Araç, Traktör ve İş Makinesi Mal Bildirimine Yazılır mı? Yönetmelik m.8 | 2026

Yönetmelik m.8 Araç ve Makineleri Nasıl Düzenliyor?

3628 sayılı Kanun m.5, taşınmazların yanında belirli parasal eşiği aşan taşınır malları da mal bildiriminin konusu yapar. Mal Bildiriminde Bulunulması Hakkında Yönetmelik m.8, bu genel hükmü somutlaştırarak hangi taşınırların bildirim kapsamında olduğunu ayrıntılı biçimde sayar.

Yönetmeliğin 8. maddesinde her türlü kara, deniz ve hava taşıt aracı; traktör, biçerdöver, harman makinesi ve diğer ziraat makineleri; inşaat ve iş makineleri açıkça sayılmıştır. Bu nedenle yalnız binek otomobiller değil, ekonomik değeri olan farklı taşıt ve makineler de mal bildirimi bakımından değerlendirilmelidir.

Bu grupta taşınmazlardan farklı olarak beş katlık parasal eşik bulunur. Yükümlüye aylık ödeniyorsa net aylık ödemenin beş katı; aylık ödenmiyorsa Yönetmelikte belirtilen birinci derece birinci kademe şube müdürü net aylığının beş katı referans alınır. Taşıt veya makine grubunun ilgili toplam değeri bu eşiğin üzerinde ise bildirim gerekir.

Yönetmelik, malın yalnız yükümlünün kendi adına olmasını şart koşmaz. 3628 m.5 uyarınca eş ve velayeti altındaki çocuklara ait bildirime tabi araç ve makineler de formda gösterilir.

Otomobil, Motosiklet, Tekne ve Diğer Taşıtlar Mal Bildirimine Yazılır mı?

Evet. Yönetmelik “her türlü kara, deniz ve hava taşıt araçları” ifadesini kullanır. Bu nedenle otomobil, motosiklet, kamyon, kamyonet, minibüs, otobüs, tekne, yat veya ekonomik değeri bulunan başka taşıtlar kapsam dışında değildir. Taşıtın özel kullanımda veya ticari faaliyette kullanılması da tek başına bildirim niteliğini değiştirmez.

Aracın yaşlı veya düşük piyasa değerli olması hâlinde ise parasal eşik önem kazanır. Taşınmazlarda olduğu gibi “değer ne olursa olsun” kuralı taşıtlarda yoktur. Araçların bildirim tarihindeki toplam değeri Yönetmelikteki beş kat eşiği çerçevesinde değerlendirilir.

Birden fazla araç bulunması hâlinde yalnız her aracın tek tek değerine bakmak yeterli olmayabilir. Yönetmelik m.8/b kapsamındaki aynı tür malvarlığı kalemlerinin ayrı ayrı toplam değerleri üzerinden form düzenine uygun değerlendirme yapılmalıdır. Birden çok düşük değerli aracın toplamının eşiği aşması mümkündür.

Aracın trafikten çekilmiş, kullanılmıyor veya satışta olması mülkiyet devam ettiği sürece onu otomatik olarak malvarlığından çıkarmaz. Bildirim tarihindeki mülkiyet ve değer esas alınmalıdır.

Traktör, Biçerdöver ve Tarım Makineleri Bildirim Konusu mu?

Evet. Yönetmelik traktör, biçerdöver ve harman makinesini ismen sayar; ayrıca “diğer ziraat makineleri” ifadesiyle tarımsal üretimde kullanılan benzer ekonomik değer taşıyan makineleri de kapsam içine alır. Bu nedenle tarım arazisi olmayan bir kişinin dahi mülkiyetinde böyle bir makine bulunuyorsa bildirim yükümlülüğü değer eşiğine göre değerlendirilir.

Tarım makinesinin şirket aktifinde bulunması ile kişinin kendi mülkiyetinde bulunması ayrıştırılmalıdır. Mal bildirimi yükümlünün kişisel malvarlığını, eşinin ve velayeti altındaki çocuklarının malvarlığını hedefler. Ayrı tüzel kişiliğe ait mal, sadece kişinin şirket ortağı olması nedeniyle kişisel mal gibi yazılmaz; ancak şirketteki pay veya haklar başka malvarlığı kategorilerinde değerlendirilebilir.

Traktör veya tarım makinesinin krediyle alınmış olması mülkiyeti ortadan kaldırmaz. Mal bildiriminde araç malvarlığı kaleminde, devam eden kredi borcu ise eşik aşılmışsa borçlar bölümünde ayrı biçimde yer alabilir. Böylece aktif ve pasif birlikte görünür.

Makinenin değerinin belirlenmesinde bildirim tarihindeki makul piyasa değeri esas alınmalıdır. Eski fatura bedeli, uzun yıllar sonra güncel değeri doğru yansıtmayabilir.

İş Makinesi ve İnşaat Makineleri Mal Bildirimine Yazılır mı?

