Aynı Dilekçeyle Birden Fazla İdari İşleme Dava Açılabilir mi? İYUK m.5 | 2026

Aynı Dilekçeyle Birden Fazla İdari İşleme Dava Açılabilir mi? sorusunun açık cevabı İYUK m.5/1 hükmündedir. Kural olarak her idari işlem aleyhine ayrı dava açılır. Ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçeyle dava açılabilir.

Net cevap

Kural olarak her idari işlem aleyhine ayrı dava açılır. Ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçeyle dava açılabilir. Tek dilekçe istisnası, işlemlerin aynı makamdan çıkmasına değil; maddi veya hukuki bağlılık yahut sebep-sonuç ilişkisine dayanır.

İYUK m.5’in sistemdeki yeri

İYUK m.5, dava dilekçesinin kapsamını belirleyen özel usul kuralıdır. Maddenin başlangıç noktası ayrı dava kuralıdır; tek dilekçe ancak kanunun açıkça saydığı bağlantı türlerinden biri varsa kullanılabilir. Bu nedenle istisna genişletilerek bütün işlemler tek dosyada toplanamaz.

Maddi bağlılık ne demektir?

Maddi bağlılık, işlemlerin aynı olaylar zincirinden doğması ve birinin incelenmesinde diğerinin maddi vakıalarının da zorunlu biçimde değerlendirilmesini ifade eder. Aynı kişi veya aynı idare tek başına maddi bağlılık yaratmaz. Dilekçede ortak olay örgüsü tarih sırasıyla gösterilmelidir.

Hukuki bağlılık ne demektir?

Hukuki bağlılık, birden fazla işlemin aynı hukuki sebep, aynı norm veya birbirini tamamlayan hukuk kuralları üzerinden değerlendirilmesini gerektirir. İşlemlerin farklı mevzuat rejimlerine, farklı görev alanlarına veya farklı dava sürelerine tabi olması ortak dilekçenin uygunluğunu zayıflatabilir.

Sebep-sonuç ilişkisi nasıl kurulur?

Bir işlem diğerinin doğrudan hukuki sonucu olarak tesis edilmişse sebep-sonuç ilişkisi gündeme gelir. Dilekçede ‘birbiriyle bağlantılıdır’ demek yetmez; hangi işlemin hangi işlemden doğduğu, karar zincirinin tarih ve sayılarıyla birlikte gösterilmelidir.

Her işlem için süre ayrı mı hesaplanır?

Evet. Birden fazla işlem tek dilekçede dava konusu yapılabilse bile her işlem yönünden tebliğ veya öğrenme tarihi ve varsa özel dava süresi ayrıca kontrol edilir. Bir işlem bakımından süresinde olmak diğer işlem bakımından geçmiş süreyi canlandırmaz. İYUK m.7 ve m.8 bu hesapta ayrıca uygulanır.

Dilekçede işlemler nasıl gösterilmeli?

Her işlem ayrı alt başlıkta tarih, sayı, tebliğ tarihi, işlemi tesis eden makam ve talep edilen iptal sonucu ile tanımlanmalıdır. Daha sonra işlemler arasındaki maddi veya hukuki bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi ayrı bir bölümde açıklanmalıdır. Sonuç ve talep kısmı her işlem bakımından tereddütsüz olmalıdır.

İlk inceleme bakımından önemi

İYUK m.14 ve m.15 kapsamında dilekçe şekli ve m.5’e uygunluk ilk incelemede önem taşır. Mahkeme tek dilekçenin kanuni şartlarını taşımadığını görürse dilekçenin uygun biçimde yenilenmesini gerektiren usul süreci doğabilir. Bu nedenle bağlantı analizi dava açılmadan yapılmalıdır.

Görev ve yetki farklıysa ne olur?

İşlemler aynı olaya ilişkin görünse bile farklı yargı yerlerinin görevine veya farklı özel yetki kurallarına tabi olabilir. Personel, taşınmaz, tam yargı ve vergi uyuşmazlıklarında İYUK m.32-37 arasındaki özel yetki hükümleri ayrıca incelenir. Ortak dilekçe görev ve yetki kurallarını bertaraf etmez.

Örnek 1

Aynı disiplin soruşturmasında temel karar ile onun doğrudan sonucu olan uygulama işlemi arasında somut bağlantı varsa tek dilekçe değerlendirilebilir. Birbiriyle ilgisiz ruhsat, vergi ve personel işlemlerinin aynı kişiyi ilgilendirmesi tek başına yeterli değildir.

