Kısa cevap: Havaleyi kabul eden alacaklı, havale ödeyicisine başvurmasına rağmen havalede belirlenen sürede alacağını elde edememişse, TBK m.556/2 uyarınca alacağını havale edene karşı yeniden ileri sürebilir. Talebin muhatabı bu aşamada asıl borçlu olan havale edendir. Dilekçe; asıl alacağı, kabul edilen havaleyi, ödeyiciye başvuruyu, belirlenen süreyi ve tahsil edilemeyen gerçek bakiyeyi belgelendirir. Havale verilmiş olması, ifa amacıyla yapılan havalede tek başına borcu sona erdirmez.

Havale edenden tahsil edilemeyen alacağı talep dilekçesi, üçüncü kişiden ödeme alınması için kabul edilmiş havale sonuçsuz kaldıktan sonra asıl borçluya yöneltilen yazılı ifa talebidir. Bu sayfadaki örnek para alacağına göre hazırlanmıştır. Konu, yanlış hesaba gönderilen paranın geri alınması değil; mevcut bir borcun üç taraflı havale yoluyla ödenmesi için kurulan düzenin tahsille sonuçlanmamasıdır. Başvuru, yaşanmış aşamaları kendi tarihleriyle gösterir ve ödenmemiş bakiye üzerinde kurulur.

TBK 556/2 kapsamında asıl borçluya yeniden başvuru

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.556/2 üç unsuru birlikte düzenler: Havale alıcısı havaleyi kabul etmiş olmalıdır; havale ödeyicisine başvurmuş olmalıdır; havalede belirlenen süre içinde alacağını elde edememiş olmalıdır. Bu unsurlar tamamlandığında alacağını havale edene karşı yeniden ileri sürebilir. Metin, yalnızca ödeme yapılmadığını söylemekle yetinmez. Kabul ve başvuru geçmişini, hangi sürenin esas alındığını ve o sürede gerçekleşen tahsil durumunu açıklar.

TBK m.556/1, havale edenin havale alıcısına olan borcunun ifası amacıyla yapılan havalede asıl borcun ancak havale ödeyicisinin ifasıyla sona ermesini düzenler. Dolayısıyla borçlunun üçüncü kişiyi ödeme için göstermesi, kendi borcunun ödendiğinin belgesi değildir. Ödeme gerçekleşmişse hesap bunu içerir; gerçekleşmemişse talimatın gönderildiği tarih ödeme tarihi olarak kullanılmaz. Asıl borç ilişkisinin hukuki yapısı ve ifa amacı, ilgili sözleşme ve havale kaydı birlikte okunarak belirlenir.

Genel açıklama için TBK m.556 ve havalede asıl borcun sona ermesi rehberi kullanılabilir. Buradaki örnek, bu genel kuralın belirli tahsil aşamasındaki yazılı talebidir. Havaleyi hiç kabul etmemiş alacaklının açıklaması ile kabul edip ödeyiciden tahsil sağlayamamış alacaklının başvurusu aynı belge üzerinden anlatılmaz. Gerçek olay hangi aşamadaysa dilekçe o aşamaya dayanır.

Havale eden, alıcı ve ödeyici nasıl gösterilir?

TBK m.555 bakımından havale eden, kendi hesabına edimde bulunması için ödeyiciyi; edimi kendi adına kabul etmesi için alıcıyı yetkilendirir. Bu örnekte havale alıcısı asıl alacağın sahibidir, havale eden ise onun borçlusudur. Havale ödeyicisi, kabul edilen ödeme düzeninde edimi gerçekleştirmesi için gösterilen üçüncü kişidir. Başlıkta ve açıklamalarda bu üç sıfatın doğru isim veya unvanla karşılanması, yanlış kişiden talepte bulunulmasını önler.

Asıl borçludan yeniden ödeme istenirken dilekçenin muhatap satırına ödeyicinin adı yazılmaz. Ödeyici, gerçekleşmiş başvurunun muhatabı olarak olay anlatımında ve eklerde bulunur. Şirket söz konusuysa ticaret unvanı ile imzalayan gerçek kişinin sıfatı ayrılır. Bir temsilci alacaklı adına gönderim yapıyorsa kendi kimliği, temsil edilen alacaklı ve mevcut yetki belgesi açıkça gösterilir. Aynı ticari gruptaki farklı şirketler tek borçlu gibi yazılmaz.

