Ağır Ceza Mahkemesi Hangi Davalara Bakar? 2026

Ağır ceza mahkemesi; kanunda açıkça sayılan suçlara, ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapis gerektiren suçlara ve kanundaki temel cezasının üst sınırı on yıldan fazla hapis olan suçlara bakar. Görev, iddianamedeki suç adı kadar uygulanması istenen kanun maddesine göre belirlenir.

Ağır Ceza Mahkemesinin Görevi Nasıl Belirlenir?

Mahkemenin görevi fiilin günlük dilde ağır görülmesine göre değil kanuna göre belirlenir. 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri Kanununun 12. maddesi üç ayrı kapı kurar: ismen sayılan suçlar, devlet güvenliği ve anayasal düzene ilişkin bölüm suçları ile yaptırım ölçütü.

Bir suçun cezası somut olayda indirimle on yılın altına düşecek diye asliye ceza görevli sayılmaz. Görev belirlenirken ağırlaştırıcı ve hafifletici nedenler hesaba katılmadan kanundaki cezanın üst sınırı esas alınır. Özel kanun başka bir mahkemeyi açıkça görevli kılmışsa özel görev kuralı uygulanır.

Ağır Ceza Mahkemesinde Görülen Başlıca Suçlar

Uygulamada sık görülen örnekler

• Kasten öldürme ve nitelikli kasten öldürme,
• Yağma ve nitelikli yağma,
• Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti,
• Cinsel saldırının ağır ceza görevine giren nitelikleri,
• Devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar,
• Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamanın yaptırım ölçütünü aşan şekilleridir.

Suç tipi hakkında ayrıntılı bilgi için TCK 82 nitelikli kasten öldürme ve TCK 188 uyuşturucu ticareti rehberleri incelenebilir.

“On Yıldan Fazla” Ölçütü Nasıl Okunur?

Kanun “on yıl ve daha fazla” demez; üst sınırı on yıldan fazla hapis gerektiren suçları ağır cezanın görevine verir. Özel görev veya bağlantı kuralı bulunmayan, üst sınırı tam on yıl olan ve ismen sayılmayan suç asliye ceza mahkemesinde görülür. Üst sınır on iki veya on beş yıl ise ağır ceza görevlidir.

Teşebbüs, haksız tahrik, takdiri indirim, yaş küçüklüğü veya yardım etme sonucunda beklenen ceza azalacak diye görev değişmez. Buna karşılık savcının yanlış sevk maddesi yazması mahkemeyi bağlamaz; mahkeme fiilin hukuki niteliğini değerlendirir. Görevsizlik kararı verilip verilemeyeceği, yargılamanın aşaması ve CMK m.6’daki alt dereceli mahkemeye gönderme yasağıyla birlikte ele alınır.

Ağır Ceza Mahkemesi Kaç Hâkimden Oluşur?

Ağır ceza mahkemesi bir başkan ve iki üyenin katılımıyla heyet hâlinde duruşma yapar ve karar verir. Duruşmada Cumhuriyet savcısı bulunur. Üye hâkimler delil değerlendirmesine ve hükme eşit oyla katılır; karar oybirliğiyle veya oyçokluğuyla verilir, karşı oy gerekçesi kararda gösterilir.

Heyet yapısı, her ara işlemin üç hâkimce yapılacağı anlamına gelmez. Kanunun tek hâkime veya başkana verdiği duruşma dışı işlemler ayrıdır. Tutuklama ve adli kontrol kararlarında görevli merci, soruşturma veya kovuşturma aşamasına göre CMK uyarınca belirlenir.

Ağır Ceza Yargılaması Nasıl İlerler?

1. İddianame ağır ceza mahkemesine sunulur ve kanuni unsurlar yönünden incelenir.
2. Kabul edilen iddianameden sonra tensip zaptı düzenlenir; tutukluluk durumu resen incelenir.
3. Sanığın sorgusu yapılır, mağdur/katılan ve tanıklar dinlenir.
4. Adli tıp, dijital inceleme, HTS, balistik, mali analiz ve diğer uzman raporları tartışılır.
5. Savcı esas hakkındaki mütalaasını açıklar; sanık ve müdafi savunmasını sunar.
6. Son söz sanığa verilir ve heyet hükmü açıklar.

Dosyanın ağır cezada görülmesi mahkûmiyet anlamına gelmez. Masumiyet karinesi, şüpheden sanık yararlanır ilkesi ve hukuka aykırı delil yasağı bütün ceza mahkemelerinde geçerlidir. Genel süreç için ceza davası aşamaları rehberi incelenebilir.

Yanlış Mahkemede Açılan Davada Ne Olur?

Mahkeme görevini kendiliğinden inceler; ancak görevsizlik yetkisi sınırsız değildir. CMK m.6 uyarınca duruşmada suçun hukuki niteliğinin değişmesi gerekçesiyle dosya alt dereceli mahkemeye gönderilemez. Bu nedenle ağır cezada başlayan duruşmada fiilin asliye cezalık olduğunun değerlendirilmesi, tek başına gönderme sebebi oluşturmaz. Asliye cezanın üst dereceli mahkemeyi görevli görmesi ve olumsuz görev uyuşmazlığı ayrı değerlendirilir. CMK m.4–7 birlikte okunmalıdır.

Görevsizlik, önceki bütün işlemleri otomatik geçersiz kılmaz. Yenilenmesi mümkün olmayan işlemler korunur; görevli mahkeme delilleri doğrudanlık ve savunma hakkı çerçevesinde değerlendirir.

5235 Sayılı Kanun m.12 ve m.14’ün Esası

Madde 12’nin istisna listesi ve güncel tam metni için 5235 sayılı Kanun esas alınır.

Türkiye Genelinde ve Mersin’de Ağır Ceza Mahkemeleri

Ağır ceza mahkemelerinin görev kuralı Türkiye genelinde aynıdır; her ilçede ağır ceza mahkemesi bulunmaz. Ağır ceza merkezi, Adalet Bakanlığı ve HSK tarafından belirlenen yargı çevresindeki ilçelerden gelen davalara bakar. Suç yeri, sanığın durumu ve bağlantılı suçlar yetki çevresini etkiler.

Mersin’de merkez ağır ceza mahkemeleri yanında Tarsus ve Silifke ağır ceza merkezlerinin yargı çevreleri dosya bazında kontrol edilir. Anamur veya Erdemli’de gerçekleşen olay için dosyanın hangi ağır ceza merkezine gideceği güncel yargı çevresine göre belirlenir; adliye adı tahminle yazılmaz.

Ağır Ceza Mahkemesi Hakkında SSS