysa başlangıç bakımından gerçek sunum kaydı önem taşır. Maddedeki takvim günü ifadesi, iş günü olarak yeniden yazılmamalıdır. İlgili ulusal hesap ve usul meseleleri somut hukuk kapsamında ayrıca incelenir.

Tüketicinin otuz gün içinde karar verebilmesi, servisin ürünü bu süre boyunca ücretsiz saklamak zorunda olduğuna ilişkin ayrı ve sınırsız bir hüküm değildir. Ürünün teşhis için bırakılması, depolama ve iade koşulları ilgili sözleşme ve tüketici hukukuna göre değerlendirilir. Formun fiyat koruması başka hizmetler için mevzuatta yazmayan otomatik ücretsiz hizmet paketi gibi anlatılmamalıdır.

Tüketici kabul ederse ne olur?

Tüketici geçerlilik dönemi içinde formdaki koşulları kabul ederse m.4/5 gereğince tamirci onarımı bu şartlarla yapmak zorundadır. Formun yalnız tüketiciye verilmiş olması ise onun onarımı satın aldığını göstermez. Bilgi edinmek, teklifleri karşılaştırmak ve sözleşmeye onay vermek ayrı aşamalardır. Kabulün hangi içerikle ve hangi tarihte yapıldığı belirlenmelidir.

Geçerlilik içinde kabul edilmiş hizmetin ifası daha sonra gerçekleşebilir. Otuz günlük dönemin sona ermesi, bu dönem içinde kurulmuş sözleşmenin şartlarını kendiliğinden kaldırmaz. Buna karşılık süre geçtikten sonra ilk kez yapılan kabulün etkisi, yeni teklif veya tarafların anlaşmasıyla ayrıca değerlendirilir. Formun koruduğu zaman ile onarımın uygulanacağı takvim ayrı kayıtlarla izlenmelidir.

Tüketicinin kabulü sadece belirtilen işe yönelikse sonradan farklı bir işlem eklenmesi otomatik onaylanmış sayılmaz. Yeni bulgu, ek iş ve ücretin hukuki etkisi sözleşme kapsamıyla karşılaştırılır. Formda açıkça bulunan azami fiyat veya hizmet sınırı yok sayılmamalıdır. İlgili ulusal sözleşme ve tüketici kuralları ayrıca uygulanır; “cihaz serviste olduğuna göre bütün işleri kabul etti” varsayımı kurulamaz.

Onarım süresi ve geçici ürün

M.4/4-f, onarımın tamamlanması için gereken zamanı; g bendi ise geçici ürün bulunup bulunmadığını ve varsa tüketiciye maliyetini açıkça göstermeyi ister. Bu alanın bulunması her tamircinin mutlaka yedek cihaz sağlayacağı anlamına gelmez. Sunuluyorsa koşulları, sunulmuyorsa bu durum anlaşılır olmalıdır. Tüketici süre ve kullanım ihtiyacını diğer tekliflerle birlikte değerlendirebilir.

Geçici cihazın verilmesiyle arızalı ürünün kalıcı olarak değiştirilmesi farklıdır. Ürünün geri verileceği tarih, kullanım kapsamı ve varsa ücret ayrı belirtilir. Kiralama veya teminat gibi başka koşullar ileri sürülüyorsa tüketicinin hangi yükümlülüğü üstlendiği açık olmalıdır. Formun tek satırındaki yedek cihaz ifadesi, bütün ayrıntıları kendiliğinden sonuçlandırmaz.

Teslim yeri ve yan hizmetler

M.4/4-h, tüketicinin ürünü onarım için hangi yerde vereceğini; i bendi ise varsa sökme, kurma ve taşıma gibi yan hizmetlerle bunların ayrıntılı maliyetlerini düzenler. Büyük ev aletinde yerinde işlem, küçük cihazda kargo veya servis kabulü farklı olabilir. Teklifler karşılaştırılırken bu farklar hesaba katılmalıdır. Sadece ana işçilik fiyatına bakmak gerçek toplamı göstermeyebilir.

Türkiye’deki ayıplı malda kargo ve onarım masrafı başka hukuki düzeni açıklar. AB’deki bu form, ücretsiz yasal giderim hakkını ücretli hizmete dönüştürmek için kullanılmamalıdır. Önce işlemin satıcı sorumluluğu içindeki ayıp giderimi mi, yoksa onun dışındaki onarım sözleşmesi mi olduğu belirlenir. Formun varlığı daha güçlü kanuni hakkı otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

Eksiksiz formun diğer bilgilendirmelere etkisi

M.4/6, eksiksiz ve doğru form verilmişse saydığı belirli sözleşme öncesi bilgi yükümlülüklerinin yerine getirilmiş sayılmasını düzenler. Bunlar hizmetin esas özellikleri, tamircinin kimliği ve iletişimi, fiyat ve ifa düzeni gibi belirli alanlardır. Bu sonuç, servis işletmesinin bütün tüketici, veri koruma veya ürün güvenliği mevzuatına otomatik olarak uygun hâle geldiği anlamına gelmez.

