Asliye Ceza Mahkemesi Hangi Davalara Bakar? 2026
Asliye ceza mahkemesi, kanunun sulh ceza hâkimliği, ağır ceza mahkemesi veya özel ceza mahkemesine vermediği dava ve işlere bakar. Mahkeme tek hâkimlidir. Görev sınırı 5235 sayılı Kanunun 11, 12 ve 14. maddeleri birlikte okunarak belirlenir.
Asliye Ceza Mahkemesi Neden Genel Görevlidir?
Ceza yargısında suçlar tek tek asliye ceza listesine yazılmaz. Kanun önce ağır ceza ve özel mahkemelerin görevini ayırır; bu görev alanlarının dışında kalan ceza davalarını asliye ceza mahkemesine bırakır. Bu nedenle doğru yöntem, yalnız suç adına bakmak değil sevk maddesini ve cezanın üst sınırını kontrol etmektir.
Ağır cezanın açıkça görevli olduğu nitelikli bir suç, temel suçla aynı başlığı taşısa da asliye cezada görülmez. Örneğin dolandırıcılığın temel şekli ile TCK 158’deki nitelikli dolandırıcılık farklı görev alanlarına girer. İddianamedeki hukuki nitelendirme mahkemeyi kesin olarak bağlamaz; hâkim fiilin gerçek niteliğini duruşmada değerlendirir.
Asliye Ceza Mahkemesinin Baktığı Başlıca Davalar
Suçun nitelikli hâli, ceza üst sınırı ve özel görev hükmü her dosyada ayrıca kontrol edilmek şartıyla uygulamada şu suçların önemli bir bölümü asliye cezada görülür:
Kasten yaralama, taksirle yaralama, tehdit, hakaret, kişilerin huzur ve sükûnunu bozma.
Hırsızlığın ve mala zarar vermenin asliye görevine giren şekilleri, güveni kötüye kullanma.
Özel belgede sahtecilik, trafik güvenliğini tehlikeye sokma ve kanundaki bazı trafik suçları.
Özel kanunun ağır ceza veya özel mahkemeye vermediği hapis/adli para cezası içeren suçlar.
Bu örnekler kesin suç listesi değildir; aynı suçun nitelikli biçimi ağır ceza görevine girebilir. Kasten yaralamanın unsurları için TCK 86 kasten yaralama, çevrim içi hakaret için sosyal medyada hakaret rehberi incelenebilir.
Asliye Ceza Mahkemesi Hangi İşlere Bakmaz?
| İş | Görevli merci |
|---|---|
| Soruşturmada tutuklama, arama, el koyma ve bazı itirazlar | Sulh ceza hâkimliği |
| 5235 m.12 kapsamındaki ağır suçlar | Ağır ceza mahkemesi |
| Suça sürüklenen çocukların kovuşturması | Çocuk veya çocuk ağır ceza mahkemesi |
| Fikrî ve sınai haklara ilişkin özel görevli ceza işleri | Fikrî ve sınai haklar ceza mahkemesi bulunan yerlerde bu mahkeme |
| İdari para cezasının iptali veya hukuk tazminatı | İşlemin niteliğine göre sulh ceza hâkimliği, idare veya hukuk mahkemesi |
Ağır ceza sınırı ve ismen sayılan suçlar için ağır ceza mahkemesi görev rehberi karşılaştırmalı olarak kullanılabilir.
Asliye Ceza Mahkemesi Kaç Hâkimlidir?
Asliye ceza mahkemesi tek hâkimle çalışır. Cumhuriyet savcısı duruşmada kamu adına iddia makamı olarak bulunur; zabıt kâtibi tutanağı düzenler. Hâkim duruşmayı yönetir, delil talepleri hakkında karar verir, sanığı sorgular, tanık ve bilirkişiyi dinler ve hükmü kurar.
Tek hâkimli yapı, kararların daha az denetlendiği anlamına gelmez. Gerekçeli hüküm kanun yolu incelemesine tabidir. Bölge adliye mahkemesi, istinaf başvurusunda maddi ve hukuki denetim yapar; temyize açık kararlar kanundaki koşullarla Yargıtaya gider.
Basit Yargılama Usulü Ne Zaman Uygulanır?
CMK 251 uyarınca asliye ceza mahkemesi, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezasını veya üst sınırı iki yıl ya da daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulünü uygulamaya karar verir. Bu usul zorunlu değildir; kanundaki istisnalarda uygulanmaz.
Mahkeme iddianameyi taraflara tebliğ eder ve yazılı beyan ile savunmaların sunulması için iki hafta süre verir. Duruşma açmadan hüküm kurarsa mahkûmiyet cezasında CMK 251’deki indirim uygulanır. Hükme itiraz edildiğinde CMK 252 uyarınca duruşma açılır; itiraz eden sanık bakımından indirim korunmaz. İtirazın sonucu ve aleyhe değiştirme yasağı somut taraf durumuna göre incelenir.
