Kamu Görevlisi Olmayan Gizli Soruşturmacı Nedeniyle Delilin Reddi Dilekçesi | CMK 139 Word

Kısa cevap: CMK 139/1 uyarınca gizli soruşturmacı olarak yalnız kamu görevlileri görevlendirilebilir ve görevlendirmeye hâkim karar verir. Muhbir, bilgi veren, suç ortağı, sivil kişi veya özel şirket çalışanı sırf kollukla temas kurduğu için CMK 139 anlamında gizli soruşturmacı sayılamaz. Bununla birlikte kişinin kamu görevlisi olmaması, dosyadaki bütün delilleri kendiliğinden geçersiz kılan tek başına yeterli bir sonuç değildir. Önce kişinin fiilen hangi rolü üstlendiği; örgüt içine kolluk yönlendirmesiyle girip girmediği; delil toplama, kayıt yapma, işlem kurma veya suç iradesini yönlendirme faaliyeti bulunup bulunmadığı; hâkim kararının kapsamı; katalog suç ve başka suretle delil elde edilememe şartları incelenmelidir. CMK 139 görevi kamu görevlisi olmayan kişiye fiilen yaptırılmışsa, bu faaliyetle elde edilen delillerin CMK 206/2-a ve 217/2 uyarınca reddi ve hükme esas alınmaması talep edilebilir.

CMK 139/1 kamu görevlisi şartı ne anlama gelir?

Gizli soruşturmacı, sıradan bir bilgi kaynağı değildir. Kanun, soruşturma konusu suçun işlendiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunması ve başka suretle delil elde edilememesi hâlinde kamu görevlilerinin gizli soruşturmacı olarak görevlendirilebileceğini düzenler. Görevlendirme kararı hâkim tarafından verilir. Bu iki unsur birlikte okunmalıdır: görevi üstlenen kişi kamu görevlisi olmalı ve görevlendirme yargısal karara dayanmalıdır. Kolluğun kendi takdiriyle bir sivili “gizli görevli” olarak adlandırması CMK 139 kararının yerini tutmaz.

Madde kamu görevlisinin hangi kurumdan olması gerektiğini tek tek saymaz. Bu nedenle savunmanın isteği, gizli kimliğin açıklanması değil; görevlendirilen kişinin karar tarihinde kamu görevlisi olduğunun, görevlendirme kararının varlığının ve görev kapsamının mahkemece denetlenmesidir. Bu denetim, gerçek kimlik açıklanmadan; özlük statüsünü doğrulayan kayıt, görevlendirme belgesi ve hâkim kararı mahkeme tarafından incelenerek yapılabilir. CMK 139/3 zaten karar ve belgelerin ilgili Cumhuriyet başsavcılığında korunmasını, kimliğin görev bittikten sonra da gizli tutulmasını öngörür.

Başvuru “kişinin adını ve adresini bana verin” biçiminde kurulursa hem kanundaki kimlik gizliliğiyle çatışır hem de asıl sorunu ıskalar. Doğru talep; kimliği savunmaya açıklamadan kamu görevlisi statüsünün, hâkim kararının tarih ve kapsamının, görevin başlangıç-bitiş aralığının ve suç kataloğunun yargısal olarak doğrulanmasıdır. Mahkeme, savunma hakkıyla gizliliği dengeleyen bir yöntem belirlemelidir.

Gizli soruşturmacı, muhbir ve gizli tanık aynı kişi midir?

Hayır. Gizli soruşturmacı CMK 139’a göre hâkim kararıyla görevlendirilen kamu görevlisidir; örgüt hakkında araştırma yapar ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlara ilişkin delilleri toplar. Muhbir veya bilgi veren kişi ise bildiği olayı kolluğa aktarabilir. Bir suç ortağı, müşteri, çalışan, komşu veya başka bir sivil de ihbarda bulunabilir. Bu kişiler sırf kollukla görüşmüş ya da bilgi aktarmış olmakla CMK 139 soruşturmacısı olmaz.