Eksik veya yanlış formda aynı kolaylığın koşulları ayrıca değerlendirilir. Zorunlu alanın boş bırakılmasıyla orada henüz uygulanabilir bir hizmet bulunmadığının açıkça yazılması farklıdır. Form gerçek teklifi yansıtmalıdır. Bir standardın adını kullanmak, içerik kontrolünün yerine geçmez. Servis çalışanlarının hangi alanı neye dayanarak dolduracağına ilişkin uygulama düzeni bulunması önemlidir.

Tüketici aleyhine genel kayıtlar

Direktif m.14, ulusal aktarım hükümlerini tüketici aleyhine dışlayan veya etkisini değiştiren anlaşmaların bağlayıcılığına sınır koyar. Formun altına yazılan fiyatlar her an değişebilir cümlesi, m.4/5’in otuz günlük korumasını otomatik olarak etkisiz hâle getirmez. Standart genel şartla somut formun çatışması hukuki olarak incelenmelidir. Tüketicinin imzası, kanunun yasakladığı her düzenlemeyi geçerli kılan sınırsız onay değildir.

Tamirci daha uzun geçerlilik, daha geniş garanti veya ücretsiz ek hizmet gibi tüketici lehine koşullar sunabilir. M.14/2 bunu engellemez. Ancak ilave taahhüdün kapsamı açık olmalıdır. Reklamda geniş vaat bulunup formda açıklamasız biçimde daraltılması uyuşmazlık yaratabilir. Hizmet sözleşmesi, reklam, form ve nihai fatura aynı işlem için birbirini tutan bilgileri içermelidir.

Form kontrol tablosu

Sık sorulan sorular

Her tamirci bu formu vermek zorunda mı?

M.4 form kullanımını gönüllü düzenler. Sunulursa içerik, ücret ve geçerlilik koşullarına uyulmalıdır.

Form için ücret istenir mi?

Form ücretsizdir. Gerekli teşhis hizmetinin masrafı, ön bilgilendirme ve ilgili koşullarla ayrıca değerlendirilebilir.

Teşhis bedeli her durumda onarımdan düşülür mü?

İlgili ulusal kural ve servis teklifi incelenir. Direktifin gerekçesi indirim imkânını ve ulusal zorunlu kuralları ayırır.

Otuz gün iş günü müdür?

M.4/5 otuz takvim günü der. Süreyi kendiliğinden iş gününe çevirmek doğru değildir.

Tamir mutlaka otuz günde mi bitmelidir?

Bu süre formdaki koşulların korunmasına ilişkindir. Onarımın tamamlanma süresi ayrı belirtilir.

Formu almak sözleşmeyi kabul etmek midir?

Hayır. Bilgiyi almak ve onarım koşullarını kabul etmek farklı işlemlerdir.

Fiyat önceden belirlenemiyorsa ne yazılır?

M.4/4-e hesaplama yöntemiyle birlikte onarımın azami fiyatının belirtilmesini ister.

Servis genel tarifesini değiştirince form fiyatı da değişir mi?

Geçerli formdaki koşulların otuz günlük koruması ve süresinde yapılan kabul ayrıca uygulanır.

Geçici cihaz bilgisi her durumda ücretsiz cihaz hakkı mı verir?

Hayır. Mevcutsa koşul ve maliyet açıklanır; alanın bulunması tek başına hizmeti zorunlu kılmaz.

Eksiksiz form bütün mevzuata uygunluk sağlar mı?

M.4/6 yalnız saydığı bilgi yükümlülüklerine ilişkindir. Diğer kanuni görevler ayrıca devam eder.

Resmî kaynak ve kapsam

Dayanaklar (AB) 2024/1799 m.1–4, 14, 22 ve Ek I ile Avrupa Komisyonunun Avrupa Onarım Bilgi Formu açıklamasıdır. Kaynak kontrolü: 30 Eylül 2026. Somut ülkede ulusal aktarım, sözleşmenin kurulması ve diğer tüketici hakları ayrıca incelenmelidir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fiziki ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki hukuki süreçler Mersin merkezli yürütülür.