Ankara Hırsızlık Suçu Davası: TCK 141-147

Hırsızlık; başkasına ait taşınır malın, zilyedinin rızası olmadan, kendisine veya başkasına yarar sağlama amacıyla alınmasıdır. TCK m.141’de temel ceza bir–üç yıl hapistir. TCK m.142’deki nitelikli hâller farklı aralıklar içerir. Malın değerinin azlığı, geçici kullanıp iade amacı ve ağır–acil ihtiyaç birbirinden ayrı düzenlenmiştir; bunların hepsi aynı cezasızlık hükmü değildir.

Malın zilyedi, sahibi ve alan kişi

TCK m.141/1, rızası bulunmayan kişiyi malın zilyedi olarak tanımlar. Mülkiyet ile mal üzerindeki fiilî hâkimiyet aynı kavram değildir. Şikâyete konu eşyanın kimde bulunduğu, hangi amaçla elinde tuttuğu ve nasıl alındığı belirlenmelidir. Salt eşyanın sanığın yanında bulunması, alma fiilini ve yarar amacını bütün unsurlarıyla ispatlamaz.

Yarar amacı suçun manevi unsuruna dahildir. Malın başkasına ait olduğu ve zilyedin rızası dışında alındığı konusunda kişinin bilgisi araştırılır. TCK m.21 ve m.30’daki kast ve hata hükümleri bu incelemenin dayanağıdır. Gerçek mülkiyet veya teslim uyuşmazlığı bulunuyorsa buna ait belgeler değerlendirilmeden hırsızlık sonucu kurulamaz.

Belirli amaçla önceden teslim edilmiş malın sonradan amaç dışı kullanılması TCK m.155 bakımından; kişinin hileyle malvarlığı tasarrufuna yöneltilmesi TCK m.157–158 bakımından ayrıca incelenir. Hırsızlığın nitelendirilmesi için rıza dışı alma ile bu diğer davranışlar ayrılmalıdır.

TCK m.35 bakımından suçun icrasına doğrudan başlanması ve failin elinde olmayan sebeple tamamlanamaması teşebbüsün koşullarıdır. Eşyanın sonradan bulunması, tamamlanma anını kendiliğinden değiştirmez. Eşyanın kimden, nerede ve hangi aşamada geri alındığı, fiilin bütün zaman sırasıyla birlikte değerlendirilir.

TCK 142 tek bir ceza aralığı içermez

Bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış eşya, m.142/2-h’de düzenlenir. Aynı bent, herkesin girebildiği yerde bırakılmış olmakla birlikte kilitlenerek korunan eşyayı da kapsar. Kilidi haksız elde tutulan veya taklit anahtarla yahut başka aletle açma ya da kilitlenmesini engelleme ise m.142/2-d’nin konusudur. İddianamede yalnız “nitelikli hırsızlık” yazılması yerine hangi bendin hangi olguya dayandığı açıklanmalıdır.

Elde veya üstte taşınan eşyanın çekip alınması ya da özel beceriyle alınması m.142/2-b’de yer alır. Bu bendin beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak kişiye karşı işlenmesinde ayrıca üçte birine kadar artırım öngörülür. Bu ek artırım, ikinci fıkradaki bütün nitelikli hâller için otomatik uygulanmaz.

Bilişim sistemlerinin kullanılması m.142/2-e kapsamında nitelikli hırsızlıktır. Bankanın işlemde bulunması her dosyayı otomatik dolandırıcılık yapmaz; aldatılan kişinin malvarlığı tasarrufu ile sistem aracılığıyla rıza dışı alma ayrılır. Banka ve oturum kayıtları, işlemin yöntemini ve gerçek kullanıcısını belirlemek için incelenir.

m.142/5, hırsızlığın haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu kamu hizmetini geçici de olsa aksatması durumunda yarıdan iki katına kadar artırım düzenler. Eşyanın bu hizmetlerle ilgili olması ile hizmetin gerçekten aksaması aynı olgu değildir. Kesinti ve sonuç kayıtları ayrıca değerlendirilir.

Gece vakti artırımı için sabit saat kullanılamaz

TCK m.143, gece işlenen hırsızlıkta cezayı yarı oranında artırır. Gece, TCK m.6/1-e’ye göre güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat önce biten dönemdir. Olayın yeri ve tarihiyle güneşin doğuş–batış verileri birlikte değerlendirilmelidir; sırf karanlıkta çekilmiş görüntüye bakılarak kanuni zaman aralığı kabul edilmez.

Kamera ve tutanak saatleri arasında fark varsa bunun nedeni araştırılır. Kayıt sisteminin saat ayarı, mağdurun öğrenme saati ve eşyanın alınma anı birbirinden ayrılır. Gecenin nitelikli hâl olarak uygulanması için fiilin ilgili zaman diliminde işlendiği gösterilmelidir.

TCK 144, 145, 146 ve 147 farklı ihtimalleri düzenler

Ortak mal veya hukuki alacağın tahsili: TCK 144

Paydaş veya elbirliğiyle malik olunan mal üzerinde ya da hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenen hırsızlıkta, şikâyet üzerine iki aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülür. Ortaklık ve alacak ilişkisinin kaynağı belgelenmelidir. Hüküm, alacaklıya başkasının malını istediği biçimde alma yetkisi vermez.

