Belçika’daki Sigortalının Türkiye’de Yaşayan Eş ve Çocuğu: BE-TR 109, YUPASS ve SGK (2026)
Kısa ve net cevap
Belçika’da sigortalı çalışan kişinin Türkiye’de sürekli ikamet eden aile bireylerinin SGK sağlık yardımlarından yararlanması için kullanılan özel formüler BE-TR 109’dur. Dayanak 2014 Türkiye–Belçika Sosyal Güvenlik Anlaşması m.15/2–4 ve SGK’nın resmî Belçika sağlık rehberidir. Belçika hastalık kasası tarafından düzenlenen belge Türkiye’de SGK’ya sunulur; hak sahipliği doğrulanırsa YUPASS kaydı oluşturulur. BE-TR 109, Belçika emeklisi için BE-TR 121 veya geçici gelen kişi için BE-TR 111 ile aynı belge değildir.
Kısa özet tablosu
| Durum | Belge / hukukî dayanak |
|---|---|
| Belçika çalışanının Türkiye’de ikamet eden aile bireyi | BE-TR 109; anlaşma m.15/2–4 |
| Belçika çalışanı Türkiye’de ikamet ediyor | BE-TR 106; SGK rehberi 2.5.4.1.7 |
| Belçika’dan aylık alıp Türkiye’de ikamet ediyor | BE-TR 121; anlaşma m.17 |
| İş kazası/meslek hastalığı geliriyle ikamet | BE-TR 123; anlaşma m.23 |
| Üç aya kadar tatil amaçlı geliş | BE-TR 111; SGK rehberi |
| SGK’da sağlık yardım kaydı | Hak sahipliği kontrolü sonrasında YUPASS |

BE-TR 109 belgesi hangi aile bireyleri için düzenlenir?
Belçika’da sigortalı olarak çalışan kişinin Türkiye’de sürekli ikamet eden aile bireyleri için kullanılan özel sağlık yardım formüleri BE-TR 109’dur. SGK’nın Yurt Dışında Yaşayan Vatandaşların Sosyal Güvenlik Rehberi, Belçika bölümünün 2.5.4.1.7 başlığında bu belgeyi açıkça sayar. Belgenin amacı, Türkiye’de ikamet eden aile bireyinin Belçika’daki sigortalılık ilişkisine bağlı sağlık yardım hakkını Türkiye’deki SGK sisteminde kullanabilmesini sağlamaktır. Sadece Belçika’da yaşayan bir yakının bulunması formun düzenlenmesi için tek başına yeterli hukuki gerekçe değildir.
Önce Belçika’daki sigortalının hangi hastalık kasasına kayıtlı olduğu ve Türkiye’deki kişinin ilgili mevzuat uyarınca aile bireyi olarak kabul edilip edilmediği araştırılır. Ardından Belçika yetkili hastalık kasasından ilgili formüler düzenlenir. Bu işlem sigortalının kendisi için Türkiye’de daimî ikamet nedeniyle kullanılan BE-TR 106 formundan farklıdır. Belçika’daki emekli kişinin Türkiye’de ikametinden kaynaklanan BE-TR 121 işlemiyle de karıştırılmamalıdır.
2014 Türkiye–Belçika Sosyal Güvenlik Anlaşması madde 15/2
11 Nisan 2014 tarihinde imzalanıp 1 Eylül 2018’de yürürlüğe giren Türkiye–Belçika Sosyal Güvenlik Anlaşması’nın 15/2. maddesi, bir akit devlet mevzuatına tabi sigortalı kişinin, o devlet mevzuatına göre sağlık ayni yardımlarına hak kazanan ve diğer akit devlette ikamet eden aile bireyinin ikamet ülkesinde ayni yardımdan yararlanmasını düzenler. Belçika’da sigortalı çalışan, Türkiye’de sürekli ikamet eden aile bireyi bakımından BE-TR 109 uygulamasının temel dayanağı bu hükümdür.
