AB’de Davalının Adresi Bilinmiyorsa: Tebligat İçin Adres Araştırması

AB içindeki bir hukuk veya ticaret dosyasında davalının adresinin bilinmemesi, adresi belirlemek için resmî yardım istenmesini engellemez. 2020/1784 sayılı Tebligat Tüzüğü m.1/2, adres bilinmeyen durumda genel tebligat hükümlerini uygulama dışında bırakırken m.7’deki adres araştırması yardımını saklı tutar. Ancak bütün üye devletler aynı yolu kullanmaz: yetkili makamlar aracılığıyla araştırma, belirli sicillere doğrudan başvuru veya resmî araştırma yöntemlerinin açıklanması ayrı seçeneklerdir.

Almanya veya Hollanda’da yaşayan Türkçe konuşan bir kişinin başka ülkedeki dava evrakını hazırlarken yapacağı ilk işlem, eski adresi güncelmiş gibi yazmak değildir. Kişinin kimliği, son bilinen ülke ve adres, seçilecek yardım yolu ve araştırmanın hukuki amacı ayrı belirlenmelidir. Bu rehber, AB içindeki m.7 mekanizmasını ve Almanya ile Hollanda’nın farklı uygulama tercihlerini açıklar. Türkiye’den yapılan Lahey tebligatı bu sistemle aynı kabul edilmez. Kaynak kontrolü: 24 Ekim 2026.

Adresin bilinmemesi, eski olması ve yanlış kişiye ait olması

Adres araştırmasının başında üç durum ayrılır. Kişinin hangi ülkede bulunduğu biliniyor fakat açık adresi bilinmiyor olabilir. Belirli bir adres mevcut olmakla birlikte posta iade edilmiş olabilir. Üçüncü durumda ise kullanılan adres aynı adlı başka kişiye ait çıkabilir. Bu sorunlar aynı eksiklik değildir. Başvuruda hangi bilginin kesin, hangi bilginin eski ve hangi bağlantının henüz doğrulanmamış olduğu gösterilmelidir.

Son bilinen adresin tarihi önemlidir. Yıllar önce düzenlenmiş sözleşmenin üzerindeki adres, bugünkü ikameti otomatik olarak kanıtlamaz. Buna karşılık geçmiş kayıt, doğru kişiyi ve araştırılacak yerel makamı belirlemeye yardımcı olabilir. Eski bilgi silinip yerine tahminî yeni adres yazılmaz. Mevcut kayıt, kaynağı ve tarihiyle birlikte sunulur; yeni adresin resmî yoldan belirlenmesi istenir.

Gerçek kişinin adresiyle şirketin merkez veya şube adresi de birbirinden ayrılmalıdır. Şirket borcunda yöneticinin özel konutunu araştırmak, şirketin tebligata elverişli adresini bulmakla aynı hukuki amaç değildir. Talebin gerçek muhatabı karar, sözleşme ve dava kaydından belirlenir. Kişi ile tüzel kişinin kimliği karıştırılırsa doğru görünen bir adres bile yanlış tarafa işlem yapılmasına yol açabilir.

Madde 7 üç farklı yardım modeli öngörür

2020/1784 sayılı Tüzük m.7/1-a, gönderen makamların adres belirleme taleplerini yöneltebileceği yetkili kuruluşların gösterilmesini düzenler. Bu model makamlar arasında yürür. Davacının kendisini mahkeme veya gönderen makam gibi tanıtıp başka ülkenin veri sistemine talimat vermesi söz konusu değildir. İlgili gönderen makam ile talebi alacak kuruluş ayrı belirlenir.

Madde 7/1-b, başka üye devletlerdeki kişilerin adres bilgisi için ikamet sicillerine veya diğer kamuya açık veri tabanlarına doğrudan başvurabilmesine ilişkin modeli düzenler. Elektronik başvuru da bu kapsamda yer alabilir. Ancak bu seçenek, bütün ülkelerin aynı veri tabanını herkese açmak zorunda olduğu anlamına gelmez. Hangi devletin bu yöntemi sunduğu, başvuru biçimi ve sicil erişim şartları kontrol edilmelidir.

