Ayıplı Malda Kargo ve Onarım Masrafını Kim Öder? 6502 m.11 | 2026
Kısa ve net cevap: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.11/6 uyarınca ayıplı mal nedeniyle tüketicinin seçimlik haklarından birini kullanması sonucu ortaya çıkan tüm masraflar, tüketicinin seçtiği hakkı yerine getiren tarafça karşılanır. Tüketiciden ücretsiz onarım için işçilik, parça, servis, nakliye, posta veya kargo ücreti istenemez. Sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım veya imkân varsa ayıpsız misliyle değişim haklarının kullanılmasından doğan giderler tüketiciye yüklenemez. Kanun ayrıca tüketicinin bu seçimlik haklarından biriyle birlikte Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre tazminat istemesine de izin verir.
Ayıplı malda tüketicinin seçimlik haklarının hukuki dayanağı nedir?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.8 ayıplı malı, tüketiciye teslim anında taraflarca kararlaştırılmış örnek veya modele uygun olmayan ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan ve sözleşmeye aykırı olan mal olarak düzenler. Kanunun m.9 hükmü satıcıyı malı satış sözleşmesine uygun olarak tüketiciye teslim etmekle yükümlü kılar.
Ayıp ortaya çıktığında uygulanacak temel haklar 6502 m.11’de düzenlenir. Tüketici, kanundaki şartlarla dört seçimlik haktan birini kullanabilir: satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, malı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme, aşırı masraf gerektirmediği takdirde bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarım isteme veya imkân varsa malın ayıpsız misliyle değiştirilmesini isteme.
Bu haklar birbirinden farklı sonuç doğursa da masraf konusunda ortak kanuni kural m.11/6’dadır. Seçimlik hakkın kullanılmasının tüketiciye yeni bir mali yük getirmemesi esastır. Satıcı veya hakkı yerine getiren diğer sorumlu taraf, kanunen üstlenmesi gereken gideri tüketiciye aktaramaz.
Tüketicinin seçimlik hakkı kullanması, malın garanti belgesi bulunup bulunmamasından bağımsız olarak 6502 sayılı Kanun’daki ayıplı mal sorumluluğuna dayanır. Garanti hükümleri ek koruma sağlar; ancak ayıplı mal rejimi yalnız garanti belgesine indirgenemez.
6502 m.11/6 seçimlik hakların masrafları hakkında ne diyor?
6502 m.11/6’nın kuralı açıktır: seçimlik hakların kullanılması nedeniyle ortaya çıkan tüm masraflar, tüketicinin seçtiği hakkı yerine getiren tarafça karşılanır. Kanun masraf türlerini sınırlı sayıda saymaz. Bu nedenle seçimlik hakkın uygulanabilmesi için zorunlu olarak ortaya çıkan işçilik, parça, kargo, nakliye, taşıma ve benzeri giderler kural kapsamındadır.
Masrafın tüketiciye yüklenememesi için gider ile seçilen hakkın uygulanması arasında bağlantı bulunmalıdır. Ayıplı malın yetkili servise ulaştırılması, onarım için parça değiştirilmesi, değiştirilen ürünün tüketiciye gönderilmesi veya sözleşmeden dönme kapsamında malın iade edilmesi için zorunlu giderler bu bağlantıyı taşır.
Satıcının “servise siz götürün”, “kargo ücretini önce siz ödeyin”, “değişim için gönderim bedeli tüketiciye aittir” şeklindeki genel şartı, 6502 m.11/6’daki emredici tüketici korumasını bertaraf etmez. Tüketicinin seçimlik hakkını fiilen kullanabilmesi için gerekli masraflar hakkı yerine getiren tarafın sorumluluğundadır.
Kanun, tüketicinin seçimlik haklarından biriyle birlikte 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri kapsamında tazminat talep edebilmesini de saklı tutar. Bu nedenle seçimlik hak masrafı ile ayıp nedeniyle doğmuş ek zarar birbirinden ayrılmalıdır. Birincisi m.11/6 kapsamında hakkın ifa gideridir; ikincisi şartları varsa ayrıca tazminat konusudur.