Aynı maddenin üçüncü fıkrası, yardımların yetkili kurumun yükümlülüğünde ikamet yerindeki kurumun uyguladığı mevzuata göre verilmesini; yardım süresinin yetkili kurum mevzuatına göre belirlenmesini öngörür. Dördüncü fıkra ise ikamet edilen devlet mevzuatına göre zaten ayni yardım hakkı kazanan aile bireyleri bakımından ilk iki fıkranın uygulanmayacağını düzenler. Bu son sınırlama önemlidir: Türkiye’de kendi sigortalılığı nedeniyle sağlık yardım hakkı bulunan kişi için Belçika aile formüleri üzerinden otomatik ve paralel hak oluştuğu ileri sürülemez.
Eş ve çocuk için aynı dosyada farklı hak sahipliği kontrolleri
Türkiye’de ikamet eden eşin veya çocuğun BE-TR 109 kapsamında değerlendirilebilmesi, Belçika sigortalısı ile aile bağına ilişkin kayıtlar ve ilgili hukukî hak sahipliği koşullarının incelenmesine bağlıdır. Sadece nüfus kayıtlarında eş veya çocuk olarak görünmek, güncel sigortalılık ve ikamet kontrollerinin yapılması gereğini ortadan kaldırmaz. Belçika kurumunun belgeye hangi aile bireylerini yazdığı ile SGK’ya sunulan kimlik ve aile bağı bilgilerinin birbiriyle uyumlu olması gerekir.
Çocuğun yaşı, öğrenim veya çalışma durumu ve kendi sigortalılık hakkının bulunup bulunmadığı hakkın niteliğine göre değerlendirilir; tüm çocuklar için tek, sınırsız ve koşulsuz sağlık hakkı olduğu söylenemez. Aynı şekilde eşin Türkiye’de işe başlaması veya kendi namına sigortalılık hakkı kazanması, Anlaşma m.15/4 bakımından statünün yeniden incelenmesini gerektirir. Durum değişikliğinin SGK ve yetkili Belçika hastalık kasası kayıtlarında karşılık bulması önemlidir.
Belçika’daki sigortalının statüsü neden ayrıca belirlenir?
SGK’nın güncel yurt dışı sağlık işlemleri sayfası, Belçika anlaşmasının sağlık hükümlerinin 5510 sayılı Kanun m.4/1-a, m.4/1-b ve m.4/1-c kapsamında bulunan sigortalılar ile ilgili emekliler ve bakmakla yükümlü aile bireylerini kapsadığını belirtir. Bununla birlikte somut sağlık yardımı formülerinin seçilmesi, yalnız Türkiye mevzuatındaki sigortalılık statüsüne değil, Belçika’daki yetkili hastalık kasası ve ilgili kişinin hak sahipliği kaydına da dayanır.
Belçika’da kendi hesabına çalışan kişi ile ücretli çalışanın hastalık kasası ilişkisinin aynı belgelerle kanıtlandığı peşinen kabul edilemez. Dosyada hangi kişinin Belçika’da sigortalı olduğu, hangi kişinin Türkiye’de ikamet ettiği ve sağlık yardımı talebinin hangi aile ilişkisine dayandığı açık yazılır. Sosyal güvenlik anlaşması kapsamındaki bu inceleme, kişinin pasaport rengi veya yalnız Türk vatandaşı olması üzerinden yürütülmez.
Türkiye’de sürekli ikamet ile tatil için bulunma farkı
BE-TR 109, Belçika’da çalışan sigortalının Türkiye’de sürekli ikamet eden aile bireyi için öngörülmüş formülerdir. Türkiye’ye kısa süreli turistik geliş, taşınarak ikamet oluşturma veya Belçika’da süren ikametin yanında dönemsel Türkiye ziyaretleri birbirinin aynısı değildir. Sağlık formülerlerinin neden ayrı kodlarla düzenlendiğini anlayabilmek için, kişinin hangi ülkede daimî ikamet ettiğinin ve hangi ülkede geçici bulunduğunun somut kayıtlara göre belirlenmesi gerekir.
SGK rehberinde Belçika’dan Türkiye’ye üç aya kadar tatil amacıyla gelenler için BE-TR 111; Belçika’dan geçici görevle gelenler için BE-TR 128 formu ayrıca belirtilmektedir. Bu iki formun BE-TR 109 yerine gelişigüzel kullanılması işlemin niteliğini yanlış yansıtır. Türkiye’de ikamet eden aile bireyinin sağlık hakkı için başvuru yapılırken yalnız Türkiye’ye son giriş tarihi değil, ikamet durumu ve Belçika sigortalısıyla aile bağı esas alınmalıdır.