Taraf yapısının değerlendirilmesinde TBK m.555 kapsamında havale ilişkisinin tanımı içeriği yardımcıdır. Günlük dilde banka transferi denilen her işlem bu üç taraflı hukuki yapıyla özdeş değildir. Talep dosyası, havale kelimesinin kullanıldığı mesaj başlığına değil, gerçekten verilmiş yetkilendirmeye ve asıl borcun ödeme düzenine dayanır. Yanlış transfer iadesi veya bankanın ödeme hizmeti uyuşmazlığı bu dilekçeyle karşılanmaz.

Kabul, başvuru ve belirlenen süre için belge düzeni

Alacaklının havaleyi kabul ettiği açıklama, ödeyicinin kabul beyanından ayrı bir kayıttır. Birinci kayıt, alacaklının kendisine sunulan havale düzenine ilişkin tutumunu gösterir. İkinci kayıt TBK m.557’de düzenlenen, ödeyicinin alıcıya karşı yükümlülüğüyle ilgilidir. Ödeyicinin yazdığı kabul mesajı alacaklının kabul tarihi diye dosyalanmaz. Her beyan için açıklamayı yapan, açıklamanın muhatabı, konu ve gerçek tarih tutulur.

Ödeyiciye başvuru, belirli havalenin konusu ve ödeme isteğiyle ilişkilendirilir. Başvurunun metni, gönderim bilgisi ve mevcut ulaşma kaydı bir arada korunur. Yalnızca üçüncü kişinin telefon numarasının bulunması, ona ödeme için başvurulduğunu göstermez. Alacaklı mevcut yazışmayı olduğu gibi kullanır; kayıt bulunmayan bir ödeme istemi gerçekleşmiş gibi yazılmaz. Başvuru farklı tarihlerde tekrarlanmışsa ilk istem ile sonraki hatırlatma ayrı satırlarda gösterilir.

Belirlenen süre havale kaydından alınır. Kanun metnindeki bu koşul yerine dilekçeye kendiliğinden yedi gün veya otuz gün konulmaz. Sonradan yazılmış talep tarihi, geçmiş havalenin süresini değiştirmez. Birden fazla belge varsa süreyi belirleyen kayıt ve kapsamı tespit edilir. Süre konusunda uyuşmazlık bulunması halinde uyuşmazlığın varlığı gizlenmez; inceleme gerçek belge zinciri üzerinden yapılır. Örnek, havalede süresi belirlenmiş ve bu sürede tahsil sağlanamamış dosya için hazırlanmıştır.

Asıl borcun vadesi ile havalede belirlenen tahsil süresi aynı alan değildir. Asıl vade borç ilişkisinin belgesinden, havale süresi ise kabul edilen düzenin kaydından alınır. Havale için belirli bir tarih gösterilmiş olması, tarafların asıl borcun vadesini ayrıca değiştirdiğinin kendiliğinden kanıtı sayılmaz. Vade değişikliğine ilişkin gerçek anlaşma bulunuyorsa bu belge ayrı değerlendirilir. Dilekçedeki kronoloji, bu iki zamanı aynı tarih başlığı altında birleştirmeden açıklar.

Birden fazla havale verilmişse her birinin kabulü, başvurusu ve sonucu kendi işlem referansıyla gösterilir. Bir havale için yapılmış başvuru diğer havaleye yapılmış gibi kullanılmaz. Bir işlemde tahsil sağlanmış, diğerinde sağlanamamış olması halinde hesap satırları ayrılır. Başvurunun hangi alacak bölümünü kapsadığı, havale belgesi ve ilgili tahsil hareketinden izlenir. Böylece aynı ödeme belgesinin birden fazla bakiye hesabında tekrar düşülmesi veya hiç dikkate alınmaması önlenir.

Talep tutarı: tahsil edilemeyen bakiye nasıl hesaplanır?

Havalenin nominal tutarı, asıl alacağın tamamı ve talep günündeki bakiye ayrı sayılardır. Havale yalnızca alacağın bir bölümünü kapsayabilir. Ödeyici kısmi ödeme yapmış olabilir. Havale eden daha sonra doğrudan ödeme yapmış olabilir. Bu kayıtlar, aynı alacak için alınmış gerçek ifa oldukları ölçüde ilgili hesapta görünür. Talep çizelgesinde hangi ödeme hangi alacağa bağlanmışsa dayanak belgeyle açıklanır; toplam hareketler gerekçesiz biçimde tek kaleme indirgenmez.