Madde 7/1-c ise Avrupa e-Adalet Portalında adresin nasıl bulunacağına ilişkin ayrıntılı resmî bilgi sunulmasını öngörür. Devletin bu yolu seçmesi, her adresi devletin doğrudan bulup başvurana göndereceği sonucunu yaratmaz. Başvuran, açıklanan ulusal usule göre hareket eder. Üye devletlerin en az bir yöntem sağlaması yeterlidir; üç yolun da her ülkede aynı anda bulunduğu varsayılmaz.

Ülke bildirimi neden başvurudan önce okunmalıdır?

Madde 7/2, devletlerin sundukları yardım yöntemini, gerektiğinde yetkili makamın kimliğini ve yanlış adresli taleplerde kendiliğinden araştırma yapılıp yapılmadığını Komisyona bildirmesini ister. Sonraki değişikliklerin de bildirilmesi gerekir. Bu nedenle genel Tüzük metniyle ülke bildirimi birlikte kullanılır. Başka ülkede işe yarayan bir başvuru adresi, yeni dosyada görevli makamın yerini tutmaz.

Ülke bildirimindeki adres araştırması kuruluşuyla tebligatı fiilen yerine getiren makam farklı görevler üstlenebilir. Bir kurumun merkezî makam olarak gösterilmesi, bütün özel kişilerin adres bilgilerini tuttuğunu göstermez. Özellikle yalnız genel koordinasyon yapan bir birime eksik kimlikle talep gönderip otomatik sonuç beklemek doğru değildir. Yardımın hukuki modeli, muhatap kuruluş ve istenen işlem aynı başvuruda uyumlu olmalıdır.

Form B adres talebidir; Form A tebligat talebidir

Resmî tebligat formlarında Form B, tebliğ edilecek kişinin adresinin belirlenmesi talebine; Form C ise bu talebe cevaba ayrılmıştır. Tüzüğün ekindeki açıklama, bu formları m.7/1-a uyarınca yardım sağlayan devletlerle ilişkilendirir. Formun varlığı, m.7/1-c modelini seçmiş her ülkede aynı kurumlar arası başvurunun zorunlu yöntem olduğu anlamına gelmez.

Form A, belgelerin tebliği talebidir; adres tespiti istemiyle aynı işlem değildir. Form L ise dil nedeniyle kabulden kaçınma hakkına ilişkin bilgilendirmeye hizmet eder. Aynı portalda yer alan bu formlar birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Adres belirlenmeden tebligat talebi hazırlanmasıyla yalnız bilgi araştırması yapılması farklı dosya aşamalarıdır. Formun adı kadar altındaki madde atfı da okunmalıdır.

Başvuru kaydı, gönderen makamın referansı, araştırılan kişinin kimliği ve bilinen son adresle tutarlı tutulur. Aynı kişiye ilişkin farklı yazımlar varsa bunların kaynağı açıklanır. Birden fazla olası kişiyi ayırt edemeyen belirsiz istem, makamın bütün isim listesini başvurana açması gerektiği şeklinde yorumlanamaz. Kimliği belirleme ihtiyacıyla genel kişi taraması birbirinden ayrılır.

Almanya m.7/1-c modelini kullanır

Almanya’nın resmî ülke bildirimi, m.7/1-c kapsamında adres bulma yöntemlerini açıklar. Belirli kişiye ilişkin basit kayıt bilgisi, görevli yerel kayıt makamından istenir; çoğunlukla kişinin yaşadığı düşünülen belediyenin Bürgeramt birimi söz konusudur. Bildirim, yabancı özel kişilerin de ilgili ulusal yoldan başvurabilmesini açıklar. Ücret ve çevrim içi başvuru imkânı yerel düzene göre kontrol edilir.

Bu açıklama Federal Adalet Dairesine gönderilen her yazıyla bütün Almanya’da sınırsız adres taraması yapılacağı anlamına gelmez. Ülke bildirimi doğru kayıt makamının belirlenmesini gerektirir. Yerleşim yeri hakkında hiç bağlantı yoksa eldeki kimlik ve eski kayıtların hangi resmî araştırmaya elverişli olduğu ayrıca değerlendirilir. Kişinin yurt dışında ikamet ettiği düşüncesi, rastgele belediyelere aynı talebin gönderilmesini hukuken gerekli bir yöntem hâline getirmez.