BE-TR 109 belgesini kim düzenler ve nereden alınır?
SGK’nın resmî rehberine göre BE-TR 109, Belçika’da sigortalının kayıtlı olduğu hastalık kasası tarafından düzenlenir. Türk SGK müdürlüğü Belçika kasasının yerine geçerek kendi başına BE-TR 109 düzenleyen merci değildir. Türkiye’deki SGK birimi belgeyi kabul edip ilgili sağlık yardımı kaydını yönetir. İşlemin bu iki idari aşamasının birbirinden ayrılması, başvurunun yanlış kuruma yöneltilmesini engeller.
Belçika hastalık kasası belgeyi ilgilisine doğrudan verebilir. Belge önceden alınmamışsa Türkiye’de ikamet edilen yerdeki SGK il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine başvurularak Belçika’dan tedavi belgesinin temin edilmesi talep edilebilir. Bu başvuru yolunun varlığı, Belçika’daki sigortalılık ve aile ilişkisi şartlarının araştırılmasına engel değildir. İlgili Belçika kurumundan gelen belgenin hangi kişileri ve hangi tarihleri kapsadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Türkiye’deki SGK müdürlüğüne başvuru sırası
Başvuru hazırlığında Belçika sigortalısının ve Türkiye’de ikamet eden aile bireylerinin kimlik, sigortalılık ve ikamet bilgileri bir dosyada toplanır. Yetkili hastalık kasasının BE-TR 109 formu sağlanır veya SGK biriminden formun Belçika’dan istenmesi talep edilir. Belge Türkiye’deki ilgili SGK il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezine ulaştığında, kurum kişinin sağlık yardımı hakkını değerlendirir ve şartlar oluşmuşsa YUPASS kaydını gerçekleştirir.
Belgenin doğrudan elden teslim edildiği veya kurumlar arasında gönderildiği durumlarda kayıt tarihleri ayrı olabilir. Talebin hangi dosya numarasıyla takip edildiği, formun hangi hastalık kasasından geldiği ve ilgili aile bireyinin kimliği not edilmelidir. Dosya kaydı, başvuru sonucunu ileride araştırabilmek bakımından önemlidir. SGK rehberinde açıklanan form temin yolu ile bireysel bir kurum kararının otomatik olarak olumlu olacağı sonucu birbirine karıştırılmamalıdır.
YUPASS numarası nasıl oluşur ve neyi gösterir?
SGK resmî rehberi, BE-TR 121, BE-TR 109 veya BE-TR 106 belgeleri SGK il müdürlüğüne ya da sosyal güvenlik merkezine ulaştığında sağlık yardım hakkı bulunanların YUPASS programına kaydedildiğini ve numaranın ilgiliye bildirildiğini açıklamaktadır. BE-TR 109 dosyasında da işlem zinciri Belçika yetkili hastalık kasası formu, SGK kontrolü ve uygun bulunan kişinin YUPASS sistemine işlenmesi biçimindedir.
YUPASS kaydı, kişinin Türk genel sağlık sigortalısı statüsünde prim borcu doğduğu veya sigorta ilişkisinin Türkiye’ye taşındığı anlamına gelmez. Bu kayıt, iki devlet arasındaki anlaşma kapsamında Türkiye’de sağlık hizmetine erişim için kullanılan idari kayıt sistemidir. Sağlık hizmetinin niteliği, geçerli hak sahipliği ve kurum uygulaması çerçevesinde değerlendirilir. YUPASS numarası bulunmaması halinde nedeninin yalnız sistem arızası olduğu varsayılmamalı; form ve hak sahipliği dosyası kontrol edilmelidir.
Sağlık yardımı kapsamı ve Türkiye’de hizmet alma
Anlaşma m.15/3, ayni sağlık yardımlarının ikamet yerindeki kurumun uyguladığı mevzuata göre verileceğini belirler. SGK rehberinde YUPASS’a kaydedilenlerin Türkiye’de genel sağlık sigortalısıymış gibi sağlık hizmetlerinden yararlandığı açıklanır. Bu ifade, anlaşmanın izin verdiği kapsam dahilinde kamu sağlık sistemindeki sağlık yardımına erişimi anlatır; her özel hastane veya özel sağlık hizmetinin bütün bedellerinin sınırsız karşılanacağı anlamına gelmez.