Yönetmelik m.8/b, inşaat ve iş makinelerini açıkça sayar. Ekskavatör, yükleyici, forklift, vinç, dozer, beton pompası veya benzeri makineler ekonomik değerleri ve mülkiyet durumları çerçevesinde bildirim konusu olabilir. Hangi aracın “iş makinesi” sayılacağı teknik ve tescil özelliklerine göre belirlenir.

İş makinesinin trafik tesciline tabi olmaması veya farklı bir özel sicilde kayıtlı olması, mal bildiriminden muafiyet sağlamaz. Yönetmelik kapsamı malın ekonomik ve hukuki niteliğine dayanır; tescil sisteminin türü ikincil unsurdur.

İş makinesi ticari faaliyet için kullanılıyorsa ve kişi bireysel işletme sahibi ise makinenin kişisel/ticari malvarlığındaki hukuki konumu ayrıca incelenir. Şirket tüzel kişiliğine ait makine ile gerçek kişiye ait işletme malı birbirinden ayrılmalıdır.

Birden fazla iş makinesinin toplam değeri eşiği aşabiliyorsa, formun m.8’deki toplama esasları dikkate alınmalıdır. Makineleri tek tek düşük değerli göstererek toplam ekonomik gerçeği gizlemek mevzuatın amacına aykırıdır.

Araç ve Makinelerde Beş Kat Eşiği Nasıl Uygulanır?

3628 m.5 ve Yönetmelik m.8, taşınır mallar için belirli bir parasal sınır getirir. Aylık alan yükümlülerde kendisine yapılan net aylık ödemenin beş katı esas alınır. Aylık almayan yükümlülerde ise Genel İdare Hizmetleri sınıfında birinci derecenin birinci kademesindeki şube müdürünün net aylığının beş katı referans alınır.

Bu tutar sabit değildir. Kamu maaş katsayıları ve ödeme unsurları değiştikçe eşik değişir. Bu nedenle 2024 veya 2025 yılında internet ortamında yayımlanmış eski bir rakamın 2026 yılı bildirimi için aynen kullanılması doğru değildir.

Eşik hesabı yapılırken bildirim tarihindeki araç ve makine değerleri dikkate alınmalıdır. İlgili varlıkların toplamı eşiği aşarsa bildirim gerekir. Taşınmazlardaki gibi her değerde zorunlu bildirim kuralı burada yoktur.

Mal bildiriminin genel kapsamı ve diğer eşik grupları için Mal Bildirimine Hangi Mallar Yazılır? rehberimiz incelenebilir.

Araç veya İş Makinesinin Değeri Hangi Tarihe Göre Belirlenir?

Yönetmelik m.8, malların mal bildirim tarihindeki değerlerinin esas alınmasını emreder. Bu nedenle araç yıllar önce alınmışsa ilk satın alma bedeli değil, bildirim tarihindeki gerçekçi değer önemlidir. Aynı kural traktör ve iş makinelerinde de geçerlidir.

Değer tespitinde piyasa verileri, sigorta kasko değeri, resmi veya mesleki değer listeleri, ikinci el piyasası, makinenin yaşı ve teknik durumu gibi objektif unsurlar kullanılabilir. Amaç gerçeğe uygun ve gerektiğinde açıklanabilir bir rakam belirlemektir.

Kredi borcu bulunan araçta aracın piyasa değeri ile kredi bakiye borcu birbirinden ayrı kalemlerdir. Araç malvarlığı bölümünde, borç ise eşik aşılmışsa borçlar bölümünde gösterilir. Net özvarlık mantığıyla aracın değerinden borcu düşüp yalnız kalan farkı yazmak, formun sınıflandırmasına uygun olmayabilir.

Hasarlı veya kullanılamaz hâldeki aracın değeri düşük olabilir; ancak mülkiyet sona ermedikçe malvarlığı kalemi devam eder. Değer eşik altında kalıyorsa bildirim zorunluluğu bu nedenle farklılaşabilir, fakat değer belirlemesi gerçeğe uygun olmalıdır.

Eşin veya Velayet Altındaki Çocuğun Aracı da Mal Bildirimine Yazılır mı?

Evet. 3628 m.5, eş ve velayeti altındaki çocukların bildirime tabi mallarını da kapsar. Araç sadece eş adına kayıtlı olsa bile ilgili değer eşiği aşılıyorsa yükümlünün formunda gösterilmelidir. Eşin mal rejimi bakımından aracın kişisel mal sayılması bu kamu hukuku yükümlülüğünü değiştirmez.

Her iki eş de 3628 kapsamında yükümlüyse Yönetmelik m.4 gereğince her biri ayrı bildirim verir ve diğer eşin araçlarını da kendi formunda gösterir. Bu sistemin ayrıntıları Eşler Mal Bildirimini Ayrı Ayrı mı Verir? içeriğimizde açıklanmıştır.