Malın değerinin azlığı: TCK 145

Mahkeme değerin azlığı nedeniyle cezada indirim yapabilir; suçun işleniş şekli ve özelliklerini de değerlendirerek ceza vermekten vazgeçebilir. Kanunda bütün yıllar için tek bir parasal eşik yoktur. Eşyanın olay tarihindeki değeri ve davranışın özellikleri kararda açıklanmalıdır. Düşük değer iddiası, eşyanın hiç alınmadığı savunmasıyla aynı hukuki talep değildir.

Geçici kullanıp geri verme amacı: TCK 146

Malın geçici süre kullanılıp zilyedine iade edilmek üzere alınmasında, şikâyet üzerine ceza yarı oranına kadar indirilir. Bu fıkra doğrudan ceza vermekten vazgeçme hükmü değildir. Malın başka bir suç işlemek için kullanılması hâlinde uygulanmaz. Sonradan geri verilmiş olması, başlangıçtaki geçici kullanma amacını her olayda tek başına kanıtlamaz.

Ağır ve acil ihtiyaç: TCK 147

Suç ağır ve acil bir ihtiyacı karşılamak için işlenmişse olayın özelliğine göre indirim veya ceza vermekten vazgeçme değerlendirilir. Genel gelir yetersizliği ile kanunun aradığı ağır ve acil ihtiyaç aynı kavram değildir. İhtiyacın niteliği, zamanı ve fiille bağlantısı somut delillerle ortaya konulmalıdır.

Eşyanın geri verilmesi ve yakınlık ilişkisi

TCK m.168 uyarınca suç tamamlandıktan sonra pişmanlıkla zarar tamamen giderilmişse kovuşturma başlamadan önce cezanın üçte ikisine kadar; kovuşturma başladıktan sonra hükümden önce yarısına kadar indirim öngörülür. Başlangıç CMK m.175’e göre iddianamenin kabulüdür. Kısmi iade veya tazminde mağdurun rızası gerekir.

Kolluğun eşyayı ele geçirmesi, zorla tahsil ve failin bizzat pişmanlıkla yaptığı giderim birbirinden ayrılmalıdır. İadenin kime ve hangi eşya için yapıldığı, eksik veya zarar bulunup bulunmadığı kayıt altına alınır. Etkin pişmanlık, TCK m.146’daki başlangıçtan itibaren geçici kullanma amacının yerine geçmez.

TCK m.167’de belirtilen yakınlıklarda şahsi cezasızlık veya ceza indirimi ayrıca uygulanır. Ayrılık kararı bulunmayan eş, üstsoy–altsoy ve kanunda belirtilen diğer yakınlar için birinci fıkra; ayrılık kararı verilmiş eş, ayrı yaşayan kardeş ve ikinci fıkrada sayılan kişiler için kendi koşulları aranır. Her aile bağı aynı sonucu doğurmaz; ortak konut şartı gerektiği yerde ayrıca ispatlanmalıdır.

Şikâyet ve uzlaştırma aynı kapsamı ifade etmez

Temel hırsızlık resen soruşturulur. Buna karşılık m.144 ve m.146 kendi metinlerinde şikâyet şartı içerir; m.167’nin bazı yakınlık hâllerinde de özel şikâyet düzenlemesi vardır. Şikâyete bağlı hâllerde TCK m.73 uyarınca fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aylık süre ile zamanaşımı birlikte kontrol edilir.

CMK m.253/1-b, TCK m.141’i uzlaştırma kapsamına alır. Şikâyete bağlı özel hâller ve çocuklara ilişkin kapsam kendi hükümleriyle değerlendirilir. Bütün nitelikli hırsızlık fiillerinin sırf m.141’le aynı bölümde yer aldığı için uzlaştırmaya tabi olduğu söylenemez. Birlikte işlenen diğer suçlar ve kanundaki istisnalar da kontrol edilir.

TCK m.142/4, hırsızlık amacıyla işlenen konut dokunulmazlığı ihlali veya mala zarar verme için şikâyet aranmamasını düzenler. Bu suçların maddi unsurları yine ayrıca araştırılır. Eşyanın alınmasıyla kapı veya kilidin zarar görmesi, deliller ve suçların ilişkisi bakımından ayrı değerlendirme gerektirir.

Eşya ve fail bağlantısının araştırılması

Eşyanın seri numarası, satın alma veya teslim belgesi, ayırt edici özellikleri ve bulunduğu yer karşılaştırılır. Tanığın alma anını görmesi ile yalnız eşyanın daha sonra bulunduğunu bilmesi aynı bilgi kaynağı değildir. Kamera görüntüsünün olayın hangi bölümünü kapsadığı ve kişinin kimliğini ne ölçüde gösterdiği açıklanmalıdır.

Başkasının eşyasını sonradan satın alan veya kabul eden kişi bakımından alma fiiline iştirak ile TCK m.165’teki bağımsız suç ayrılır. Eşyanın bulunduğu kişinin suçun kaynağını bilmesi ve önceki faile katkısı kendi delilleriyle belirlenir. CMK m.217 gereğince deliller birlikte değerlendirilir; yalnız eşyanın zilyetliğinden otomatik hırsızlık mahkûmiyeti çıkarılmaz.

Ankara’daki yer yetkisi CMK m.12 ve devamına; mahkemenin görevi ise isnadın fıkrası, özel görev ve 5235 sayılı Kanun m.11–14’e göre belirlenir. İstinafa açık hüküm için CMK m.273 uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre vardır. Başvuruda alma fiili, nitelikli hâl, gece ve indirim nedenleri ayrı gerekçelerle ele alınır.

Kaynak kontrolü: 9 Eylül 2026. TCK m.6, 21, 30, 35, 141–147 ve 165–168; CMK m.12, 175, 217, 253 ve 273.