Gizli tanık ise tanıklık faaliyetinin güvenlik nedeniyle özel usulle yürütülmesine ilişkin ayrı bir statüdür. Bir kişinin kimliğinin tanıklara veya taraflara açıklanmaması, onu CMK 139 anlamında gizli soruşturmacı yapmaz. Aynı şekilde gizli soruşturmacının kovuşturmada tanık olarak dinlenmesi zorunlu hâle gelirse CMK 139/3’teki özel dinleme biçimi uygulanabilir; fakat bu olasılık iki kurumu özdeşleştirmez.

Ayırımın ölçütü etikete değil fiilî role bakmaktır. Kişi yalnız geçmişte gördüğü olayı anlatmışsa bilgi veren veya tanık olabilir. Kolluk tarafından örgüt içine yönlendirilmiş, kimliği değiştirilmiş, sistemli biçimde ilişki kurması ve delil toplaması istenmişse faaliyet CMK 139 alanına yaklaşır. Kişi şüpheliyi yeni bir suç işlemeye ikna etmiş, miktarı ve zamanı belirlemiş veya suç iradesini oluşturmuşsa ayrıca yasak yöntem ve kışkırtma sorunu doğar.

Bir sivil ne zaman fiilen gizli soruşturmacı gibi kullanılmış sayılabilir?

Dosyada kullanılan adlandırma tek başına belirleyici değildir. “Muhbir”, “güvenilir şahıs”, “bilgi kaynağı”, “alıcı”, “iş birliği yapan kişi” veya yalnız bir kod adı yazılmış olabilir. İnceleme; kolluğun kişiyle kaç kez temas kurduğuna, talimat verip vermediğine, kişinin örgüt veya şüpheliyle önceden ilişkisi olup olmadığına, görüşmeleri kimin planladığına, kayıt cihazını kimin sağladığına ve delilin nasıl teslim edildiğine yönelmelidir.

Fiilî görevlendirmeye işaret edebilecek olgular arasında şunlar bulunabilir: kolluğun kişiden belirli şüpheliyle ilişki kurmasını istemesi; örgüt içinde konum kazanması için yönlendirmesi; görüşme, buluşma, teslim veya ödeme planını kolluğun belirlemesi; ses ya da görüntü cihazı vererek sistemli kayıt yaptırması; faaliyet karşılığında ödeme veya menfaat sağlanması; kişinin düzenli rapor sunması; faaliyetin tek bir ihbarı aşarak süreklilik göstermesi. Bu olguların hiçbiri tek başına kesin sonuç doğurmaz; bütün kayıtlarla birlikte değerlendirilir.

Buna karşılık kişinin kendiliğinden kolluğa başvurup elindeki mevcut mesajı, belgeyi veya bilgiyi teslim etmesi kural olarak CMK 139 görevlendirmesi değildir. Mevcut bir görüşmenin tarafı olan kişinin kendi iradesiyle bilgi vermesiyle, kolluğun onu yeni görüşmeler kurmak ve soruşturma faaliyeti yürütmek üzere kullanması aynı şey değildir. Dilekçede bu fark açıkça kurulmalı, yalnız “sivil kişi delil verdi” gerekçesiyle bütün delillerin reddi istenmemelidir.

Görevlendirme için başka hangi şartlar aranır?

Kamu görevlisi şartı, CMK 139’un yalnız bir parçasıdır. Soruşturma konusu suçun işlendiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebepleri bulunmalı ve başka suretle delil elde edilememelidir. Hâkim kararında bu şartların dosyaya özgü olgularla değerlendirildiği anlaşılmalıdır. Soyut ihbar, genel suç istatistiği veya suçun niteliğinin ağırlığı tek başına başka yöntemlerin yetersizliğini göstermez.

