Aile Bakanlığı Sosyal Yardım Başvurusunda Hangi Verileri İsteyebilir? 2828 Ek Madde 13 | 2026
Güncel kontrol tarihi: 16 Eylül 2026. 7578 sayılı Kanunla 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununa eklenen Ek Madde 13, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının sosyal yardım ve sosyal hizmet başvurularını değerlendirirken hangi veri ve bilgileri talep edebileceğini kanun düzeyinde ayrıntılı biçimde düzenlemiştir. Taşınır, taşınmaz, sosyal güvenlik, sosyal yardım, sağlık, gelir, gider, varlık, nüfus ve mali durum verileri; başvuru konusuyla ilgili olmak şartıyla gerçek ve tüzel kişilerden ve belirli kamu kurumlarından talep edilebilir.
Kısa ve Net Cevap
2828 Ek Madde 13 uyarınca Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, sosyal yardım veya sosyal hizmet başvurusu yapan ya da halen bu hizmetlerden yararlanan kişiler ve haneleri için, başvuru konusuyla ilgili olmak kaydıyla taşınır, taşınmaz, sosyal güvenlik, sosyal yardım, sağlık, gelir, gider, varlık, nüfus ve mali durum verilerini talep edebilir. Bakanlık bu verileri genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden, kamu tüzel kişilerinden, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait ortaklıklardan ve kamu hizmeti sunan diğer tüzel kişilerden doğrudan isteyebilir. Veriler elektronik ortamda temin, işleme, kayıt ve arşiv konusu olabilir; kullanıma açık hale gelmeleri veya KVKK’daki imha şartlarının gerçekleşmesi halinde imha edilir.
Yasal Dayanak ve Yürürlük
2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununa Ek Madde 13, 7578 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle eklenmiştir. 7578 sayılı Kanun 1 Mayıs 2026 tarihli ve 33240 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış; Ek Madde 13 aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.
Düzenleme, sosyal yardım ve sosyal hizmetlerin kimlere verileceğinin daha objektif veriyle belirlenmesini amaçlayan bir bilgi toplama ve doğrulama sistemi kurar. Ancak Bakanlığın yetkisi sınırsız değildir; kanun ilk fıkrada veri talebini başvuru konusuyla ilgili olma şartına bağlamıştır.
Kimlerin Verileri İstenebilir?
Kanun iki ana kişi grubunu kapsar. Birincisi, sosyal yardım veya sosyal hizmet için başvuruda bulunan kişiler. İkincisi, bu yardım ve hizmetlerden halihazırda yararlanan kişiler. Ayrıca yalnız başvuru sahibinin değil, bu kişinin hanesine ait veri ve bilgiler de kapsam içindedir.
Bu yapı, birçok sosyal yardımın hane temelli ihtiyaç değerlendirmesiyle bağlantılı olmasından kaynaklanır. Bununla birlikte hane kapsamının ve hangi verilerin gerektiğinin her başvuru türünde somut hizmetle bağlantılı olarak belirlenmesi gerekir.
Hangi Veri Türleri Kanunda Açıkça Sayılıyor?
Ek Madde 13 oldukça geniş bir veri kategorisi listesi içerir:
- Taşınır mal bilgileri,
- Taşınmaz bilgileri,
- Sosyal güvenlik verileri,
- Sosyal yardım verileri,
- Sağlık verileri,
- Gelir bilgileri,
- Gider bilgileri,
- Varlık bilgileri,
- Nüfus bilgileri,
- Mali duruma ilişkin diğer veri ve bilgiler.
Kanun “her türlü veri ve bilgi” ifadesini bu sayılan alanlarla ve başvuru konusuyla bağlantılı biçimde kullanır. Bu nedenle başvuruyla ilgisiz kişisel bilgilerin sırf Bakanlığın genel veri talep yetkisi bulunduğu gerekçesiyle toplanması ölçülülük ilkesine aykırı olabilir.
Sağlık Verileri de İstenebilir mi?
Evet. Sağlık verileri Ek Madde 13’te açıkça sayılmıştır. Sağlık verileri KVKK bakımından özel nitelikli kişisel veridir. Ancak sosyal hizmet veya yardımın türü sağlık durumuna bağlıysa, kanunda açık yetki bulunması veri işlemenin hukuki dayanağı bakımından önem taşır.
Bununla birlikte sağlık verisi yalnız ilgili başvurunun değerlendirilmesi için gerekli ölçüde işlenmelidir. Kişinin tüm sağlık geçmişinin her sosyal yardım başvurusunda otomatik olarak toplanması kanunun “başvuru konusuyla ilgili olma” şartıyla bağdaşmaz.
Banka ve Mali Durum Bilgileri İstenebilir mi?
