Tatil Gününde Telafi Çalışmasına İtiraz Dilekçesi

Tatil gününde telafi çalışmasına itiraz dilekçesi, işçinin tatil gününe yerleştirilen telafi çalışma planının düzeltilmesini istemesi için hazırlanır. 4857 sayılı İş Kanunu m.64, tatil günlerinde telafi çalışması yaptırılmasını yasaklar. Başvuruda işverenin telafi bildirimi, çalışmanın konulduğu tarih ve o tarihin işçi bakımından tatil günü olduğunu gösteren kayıt birlikte açıklanır. İstenen işlem, aykırı planın kaldırılması ve kanuni koşullara uygun yeni düzenin bildirilmesidir.

Bu örnek, henüz yapılmamış çalışma planına yönelik işveren başvurusudur. Daha önce yapılan çalışmanın ücretini hesaplayan bir alacak dilekçesi değildir. Üç sayfalık Word dosyası; sunulacak itirazı, telafi bildirimi ve tatil günü karşılaştırmasını, yeni programın kontrolünü içerir. Dilekçenin işlevi belirli bir tarihteki aykırılığı belgelemektir; bütün çalışma yükümlülüklerinin reddi veya iş sözleşmesinin sona erdirilmesi değildir.

Kanuni dayanak: İş Kanunu m.64

M.64, belirli sebeplerle çalışılmayan sürelerin sonradan telafisini düzenler. Zorunlu nedenlerle işin durması, bayram ve genel tatil öncesi veya sonrası işyerinin tatil edilmesi, benzer nedenlerle normal sürenin önemli ölçüde altında çalışma veya tamamen tatil ve işçinin talebiyle kendisine izin verilmesi maddede yer alır. Bu nedenlerin varlığı, diğer sınırlamaları kaldırmaz. Çalışmanın yapılacağı gün ayrıca kontrol edilir.

Aynı madde günlük telafiyi üç saatle sınırlar ve günlük en çok çalışma süresinin aşılmamasını ister. Tatil gününde telafi yasağı bunlardan bağımsızdır. Tatil gününe yalnız bir saat yazılmış olması yasağı ortadan kaldırmaz. Günlük üç saatin aşılmaması, tek başına telafi programının bütün koşullara uygun olduğu sonucunu doğurmaz. Dilekçede özellikle günün hukuki niteliği üzerinde durulur.

Hangi tatil günü itirazda gösterilmelidir?

Başvuruda sadece “hafta sonu” ifadesi kullanılmamalıdır. İlgili tarihin işçinin hafta tatili, ulusal bayram veya genel tatil günü olduğu açıkça belirtilmelidir. Hafta tatili yönünden işçinin çalışma ve vardiya düzeni esas alınır. Pazar gününün adı tek başına her çalışan için aynı sonucu vermez. Başka güne konulmuş hafta tatili varsa dilekçedeki tarih o kayıtla eşleşmelidir.

İş Kanunu m.46, belirtilen koşullar çerçevesinde yedi günlük zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmi dört saat dinlenme verilmesini düzenler. Tatil kaydı bu dinlenme düzeniyle birlikte incelenir. Takvimde çalışılmayan her boş günün hukuki niteliği görülmeden aynı kategoriye konulması doğru değildir. Sözleşmedeki çalışma günleri, ilan edilmiş vardiya ve fiili program birlikte kontrol edilmelidir.

İşveren telafinin nedenini açıklamalı mı?

İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği m.7, işverenin telafinin m.64’teki hangi nedene dayandığını açıkça belirtmesini ve hangi tarihte başlayacağını ilgili işçilere bildirmesini düzenler. Bildirimde yalnız “eksik saatler tamamlanacak” yazması, hangi dönemin hangi nedenle telafi edildiğini anlamaya yetmeyebilir. Başvuruda görülmeyen açıklama açıkça istenir; işverenin gerekçesi tahmin edilerek yazılmaz.

