Alıcının Kendi Eyleminden Kaynaklanan Teslim Gecikmesi Talebine İtiraz Dilekçesi

Alıcının kendi eyleminden kaynaklanan teslim gecikmesi talebine itiraz dilekçesi, uluslararası mal satışında satıcının alıcıdan aldığı gecikme iddiasına verdiği belgeli cevaptır. Satıcı, alıcının yaptığı veya yapmadığı belirli işlemin teslimi hangi aşamada engellediğini açıklar. Hukuki dayanak CISG m.80’dir. Başvurunun odağı, alıcının davranışı ile kendisinin ileri sürdüğü ifa eksikliği arasındaki nedensellik ilişkisidir. Bu ilişki, işlem akışı ve tarihli kayıtlar üzerinden gösterilir.

Bu örnek, CISG’nin uygulandığı satışta, alıcının belirli davranışının teslim sürecine etkisini kanıtlayan kayıtları bulunan satıcının cevabı için hazırlanmıştır. Dilekçe, sözleşmedeki teslim yükümlülüğünü, alıcının yerine getirmesi gereken işlemi ve ileri sürülen talebi birlikte inceler. Gecikmenin bütününü tek cümleyle alıcıya yüklemek yerine, engellenen aşama belirlenir. Satıcının kendi işlem eksiklikleri de değerlendirmeye alınır. Dosyanın kayıtları, itirazın sınırını ve dayanaklarını belirler.

CISG 80 hangi hukuki sınırı getirir?

Madde, bir tarafın karşı tarafın ifa etmemesine dayanmasını, bu ifa etmemenin kendi eylemi veya ihmaliyle meydana geldiği ölçüde engeller. Kuralın iki taraflı niteliği vardır; yalnızca satıcı lehine düzenlenmiş değildir. Buradaki dilekçe, satıcının alıcıya cevabı olarak yapılandırılmıştır. Satıcı, alıcının davranışını ve bu davranışın belirli teslim aşamasındaki etkisini açıklamalıdır. Taraf sıfatı tek başına savunmayı kurmaz; belirleyici unsur, ifa eksikliğini doğuran belgeli bağlantıdır.

“Yol açtığı ölçüde” sınırı, itirazın kapsamı için önem taşır. Birden çok neden teslim sürecini etkilemişse her nedenin yeri incelenir. Alıcının bir işlemi geciktirmesi, satıcının bağımsız üretim eksikliğini kendiliğinden açıklamaz. Bu sebeple dilekçede talebin tamamına ilişkin itiraz kurulmadan önce bütün gecikme dönemi değerlendirilir. Hangi günlerin ve hangi teslim aşamasının alıcının davranışıyla bağlantılı olduğu gösterilir. Ayrıştırılmamış toplam süre, savunmanın kapsamını belirsiz bırakır.

CISG m.80’in uygulanması, bir tarafın ileri sürdüğü bütün hakların her koşulda sona erdiği anlamına gelmez. İleri sürülen somut talebin dayandığı ifa eksikliği ile alıcının davranışı arasında bağlantı kurulmalıdır. Talepte tazminat, gecikme nedeniyle başka bir sözleşmesel sonuç veya teslim yükümlülüğüne ilişkin iddia varsa her birinin gerekçesi okunur. Dilekçenin sonuç kısmı, değerlendirilen talebin hangi bölümüne cevap verildiğini gösterir. Diğer uyuşmazlık konuları bu başvuruyla örtülü biçimde çözümlenmiş sayılmaz.

Önce teslim yükümlülüğü ve alıcının işlemi belirlenir

Sözleşmede teslim tarihi, teslim yeri, malın hazırlanması, taşımanın düzenlenmesi ve gerekli iş birliği işlemleri incelenir. Satıcının alıcıdan beklediği işlemin gerçekten sözleşme kapsamında bulunması gerekir. Satıcı, kendisine düşen hazırlığı alıcıya aitmiş gibi gösteremez. Teslim şekli ve kabul edilmiş ticari koşullar, tarafların hangi aşamada hangi işlemi üstlendiğini açıklamalıdır. Dilekçede yalnızca teslim teriminin kısaltması yazılmaz; uyuşmazlığa etkili sözleşme bölümü ve fiilî işlem bağlantısı gösterilir.