Katılım payı, hizmet sunucusu seçimi, sevk ve tıbbi işlem koşulları ilgili mevzuat ve uygulama esaslarına göre değerlendirilir. Belçika hastalık kasasının sağlık yardım sorumluluğu ile Türkiye’de hizmetin sunulma biçimi ayrı hukuki unsurlardır. BE-TR 109’a dayanılarak Türkiye’de sağlık hizmeti alınabilmesi için kişinin ilgili dönemde hak sahibi olması gerekir. Hak sahipliği kesilmiş veya formüler kapsamı sona ermişse eski YUPASS numarasının varlığı tek başına yeni bir hak yaratmaz.
Türkiye’de kendisine ait sigortalılık varsa hangi hüküm uygulanır?
Anlaşma m.15/4, ikamet ettikleri devletin mevzuatı gereğince ayni yardım hakkı kazanmış aile bireyleri bakımından m.15/1 ve 15/2 hükümlerinin uygulanmayacağını düzenler. Türkiye’de kendi işi, hizmet akdi veya başka bir hak sahipliği nedeni ile sağlık yardımı hakkına sahip kişi, BE-TR 109 rejimi içinde bulunduğu varsayılarak değerlendirilemez. Önce Türkiye’deki hak sahipliği tespit edilir.
Bu konuda sık görülen hata, aynı kişinin farklı ülkelerdeki haklarını tek bir sosyal güvenlik numarası veya tek form üzerinden birleştirip bütün haklardan aynı anda koşulsuz yararlanabileceğini düşünmektir. Oysa anlaşma, iki devletin yetkili kurum yükümlülüklerini açık kurallarla dağıtır. Öncelikle ulusal sigortalılık kayıtları ve Belçika’daki hastalık kasası yetkisi netleştirilir. Sonra Anlaşma m.15/4 sınırının somut kişiye etkisi açıklanır.
BE-TR 106 neden BE-TR 109 yerine kullanılmaz?
SGK resmî rehberinde BE-TR 106, Belçika’da çalışmakta olup Türkiye’de ikamet eden kişi ve aile bireyleri bakımından sayılmıştır. BE-TR 109 ise Belçika’da sigortalı çalışan kişinin Türkiye’de sürekli ikamet eden aile bireylerine özgü kategori olarak gösterilir. Sigortalının kendisinin ikamet ettiği devlet ve aile bireyinin ikamet ettiği devlet farklı olabildiği için iki form arasında temel olgu ayrımı bulunur.
Formüler numaraları birbirine benzese bile hakkın türü ve ilgili kişinin kimliği ayrı belirlenmelidir. Belçika’da aktif çalışırken Türkiye’de ikamet eden sigortalı ile Belçika’da yaşayıp Türkiye’de eşi ve çocuğu bulunan sigortalının idari yolu aynı kabul edilmez. Hatalı formülerle oluşturulan bir dosyada sağlık hizmeti kaydı gecikebilir; bunu önlemenin ilk yolu Belçika’daki sigortalının ve Türkiye’deki aile bireylerinin fiili ikamet bilgilerinin doğru gösterilmesidir.
Belçika emeklisi için BE-TR 121, iş kazası geliri için BE-TR 123
Belçika’dan herhangi bir aylık alıp Türkiye’de sürekli ikamet eden kişilerin sağlık yardımının belirlenmesi bakımından SGK rehberinde BE-TR 121 belgesi gösterilir. Belçika’dan iş kazası veya meslek hastalığı sigortası kapsamında gelir alıp Türkiye’de sürekli ikamet eden kişiler için ise BE-TR 123 formülerinden söz edilir. Bunlar sigortalı çalışanın Türkiye’de ikamet eden aile bireyine ilişkin BE-TR 109 rejimiyle aynı işlem kategorisi değildir.
Anlaşmanın 17. maddesi, malullük, ölüm, emeklilik veya yaşlılık yardımı alanlar ile aile bireylerinin ayni sağlık yardımlarını ayrı düzenler. İş kazası ve meslek hastalığı bakımından ilgili hükümler m.23 ve devamında yer alır. Aktif sigortalılık, aylık alma ve iş kazası geliri hakları farklı gerekçelere dayandığından başvuru evrakının bu ayrımla hazırlanması gerekir. Aylık alan kişinin otomatik olarak BE-TR 109 kapsamında tutulması doğru değildir.