Adres bilgisine ilişkin asıl ulusal dayanak Bundesmeldegesetz, BMG §44 hükmüdür. İncelenen resmî metin, belirli ve tekil olarak tanımlanmış kişiler hakkında sınırlı veri verilmesini düzenler. Kayıt makamında daha geniş bilgiler bulunması, bunların tamamının basit başvuru kapsamında açıklanacağı anlamına gelmez. İstenen verinin kanuni kapsamı ile makamın tuttuğu bütün kayıtlar farklıdır.

Basit kayıt bilgisi hangi alanları kapsar?

BMG §44/1; soyadı, kullanılan ad belirtilerek adlar, doktora unvanı, güncel adresler ve kişi ölmüşse bu durum hakkında bilgi verilebilmesini düzenler. Bu kapsam banka hesap dökümleri, maaş bilgileri veya bütün aile ilişkilerinin açılması değildir. Davaya tebligat için adres gerekmesi, başvuranın kişinin tüm mali ve özel yaşam kayıtlarını istemesine sınırsız yetki vermez.

§44/3, araştırılan kişinin kimliğinin başvuruda verilen bilgilerle açıkça belirlenebilmesini arar. Ad, önceki ad, doğum tarihi veya adres gibi mevcut tanımlayıcı bilgiler bu amaçla kullanılır. Hüküm, her dosyada bütün alanların mutlaka bilinmesini söylemez; fakat aynı adlı kişiler arasında belirsizlik bırakılmamalıdır. Yanlış doğum tarihi veya başka kişiye ait kimlik bilgisi sırf başvuru formu tamam görünsün diye yazılmaz.

Ticari amaçla kullanım varsa §44/1 uyarınca bu amaç belirtilir. §44/3 ayrıca verilerin reklam veya adres ticareti için kullanılmayacağına ilişkin açıklamayı arar. Bu beyanlar şeklen işaretlenip gerçekte başka amaç güdülmemelidir. Hukuki alacağın takibi için istenen bilgiyle üçüncü kişilere adres satmak farklı işlemlerdir. Başvuru sahibi ve temsilci, gerçek kullanım amacını dosyaya uygun biçimde açıklar.

Genişletilmiş bilgi için ayrıca haklı menfaat gösterilir

BMG §45/1, haklı menfaatin inandırıcı şekilde ortaya konulması hâlinde belirli kişiler hakkında genişletilmiş kayıt bilgisi verilmesine izin verir. Önceki adlar, doğum bilgileri, önceki adresler ve taşınma tarihleri bu düzenlemedeki alanlar arasındadır. Basit adres sorgusuyla genişletilmiş bilgi talebi aynı eşikte değildir. Davaya ilişkin bağlantı, hangi ek verinin neden gerektiğini açıklayacak biçimde gösterilmelidir.

Bir alacak dosyasının bulunması, kanundaki bütün genişletilmiş alanların her başvuruda açıklanmasının zorunlu olduğu sonucunu yaratmaz. Talep gerekli veriyle sınırlandırılır. Sadece eski adresin doğrulanması gerekiyorsa aile bireylerine ait başka verilerin neden istendiği ayrıca açıklanmadan genel liste hazırlanmaz. Bilginin kullanılacağı hukuki işlem ile istenen ayrıntı arasında gerçek bağlantı bulunmalıdır.

Kayıt belgesi, başvurulan kişinin yaşam merkezini veya tebligatın geçerliliğini her hukuk dalı bakımından kesin olarak belirleyen mahkeme kararı değildir. İkamet kaydıyla milletlerarası yetkide kullanılan mutad mesken değerlendirmesi farklı unsurlar içerebilir. Belge hangi kaydı doğruluyorsa o kapsamda kullanılır. Adres araştırmasının olumlu sonuçlanması, dava mahkemesinin yetki şartlarının da tamamlandığı şeklinde sunulmamalıdır.

Güvenlik nedeniyle adres açıklanmayabilir

BMG §51, kayıt bilgisinin açıklanması nedeniyle yaşam, sağlık, kişisel özgürlük veya benzeri korunmaya değer menfaatler için tehlike doğabileceğini gösteren olgular varsa bilgi kısıtlaması düzenler. Tehlike dışlanamıyorsa bilgi verilemez. Başvuranın alacak veya dava iddiası bulunması, güvenlik kaydının kendiliğinden kaldırıldığı anlamına gelmez. Korumayı aşmak amacıyla başka kimlik veya gerçeğe aykırı amaç kullanılması hukuki araştırma yolu değildir.