Olağan Duruşmada Hangi Aşamalar Vardır?
- Kimlik tespiti ve iddianamenin anlatılması,
- Sanığa haklarının bildirilmesi ve sorgu,
- Mağdur, katılan ve tanık beyanları,
- Belge, görüntü, rapor ve diğer delillerin tartışılması,
- Savcının esas hakkındaki mütalaası,
- Sanık ve müdafinin esas hakkındaki savunması,
- Sanığın son sözü ve hükmün açıklanmasıdır.
Dosya sırası hakkında genel çerçeve ceza davası nedir rehberinde açıklanmıştır.
5235 Sayılı Kanun Madde 11
Asliye ceza mahkemesinin görevi: Kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere, sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan dava ve işlere asliye ceza mahkemelerince bakılır.
Görev hesabında aynı Kanunun 14. maddesi gereğince ağırlaştırıcı ve hafifletici nedenler hesaba katılmaz; suçun kanundaki ceza üst sınırı esas alınır. Güncel tam metin için 5235 sayılı Kanun kontrol edilir.
Türkiye Genelinde ve Mersin’de Asliye Ceza Uygulaması
Asliye ceza mahkemeleri Türkiye genelinde aynı görev kuralına bağlıdır. Bir adliyede birden fazla asliye ceza dairesi bulunması görev farkı yaratmaz; iş dağılımı tevzi sistemiyle yapılır. Bağlantılı dosyaların birleştirilmesi, yetki ve derdestlik koşulları ayrıca değerlendirilir.
Mersin merkez, Tarsus, Silifke, Erdemli ve Anamur’daki dosyalarda duruşma salonu, mahkeme numarası, esas numarası ve tebligat UYAP’tan doğrulanır. Duruşmanın ilçede görülmesi kanun yolu süresini değiştirmez. Tebligat tarihi özellikle basit yargılama ve istinaf bakımından kaydedilir.
Tebligatı Bekletmeyin, Süreyi Başlatın
Asliye ceza dosyasında ilk kontrol; sevk maddesi, görev, basit yargılama kararı, yazılı savunma süresi ve delil listesidir. Dosyanıza özel duruşma veya yazılı savunma planı için inceleme talep edebilirsiniz.
Savunma Planı Talep EdinAsliye Ceza Mahkemesi SSS
Asliye ceza mahkemesi hangi davalara bakar?
Sulh ceza hâkimliği, ağır ceza ve özel ceza mahkemelerinin görevine girmeyen ceza davalarına bakar.
Asliye ceza tek hâkimli midir?
Evet. Yargılama ve hüküm tek hâkim tarafından yürütülür.
Asliye cezada savcı bulunur mu?
Evet. Cumhuriyet savcısı duruşmada kamu adına iddia görevini yürütür.
Hakaret davası asliye cezada mı görülür?
Hakaret suçunun genel kovuşturması asliye cezadadır; özel usul ve görev hükümleri ayrıca incelenir.
Sulh ceza mahkemesi ile farkı nedir?
Sulh ceza hâkimliği soruşturma tedbirleri ve kanunda verilen işleri inceler; ceza davasının genel yargılamasını asliye ceza yapar.
Basit yargılama her dosyada uygulanır mı?
Hayır. Üst sınır ve istisna koşulları varsa mahkemenin kararıyla uygulanır.
Basit yargılamada savunma süresi kaç gündür?
İddianamenin tebliğinden itibaren iki haftadır.
Asliye ceza kararına itiraz mı istinaf mı yapılır?
Hükme karşı kural olarak istinaf; kanunun itiraz öngördüğü kararlara karşı itiraz yolu kullanılır.
Yanlış görevli mahkeme ne yapar?
Görevsizlik kararı vererek dosyayı görevli ceza mahkemesine gönderir.
Asliye cezada avukat zorunlu mudur?
Genel kuralda kişinin seçimine bağlıdır; CMK’daki zorunlu müdafilik hâllerinde avukat görevlendirilir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi
Bu içerik Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından güncel mevzuat, resmî kaynaklar ve hukuki terminoloji yönünden incelenmiştir.
Yazar Bilgisi
Avukat Halil Bakırcı, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlı kurucu avukattır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunda hukuki danışmanlık, dava takibi ve hukuki içerik hazırlama çalışmalarını yürütür.
- Hazırlayan
- Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
- İnceleyen
- Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
- Son içerik kontrolü
İçerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Hukuki değerlendirme somut olayın belgeleri, yürürlükteki mevzuat ve hukuka uygun deliller üzerinden yapılır; sonuç garantisi verilmez.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi
Adres: İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin, Türkiye
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.