CISG m.60, alıcının teslim alma borcunu, satıcının teslimi yapabilmesini sağlamak üzere kendisinden makul olarak beklenebilecek işlemleri gerçekleştirmesi ve malları teslim alması olarak düzenler. Bu hüküm ilgili dosyada iş birliği yükümlülüğünün incelenmesine katkı sağlar. Ancak satıcının her istediği işlem, bu nedenle otomatik olarak alıcının yükümlülüğü hâline gelmez. Sözleşmenin içeriği, işlem amacı ve teslimin gerçekleşmesi için gereken bağlantı açıklanır. İtirazda bu dayanakların hangi belgeyle kurulduğu belirtilir.

Alıcıya gönderilmiş bilgi veya işlem talebinde istenen hususun açık olması önemlidir. Talebin hangi malı, sevkiyatı, teslim yerini veya işlemi kapsadığı okunur. Alıcının cevap vermediği ileri sürülüyorsa muhatap adresi, gönderilen ekler ve alınan cevaplar dosyada birlikte tutulur. Cevabın yetersiz olduğu savunuluyorsa eksik unsur tarif edilir. Genel bir “iş birliği yapmadınız” ifadesi, yerine getirilmeyen işlemi ve onun teslim üzerindeki etkisini göstermeye yeterli değildir.

Nedensellik dosyası nasıl hazırlanır?

Önce teslim sürecinin gerçek zaman çizelgesi oluşturulur. Sözleşmedeki tarih, satıcının hazırlık aşamaları, alıcıdan istenen işlem, alıcının cevap veya hareketsizliği, engelin devam ettiği dönem ve sonradan tamamlanan işlem kronolojik biçimde yazılır. Her satır bir belgeye bağlanır. Yazışma tarihi ile belgenin fiilen kullanılabilir olduğu tarih farklıysa bu farklılık açıklanır. Zaman çizelgesi, yalnızca tarafların mesaj gönderdiği günleri sıralamaz; teslim işlemine etkili aşamaları ortaya koyar.

Satıcının o aşamada teslimi gerçekleştirebilecek hazırlığa sahip olup olmadığı ayrıca kontrol edilir. Malın hazır bulunması, gerekli belgelerin düzenlenmesi ve satıcıya düşen taşıma işlemlerinin durumu kayıtlarla gösterilir. Alıcının davranışının teslimi engellediği iddiası, satıcının aynı dönemde başka bir nedenle zaten teslim edemediği kayıtlarıyla birlikte değerlendirilir. Gerçek hazırlık durumu açıklanmadan, alıcının eksik işlemi teslim gecikmesinin tek sebebi olarak sunulmaz. Dilekçenin güvenilirliği bu karşılaştırmaya dayanır.

Engelin giderildiği zaman da belirlenir. Alıcı gerekli bilgiyi iletmiş veya üstlendiği işlemi tamamlamışsa bunun dosyaya ne zaman girdiği ve teslimin hangi aşamasını açtığı gösterilir. Sonrasındaki süre ayrı incelenir. Alıcının davranışından kaynaklanan dönem ile satıcının daha sonraki bağımsız beklemesi aynı başlık altında toplanmaz. Engelin kalkmasından teslimin gerçekleşmesine kadar olan kayıtlar, savunmanın zaman sınırını kurar. Bir teslimden diğerine taşınan gecikme iddiaları da sevkiyat bazında ayrıştırılır.

Alıcının gecikme talebi hangi bölümlere ayrılır?

Alıcının gönderdiği talepte hangi teslimin hangi nedenle gecikmiş sayıldığı, istenen sonuç ve tutarın hesabı belirlenir. Birden çok sipariş için toplu istem varsa ilgili sipariş numaraları ayrı listelenir. Satıcı, yalnızca kendi eylemiyle engellenen teslimi gösteren kayıtların bulunduğu kısmı değerlendirebilir. Başka bir sevkiyatın kayıtları mevcut talebe kopyalanmaz. Talebin belgesiz kalan kalemleri ile m.80 kapsamında nedensellik nedeniyle itiraz edilen kalemler açıklamada ayrı gerekçelendirilir.