§51/2 uyarınca bilgi verilmediğinde gönderilen yanıt, kişi hakkında hiç kayıt bulunmadığı mı yoksa açıklama yasağı olduğu mu sonucunun çıkarılmasına elverişli olmamalıdır. Bu nedenle tarafın aldığı olumsuz veya nötr yanıttan “bu kişi kayıtsızdır” ya da “kesinlikle gizlilik kararı vardır” sonucu kurulamaz. Yanıtın gerçek metni korunmalı, göstermediği bilgi rapora eklenmemelidir.

BMG §52, kanunda sayılan belirli koruma ve bakım kurumlarında kayıtlı kişilerin güncel adresleri için koşullu kısıtlama düzenler. Açıklamadan önce korunacak menfaatlerin zarar görmeyeceğinin belirlenmesi ve ilgili kişinin dinlenmesi gibi güvenceler vardır. Bu düzen de otomatik sınırsız erişim vermez. Hukuki dosya yürütülürken kişinin güvenliği ve mahremiyeti ile tebligat ihtiyacı görevli makamların usulüne uygun değerlendirmesine sunulur.

Elde edilen bilgi yalnız ilgili amaçla kullanılmalıdır

BMG §47, ticari amaçlı basit kayıt bilgisi ile genişletilmiş kayıt bilgisi dahil maddede sayılan durumlarda verinin yalnız iletilme amacı için kullanılmasını ve sonrasında silinmesini düzenler. Başkaları için mesleki adres araştırması amacıyla elde edilen veriler de yeniden kullanılamaz. Bir dava dosyası için edinilen adresin başka müşterilerin pazarlama veya özel merak ihtiyacı için saklanması aynı hukuki amaç değildir.

AB Tebligat Tüzüğü m.31 de aktarılan bilgilerin amaçla sınırlı kullanımını ve gizliliğini düzenler; dosyanın ele alınmasıyla ilgisiz kişisel verilerin derhâl silinmesini ister. Bu nedenle talebe bütün aile kayıtları veya ilgisiz sağlık belgeleri gelişigüzel eklenmez. Doğru kişiyi belirlemeye ve hukuki işlemi yürütmeye yeterli veri hazırlanır. Avukata gönderim dâhil belge iletimi, gereksiz kişisel veri yayılmasına dönüşmemelidir.

Hollanda’da yetkili adli görevliler üzerinden yardım

Hollanda’nın resmî bildirimi, adli görevlilerin, yani gerechtsdeurwaarders’ın, m.7/1-a kapsamında yardım vermeye yetkili olduğunu açıklar. Bu görevliler ilgili adres talebi veya yerli ya da yabancı tebligat istemi bağlamında BRP kişi kayıt sistemindeki adresi kontrol edebilir. Bu görevli erişimi, özel kişilerin aynı veri tabanını sınırsız sorgulayabileceği anlamına gelmez.

Hollanda yolunda gönderen makamın talebi ve yetkili görevlinin işlemi ayrı kayıtlardır. Başvurunun hangi belge tebliğine ilişkin olduğu, kimliği araştırılan kişi ve mevcut bağlantı açıklanır. Yetkili görevlinin belirlenmesinde ülke bildirimindeki resmî meslek kuruluşu yönlendirmesi kullanılabilir. Görevlinin kayıt sistemine erişebilmesi, her araştırmanın mutlaka güncel ve yeterli adresle sonuçlanacağı garantisi olarak sunulmaz.

Almanya ve Hollanda arasındaki fark, aynı AB maddesinin tek tip ulusal uygulama yaratmadığını gösterir. Bir ülkedeki basit sicil başvurusunu diğer ülkeye aynen kopyalamak yerine m.7 bildirimine bakılır. Başvuranın vatandaşlığı veya belgenin Türkçe hazırlanmış olması bu ayrımı değiştirmez. Talep dili, temsil ve kabul edilen iletişim kanalı da seçilen kuruluşun resmî usulüne göre belirlenir.