Belçika sigortalılığı sona ererse Türkiye’deki aile kaydı
Türkiye’de BE-TR 109 üzerinden sağlık hizmeti alan aile bireyinin hak sahipliği, Belçika’daki sigortalı kişinin bağlı olduğu kurumun belirlediği sağlık hakkıyla bağlantılıdır. Belçika’daki sigortalılık ilişkisinin sona ermesi, hastalık kasası kaydının değişmesi veya hak sahibinin Türkiye’deki kendi statüsünün değişmesi halinde dosya güncellenmelidir. Önceden verilmiş bir YUPASS numarasının her şartta süresiz kullanılacağına ilişkin genel bir garanti yoktur.
SGK’nın yurt dışı sağlık işlemleri açıklaması, anlaşmalı ülke kurumlarının çeşitli nedenlerle sağlık yardım hakkını sonlandırabildiğini belirtir. Bu nedenle sağlık hizmetinden yararlanma imkânının değiştiği iddiasında yalnız hastanede görülen ekran sonucu değil, Belçika hastalık kasasının bildirim ve form kaydı, SGK’daki hak sahipliği bilgisi ve işleme ilişkin tarih esas alınmalıdır. Durum tespit edilmeden kişinin sağlık hizmeti hakkının sebepsiz biçimde kesildiği veya kesinlikle devam edeceği sonucuna varılmaz.
BE-TR 109 formu alınmadan Türkiye’de işlem yapılabilir mi?
SGK’nın 2022 tarihli resmî yurt dışı sosyal güvenlik rehberi, BE-TR 109 belge türünün Belçika hastalık kasasınca düzenlenerek ilgiliye doğrudan verilebileceğini, belge alınmamışsa Türkiye’deki SGK il veya merkez müdürlüğüne müracaatla Belçika’dan tedavi belgesi temininin istenebileceğini açıklar. Bu yol, başvuru sahibinin Belçika kurumuyla şahsen temas kuramaması halinde önemli bir idari seçenektir.
Bununla birlikte formu istemek ile sağlık yardım hakkının SGK sistemine işlenmesi farklı aşamalardır. İstenen belge gelmeden, hak sahipliği kontrol edilmeden veya kimlik eşleştirmesi tamamlanmadan sağlık yardımının kesin şekilde başlamış olduğu iddia edilemez. Başvurunun hangi kurum tarafından takip edildiği ve ilgili hastalık kasasının cevabı yazılı kayıtta tutulmalıdır. Resmî yanıt olmadan uygunluk tarihi uydurulmamalıdır.
Türkiye’deki SGK ve Belçika hastalık kasası arasındaki koordinasyon
Belçika-Türkiye sağlık yardım sistemi, hak sahibinin Türkiye’de tedavi gördüğü halde sigorta yükümlülüğünün ilgili Belçika kurumu ile bağlantılı olabildiği bir uygulamadır. Anlaşma m.15/3, ikamet ülkesindeki kurumun kendi mevzuatına göre ayni sağlık yardımı sunmasını; sürenin ise yetkili kurumun uyguladığı mevzuata göre belirlenmesini öngörür. Anlaşma m.20 ise belirli ayni yardımların yetkili kurum tarafından yardımı sunan kuruma geri ödenmesi esasını düzenler.
Bu sebeple hizmet sunucusunun Türkiye’de olması, bütün sosyal güvenlik ilişkisinin Türk sistemi kapsamında kurulduğu anlamına gelmez. Yetkili Belçika hastalık kasasının formu, SGK’nın kayıt işlemi ve hizmet sunumunun koşulları birbirini tamamlayan aşamalardır. Kurumlar arası ödeme kurallarının sağlık hizmeti alan kişiye doğrudan sınırsız nakit iade hakkı verdiği sonucu da çıkarılamaz; bireysel ödeme talebinin dayanağı ayrıca incelenmelidir.
SGK YUPASS kaydını açmazsa nasıl hukuki inceleme yapılır?