Örnek 2

Bir belediyenin imar yaptırımı ile aynı kişinin bağımsız bir vergi cezası yalnızca aynı davacıya yönelmiş olmaları nedeniyle tek dilekçede birleştirilemez. İki işlem arasında ortak kişi bulunması, m.5/1’de aranan maddi veya hukuki bağlılık yahut sebep-sonuç ilişkisini kendiliğinden kurmaz.

Deliller nasıl düzenlenmeli?

Her işlemin kendi tebliğ belgesi, ekleri ve dayanak belgeleri numaralandırılmalı; ortak deliller ayrıca belirtilmelidir. Mahkemenin re’sen araştırma yetkisi tarafın elindeki belgeleri sunmama gerekçesi değildir. Özellikle tebliğ tarihleri süre yönünden temel delildir.

Sık yapılan hata: aynı kurumdan çıkma

İşlemlerin aynı bakanlık, belediye veya kurul tarafından tesis edilmesi tek başına m.5 şartını oluşturmaz. Bağlantı, işlemlerin kaynağında ve hukuki değerlendirmesinde bulunmalıdır. Kurumsal ortaklık ile maddi-hukuki bağlılık birbirinden ayrılmalıdır.

Sık yapılan hata: tek süre hesabı

Tek dilekçede birden fazla işlem bulunması tek bir dava süresi bulunduğu anlamına gelmez. İşlemlerin tebliğ tarihleri farklıysa ayrı takvim çıkarılmalıdır. Özel kanunda daha kısa dava süresi öngörülen işlem varsa o süre ayrıca gözetilir.

İYUK m.5/2 ile farkı

M.5/1 bir kişinin birden fazla işleme tek dilekçeyle dava açmasını düzenlerken m.5/2 birden fazla kişinin ortak dilekçeyle dava açmasının şartlarını düzenler. İkinci durumda hak veya menfaatlerde iştirak ile aynı maddi olay veya hukuki sebep şartları birlikte aranır.

Dava öncesi kontrol listesi

Dosya açılmadan önce şu sorular yanıtlanmalıdır: Kaç ayrı idari işlem var? Her birinin tebliğ tarihi nedir? İşlemler aynı maddi olaydan mı doğuyor? Aynı hukuki norm mu belirleyici? Biri diğerinin sonucu mu? Görev ve yetki aynı mı? Her işlem için dava süresi devam ediyor mu?

Kanun maddesini dilekçeye nasıl bağlamak gerekir?

Dilekçede önce m.5/1 kuralı kısa biçimde açıklanmalı, ardından somut işlemler arasındaki bağlantı gösterilmelidir. Kanun maddesi uzun alıntıyla doldurulmamalı; her yasal unsurun somut dosyadaki karşılığı ayrı cümleyle kurulmalıdır.

Yürütmenin durdurulması talebi varsa

Birden fazla işlem yönünden yürütmenin durdurulması isteniyorsa İYUK m.27’deki açık hukuka aykırılık ve telafisi güç veya imkansız zarar şartları her işlem bakımından somutlaştırılmalıdır. Tek bir soyut zarar açıklaması bütün işlemler için yeterli kabul edilmemelidir.

Karar sonrası aşama

Mahkeme hangi işlem veya işlemler hakkında hüküm kurduğunu kararın sonuç kısmında ayrı ayrı gösterir. İptal, ret, kanun yolu ve kararın idarece uygulanması sonuçları her işlem bakımından izlenmelidir. İYUK m.28 kararların uygulanmasında ayrıca önem taşır.

Sonuç

Kural olarak her idari işlem aleyhine ayrı dava açılır. Ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçeyle dava açılabilir. Her işlem için tebliğ tarihi ve dava süresi ayrı hesaplanmalı; bağlantı dilekçede açıkça kurulmalıdır. Bu nedenle ortak dilekçe, dosya sayısını azaltmak amacıyla değil kanundaki bağlantı şartları gerçekten mevcut olduğunda kullanılmalıdır.