Ücretsiz onarım seçildiğinde tüketiciden hangi ücretler alınamaz?
Ücretsiz onarım hakkının özü, onarımın tüketiciye maliyet yüklenmeden yapılmasıdır. 6502 m.11/1-c, aşırı masraf gerektirmediği takdirde bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarım isteme hakkını düzenler.
Bu kapsamda tüketiciden işçilik ücreti, parça bedeli, arıza tespit ücreti, servis kabul ücreti veya onarımın zorunlu nakliye gideri talep edilemez. Garanti süresi içindeki satış sonrası hizmetlerde Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği de üretici, ithalatçı veya satıcının tüketiciden nakliye, posta, kargo veya servis elemanlarının ulaşım gideri gibi ücretleri istemesini yasaklar.
Ücretsiz onarımın kanuni sürede tamamlanması gerekir. Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliğine ekli listede mal grupları için belirlenen azami tamir süresi uygulanır. Azami süre içinde onarımın tamamlanmaması, tüketicinin diğer seçimlik haklara geçebilmesini gündeme getirir.
Garanti kapsamında onarımda parça değiştirilmişse tüketiciden değiştirilen parça bedeli alınamaz. “Parça garanti kapsamında, işçilik ücretli” veya “işçilik ücretsiz, kargo tüketiciye ait” şeklinde seçimlik hakkın maliyetini tüketiciye aktaran uygulamalar 6502 m.11’deki ücretsiz onarım ve masraf kurallarıyla bağdaşmaz.
Ayıpsız misliyle değişimde kargo ve taşıma giderini kim öder?
Tüketici 6502 m.11 uyarınca imkân varsa malın ayıpsız misliyle değiştirilmesini seçebilir. Değişim hakkının uygulanabilmesi için ayıplı malın geri alınması ve yeni malın tüketiciye ulaştırılması gerekiyorsa bu işlemlerin zorunlu taşıma giderleri m.11/6 kapsamındadır.
Tüketici, kendisine ayıplı teslim edilen malın ayıpsız misliyle değiştirilmesi için ek kargo ücreti ödemek zorunda değildir. Satıcının kendi lojistik yöntemini kurması veya belirlediği taşıyıcıyla ürünü alması mümkündür; ancak kanuni hakkın kullanılmasının maliyetini tüketiciye aktaramaz.
Büyük hacimli malın yerinden alınması gerekiyorsa taşıma organizasyonu da hakkı yerine getiren tarafın sorumluluğundadır. Tüketicinin mobilya, beyaz eşya veya benzeri hacimli ürünü kendi imkânıyla mağazaya götürmeye zorlanması ve taşıma giderini üstlenmesi m.11/6’daki masraf kuralıyla bağdaşmaz.
Değişim talebi yerine getirildiğinde yeni ürünün teslimine ilişkin kayıt saklanmalıdır. Eski ürünün teslim alındığı ve yeni ürünün hangi tarihte verildiği uyuşmazlık hâlinde önem taşır.
Sözleşmeden dönmede ayıplı malın iade masrafını kim karşılar?
Ayıplı mal nedeniyle tüketici sözleşmeden dönme hakkını seçtiğinde malı geri vermeye hazır olduğunu bildirir ve ödenen bedelin iadesini talep eder. 6502 m.11/5 uyarınca sözleşmeden dönme hakkı seçildiğinde ödenmiş bedelin tümü derhâl tüketiciye iade edilir.
Ayıplı malın satıcıya geri ulaştırılması için zorunlu iade ve taşıma gideri, seçimlik hakkın kullanılmasından doğan masraf olduğu için m.11/6 kapsamında tüketiciye yüklenemez. Satıcı ürünün kendisine ulaştırılması için taşıyıcı belirleyebilir; tüketicinin kanuni dönme hakkını kullanması ek ücret şartına bağlanamaz.