Telafi nedeni bilinse bile tatil günü itirazı ayrıca kurulmalıdır. İşçinin daha önce kanuni şartlar içinde izin istemiş olması, bu iznin telafisinin kendi hafta tatiline konulmasını kabul ettiği anlamına gelmez. Dilekçe, önceki izin talebini inkâr etmeden yeni programdaki aykırılığı gösterebilir. Önceki olay ile sonraki çalışma tarihinin farklı hukuki kontroller gerektirdiği açık tutulmalıdır.

Bayram günü ile bayram çevresindeki kapanma ayrımı

Kanunda ulusal bayram veya genel tatilden önce ya da sonra işyerinin ayrıca tatil edilmesi telafi nedenleri arasında sayılır. Bu düzenleme, bizzat kanuni tatil gününün sonradan işçiye çalışma borcu olarak yazılmasıyla aynı değildir. İşyeri kapanışının hangi kısmının kanuni tatil, hangi kısmının ayrıca verilen ara gün olduğu ayrı gösterilmelidir. Dilekçeye kapanma duyurusu bu nedenle eklenebilir.

Telafi planının kaynağı ile telafinin yapılacağı gün iki ayrı tarih kümesidir. Önceki dönemde uygun bir telafi nedeni bulunması, sonraki dönemde genel tatil veya hafta tatili seçilmesini haklı kılmaz. Çizelgede önceki çalışılmayan süre bir sütunda, önerilen çalışma tarihi başka sütunda yer almalıdır. Böylece “o gün de tatildi” biçimindeki belirsiz ifadelerin hangi günü anlattığı anlaşılır.

Günlük üç saat ve toplam çalışma sınırı

İş Kanunu m.64’e göre telafi çalışması günde üç saatten fazla olamaz. Günlük genel üst sınır, m.63 ve Çalışma Süreleri Yönetmeliği m.4 kapsamında on bir saattir. Bu nedenle normal çalışma ile telafi saatleri toplanır. Üç saatlik telafi sınırı her gün otomatik olarak üç saat eklenebileceği anlamına gelmez. Normal çalışma süresi toplam sınırda yeterli yer bırakmalıdır.

Özel çalışma sınırına tabi iş veya işçi bakımından ilgili daha kısa sınırlar ayrıca korunur. Bu dilekçe bütün işlerde on bir saat çalışmanın serbest olduğu iddiasını içermez. Tatil günü itirazı giderilirken yeni programa aşırı saat eklenmemesi için normal süre, telafi süresi ve toplam süre ayrı kontrol edilir. Bir aykırılık giderilirken başka aykırılık oluşturulmasına karşı kayıt açık tutulur.

Dört aylık süreyi eski iki aylık metinle karıştırmayın

İş Kanunu m.64’ün 7226 sayılı Kanunla değişen metninde süre dört aydır; Cumhurbaşkanına bu süreyi iki katına kadar artırma yetkisi verilmiştir. Yetkinin kanunda bulunması, her olayda sürenin kendiliğinden sekiz ay olduğu anlamına gelmez. Başvuruda uygulanacak dönem somut olayın tarihi ve yürürlükteki düzenlemeyle belirlenir. Eski metindeki iki ay güncel kanun süresi olarak kullanılmaz.

Bakanlığın yayımladığı Çalışma Süreleri Yönetmeliği nüshasında m.7’de iki aylık ifade bulunmaktadır. Süre bakımından sonradan değişen kanundaki dört aylık düzenleme esas alınır. Yönetmeliğin telafi nedeninin ve başlangıç tarihinin bildirilmesi ile tatil gününde çalışma yasağına ilişkin hükümleri ayrı değerlendirilir. Bu kaynak farkı, dilekçeye yanlış süre yazılmasını önlemek için açıkça belirtilmiştir.