Kanun mali durum, varlık, gelir ve gider bilgilerini açıkça kapsar. Bu nedenle yardım şartlarının ekonomik ihtiyaçla bağlantılı olduğu başvurularda kişinin veya hanenin mali durumunun doğrulanmasına yönelik veri talep edilebilir. Ancak hangi kurumdan hangi mali verinin alınacağı, özel bankacılık/gizlilik mevzuatı ve veri paylaşım protokolleriyle birlikte yürütülür.
Ek Madde 13, “tüm banka hareketleri sınırsız biçimde incelenebilir” şeklinde okunmamalıdır. Talep edilen veri başvuru konusuyla ilgili olmalı ve Bakanlığın görevleri kapsamında kullanılmalıdır.
Taşınmaz Bilgileri Neden Kontrol Edilir?
Birçok sosyal yardım ve sosyal hizmette kişinin ekonomik ihtiyaç düzeyi değerlendirilirken taşınmaz malvarlığı önemli olabilir. Ek Madde 13, taşınmaz verisini doğrudan sayarak tapu kayıtlarının ilgili yardım başvurusunun değerlendirilmesinde kullanılmasına kanuni temel sağlar.
Ancak taşınmaz sahibi olmak her sosyal yardım türünde otomatik ret sebebi değildir. Sonuç, başvurulan yardımın özel şartları, taşınmazın niteliği ve Bakanlığın objektif ölçütleri üzerinden belirlenir. Ek Madde 13 veri toplama yetkisini düzenler; tüm yardımlar için tek bir varlık sınırı koymaz.
Gelir ve Gider Verileri Birlikte Değerlendirilebilir mi?
Evet. Kanun gelir yanında gider verisini de açıkça sayar. Bu düzenleme, yalnız brüt gelir rakamına değil, hanenin ekonomik durumunu daha bütüncül değerlendirebilecek veri setine izin verir. Ancak gider verisinin türü ve hangi ölçüde dikkate alınacağı başvurunun niteliği ve Bakanlığın uygulama usulleriyle belirlenir.
Örneğin sağlık veya bakım giderlerinin ilgili bir sosyal hizmet ihtiyacında önemi olabilir. Buna karşılık başvuruyla ilgisiz tüketim ayrıntılarının sınırsız toplanması, amaçla bağlantılılık ve ölçülülük ilkeleri yönünden sorun doğurabilir.
Veriler Hangi Kurumlardan Doğrudan İstenebilir?
Ek Madde 13 ikinci fıkra uyarınca Bakanlık veri ve bilgileri şu kaynaklardan doğrudan talep edebilir:
- Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri,
- Kamu tüzel kişiliğini haiz kurumlar,
- Sermayesinin yarısından fazlası doğrudan veya dolaylı olarak bu kurum ve kuruluşlara ait ortaklıklar,
- Kamu hizmeti sunan diğer tüzel kişiler.
Bu düzenleme kurumlar arası veri paylaşımına açık kanuni zemin sağlar. Kurumların ayrıca kişiden aynı belgeyi tekrar tekrar istemesi yerine elektronik doğrulama sistemlerinin kullanılması mümkün hale gelir.
Gerçek ve Özel Tüzel Kişilerden de Veri İstenebilir mi?
Evet. İlk fıkra, başvuru konusuyla ilgili olmak şartıyla bu veri ve bilgilerin gerçek ve tüzel kişilerden talep edilebileceğini düzenler. Bu ifade yalnız kamu kurumlarıyla sınırlı değildir. Ancak talebin Bakanlığın görevleri ve sosyal yardım/hizmet başvurusuyla bağlantısı bulunmalıdır.
Özel kişiden veri istendiğinde talebin kapsamı, hukuki dayanağı ve paylaşılacak verinin niteliği değerlendirilmelidir. Ek Madde 13’ün bulunması başka kanunlardaki özel gizlilik veya veri güvenliği hükümlerini ortadan kaldırmaz; bunlar birlikte uygulanır.
Veriler Elektronik Ortamda İşlenebilir mi?
Evet. Kanun, veri ve bilgilerin temin edilmesi, işlenmesi ve kaydedilmesi dahil bunlara ilişkin her türlü işlemin elektronik ortamda yapılabileceğini ve verilerin arşivlenebileceğini açıkça düzenler.
Bu yetki, sosyal yardım bilgi sistemleri, kurumlar arası sorgu altyapıları ve otomatik doğrulama mekanizmalarına hukuki temel sağlar. Ancak elektronik işleme, KVKK’nın veri güvenliği yükümlülüklerini azaltmaz; aksine yüksek hacimli ve hassas veri işlendiği için teknik ve idari güvenlik tedbirleri daha da önem kazanır.
Veriler Ne Zaman İmha Edilir?