Buradaki ayıplı mal nedeniyle sözleşmeden dönme hakkı ile mesafeli sözleşmelerdeki on dört günlük cayma hakkı birbirinden farklı hukuki kurumlardır. Ayıplı malda dayanak 6502 m.8-12; mesafeli sözleşmede gerekçesiz caymanın dayanağı 6502 m.48 ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğidir. Masraf analizi yapılırken hangi hakkın kullanıldığı doğru belirlenmelidir.
Bedelden indirim hakkı kullanılırsa masraf doğar mı?
Tüketici malı elinde tutup ayıp oranında satış bedelinden indirim talep edebilir. 6502 m.11/5, bedelden indirim hakkı seçildiğinde indirim tutarının derhâl tüketiciye iade edilmesini öngörür.
Bedel indirimi çoğunlukla fizikî iade veya taşıma gerektirmez. Ancak indirim hakkının uygulanabilmesi için zorunlu ekspertiz, inceleme veya başka gider satıcı tarafından talep ediliyorsa m.11/6’daki genel masraf kuralı dikkate alınır. Tüketicinin kanuni seçimlik hakkına ulaşabilmesi bir işlem ücretine bağlanamaz.
Ayıp oranı konusunda uyuşmazlık çıkması hâlinde tüketici hakem heyeti veya mahkeme bilirkişi incelemesi yaptırabilir. Yargılama giderleri ve bilirkişi ücretleri ise seçimlik hakkın özel ifa masrafından farklı olarak başvuru yapılan merciin usul hükümlerine göre belirlenir.
Seçimlik hakkın masrafından satıcı mı, üretici mi, ithalatçı mı sorumludur?
6502 m.11, tüketicinin ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim haklarını üretici veya ithalatçıya karşı da kullanabilmesine imkân tanır. Bu hakların yerine getirilmesi konusunda satıcı, üretici ve ithalatçı kanundaki şartlarla müteselsilen sorumludur.
M.11/6 ise masrafı “tüketicinin seçtiği hakkı yerine getiren taraf” üzerine yükler. Tüketici ücretsiz onarım için yetkili servis/üretici kanalını kullanmışsa onarımın ifasıyla bağlantılı giderler bu süreçte tüketiciye aktarılamaz. Değişim veya sözleşmeden dönme talebinin muhatabı olan satıcının da kanuni yükümlülüklerini masrafsız yerine getirmesi gerekir.
Satıcının “üreticiyle görüşün” diyerek kendi kanuni sorumluluğunu bütünüyle reddetmesi doğru değildir. Hangi seçimlik hakkın hangi kişilere yöneltilebileceği 6502 m.11’in fıkraları birlikte uygulanarak belirlenir.
Tüketici kargo veya servis ücretini ödediyse nasıl talep eder?
Tüketici ayıplı mal nedeniyle seçimlik hakkını kullanırken kendisinden tahsil edilen kargo, servis, parça veya işçilik ücretinin belgesini saklamalıdır. Kargo makbuzu, servis fişi, banka/kredi kartı hareketi, fatura, e-posta yazışması ve platform kayıtları ödemeyi ve masrafın hangi işlem nedeniyle doğduğunu gösterir.
Talep önce satıcı, üretici, ithalatçı veya hakkı yerine getiren ilgili tarafa yazılı şekilde yöneltilmelidir. Başvuruda 6502 m.11/6 dayanak gösterilmeli; seçimlik hakkın ne olduğu, hangi masrafın ne zaman tahsil edildiği ve iade edilmesi istenen tutar açıkça belirtilmelidir.
Ödeme iade edilmezse uyuşmazlığın parasal değerine göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolu kullanılır. Başvuru sırasında ürün faturası veya sipariş kaydı, ayıp bildirimi, seçimlik hak talebi ve masraf belgesi birlikte sunulmalıdır.
Tüketici masraf iadesi için nereye başvurabilir?