Çalışma ve ara dinlenmesi saatlerini ayırın

Programdaki işyerinde bulunma aralığı ile çalışma süresi aynı sayı olmak zorunda değildir. İş Kanunu m.68 kapsamındaki ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz. Bununla birlikte yalnız kâğıt üzerinde yazılan ve gerçekte kullandırılmayan ara dinlenmesi, süre hesabından otomatik çıkarılmamalıdır. İtirazın saat yönü de bulunuyorsa gerçek başlangıç, bitiş ve dinlenme kayıtları kullanılmalıdır.

Tatil günü yasağı için saat toplamının aşılması şart değildir. Yine de saatlerin doğru gösterilmesi talebin kapsamını belirginleştirir. Bir saatlik çağrı ile tam gün çağrı aynı miktarda anlatılmamalıdır. İşçinin duyduğu sözlü bilgiyle yazılı program farklıysa bu çelişki gösterilir. Bilinmeyen bitiş saati tahmin edilmek yerine açıklanması istenen bilgi olarak kaydedilir.

Başvuruya hangi belgeler eklenir?

Telafi çalışmasını bildiren yazı, e-posta veya duyuru; işçinin ilgili haftadaki vardiya programı; tatil gününü gösteren sözleşme ya da kayıt; önceki çalışılmayan süreye ilişkin duyuru temel karşılaştırmayı sağlar. Belgeler tarih ve işyeri bilgisiyle tanımlanmalıdır. Bütün işletmenin yıllık kayıtları yerine uyuşmazlık konusu tarihe bağlanan belgeler seçilir. Başvurana ait olmayan personel bilgileri gereksiz biçimde eklenmez.

Sonradan değiştirilen program varsa önceki ve yeni sürüm ayrı tutulur. Hangi programın ne zaman bildirildiği anlaşılmalıdır. Sadece son ekran görüntüsünü saklamak, ilk telafi tarihinin ne olduğunu göstermeyebilir. Başvurunun ek listesi gerçekten gönderilen dosyalarla eşleştirilir. Aynı isimle birden fazla dosya varsa açıklayıcı dönem ve sürüm bilgisi eklenerek karşı tarafın doğru kaydı incelemesi sağlanır.

Örnek tatil gününde telafiye itiraz

Tatil gününün niteliği tartışmalıysa

İşveren ile işçi farklı günleri hafta tatili olarak gösteriyorsa önce bu çelişki açıkça yazılır. Dilekçede kesin olmayan bir günün niteliği tartışmasızmış gibi sunulmamalıdır. İşçinin dayandığı programın tarihi ve ilgili satırı gösterilir; işverenin dayandığı farklı kayıt açıklattırılır. Vardiya değişikliğinin ne zaman bildirildiği ve hangi döneme ilişkin olduğu da kayıtlarla belirlenmelidir.

Bir günün programda “boş” görünmesiyle hukuken hafta tatili veya sözleşmesel tatil olması aynı değerlendirme değildir. Özellikle haftalık sürenin farklı günlere dağıtıldığı düzenlerde sözleşme ve fiili çalışma birlikte okunur. Bu örnek, cumartesi ya da pazar etiketine otomatik sonuç bağlamaz. İtirazın güçlü kurulması için hukuki tatil dayanağı ile telafi tarihi eşleştirilir.

İşçi onayı tatil günü yasağını kaldırır mı?

M.64’teki tatil günü yasağı, işçinin telafi planına imza atmasıyla kaldırılan bir seçenek olarak düzenlenmemiştir. Bir duyurunun teslim alındığına ilişkin imza ile içeriğin hukuka uygunluğunun kabulü de aynı değildir. Başvuran, gerçekten imzaladığı belgenin kapsamını doğru açıklamalıdır. İmzayı gerçeğe aykırı biçimde inkâr etmek yerine planın hangi hükme aykırı olduğunu belirtmek gerekir.

Önceki izin talebinde telafiye ilişkin açıklama bulunması, yeni programın bütün koşullarını peşinen hukuka uygun hale getirmez. İşverenin kanuni telafi yaptırabilmesi ile seçtiği tatil gününün uygunluğu ayrı sorulardır. Dilekçede bütün telafi uygulamalarının yasak olduğu ileri sürülmez. Belirli tarihe ve somut kayda bağlı itiraz, kapsamı aşan genel reddetme ifadesinden ayrılır.