BE-TR 109’un SGK’ya sunulmasına rağmen sağlık yardım hakkı kaydedilmemişse önce hangi işlemin reddedildiği belirlenir: belgenin doğrulanması mı, aile bireyi statüsü mü, ikamet kaydı mı, yoksa Türkiye’de bağımsız hak sahipliği nedeniyle Anlaşma m.15/4’ün uygulanması mı? Kurumun yazılı cevabı, sistem kaydı ve Belçika hastalık kasası belgesi birlikte incelenerek hukuki gerekçe oluşturulur.
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.4/1, sosyal güvenlik mevzuatından doğan uyuşmazlıklarda hizmet akdine bağlı zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talepleri hariç dava açmadan önce SGK’ya başvuru zorunluluğunu düzenler. Başvuruya altmış gün cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. Her uyuşmazlık için yargı yolu belirlenirken işlemin türüne göre m.5 ve özel hükümler ayrıca incelenmelidir. Yanlış formüler veya eksik belge nedeniyle yapılan idari inceleme ile kesinleşmiş bir hak ret işlemi aynı şey değildir.
Belçika’daki sigortalı Türkiye’deki ailesinin işlemlerini nasıl takip eder?
Belçika’da sigortalı çalışan kişi, Türkiye’de bulunan eş veya çocuk için BE-TR 109 sürecini uzaktan takip etmek isteyebilir. Bu durumda Belçika hastalık kasasından belge temini, Türkiye’deki SGK birimine sunum ve varsa kurumsal itiraz işlemleri birbirinden ayrılır. Kişisel verilerin aktarılması ve işlem yapma yetkisinin belirlenmesi, gerekli usule uygun vekâlet veya başvuru yetkisi kapsamında değerlendirilir.
Türkiye’deki bir aile bireyinin sağlık yardımı hakkı ile Belçika’daki sigortalının çalıştığı kuruma ilişkin bilgiler aynı kayıtta bulunduğundan, yanlış kimlik eşleştirmesi yapılmamalıdır. Belgelerin üzerinde yalnız aile üyelerinden birinin adı bulunduğunda bunun diğerleri için de hak yarattığı varsayılmaz. Yurt dışından hukuki temsil ve özel yetki konusunda yurt dışı vekâletname rehberi yardımcı bir kaynak olarak kullanılabilir.
BE-TR 109 ile geçici görev ve emeklilik konularının ayrılması
Belçika’daki sigortalının Türkiye’de yaşayan ailesinin sağlık hakkına ilişkin BE-TR 109 başvurusu ile Belçika’dan Türkiye’ye geçici gönderilen personelin sosyal güvenlik sistemi tespiti farklı hukuki taleplerdir. Geçici görevlendirme Anlaşma m.9 ve BE/TR 101 uygulamasına; Türkiye’deki ikamet eden aile bireyi sağlık yardımı ise Anlaşma m.15/2 ile BE-TR 109 işlemine dayanır. Bu iki numarayı birbirinin yerine kullanmak, hem belgenin amacını hem de kurumun yetki değerlendirmesini değiştirebilir.
Belçika’daki emeklilik süresinin Türkiye’deki aylığa etkisi ve sağlık yardımı formu da aynı işlem değildir. Belçika-Türkiye emeklilik anlaşması ve BE/TR 101 geçici görevlendirme rehberleri, iki ayrı uygulama alanını ayrıntılı açıklar. YUPASS işlemleri bakımından genel SGK sağlık ve YUPASS yazısı ayrıca okunabilir.
BE-TR 109 başvurusu için belgeli kontrol sırası
Önce Belçika’daki kişinin güncel hastalık kasası ve sigortalılık hakkı tespit edilir. Türkiye’deki aile bireyinin kimliği, aile bağı ve sürekli ikameti kontrol edilir. Türkiye’de ayrıca sağlık yardım hakkının bulunup bulunmadığı Anlaşma m.15/4 uyarınca araştırılır. Belçika hastalık kasasından BE-TR 109 düzenlenerek ilgili SGK müdürlüğüne verilir; form alınamıyorsa SGK üzerinden resmî belge talebi oluşturulur.