Ek Madde 13’e göre veri ve bilgiler, kullanıma açık hale gelmeleri ya da 6698 sayılı Kanun uyarınca belirlenen şartların gerçekleşmesi halinde imha edilir. Kanundaki “kullanıma açık hale gelme” ifadesi uygulama bağlamında Bakanlık düzenlemeleriyle somutlaştırılır; ayrıca KVKK m.7 ve Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hale Getirilmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Bir sosyal yardım başvurusunun sona ermiş olması her verinin aynı gün silineceği anlamına gelmez. İdari denetim, ödeme, geri alma, arşiv veya yasal saklama yükümlülüğü devam edebilir. Fakat saklama için hukuki sebep ortadan kalktığında verinin süresiz tutulması hukuka uygun değildir.
Başvuru Sahibi Bu Verileri Vermeyi Reddedebilir mi?
Başvuru sahibi kendi iradesiyle belirli bir belgeyi sunmayabilir; ancak yardımın şartlarının tespiti için kanunen gerekli veri bulunmadan idarenin başvuruyu olumlu sonuçlandırması mümkün olmayabilir. Ayrıca Bakanlık, Ek Madde 13 kapsamında belirli verileri ilgili kurum ve kişilerden doğrudan talep edebilir.
Bu nedenle mesele “açık rıza vermezsem hiçbir veri işlenemez” şeklinde ele alınmamalıdır. Kanuni görev kapsamında işlenen veriler için her durumda açık rıza hukuki sebebi aranmaz. Hangi KVKK işleme şartının uygulanacağı veri türü ve işlem amacına göre belirlenir.
Açık Rıza Olmadan Sağlık Verisi İşlenebilir mi?
Sağlık verisi özel nitelikli kişisel veridir. 2024 sonrası KVKK m.6’daki güncel işleme şartları ve 2828 Ek Madde 13’teki açık yasal görev birlikte değerlendirilmelidir. Sosyal hizmet ve sosyal yardımın yürütülmesi için kanuni yetki ve yükümlülük kapsamında gerekli sağlık verilerinin işlenmesi, her durumda yalnız açık rızaya dayandırılması gereken bir alan değildir.
Ancak veri işleme hukuki sebebi bulunması, veri minimizasyonu ve güvenlik yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Gerekenden fazla sağlık verisi toplanmamalı ve erişim yetkileri sıkı tutulmalıdır.
Hane Üyelerinin Verileri de İşlenebilir mi?
Evet. Ek Madde 13 başvuru sahibiyle birlikte “bu kişilerin hanelerine ait” veri ve bilgileri de kapsar. Hane temelli sosyal yardım değerlendirmesinde diğer aile üyelerinin gelir, sosyal güvenlik ve varlık durumları ilgili olabilir.
Ancak hane üyesi olmanın kendisi tüm kişisel verilerin sınırsız işlenmesi için yeterli değildir. Başvuru konusuyla ilgililik ve amaçla sınırlılık, hane üyeleri bakımından da uygulanır.
Yanlış Veri Nedeniyle Yardım Reddedilirse Ne Yapılabilir?
Elektronik sistemde taşınmaz, gelir, sosyal güvenlik veya başka bir verinin hatalı görünmesi yardımın reddine neden olabilir. Bu durumda önce hatalı kaydın hangi kurumdan geldiği belirlenmeli ve kaynak kaydın düzeltilmesi talep edilmelidir.
Ret işlemi tesis edilmişse idareye güncel belge sunularak yeniden değerlendirme veya ilgili idari başvuru yolu kullanılabilir. Hukuka aykırı ret devam ederse 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde iptal davası değerlendirilebilir. Dava süresi somut ret kararının tebliğine göre hesaplanmalıdır.
KVKK Kapsamında İlgili Kişi Hakları
Sosyal yardım başvurusu yapılması, kişiyi KVKK’daki haklarından mahrum bırakmaz. Kişi, kişisel verisinin işlenip işlenmediğini öğrenme, işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme, işleme amacını ve amaca uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme, yanlış veya eksik verinin düzeltilmesini isteme ve kanuni şartları varsa silme/yok etme talebinde bulunma haklarını kullanabilir.
Ancak silme talebi, verinin başka bir yasal saklama veya kamu görevi amacıyla tutulması gerekiyorsa hemen yerine getirilmeyebilir. Her talep ilgili veri ve saklama sebebi üzerinden değerlendirilir.
Bakanlığın Uygulama Yetkisi
Ek Madde 13’ün son fıkrası, uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisini Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına verir. Başvuru türlerine göre hangi kurum sorgularının yapılacağı, hangi kayıtların kullanılacağı ve teknik veri paylaşım süreçleri bu düzenlemelerle somutlaşır.