Velayet altındaki çocuğa hediye edilmiş, miras kalmış veya başka yolla edinilmiş araç da değer eşiğini aşıyorsa ebeveynin formuna dahil edilir. Çocuğun ergin olması ve velayetin sona ermesi hâlinde sırf çocukluk bağı nedeniyle ebeveynin bildirim kapsamı devam etmez.

Araç ortak mülkiyetteyse kişinin veya aile bireyinin payı ve mülkiyet biçimi açıkça belirtilmelidir. Formun gerçeği yansıtması, sonradan yapılacak karşılaştırmalarda önem taşır.

Kiralık veya Finansal Kiralama Yoluyla Kullanılan Araç Mal Bildirimine Yazılır mı?

Sıradan kira sözleşmesinde araç veya makinenin mülkiyeti kiralayana aittir. Yükümlü yalnız kullanım hakkına sahipse araç doğrudan kendi malı olarak beyan edilmez. Ancak sözleşmeden doğan ekonomik hak veya borçlar, Yönetmelik m.8’deki hak ve borç grupları bakımından ayrıca değerlendirilebilir.

Finansal kiralama daha karmaşık bir hukuki yapı taşır. Mülkiyet sözleşme süresince finansal kiralama şirketinde kalabilir; kiracı ekonomik kullanım hakkına sahip olur ve ödeme borcu üstlenir. Mal bildiriminde aracın kendisi, kullanım hakkı ve borç ilişkisi sözleşmenin hukuki niteliğine göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Araç üzerinde rehin bulunması da mülkiyetin kişide olmadığı anlamına gelmez. Taşıt kişiye ait olup banka lehine rehinliyse araç malvarlığı kaleminde, kredi borcu ise şartları varsa borçlar bölümünde gösterilir.

Şirket aracı kişisel kullanıma tahsis edilmişse ancak mülkiyet şirkete aitse, aracın doğrudan kişisel mal olarak gösterilmesi doğru olmayabilir. Kişinin şirketteki payı veya menfaat hakkı ise başka bir malvarlığı kalemidir.

Yeni Araç veya İş Makinesi Alınırsa Ek Mal Bildirimi Ne Zaman Verilir?

3628 m.6/d ve Yönetmelik m.10, malvarlığında önemli değişiklik olduğunda bir ay içinde ek bildirim verilmesini öngörür. Araç veya iş makinesi m.8’deki eşik ve miktara ulaşıyorsa yeni edinim önemli değişiklik sayılır.

Bir aylık süre, aracın mülkiyetinin hukuken kazanıldığı tarihe göre belirlenir. Trafik tescil tarihi, noter satış işlemi, özel sicil kaydı veya iş makinesi devir belgesi somut durumda bu tarihin ispatında önem taşıyabilir.

Ek bildirimde yeni edinilen araç veya makine gösterilir. Araç krediyle alınmışsa ve borç eşiği aşılmışsa ilgili borç da formun borçlar bölümünde yer alır. Edinim kaynağı, 3628 m.5’in gelir ve kaynak açıklığı amacı bakımından belgelenebilir olmalıdır.

Araç satıldığında elde edilen satış bedeli veya alacak da yeni malvarlığına dönüşebilir. Bu nedenle yalnız aracın formdan çıkmasına değil, satış karşılığında doğan para veya alacağın eşiği aşarak yeni bildirim yükümlülüğü oluşturup oluşturmadığına bakılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Otomobil mal bildirimine yazılır mı?

Evet. Değeri Yönetmelikteki beş kat eşiğini aşıyorsa bildirilir.

Motosiklet bildirilir mi?

Evet. Kara taşıtı olarak aynı kurala tabidir.

Traktör mal bildirimine yazılır mı?

Evet. Yönetmelik traktörü açıkça sayar.

Biçerdöver ve tarım makineleri bildirilir mi?

Evet. Beş kat eşiği dikkate alınır.

Forklift veya ekskavatör bildirilir mi?

İş makinesi niteliğinde ve ilgili değer eşiğinin üzerindeyse bildirilir.

Eşimin adına olan araç da yazılır mı?

Evet. 3628 m.5 eşin bildirime tabi malvarlığını da kapsar.

Krediyle alınan araç nasıl yazılır?

Araç malvarlığı bölümünde; eşik aşılmış kredi borcu ise borçlar bölümünde ayrı olarak gösterilir.

Kiralık araç mal bildirimine yazılır mı?

Mülkiyet yükümlüde değilse araç doğrudan kişisel mal olarak yazılmaz; sözleşmeden doğan hak ve borçlar ayrıca değerlendirilir.

Yeni araç alınırsa bildirim süresi nedir?

Önemli değişiklik oluşturuyorsa edinimi izleyen bir ay içinde ek bildirim verilir.

Aracın alış fiyatı mı güncel değeri mi esas alınır?

Yönetmelik m.8 uyarınca mal bildirim tarihindeki değer esas alınır.