Sosyal Güvenlik Hukuku

SSİY m.19’un kuralı nettir: Kanuna göre sigortalılık niteliği taşımadığı hâlde gerçeğe aykırı bildirim yapıldığı tespit edilen tescil kayıtları iptal edilir. İptal için yalnız ‘şüphe’ değil, kişinin Kanuna göre sigortalılık niteliği taşımadığının ve bildirimin gerçeğe aykırı olduğunun tespit edilmiş olması gerekir.

SSİY m.18, sigortalı olması gerektiği hâlde bildirimi yapılmamış kişinin belirli resmî tespit ve bilgilere dayanılarak SGK tarafından re’sen tescil edilmesini düzenler. Denetim/işyeri kaydı, kamu kurumlarından beyana dayanmayan bilgi, kesinleşmiş hizmet tespiti kararı ve maddede sayılan bazı eski sicil işlemleri re’sen tescile dayanak olabilir. Ayrıca belirli durumlarda son bildirilen aylık prim ve hizmet belgesi tarihi esas alınarak re’sen işten ayrılış bildirgesi düzenlenebilir.

SSİY m.17’ye göre sigortalılar hakkında Kurum dışından alınan veya SGK tarafından düzenlenen kâğıt belgelerden gerekli görülenlerin muhafazası ve erişimi için elektronik arşiv oluşturulur. Bu belgelere SGK’nın belirlediği usule göre numara verilir.

SSİY m.16’ya göre sigortalılar ilk veya tekrar işe giriş bildirgelerine dayanılarak Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasıyla SGK tescil kütüğüne kaydedilir. TC kimlik numarası aynı zamanda sosyal güvenlik sicil numarasıdır. Yabancı uyruklulara Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce verilen kimlik numarası da sosyal güvenlik sicil numarası olarak kullanılır.

SSİY m.15’e göre sigortalılık başlangıcı bildirimi; 4/a ve 4/b kapsamındakiler için Ek-4, 4/c kapsamındakiler için Ek-4/A sigortalı işe giriş bildirgesinin SGK’ya e‑Sigorta ile verilmesiyle yerine getirilir. İşe giriş bildirgesi dışında başka biçimde yapılan bildirimler geçerli sayılmaz. Süresinde veya sonradan elden ya da postayla verilen işe giriş bildirgeleri ise Kurum gelen evrakına alındıktan sonra tescil işlemi sonuçlandırılır.

SSİY m.13’e göre kamu idareleri ile 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki kuruluşlar, SGK’nın sağladığı elektronik altyapı üzerinden Kurumca belirlenen işlemlerde işlem yaptıkları kişinin sigortalılık bakımından tescilli olup olmadığını kontrol etmek ve sigortasız olduğunu tespit ettiklerini SGK’ya bildirmekle yükümlüdür. Elektronik altyapı yoksa SGK gerekli görürse manuel kontrol veya bilgi-belge gönderimi isteyebilir.

SSİY m.12’ye göre 4/a kapsamındaki sigortalı, çalışmaya başladığını başlangıç tarihinden itibaren en geç bir ay içinde Ek-3 sigortalı bildirim belgesiyle doğrudan, internetten veya benzeri ortamda SGK’ya bildirir. Ancak sigortalının kendini bildirmemesi, Yönetmelik uyarınca sigortalı aleyhine delil teşkil etmez. İşveren bildirimiyle sigortalının bildirimi arasında fark varsa ve yazışmayla giderilemiyorsa kontrol ve denetim sonucuna göre işlem yapılır.

SSİY m.10, kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalı sayılmayan grupları tek tek düzenler. İşverenin işyerinde ücretsiz çalışan eşi; aynı konutta birlikte yaşayan üçüncü derece dâhil hısımların, araya dışarıdan kimse katılmaksızın konut içinde yaptığı belirli işler; şartları oluşan geçici yabancı görevliler; bazı 18 yaş altı bağımsız/kamu statüleri ve maddede sayılan diğer özel gruplar sigorta dışında bırakılır. Her istisnanın kendi şartı ayrı kontrol edilir.