Telafi ile fazla çalışma aynı şey değildir

İş Kanunu m.64, koşullarına uygun telafi çalışmalarının fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sayılmayacağını belirtir. Bu sonuç, işverenin ek çalışmaya yalnız “telafi” adını vermesiyle doğmaz. Kanuni neden, süre, günlük sınırlar ve tatil günü yasağı birlikte değerlendirilir. Aykırı çalışmanın gerçek niteliği, haftalık süre ve ilgili tatil kayıtları üzerinden ayrıca belirlenir.

Bu plan itirazında henüz yapılmamış çalışma için kesin ücret alacağı yazılmaz. Çalışma gerçekleşmişse gün ve saatler gerçek kayıtlarla gösterilir; ücret sonucu ayrıca incelenir. Fazla çalışma karşılığında serbest zaman istemi farklıdır. Bu konuda fazla mesai için serbest zaman talep dilekçesi ayrı başvuru yolunu açıklar.

Yeni çalışma programında son kontrol

İşveren yeni program gönderdiğinde yalnız tarihin değişmiş olmasına bakılmaz. Yeni günün işçi bakımından tatil olup olmadığı, normal çalışma süresiyle birlikte toplam saat, günlük telafi miktarı ve ilgili telafi dönemi kontrol edilir. Önceki aykırı programın kaldırıldığı açık olmalıdır. İki programın aynı anda yürürlükte göründüğü durumlarda hangi programın uygulanacağı yazılı olarak açıklattırılır.

Çalışma planının düzeltilmesi, önceki dönemde gerçekten yapılmış çalışmanın kayıtlardan silinmesini gerektirmez. Fiili çalışma varsa o kayıt korunur. Çalışma Süreleri Yönetmeliği m.9 işverene çalışma sürelerini uygun araçlarla belgeleme yükümlülüğü getirir. Yeni plan ile geçmiş puantaj farklı işlev görür. Dilekçe ve gelen cevap, ilgili programın yanında saklanarak düzeltmenin neyi kapsadığı izlenir.

Cevap gelmemesi nasıl takip edilir?

M.64 bu işveren başvurusu için özel bir yedi veya on beş günlük cevap süresi koymaz. Çalışma tarihi yakınsa talep bu tarih belirtilerek gecikmeden iletilir. Önerilen cevap zamanı kanunda yazılı zorunlu süre gibi gösterilmez. Gönderim ve ulaşma kaydı saklanır. Başvurunun insan kaynaklarına iletilmesi ile ilgili amirin programı düzeltmesi ayrı aşamalar olduğundan sonuç ayrıca takip edilir.

Başvuruya cevap verilmemesi, programın kendiliğinden kaldırıldığını göstermez. Uyuşmazlık sürerse işçinin somut çalışma yükümlülüğü, telafi planının aykırılığı ve sonraki hukuki yol birlikte değerlendirilir. Bu örnek kendiliğinden istifa, bütün vardiyalara katılmama veya mahkeme kararı niteliğinde değildir. Yazışmada talebin hangi tarihe ilişkin olduğu açık tutularak yanlış anlamaya yol açan genel ifadelerden kaçınılır.

İtirazın kapsamını birden fazla tarihe yaymak

İşveren aynı bildirimde birden fazla telafi günü belirlemişse her tarih ayrı satırda incelenmelidir. Programın bir günü hafta tatiline denk geliyor diye diğer günlerin tümünün de aynı nedenle aykırı olduğu söylenmez. Hangi günün hangi tatil kaydıyla çeliştiği ayrı yazılır. Saat sınırının aşıldığı günler de tatil günü aykırılığından ayrı gösterilir. Bu yöntem, işverenin hangi satırları kaldırması ve hangilerinde yalnız saat düzenlemesi yapması gerektiğini anlaşılır hale getirir.