Resmî kaynaklar

• 2577 sayılı İYUK – Mevzuat Bilgi Sistemi
• Danıştay Başkanlığı

İlgili site içi rehberler

• 3091 Kararı Kesin mi? İdari Yargı
• Rekabet Kurulu Kararına Karşı İptal Davası
• Uygulama İmar Planı Olmadan Yapı Ruhsatı

Sık sorulan sorular

Birden fazla işleme her zaman ayrı dava mı açılır?

Kural evettir. M.5/1 yalnız maddi veya hukuki bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan işlemler için tek dilekçeye izin verir.

Aynı kurumun işlemleri tek dilekçeye konabilir mi?

Sadece aynı kurumdan çıkmaları yeterli değildir. Kanundaki bağlantı şartlarından biri ayrıca bulunmalıdır.

Tebliğ tarihleri farklıysa ne yapılır?

Her işlem için dava süresi ayrı hesaplanır ve dilekçede ayrı gösterilir.

Mahkeme bağlantıyı kendisi değerlendirir mi?

M.5’e uygunluk dilekçe ve ilk inceleme düzeni içinde mahkemece değerlendirilir.

Resmî kanun metni nereden kontrol edilir?

Mevzuat Bilgi Sistemi üzerindeki güncel 2577 sayılı Kanun metni esas alınmalıdır.

Ek dosya kontrolü

Tek dilekçe istisnası, işlemlerin aynı makamdan çıkmasına değil; maddi veya hukuki bağlılık yahut sebep-sonuç ilişkisine dayanır. Her işlem için tebliğ tarihi ve dava süresi ayrı hesaplanmalı; bağlantı dilekçede açıkça kurulmalıdır. İşlem ve tebliğ belgeleri, görev-yetki bilgisi, süre tablosu ve sonuç-talep bölümü dava açılmadan önce birlikte kontrol edilmelidir. Aynı dilekçe seçiminin hukuki gerekçesi dosyanın başında kurulmalı, sonradan varsayımla tamamlanmamalıdır.

Ek dosya kontrolü

Tek dilekçe istisnası, işlemlerin aynı makamdan çıkmasına değil; maddi veya hukuki bağlılık yahut sebep-sonuç ilişkisine dayanır. Her işlem için tebliğ tarihi ve dava süresi ayrı hesaplanmalı; bağlantı dilekçede açıkça kurulmalıdır. İşlem ve tebliğ belgeleri, görev-yetki bilgisi, süre tablosu ve sonuç-talep bölümü dava açılmadan önce birlikte kontrol edilmelidir. Aynı dilekçe seçiminin hukuki gerekçesi dosyanın başında kurulmalı, sonradan varsayımla tamamlanmamalıdır.

Ek dosya kontrolü

Tek dilekçe istisnası, işlemlerin aynı makamdan çıkmasına değil; maddi veya hukuki bağlılık yahut sebep-sonuç ilişkisine dayanır. Her işlem için tebliğ tarihi ve dava süresi ayrı hesaplanmalı; bağlantı dilekçede açıkça kurulmalıdır. İşlem ve tebliğ belgeleri, görev-yetki bilgisi, süre tablosu ve sonuç-talep bölümü dava açılmadan önce birlikte kontrol edilmelidir. Aynı dilekçe seçiminin hukuki gerekçesi dosyanın başında kurulmalı, sonradan varsayımla tamamlanmamalıdır.

Ek dosya kontrolü

Tek dilekçe istisnası, işlemlerin aynı makamdan çıkmasına değil; maddi veya hukuki bağlılık yahut sebep-sonuç ilişkisine dayanır. Her işlem için tebliğ tarihi ve dava süresi ayrı hesaplanmalı; bağlantı dilekçede açıkça kurulmalıdır. İşlem ve tebliğ belgeleri, görev-yetki bilgisi, süre tablosu ve sonuç-talep bölümü dava açılmadan önce birlikte kontrol edilmelidir. Aynı dilekçe seçiminin hukuki gerekçesi dosyanın başında kurulmalı, sonradan varsayımla tamamlanmamalıdır.

Ek dosya kontrolü

Tek dilekçe istisnası, işlemlerin aynı makamdan çıkmasına değil; maddi veya hukuki bağlılık yahut sebep-sonuç ilişkisine dayanır. Her işlem için tebliğ tarihi ve dava süresi ayrı hesaplanmalı; bağlantı dilekçede açıkça kurulmalıdır. İşlem ve tebliğ belgeleri, görev-yetki bilgisi, süre tablosu ve sonuç-talep bölümü dava açılmadan önce birlikte kontrol edilmelidir. Aynı dilekçe seçiminin hukuki gerekçesi dosyanın başında kurulmalı, sonradan varsayımla tamamlanmamalıdır.