Tedbir yalnız CMK 139/7’de sayılan suçlar için uygulanabilir. Güncel metinde uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, TCK 220 bakımından ikinci, yedinci ve sekizinci fıkralar hariç suç işlemek amacıyla örgüt kurma, silahlı örgüt veya bu örgütlere silah sağlama, 6136 sayılı Kanun’daki silah kaçakçılığı ile Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 68 ve 74. maddelerindeki suçlar yer alır. Suç adı kadar isnadın hangi madde ve fıkraya dayandığı da kontrol edilmelidir.

Hâkim kararının tarih aralığı ve görevin kapsamı önemlidir. Karardan önceki faaliyetler sonradan verilen kararla otomatik olarak hukuka uygun hâle gelmez. Karar belirli bir örgüt ve soruşturma için verilmişse, başka kişi veya suçlara yönelik bağımsız araştırma yetkisi olarak kullanılamaz. Görev başlangıcından önceki temaslar, karar sonrası faaliyet ve raporlar kronolojik biçimde eşleştirilmelidir.

Gizli soruşturmacı suç işleyebilir veya suç işlemeye teşvik edebilir mi?

CMK 139/5 açık biçimde soruşturmacının görevini yerine getirirken suç işleyemeyeceğini düzenler. Görevlendirildiği örgütün işlemekte olduğu suçlardan sorumlu tutulmaması, görevliye yeni suç kurma veya suç iradesi yaratma yetkisi vermez. Soruşturmacı mevcut suçu gözlemleyebilir ve delil toplayabilir; ancak şüphelide bulunmayan suç iradesini oluşturamaz, suçu ağırlaştıramaz veya suçun vazgeçilmez faili hâline gelemez.

Her temas kışkırtma değildir. Mevcut suç faaliyetinin açığa çıkarılması için teklifin kabul edilmesi, görüşmenin sürdürülmesi veya delilin güvenli biçimde toplanması somut koşullara göre hukuka uygun olabilir. Buna karşılık suçun konusu, miktarı, zamanı ve yöntemi esasen görevli veya sivil iş birliği yapan kişi tarafından kurulmuşsa; şüphelinin başlangıçtaki eğilimi bulunmuyorsa; baskı, ısrar veya olağanüstü menfaatle suç yaratılmışsa savunma bu olguları ayrıntılı biçimde ortaya koymalıdır.

Kışkırtma iddiası soyut bırakılmamalıdır. İlk temasın kimden geldiği, görüşme sayısı, tekliflerin içeriği, tarafların kullandığı ifadeler, ödeme kaynağı, eşyanın kim tarafından temin edildiği ve kolluğun gerçek zamanlı yönlendirmesi araştırılmalıdır. Tam kayıtlar yerine yalnız seçilmiş tutanak parçaları varsa ham ses, görüntü, mesaj ve teslim kayıtlarının korunması ve incelenmesi istenir.

Hangi belge ve kayıtların dosyaya getirtilmesi istenmelidir?

Gizlilik nedeniyle savunma her belgeyi doğrudan göremeyebilir. Bu durum denetimi ortadan kaldırmaz. Mahkemeden gerçek kimliği ve güvenliği açıklamadan, hukuka uygunluk için gerekli unsurları incelemesi istenebilir. Talep somut, ölçülü ve karar verilebilir olmalıdır.

• CMK 139 görevlendirme kararının tarih, merci, değişik iş numarası ve kapsam bilgisi.
• Karara esas somut deliller ile başka suretle delil elde edilememe değerlendirmesi.
• Görevlendirilen kişinin karar tarihinde kamu görevlisi olduğunu doğrulayan resmî kayıt.
• Görevin başlangıç ve bitiş tarihleri ile hedef örgüt ve katalog suç sınırı.
• Talimat, görev raporu, temas tutanağı, teslim-tesellüm ve delil zinciri kayıtları.
• Kayıt cihazı verildiyse teslim belgesi, ham ses-görüntü dosyası, hash ve çözüm tutanakları.
• Ödeme, masraf, ödül veya menfaat varsa dayanak, tarih ve tutar kayıtları.
• İlk ihbar ile sonraki yönlendirmelerin kronolojisi; kolluk personelinin temas kayıtları.
• Sivil kişinin tanık, muhbir veya şüpheli sıfatıyla verdiği önceki beyanların tamamı.
• Delilin rapor, iddianame ve bilirkişi incelemesine hangi aşamada aktarıldığını gösteren zincir.