Havalede belirlenen sürenin sonunda tahsil sağlanamamış olması, daha sonraki ödemelerin yok sayılmasına izin vermez. Gönderim öncesi hesap güncellenir. Süre sonu durumu, yeniden başvuru koşulunu; talep günü bakiyesi ise bugün istenen tutarı gösterir. İki tarihin hesapları aynı dosyada ayrı bulunur. Aradaki gerçek ödeme düşülmeden ilk tutarın tamamı istenmez. Alacaklı kendi kayıtları ile borçlunun gönderdiği ödeme belgesini karşılaştırır.

Faiz, ceza ve başka gider kalemleri ana parayla karıştırılmaz. TBK m.556/2 tek başına bütün dosyalara uygulanacak faiz oranı veya başlangıç tarihi düzenlemez. Bu örnek, doğrulanmış ana para bakiyesini esas alır. Ferî talepler kullanılacaksa dayanak, başlangıç ve hesap ayrıca belirlenir. Gerçek hukuki temel gösterilmeden tahsil edilemeyen tutara standart bir yüzde eklemek, örneğin kanuna dayalı niteliğini bozar. Aynı alacağın iki kişiden iki kez tahsili talep edilmez.

Havale Edenden Tahsil Edilemeyen Alacağı Talep Dilekçesi

Aşağıdaki metindeki köşeli parantezler gerçek belge bilgileriyle doldurulur. Havalenin kabulü, ödeyiciye başvuru ve havalede belirlenen süre içinde tahsil edememe olayları yaşanmamış dosyada bu olayları olmuş gibi yazmak için kullanılmaz. Örnek asıl borçluya gönderilen ifa talebidir; mahkemeye sunulacak dava dilekçesi veya icra takip talebi değildir. Ek çizelgeler geçmiş tahsil durumu ile güncel bakiyeyi birlikte ortaya koyar.

Düzenlenebilir Word dilekçesini ve tahsil-bakiye çizelgesini indirin. Word dosyasında dilekçenin yanında havale aşamaları ve hesap kayıtları için ayrı tablolar bulunur. Bu tablolar kanunun zorunlu isimle belirlediği formlar değildir. Doldurulan her satır ilgili belgeye bağlanır; bulunmayan kayıtlar gerçek bir işlem gerçekleşmiş gibi tamamlanmaz. Gönderilecek nüsha ile eklerin son sürümü birlikte kontrol edilir.

TBK 557 ve 558 ile talebin ayrılması

TBK m.557, havale ödeyicisinin çekincesiz kabulünü alıcıya bildirmesi halinde ifayla yükümlü olmasını ve ileri sürebileceği savunmaları düzenler. Bu aşamada ödeyiciye yöneltilen talep başka muhataba dayanır. Sitedeki çekincesiz kabul eden havale ödeyicisinden ifa talep dilekçesi bu ayrı başvuru içindir. Burada ise kabul edilen havalede ödeyiciye başvurulmuş, belirlenen süre içinde alacak elde edilememiş ve asıl borçluya yeniden dönülmüştür.

TBK m.558 ayrıca bildirim yükümlülüğü getirir: Ödeyici alıcının istemine rağmen ifadan kaçınır veya havale konusunu ifa etmeyeceğini önceden açıklarsa alıcı, durumu havale edene gecikmeksizin bildirmek zorundadır. Bildirilmemesi yüzünden havale edenin uğradığı zarardan sorumluluk düzenlenmiştir. Bu bildirim ile m.556/2 kapsamındaki yeniden talep farklı görevlerdir. Sadece yeniden talep için süre sonunun beklenmesi, m.558 koşulları daha önce doğmuşsa onun bildirimini erteleme gerekçesi yapılmaz.

Havale ödeyicisine başvurunun mutlaka sonuçsuz dava veya icra takibi tamamlanmasıyla kanıtlanacağı yönünde m.556/2’de genel bir şart bulunmaz. Hükmün aradığı başvuru ve tahsil edememe gerçek kayıtla ortaya konulur. Önceden gerçekleşmiş dava veya takip varsa kendi belgeleriyle dosyaya eklenir; yoksa varmış gibi bir dosya numarası yazılmaz. Bu yazı, her alacakta hangi takip türünün kullanılacağını belirleyen genel takip rehberi olarak sunulmaz.

Gönderimden sonra hesap ve cevap kontrolü

Talep, gerçek borçluya ve ilgili havalenin referansına bağlanarak gönderilir. Gönderim metni, eklerin listesi ve mevcut ulaşma kayıtları korunur. Borçlu farklı bir ödeme belgesi gönderirse önce belgenin hangi borca ve tarihe ait olduğu incelenir. Yeni tahsilat yapılmışsa güncel bakiye düzeltilir. Eski talep nüshası geçmiş gönderim kaydı olarak saklanır; sonra gelen ödeme, ilk gönderim gününde gerçekleşmiş gibi geriye dönük yazılmaz.