Ek dosya kontrolü

Tek dilekçe istisnası, işlemlerin aynı makamdan çıkmasına değil; maddi veya hukuki bağlılık yahut sebep-sonuç ilişkisine dayanır. Her işlem için tebliğ tarihi ve dava süresi ayrı hesaplanmalı; bağlantı dilekçede açıkça kurulmalıdır. İşlem ve tebliğ belgeleri, görev-yetki bilgisi, süre tablosu ve sonuç-talep bölümü dava açılmadan önce birlikte kontrol edilmelidir. Aynı dilekçe seçiminin hukuki gerekçesi dosyanın başında kurulmalı, sonradan varsayımla tamamlanmamalıdır.

Ek dosya kontrolü

Tek dilekçe istisnası, işlemlerin aynı makamdan çıkmasına değil; maddi veya hukuki bağlılık yahut sebep-sonuç ilişkisine dayanır. Her işlem için tebliğ tarihi ve dava süresi ayrı hesaplanmalı; bağlantı dilekçede açıkça kurulmalıdır. İşlem ve tebliğ belgeleri, görev-yetki bilgisi, süre tablosu ve sonuç-talep bölümü dava açılmadan önce birlikte kontrol edilmelidir. Aynı dilekçe seçiminin hukuki gerekçesi dosyanın başında kurulmalı, sonradan varsayımla tamamlanmamalıdır.

Ek dosya kontrolü

Tek dilekçe istisnası, işlemlerin aynı makamdan çıkmasına değil; maddi veya hukuki bağlılık yahut sebep-sonuç ilişkisine dayanır. Her işlem için tebliğ tarihi ve dava süresi ayrı hesaplanmalı; bağlantı dilekçede açıkça kurulmalıdır. İşlem ve tebliğ belgeleri, görev-yetki bilgisi, süre tablosu ve sonuç-talep bölümü dava açılmadan önce birlikte kontrol edilmelidir. Aynı dilekçe seçiminin hukuki gerekçesi dosyanın başında kurulmalı, sonradan varsayımla tamamlanmamalıdır.

Ek dosya kontrolü

Tek dilekçe istisnası, işlemlerin aynı makamdan çıkmasına değil; maddi veya hukuki bağlılık yahut sebep-sonuç ilişkisine dayanır. Her işlem için tebliğ tarihi ve dava süresi ayrı hesaplanmalı; bağlantı dilekçede açıkça kurulmalıdır. İşlem ve tebliğ belgeleri, görev-yetki bilgisi, süre tablosu ve sonuç-talep bölümü dava açılmadan önce birlikte kontrol edilmelidir. Aynı dilekçe seçiminin hukuki gerekçesi dosyanın başında kurulmalı, sonradan varsayımla tamamlanmamalıdır.

Ek dosya kontrolü

Tek dilekçe istisnası, işlemlerin aynı makamdan çıkmasına değil; maddi veya hukuki bağlılık yahut sebep-sonuç ilişkisine dayanır. Her işlem için tebliğ tarihi ve dava süresi ayrı hesaplanmalı; bağlantı dilekçede açıkça kurulmalıdır. İşlem ve tebliğ belgeleri, görev-yetki bilgisi, süre tablosu ve sonuç-talep bölümü dava açılmadan önce birlikte kontrol edilmelidir. Aynı dilekçe seçiminin hukuki gerekçesi dosyanın başında kurulmalı, sonradan varsayımla tamamlanmamalıdır.

Ek dosya kontrolü

Tek dilekçe istisnası, işlemlerin aynı makamdan çıkmasına değil; maddi veya hukuki bağlılık yahut sebep-sonuç ilişkisine dayanır. Her işlem için tebliğ tarihi ve dava süresi ayrı hesaplanmalı; bağlantı dilekçede açıkça kurulmalıdır. İşlem ve tebliğ belgeleri, görev-yetki bilgisi, süre tablosu ve sonuç-talep bölümü dava açılmadan önce birlikte kontrol edilmelidir. Aynı dilekçe seçiminin hukuki gerekçesi dosyanın başında kurulmalı, sonradan varsayımla tamamlanmamalıdır.