Belge geldikten sonra SGK’nın hak sahipliği kontrolü ve YUPASS numarası bildirim süreci takip edilir. Sağlık hakkı durdurulmuşsa Belçika kurumunun kapatma bildirimi ve SGK işlem tarihleri incelenir. İtiraz veya dava gerektiren durumda 7036 sayılı Kanun m.4–5 usul hükümleri uygulanır. Bu sıra, Belçika’da çalışan kişinin Türkiye’de ikamet eden eş ve çocukları için sağlık hizmeti alımını belgeye ve anlaşma hükmüne dayalı biçimde takip etmenin temel çerçevesidir.
BE-TR 109 ve YUPASS hakkında 12 sık sorulan soru
BE-TR 109 kimler için düzenlenir?
Belçika’da sigortalı çalışan kişinin Türkiye’de sürekli ikamet eden ve anlaşma kapsamında sağlık hakkı bulunan aile bireyleri için düzenlenir.
BE-TR 109 hangi kurumdadır?
Belçika’da sigortalının kayıtlı olduğu hastalık kasası düzenler; Türkiye’de SGK il veya merkez müdürlüğüne sunulur.
Form olmadan SGK’dan belge istenebilir mi?
Evet. SGK resmî rehberine göre Türkiye’deki SGK il/merkez müdürlüğü üzerinden Belçika’dan belge temini talep edilebilir.
YUPASS numarasını kim verir?
SGK, sağlık yardım hakkı bulunan kişiyi ilgili programa kaydederek YUPASS numarasını bildirir.
Türkiye’de kendi sigortası olan eş için BE-TR 109 her durumda uygulanır mı?
Hayır. Anlaşma m.15/4, ikamet devletinde kendi mevzuatına göre ayni yardım hakkı kazanmış aile bireyleri için m.15/1–2’yi uygulama dışında bırakır.
BE-TR 109 ile BE-TR 106 aynı mı?
Hayır. BE-TR 106 Belçika’da çalışıp Türkiye’de ikamet eden kişi ve ailesi; BE-TR 109 Belçika sigortalısının Türkiye’de sürekli ikamet eden aile bireyleri içindir.
Belçika emeklisi için hangi form kullanılır?
SGK rehberinde Belçika’dan aylık alıp Türkiye’de sürekli ikamet edenler için BE-TR 121 gösterilmiştir.
İş kazası geliri alan için hangi form düzenlenir?
SGK rehberinde Türkiye’de sürekli ikamet edip Belçika’dan iş kazası veya meslek hastalığı geliri alanlar için BE-TR 123 belirtilmiştir.
BE-TR 111, BE-TR 109 yerine geçer mi?
Hayır. SGK rehberinde BE-TR 111 tatil amacıyla üç aya kadar Türkiye’de bulunanlar; BE-TR 109 Türkiye’de sürekli ikamet eden aile bireyleri için sayılır.
YUPASS sınırsız özel hastane ödemesi sağlar mı?
Hayır. Türkiye’deki sağlık yardımının kapsamı anlaşmanın m.15/3 hükmü ve SGK uygulaması çerçevesinde belirlenir.
Belçika’daki sigorta sona ererse numara otomatik sürekli geçerli kalır mı?
Hayır. Hak sahipliği ve Belçika hastalık kasası bildirimleri yeniden incelenir; geçmiş kayıt yeni bir hakkı otomatik doğurmaz.
SGK sağlık kaydını reddederse ne yapılır?
Ret gerekçesi ve işlemin tarihi belirlenir; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.4–5 ve ilgili özel usuller çerçevesinde başvuru değerlendirilir.
Resmî kaynaklar
Türkiye–Belçika Sosyal Güvenlik Anlaşması m.15–17 tam metni; SGK Yurt Dışında Yaşayan Vatandaşların Sosyal Güvenlik Rehberi, Belçika sağlık bölümü; SGK Yurt Dışı Sağlık İşlemleri; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu.
Yazar ve hukuki temsil
Av. Halil Bakırcı — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin. Belçika’daki sigortalı kişilerin Türkiye’de ikamet eden aile bireylerine ilişkin SGK sağlık hakkı, YUPASS kaydı ve başvuru uyuşmazlıklarında Türkiye’deki işlemler Mersin’den takip ve koordine edilebilir. İletişim: +90 552 224 43 66. İçerik 29 Ekim 2026 tarihinde resmî anlaşma metni ve SGK açıklamalarına göre hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.