Yeni havale önerisi, önceki sonuçsuz havaleden ayrı değerlendirilir. Yeni düzenin tarafları, tutarı, süresi ve alacaklının kabul açıklaması kendi belgelerinde bulunur. Borçlunun yeni öneri göndermesi, geçmiş havaleden doğan hesabın kendiliğinden kapandığını göstermez. Gerçek ifa alındığında hangi alacağı karşıladığı hesapta açıklanır. Yeni bir beyanın ibra, sulh veya başka sözleşme sonucu doğurup doğurmadığı kendi içeriğinden incelenir.

Sık sorulan sorular

1. Asıl borçluya yeniden talebin doğrudan dayanağı nedir?

TBK m.556/2’dir. Alıcının kabulü, ödeyiciye başvuru ve havalede belirlenen sürede tahsil edememe birlikte gösterilir.

2. Sadece havale talimatı borcu sona erdirir mi?

İfa amacıyla yapılan havalede m.556/1 borcun ödeyicinin ifasıyla sona ermesini düzenler. Verilmiş talimat, gerçekleşmiş ödeme yerine kullanılmaz.

3. Bu dilekçeyi kime göndermeliyim?

Asıl borçlu olan havale edene gönderilir. Ödeyici, önceki başvuru ve tahsil sonucunun açıklanması için metinde ayrıca gösterilir.

4. Havaleyi baştan kabul etmediysem aynı örneği kullanır mıyım?

Bu örnek kabul edilmiş havale içindir. Kabul etmeme bildirimi m.556/3’te ayrı düzenlenir; geçmiş kabul gerçeğe aykırı biçimde eklenmez.

5. Belirlenen sürenin yerine yedi gün yazılır mı?

Hayır. Havaledeki gerçek süre kullanılır. m.556/2 bütün işlemler için kendiliğinden yedi günlük standart tahsil süresi koymaz.

6. Kısmi tahsilatı düşmeden havale tutarını isteyebilir miyim?

Gerçek ifa hesapta dikkate alınır. Talep günündeki ödenmemiş bakiye esas alınır; tahsil edilmiş aynı bölüm tekrar istenmez.

7. Ödeyicinin kabul beyanı alacaklının kabulüyle aynı mıdır?

Farklı kişilerin beyanlarıdır. Ödeyicinin çekincesiz kabulünün sonucu m.557’de düzenlenir. Her kabul kendi sahibinin kaydıyla gösterilir.

8. İfa reddini bildirmek için süre sonunu bekler miyim?

m.558’in koşulları oluştuğunda gecikmeksizin bildirim yükümlülüğü vardır. Yeniden talep hesabının hazırlanması bu ayrı yükümlülüğü ertelemez.

9. Bu başvuruyla otomatik faiz oranı belirlenir mi?

m.556/2 genel bir faiz oranı ve başlangıcı belirlemez. Faiz talebinin hukuki dayanağı ve hesabı ayrı tespit edilir.

10. Her banka havalesi için bu dilekçe geçerli midir?

Hukuki yapı gerçek belgelerden belirlenir. Yanlış IBAN’a transfer iadesi ve banka ödeme hizmeti şikâyeti bu örneğin konusu değildir.

Resmî dayanak ve Mersin ofisinden dosya hazırlığı

Esas kaynak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun güncel resmî metni içindeki m.556/2’dir. Taraf yapısı için m.555, ifa sonucu için m.556/1 ve kabul-bildirim ayrımı için m.557–558 incelenmiştir. TBMM’nin yayımladığı kanun metni aynı düzenlemelerin kanuni kaynağını gösterir. İnceleme tarihi 30 Eylül 2026’dır.

Av. Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasıyla Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunda çalışır. Büro İhsaniye Mahallesi 4903 Sokak Profit İş Merkezi 3/14 Akdeniz/Mersin adresindedir. Türkiye genelindeki dosyalar Mersin ofisinden değerlendirilir. Asıl borç, havale süresi, başvuru ve güncel bakiye belgeleriyle hazırlanacak talep için Mersin ofisinin konumunu inceleyebilirsiniz.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →

Havale Edenden Tahsil Edilemeyen Alacağı Talep Dilekçesi Hakkında Sık Sorulan Sorular