Gecikme tazminatı istenmişse zararın kalemleri ve hesabı da okunur. CISG m.74’ün zarar ve öngörülebilirlik düzeni ile m.77’nin zararı azaltmak için makul önlemlere ilişkin hükmü, dosyanın ilgili iddiaları için ayrıca incelenir. Bu değerlendirme m.80’in yerine geçmez. Bir kalemin miktarına itiraz etmek ile o kaleme dayanak yapılan ifa eksikliğine alıcının kendisinin yol açtığını belirtmek farklı gerekçelerdir. Dilekçede her gerekçe kendi kayıtlarına ve hukuki dayanağına bağlanır.

Satıcı, alıcının talebini özetlerken kullanılan ifadeyi doğru aktarmalıdır. Teslim gecikmesiyle birlikte malın niteliğine ilişkin ayrı iddia varsa ikisi tek başlıkta cevaplandırılmaz. Nitelik iddiasının alıcının davranışıyla ilişkisi bulunmadan m.80 ona da uygulanmış gibi yazılmaz. Cevap metni, hangi iddianın kapsam dışında kaldığını dosya düzeninde belirler. Belgeli ve sınırlı itiraz, tarafların sonraki görüşmelerinde hangi noktanın gerçekten tartışıldığının anlaşılmasını sağlar.

Alıcının eyleminden kaynaklanan teslim gecikmesine itiraz dilekçesi

Dilekçenin cevap tarihi ve gönderim düzeni

CISG m.80, bu itiraz için özel bir form, zorunlu ihtar veya sabit gün sayısı belirlemez. Dilekçede yer alan cevap tarihi, ticari dosyanın takibi için belirlenen tarihtir. Kanuni hak düşürücü süre gibi tanımlanmaz. Sözleşmenin iletişim hükümleri ve mevcut uyuşmazlığın aşaması ayrıca kontrol edilir. Alıcının talebi mahkeme veya tahkim sürecinde ileri sürülmüşse bu ticari cevap örneği ilgili usulün savunma dilekçesinin bütün şartlarını karşılamış sayılmaz.

Gönderim kaydında metnin tam sürümü ve eklerinin listesi korunur. Zaman çizelgesi güncellenmişse hangi belgenin önceki sürümün yerine geçtiği belirtilir. Çeviri kullanılan dosyada talep ve cevap terimleri birbiriyle karşılaştırılır. İşlem talebinin gönderildiği adres ile gecikme iddiasının geldiği adres farklıysa bu iletişim zinciri açıklanır. Satıcının cevabı, hangi ticari dosyanın hangi iddiasını ele aldığını muhatabın anlayabileceği referanslarla sunulmalıdır.

CISG 79 ile CISG 80 arasındaki dosya farkı

CISG m.79, kontrol dışındaki engel ve hükümdeki diğer koşullar çerçevesinde sorumluluktan kurtulmayı düzenler; dördüncü fıkrasında engel bildirimi yer alır. CISG m.80 ise karşı tarafın ifa etmemesine kendi davranışıyla yol açan tarafın buna dayanmasına ilişkindir. Bu itiraz, genel bir kontrol dışı engel bildirimi olarak hazırlanmaz. Alıcının hangi eyleminin veya ihmalinin ilgili teslimi etkilediği açıklanır. İki maddeye dayanılan dosyada her hükmün koşulları ve belgeleri ayrı incelenir.

M.79’daki bildirim düzeni m.80’e aitmiş gibi aktarılmaz. Aynı şekilde alıcının davranışına ilişkin itiraz, sözleşmedeki bütün yükümlülüklerin sona erdiği bildirimi hâline getirilmez. Hâlen yerine getirilebilen teslim işlemleri ve gerekli iş birliği dosyanın güncel durumuna göre ele alınır. Başvuru, gecikme talebine cevap verirken işlem takibini de anlaşılır kılar. Bu düzen, hukuki savunmanın somut ticari kayıtlarla tutarlı kalmasını sağlar.

Zaman çizelgesinin son kontrolü

Dosyadaki elektronik kayıtların saat ve tarih bilgileri aynı sistemle okunmalıdır. Farklı ülkelerdeki tarafların kullandığı saat dilimleri, bir cevabın önce veya sonra geldiği değerlendirmesini etkileyebilir. Çizelgede orijinal kayıt bilgisi korunur; karşılaştırma için yapılan dönüşüm ayrıca açıklanır. İletilen belgenin sonradan değiştirilmiş sürümü varsa ilk gönderim ile kullanılabilir son sürüm ayrılır. Bu ayrım, alıcıdan beklenen işlemin hangi anda tamamlandığını gösterir. Yalnızca e-posta başlığındaki tarih üzerinden tamamlanmamış işlem tamamlanmış kabul edilmez.