Bu nedenle kanunda sayılan veri kategorilerinin varlığına dayanarak Bakanlığın her başvuruda tüm veri setlerini mutlaka topladığı söylenemez. Gereklilik, başvuru konusu ve Bakanlığın güncel uygulama düzenlemesi birlikte incelenmelidir.
Sosyal Yardım Başvurusunda Kişinin Kontrol Listesi
- Başvuru formundaki gelir, varlık ve hane bilgileri güncel verilmelidir.
- Tapu, araç, SGK veya nüfus kayıtlarında hata varsa kaynak kurumdan düzeltilmelidir.
- Sağlık verisi isteniyorsa başvuruyla bağlantısı ve talebin kapsamı kontrol edilmelidir.
- Ret halinde hangi veri nedeniyle olumsuz karar verildiği yazılı olarak istenmelidir.
- Yanlış veri varsa düzeltme belgesiyle yeniden değerlendirme talep edilmelidir.
- Kişisel verilerin gereksiz paylaşımı veya sızıntısı varsa KVKK yolları kullanılabilir.
Kurumlar İçin Veri Paylaşım Kontrolü
Bakanlıktan veri talebi alan kamu veya özel kurum, talebin Ek Madde 13 kapsamındaki göreve dayanıp dayanmadığını ve istenen veri setinin talep amacıyla bağlantısını kontrol etmelidir. Aktarım güvenli kanal üzerinden yapılmalı ve kim tarafından hangi verinin hangi hukuki sebebe dayanarak paylaşıldığı loglanmalıdır.
Gereksiz veri sütunlarının toplu şekilde gönderilmesi veya talep kapsamı dışında hassas verilerin paylaşılması KVKK riskini artırır. Kanuni veri paylaşımı dahi veri minimizasyonu ilkesine uygun yürütülmelidir.
Sık Sorulan Sorular
1. Aile Bakanlığı tapu bilgisine bakabilir mi?
Ek Madde 13 taşınmaz verisini açıkça kapsar; başvuru konusuyla ilgili olması gerekir.
2. Banka/mali durum bilgisi istenebilir mi?
Kanun mali durum, gelir, gider ve varlık verilerini kapsamına alır; özel gizlilik hükümleriyle birlikte uygulanır.
3. Sağlık verisi istenebilir mi?
Evet, sağlık verisi kanunda açıkça sayılmıştır; başvuruyla ilgili ve KVKK’ya uygun işlenmelidir.
4. Hane üyelerinin verilerine bakılır mı?
Evet. Kanun başvuru sahibi yanında haneye ait verileri de kapsar.
5. Her sosyal yardımda tüm veriler alınır mı?
Hayır. Kanun veri talebini başvuru konusuyla ilgili olma şartına bağlar.
6. Veriler elektronik ortamda tutulabilir mi?
Evet. Temin, işleme, kayıt ve arşiv işlemleri elektronik yapılabilir.
7. Veriler süresiz saklanır mı?
Hayır. Kanundaki imha şartları ve KVKK saklama sınırlılığı uygulanır.
8. Açık rıza vermezsem yardım başvurusu değerlendirilemez mi?
Kanuni görev kapsamında işleme her durumda açık rızaya dayanmaz; somut veri için KVKK’daki hukuki sebep incelenir.
9. Sistemde yanlış taşınmaz görünürse ne yapmalıyım?
Önce kaynak kurum kaydı düzeltilmeli, ardından ret/yardım dosyası için güncel belgeyle yeniden değerlendirme istenmelidir.
10. Uygulama ayrıntılarını kim belirler?
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı.
Resmî Kaynaklar
- 7578 sayılı Kanun – TBMM
- 2828 sayılı Kanun ve KVKK – Mevzuat
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu
İlgili Yazılar
Sonuç
2828 Ek Madde 13, sosyal yardım ve sosyal hizmet başvurularının veriyle doğrulanması için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına geniş fakat amaçla sınırlı bir veri talep yetkisi vermiştir. Taşınır, taşınmaz, sosyal güvenlik, sağlık, gelir, gider, varlık, nüfus ve mali durum bilgileri başvuru konusuyla ilgili olduğu ölçüde istenebilir. Veriler elektronik işlenip arşivlenebilir ancak saklama ve imha KVKK ile birlikte yürütülmelidir. Başvuru sahibinin ve hane üyelerinin verileri işlenirken gereklilik, ölçülülük ve doğruluk ilkeleri korunmalıdır.
Hukukçu İncelemesi
Bu içerik 16 Eylül 2026 tarihinde 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu Ek Madde 13’ün 7578 sayılı Kanunla kabul edilen metni ve 6698 sayılı KVKK’nın ilgili hükümleri esas alınarak kontrol edilmiştir. Bakanlığın veri talep yetkisi sınırsız gösterilmemiş, kanundaki “başvuru konusuyla ilgili olma” şartı merkezde tutulmuştur.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