Kamu görevlisi statüsü savunmaya açıklanamayacak bir gizli kimlik ayrıntısı değildir; hukuki şarttır. Yine de belge üzerindeki ad, sicil, birim ve güvenlik bilgileri kapatılarak veya yalnız mahkemece incelenerek statünün doğrulanması mümkündür. Mahkeme incelemesinin sonucunu gerekçeli ara karar veya hükümde, güvenliği zedelemeyecek ölçüde açıklamalıdır.

Başvuru hangi makama ve hangi aşamada yapılır?

Soruşturma evresinde delil toplama faaliyetinin kapsamı ve hukuka uygunluğu konusunda Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuru yapılabilir; hâkim kararına karşı kanun yolu koşulları varsa CMK 267 ve 268 ayrıca değerlendirilir. CMK 268’de, kanunda ayrıca hüküm yoksa hâkim veya mahkeme kararına itirazın kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie sunulması öngörülür. Gizli kararın öğrenilme tarihi ve başvuranın sıfatı somut dosyaya göre belirlenmelidir.

Kovuşturma evresinde dilekçe davaya bakan mahkemeye verilir. Mahkemeden önce görevli kişinin statüsü ve karar belgeleri üzerinde hukuka uygunluk incelemesi yapması, sonra CMK 206/2-a uyarınca kanuna aykırı elde edilmiş delili reddetmesi ve CMK 217/2 gereği bu delili hükme esas almaması istenir. Delil henüz duruşmada ortaya konulmadıysa önceden ara karar talep edilebilir; ortaya konulduysa itiraz ve beyan tutanağa geçirilmelidir.

“Delilin reddi” ile “beraat” aynı talep değildir. Hukuka aykırı delil dosyadan dışlandıktan sonra kalan deliller suçun işlendiğini her türlü şüpheden uzak biçimde kanıtlamıyorsa beraat gündeme gelir. Bağımsız ve hukuka uygun başka deliller varsa mahkeme onları ayrıca değerlendirebilir. Bu nedenle dilekçe, hangi delilin hangi yasak faaliyetle elde edildiğini ve bu delilin hangi sonraki delilleri etkilediğini bağlantılarıyla göstermelidir.

Delilin reddi otomatik midir?

Hayır; otomatik bir etiket yerine somut elde etme yöntemi incelenir. Sivil kişinin yalnız kendi gözlemini anlatması veya mevcut bir belgeyi teslim etmesi, CMK 139 ihlali olmayabilir. Fakat kişi kamu görevlisi olmadığı hâlde hâkim kararı kapsamındaki görevli gibi örgüte sokulmuş, kolluk talimatıyla sistemli araştırma yapmış ve delil toplamışsa kanunun kişi ve karar güvenceleri dolanılmış olur.

CMK 206/2-a, kanuna aykırı elde edilen delilin reddini emreder. CMK 217/2, yüklenen suçun hukuka uygun elde edilmiş her türlü delille ispat edilebileceğini söyler. Savunma, bu maddeleri yalnız sonuç bölümünde saymakla yetinmemeli; yasak faaliyeti, elde edilen delili ve aralarındaki nedensel bağlantıyı açıklamalıdır. Örneğin sivil kişinin kolluk talimatıyla kurduğu buluşmada alınan ses kaydı, bu kayda dayanılarak düzenlenen tutanak ve yalnız bu tutanaktan üretilen rapor ayrı ayrı gösterilebilir.