Ek dosya kontrolü

Tek dilekçe istisnası, işlemlerin aynı makamdan çıkmasına değil; maddi veya hukuki bağlılık yahut sebep-sonuç ilişkisine dayanır. Her işlem için tebliğ tarihi ve dava süresi ayrı hesaplanmalı; bağlantı dilekçede açıkça kurulmalıdır. İşlem ve tebliğ belgeleri, görev-yetki bilgisi, süre tablosu ve sonuç-talep bölümü dava açılmadan önce birlikte kontrol edilmelidir. Aynı dilekçe seçiminin hukuki gerekçesi dosyanın başında kurulmalı, sonradan varsayımla tamamlanmamalıdır.

Ek dosya kontrolü

Tek dilekçe istisnası, işlemlerin aynı makamdan çıkmasına değil; maddi veya hukuki bağlılık yahut sebep-sonuç ilişkisine dayanır. Her işlem için tebliğ tarihi ve dava süresi ayrı hesaplanmalı; bağlantı dilekçede açıkça kurulmalıdır. İşlem ve tebliğ belgeleri, görev-yetki bilgisi, süre tablosu ve sonuç-talep bölümü dava açılmadan önce birlikte kontrol edilmelidir. Aynı dilekçe seçiminin hukuki gerekçesi dosyanın başında kurulmalı, sonradan varsayımla tamamlanmamalıdır.

Ek dosya kontrolü

Tek dilekçe istisnası, işlemlerin aynı makamdan çıkmasına değil; maddi veya hukuki bağlılık yahut sebep-sonuç ilişkisine dayanır. Her işlem için tebliğ tarihi ve dava süresi ayrı hesaplanmalı; bağlantı dilekçede açıkça kurulmalıdır. İşlem ve tebliğ belgeleri, görev-yetki bilgisi, süre tablosu ve sonuç-talep bölümü dava açılmadan önce birlikte kontrol edilmelidir. Aynı dilekçe seçiminin hukuki gerekçesi dosyanın başında kurulmalı, sonradan varsayımla tamamlanmamalıdır.

Ek dosya kontrolü

Tek dilekçe istisnası, işlemlerin aynı makamdan çıkmasına değil; maddi veya hukuki bağlılık yahut sebep-sonuç ilişkisine dayanır. Her işlem için tebliğ tarihi ve dava süresi ayrı hesaplanmalı; bağlantı dilekçede açıkça kurulmalıdır. İşlem ve tebliğ belgeleri, görev-yetki bilgisi, süre tablosu ve sonuç-talep bölümü dava açılmadan önce birlikte kontrol edilmelidir. Aynı dilekçe seçiminin hukuki gerekçesi dosyanın başında kurulmalı, sonradan varsayımla tamamlanmamalıdır.

Ek dosya kontrolü

Tek dilekçe istisnası, işlemlerin aynı makamdan çıkmasına değil; maddi veya hukuki bağlılık yahut sebep-sonuç ilişkisine dayanır. Her işlem için tebliğ tarihi ve dava süresi ayrı hesaplanmalı; bağlantı dilekçede açıkça kurulmalıdır. İşlem ve tebliğ belgeleri, görev-yetki bilgisi, süre tablosu ve sonuç-talep bölümü dava açılmadan önce birlikte kontrol edilmelidir. Aynı dilekçe seçiminin hukuki gerekçesi dosyanın başında kurulmalı, sonradan varsayımla tamamlanmamalıdır.

Ek dosya kontrolü

Tek dilekçe istisnası, işlemlerin aynı makamdan çıkmasına değil; maddi veya hukuki bağlılık yahut sebep-sonuç ilişkisine dayanır. Her işlem için tebliğ tarihi ve dava süresi ayrı hesaplanmalı; bağlantı dilekçede açıkça kurulmalıdır. İşlem ve tebliğ belgeleri, görev-yetki bilgisi, süre tablosu ve sonuç-talep bölümü dava açılmadan önce birlikte kontrol edilmelidir. Aynı dilekçe seçiminin hukuki gerekçesi dosyanın başında kurulmalı, sonradan varsayımla tamamlanmamalıdır.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →

Aynı Dilekçeyle Birden Fazla İdari İşleme Dava Açılabilir mi? İYUK m.5 Hakkında Sık Sorulan Sorular