Yanlış adrese gönderilmiş tebligatta kendiliğinden araştırma

Madde 7/2-c, alıcı devlet makamlarının yanlış adresli tebligat isteminde kendiliğinden sicil veya veri tabanı araştırması yapıp yapmadığının bildirilmesini ister. Her devlette sınırsız resen araştırma yükümlülüğü bulunduğu sonucu çıkarılamaz. Almanya’nın bildirimi, yanlış veya eksik adres ile taşınma durumlarında alıcı makamın genellikle güncel adresi bulmaya çalıştığını, fakat bunun zorunlu bir hizmet olmadığını açıklar.

Bu nedenle bilerek eksik adresle dosya gönderip bütün araştırmanın yabancı makamca tamamlanacağını varsaymak doğru değildir. Başvurana ait bilinen kayıtlar doğru hazırlanır. İade belgesinde adresin hangi nedenle yetersiz bulunduğu okunur; muhatabın taşınmasıyla daire numarasının eksikliği farklı sorunlardır. Düzeltme talebi, önceki başarısız işlemle bağlantısı gösterilerek yapılır. Aynı hatalı yazı hiçbir değişiklik olmadan tekrar gönderilmez.

Adres bulunması tebligatın tamamlanması değildir

Olumlu araştırma yanıtı, belgeyi belirli adrese göndermeye yarayan bilgiyi sağlar. Dava dilekçesinin gerçekten teslim edilmesi, muhatabın temsilciyle ilişkisi, ilgili dil şartı ve tebliğ tarihi ayrı denetlenir. Adres belgesinin düzenlenme tarihi, davalının cevap süresini başlatan tebliğ tarihi gibi kullanılamaz. Her işlem kendi belge ve alındı kaydıyla gösterilmelidir.

Uygun adres bulunduğunda m.8 kapsamında belge iletimi ve sonraki tebligat adımları hazırlanır. Dil bakımından AB içi tebligatı kabulden kaçınma rehberi ayrıca incelenebilir. Evrakın içeriği anlaşılmayan bir dildeyse adresin doğruluğu bu sorunu çözmez. Buna karşılık dil itirazı da doğru kişinin ve adresin belirlenmesine ilişkin araştırmayı gereksiz hâle getirmez.

Adres bulunamazsa araştırılan ülke, kullanılan kimlik bilgileri, başvuru ve yanıt tarihleri kayda alınır. Sonuçsuz araştırma kişinin dünyada hiçbir yerde bulunmadığını veya davadan kaçtığını kanıtlamaz. İlanen tebligat ya da başka ikame yöntem, ilgili dava hukukunun şartlarıyla ayrıca değerlendirilir. M.7 tek başına ilan yapılmasını emretmez ve savunma hakkına ilişkin diğer kuralları ortadan kaldırmaz.

Türkiye’deki dava için AB formunu kullanmak yeterli mi?

Türkiye’den başka ülkeye yapılacak tebligatta, AB içindeki gönderen ve alıcı makam düzeni kendiliğinden uygulanmaz. 1965 Lahey Sözleşmesinde adresin bilinmemesi rehberi bu ayrı başlangıç koşulunu açıklar. Alman ulusal kayıt hukukunun yabancı kişilere açık bir imkân sağlamasıyla Türk mahkemesinin AB Tüzüğü gönderen makamı sayılması farklı meselelerdir.

Türkiye’de adres araştırması sonuçsuz kalmışsa yurt dışındaki adresi bilinmeyen kişiye ilanen tebligat hakkında mevcut rehber, ayrı Türk usulünü ele alır. Bu yeni yazı o konuyu tekrar etmez. Dosyada gerçek araştırma kayıtları ve sonuçları korunur; hiçbir araştırma yapılmadığı hâlde yapılmış gibi belge veya açıklama üretilmez.

Başvurunun son kontrolü

Resmî kaynaklar

• 2020/1784 sayılı Tebligat Tüzüğü: m.1, 7–8, 12, 31 ve ek Form B–C.
• Alman Federal Kayıt Kanunu, BMG: §§44–45, 47, 51–52.
• Almanya’nın resmî m.7 bildirimi.
• Hollanda’nın resmî m.7 bildirimi.
• Avrupa e-Adalet Portalı tebligat formları.

Görüşme talebinizi iletin