Birden fazla telafi kaynağı varsa önceki çalışılmayan dönemler de ayrılmalıdır. Farklı tarihlerde verilen kişisel izinlerin veya farklı kapanma dönemlerinin tek bir belirsiz toplamda birleştirilmesi takibi güçleştirir. Başvuran, kendisine bildirilen gerçek açıklamaları esas alır. Toplam saat bilinmiyorsa miktarı tahmin etmez; dönemlerin ve kalan telafi miktarının açıklanmasını ister. Daha önce tamamlanmış telafinin yeniden programa alınması söz konusuysa önceki çalışma kaydı ayrıca belirtilir.

Alternatif tarih önermek zorunlu mudur?

Tatil günü yasağına aykırılığı bildiren işçi, kanuni yasağın uygulanabilmesi için mutlaka yeni bir tarih bulmak zorunda değildir. Talebin merkezinde hukuka aykırı programın düzeltilmesi bulunur. İşçi uygun gördüğü bir tarih önerebilir; bu öneri işyerinin geçerli programının yerine kendiliğinden geçmez. Önerilen gün bakımından da günlük süre ve tatil niteliği kontrol edilmelidir. İşverenin bildireceği yeni çalışma planı ayrıca görülmeden önerinin kesinleştiği kabul edilmez.

Alternatif sunuluyorsa önerinin niteliği açıkça yazılmalıdır. İşçi, bir program düzeltmesi isterken daha önce yapılmamış bir çalışmayı yapılmış gibi veya henüz doğmamış bir süreyi borç olarak kabul etmemelidir. Dilekçedeki gerçek olay anlatımı değiştirilmeden yeni plan önerisi ayrı paragrafta tutulur. Sonradan verilen cevap, ilk talebi tamamen mi yoksa yalnız belirli günler bakımından mı karşılıyor, bu ayrım kontrol formuna işlenir.

Gönderim öncesinde tutarlılık denetimi

İtiraz başlığı, olay anlatımı ve sonuç bölümündeki çalışma tarihleri aynı olmalıdır. Telafi bildiriminin düzenlenme tarihiyle telafinin yapılacağı tarih karıştırılmamalıdır. Saatler yazılırken günün gece yarısını aşan kısmı varsa ilgili takvim tarihleri açık gösterilmelidir. İşçinin görev yeri ile programı hazırlayan birim farklıysa bağlantı açıklanır. Başvurunun muhatabı yalnız mesajı ileten kişi olarak değil, işverenin doğru unvanıyla belirtilir. Eklerdeki vardiya kaydının hangi haftaya ait olduğu mutlaka anlaşılmalıdır.

Son kontrolde kullanılmayan seçenekler ve kişisel hazırlık notları çıkarılır. “Hafta tatili / ulusal bayram / genel tatil” seçeneklerinden gerçek olayla ilgili olanı bırakılır. İşverene gönderilen nüsha ile başvuranda kalan nüsha aynı içerikte olmalıdır. Sonradan eklenen belge ayrı tarihli tamamlama yazısıyla ilişkilendirilir. Talebin ulaşması, programın düzeltilmesi ve yeni programın kontrolü farklı aşamalardır; her biri kendi kaydıyla takip edilmelidir.

Word dosyası ve resmî kaynaklar

Tatil gününde telafi çalışmasına itiraz dilekçesini Word olarak indirin. İlk sayfayı gerçek bildirim ve tatil kaydına göre doldurun. İkinci sayfa tarih ve saat karşılaştırması, üçüncü sayfa yeni programın kontrolü içindir. Telafinin genel şartları için telafi çalışmasının süre ve koşulları rehberi tamamlayıcı açıklamalar içerir.

Resmî dayanaklar: 4857 sayılı İş Kanunu m.64; ilgili ayrımlar için m.41, m.46, m.63 ve m.68. İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği m.4, m.7–9. Yönetmelik nüshasındaki eski iki aylık ifade yerine süre bakımından güncel kanundaki dört ay esas alınmıştır. Kontrol tarihi: 30 Eylül 2026.