6502 sayılı Kanun kapsamındaki tüketici uyuşmazlıklarında başvuru mercii uyuşmazlığın parasal değerine göre belirlenir. Ticaret Bakanlığı her yıl tüketici hakem heyeti parasal sınırını ilan eder. Sınır içinde kalan uyuşmazlıklar tüketici hakem heyetine; sınırı aşan uyuşmazlıklar için dava şartı arabuluculuk sonrasında tüketici mahkemesine taşınır.
Başvurunun konusu yalnız ödenen kargo bedeli değil, aynı zamanda ayıplı maldan doğan ana seçimlik hak olabilir. Talep sonucu açık kurulmalı; ürün bedeli, istenen seçimlik hak, masraf iadesi ve varsa tazminat kalemleri birbirinden ayrılmalıdır.
Garanti yükümlülükleri hakkında Garanti Belgesi Vermek Zorunlu mu? ve Garanti Süresi Ne Zaman Başlar? rehberleri incelenebilir. Garanti belgesinin kaybolması konusunda Garanti Belgesi Kaybolursa Ne Olur? başlıklı içerik kullanılabilir.
Ayıplı mal masraf talebi için belge kontrol listesi
- Fatura, e-arşiv fatura veya sipariş kaydı.
- Ürünün teslim tarihi.
- Ayıbı gösteren fotoğraf, video veya servis tespiti.
- Satıcıya yapılan ayıp bildirimi.
- Seçilen hakkın açıkça bildirildiği yazışma.
- Servis kabul veya teslim fişi.
- Kargo ve taşıma makbuzları.
- Parça veya işçilik tahsilatı varsa fatura ve ödeme kaydı.
- Satıcı/servis tarafından verilen ret cevabı.
- Platform üzerinden yapılan görüşmelerin kayıtları.
- Ücret iadesi istenen toplam tutarın dökümü.
- Tüketici hakem heyeti veya mahkeme başvurusunda 6502 m.11/6 dayanağı.
Resmî kaynaklar
- Ticaret Bakanlığı — 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun — m.8-12.
- Ticaret Bakanlığı — Ayıplı Mal ve Hizmetler Bilgilendirmesi.
- Ticaret Bakanlığı — Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği.
Sık Sorulan Sorular
Ayıplı malda kargo ücretini kim öder?
Seçimlik hakkın kullanılması için zorunlu kargo gideri 6502 m.11/6 kapsamında hakkı yerine getiren tarafça karşılanır.
Ücretsiz onarımda işçilik ücreti alınabilir mi?
Hayır. Ücretsiz onarım kapsamında işçilik, parça ve onarım için zorunlu gider tüketiciye yüklenemez.
Servise gönderme kargosu tüketiciye ait olabilir mi?
Ayıplı malın ücretsiz onarımı için zorunlu gönderim gideri tüketiciye yüklenemez.
Değişim yapılan üründe yeni ürünün kargo bedeli istenebilir mi?
Hayır. Ayıpsız misliyle değişimin uygulanması için zorunlu taşıma gideri seçimlik hakkın masrafıdır.
Sözleşmeden dönmede iade kargosunu kim öder?
Ayıplı mal nedeniyle 6502 m.11 kapsamında dönmede zorunlu iade gideri tüketiciye yüklenemez.
Bedel indirimi seçilirse para ne zaman iade edilir?
6502 m.11/5 uyarınca indirim tutarı derhâl tüketiciye iade edilir.
Satıcı servis ücreti adıyla ücret alabilir mi?
Kanuni ücretsiz onarım hakkının uygulanması için tüketiciden servis veya arıza tespit adı altında zorunlu ücret alınamaz.
Ödenen kargo ücretinin iadesi istenebilir mi?
Evet. Seçimlik hakkın uygulanması nedeniyle tüketiciden tahsil edilmiş gider belgelendirilerek talep edilebilir.
Garanti belgesi yoksa 6502 m.11 uygulanır mı?
Ayıplı maldaki seçimlik haklar garanti belgesinden bağımsız olarak 6502 sayılı Kanun’a dayanır.
Masraf dışında tazminat istenebilir mi?
Evet. 6502 m.11/6, seçimlik hakla birlikte Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre tazminat talebini saklı tutar.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