Son kontrolde her dönem için başlangıç kaydı, engellenen teslim aşaması ve bitiş kaydı karşılaştırılır. Belgelerin açıklamadığı zaman aralığına kesin neden yazılmaz. Satıcının üretim, belge düzenleme veya sevkiyat planına ait kayıtlarında farklı bir neden yer alıyorsa bunun uyuşmazlıkla ilişkisi değerlendirilir. Alıcının talebinde belirtilen dönem ile savunmada incelenen dönem aynı referansla gösterilir. Böylece cevabın farklı tarih aralığına yönelmesi önlenir. Dilekçenin ek tablosunda her açıklamanın belge numarası bulunur; muhatap hangi kaydın hangi savunmayı desteklediğini görebilir.

Sık sorulan sorular

1. CISG 80 yalnızca satıcıya mı uygulanır?

Hayır. Hüküm iki taraf için geçerlidir. Bu örnek, satıcının alıcının teslim gecikmesi talebine cevabı olarak düzenlenmiştir.

2. Alıcının cevap vermemesi tek başına yeterli mi?

Yerine getirilmesi gereken işlemin ve cevapsızlığın ilgili teslim aşamasına etkisinin gösterilmesi gerekir. Nedensellik dosya kayıtlarıyla açıklanır.

3. Satıcının hazırlık belgeleri neden önemlidir?

Alıcının davranışının teslimi gerçekten engelleyip engellemediğini anlamak için satıcının aynı aşamadaki ifa hazırlığı incelenir.

4. İtiraz bütün gecikme dönemini kapsar mı?

Alıcının eylemi veya ihmalinin yol açtığı ölçüyle sınırlıdır. Başka nedenlere bağlı dönemler ayrı değerlendirilir.

5. Madde zorunlu bir bildirim süresi koyuyor mu?

M.80 bu itiraza özgü sabit bildirim süresi düzenlemez. Sözleşme ve başlatılmış hukuki sürecin kuralları ayrıca kontrol edilir.

6. İtiraz teslim borcunu tamamen sona erdirir mi?

Madde böyle genel bir sonuç getirmez. İleri sürülen ifa eksikliği ve buna alıcının hangi ölçüde yol açtığı incelenir.

7. Birden çok sipariş tek cevapta ele alınabilir mi?

Her siparişin işlem, tarih ve gecikme bağlantısı ayrı gösterilmelidir. Bir siparişin kaydı başka siparişin nedeni yerine kullanılmaz.

8. Zarar miktarına ayrıca itiraz edilebilir mi?

Dosyadaki miktar ve zarar iddiaları kendi hukuki koşullarıyla değerlendirilir. M.80 nedensellik itirazının gerekçesi ayrıca açıklanır.

9. Bu metin mahkemeye cevap dilekçesi midir?

Örnek satıcıdan alıcıya ticari cevaptır. Mahkeme veya tahkim savunması ilgili usul ve dosya koşullarına göre hazırlanır.

10. Alıcı gerekli işlemi tamamladıktan sonra ne yapılır?

Engelin giderildiği kayıt ve sonraki teslim süreci ayrıştırılır. İtirazın kapsadığı dönem güncel belgelerle sınırlandırılır.

Resmî dayanak ve ilgili incelemeler

Hükmün özgün metni Birleşmiş Milletler resmî CISG metninde bulunur. Kuralın genel incelemesi için ifayı engelleyen tarafın ihlale dayanması ve CISG 80 yazısını okuyabilirsiniz. Kontrol dışındaki engel için CISG 79 ifa engeli bildirim dilekçesi farklı başvuruyu açıklar. Dosyanın gerçek kayıtlarıyla değerlendirilmesi için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.

Avukat Halil BAKIRCI’nın ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki uluslararası satış ve ticari uyuşmazlık dosyaları Mersin ofisi üzerinden değerlendirilir. İncelemede teslim koşulları, tarafların işlem sırası, gecikmenin nedenleri ve talebin kapsamı birlikte ele alınır. Dilekçe, ilgili satışın belgeleri ve güncel dosya aşaması esas alınarak tamamlanır.