Sonraki delillerin akıbeti de somutlaştırılmalıdır. Bağımsız bir kaynaktan elde edilen delil ile ilk hukuka aykırı faaliyetin doğrudan ürünü olan delil aynı değildir. Dilekçede “dosyadaki her şey silinsin” denmesi yerine, hangi delilin kaynağının ne olduğu ve bağımsız dayanak bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Örnek CMK 139 kamu görevlisi şartı ve delilin reddi dilekçesi

[YER] [AĞIR CEZA / ASLİYE CEZA] MAHKEMESİNE
DOSYA NO: [ ]

SANIK: [Ad-soyad, T.C. kimlik, adres]
MÜDAFİİ: [Ad-soyad, baro, sicil, adres]
KONU: CMK 139 kapsamında faaliyet yürüttüğü anlaşılan kişinin kamu görevlisi statüsü ile hâkim kararının mahkemece denetlenmesi; şartlar yoksa bu faaliyetle elde edilen delillerin CMK 206/2-a uyarınca reddi ve CMK 217/2 uyarınca hükme esas alınmaması talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Dosyada [kod/adlandırma] ile anılan kişi, [tarih aralığı] içinde [şüpheli/örgüt/olay] ile temas kurmuş; [buluşma, kayıt, teslim, rapor veya işlem] faaliyetlerini yürütmüştür. Bu faaliyetler [tutanak, rapor, iddianame sayfa ve paragraf] içinde delil olarak gösterilmiştir.

2. Kişinin yalnız geçmişte gördüğü olayı bildiren bir muhbir olmadığı; kolluk yönlendirmesiyle [somut talimat], [planlanan temas], [cihaz veya para teslimi], [düzenli rapor] faaliyetlerini yürüttüğü [belge ve zaman çizelgesi] üzerinden anlaşılmaktadır. Savunma, gizli kimliğin açıklanmasını değil, fiilî rolün hukuki niteliğinin denetlenmesini istemektedir.

3. CMK 139/1 uyarınca yalnız kamu görevlileri gizli soruşturmacı olarak görevlendirilebilir ve görevlendirmeye hâkim karar verir. Dosyada kişinin karar tarihinde kamu görevlisi olduğunu ve faaliyetin önceden verilmiş hâkim kararının kapsamına girdiğini gösteren denetlenebilir kayıt bulunmamaktadır / savunmaya bu şartın mahkemece doğrulandığını gösterecek gerekçe açıklanmamıştır.

4. Bu nedenle kimlik ve güvenlik bilgileri açıklanmadan; ilgili görevlendirme kararının, kamu görevlisi statüsünü doğrulayan resmî kaydın, görevin tarih ve kapsamının, katalog suçun ve başka suretle delil elde edilememe gerekçesinin mahkemece incelenmesi gerekir.

5. Faaliyet [hâkim kararından önce / karar süresi dışında / farklı suç veya örgüt yönünden] yürütülmüştür. İlk temas, kolluk talimatı ve delil teslim tarihlerinin karşılaştırılmasıyla kapsam aşımı görülecektir.

6. [Varsa:] Kişi mevcut suçu yalnız gözlemlememiş; [ısrarlı teklif, miktar ve zamanın belirlenmesi, eşyanın sağlanması, suç iradesinin oluşturulması] yoluyla olayın kurulmasına katılmıştır. CMK 139/5 soruşturmacının suç işleyemeyeceğini düzenler. Bu iddia ham kayıtlar, mesajlar, ödeme ve talimat zinciri üzerinden incelenmelidir.

7. CMK 206/2-a gereğince kanuna aykırı elde edilen delil reddedilir; CMK 217/2 gereğince yüklenen suç ancak hukuka uygun elde edilmiş delillerle ispat edilebilir. [Ses kaydı/tutanak/teslim/rapor] CMK 139’un kamu görevlisi, hâkim kararı, katalog ve son çare güvenceleri dışında elde edilmişse ortaya konulmamalı ve hükme esas alınmamalıdır.

DELİLLER: Görevlendirme kararı ve ekleri; kamu görevlisi statü kaydı; talimat, temas, görev, teslim-tesellüm ve ödeme kayıtları; ham ses-görüntü ve mesajlar; hash ve çözüm tutanakları; kolluk raporları; iddianame ve duruşma tutanakları; UYAP kayıtları; bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.

HUKUKİ NEDENLER: Anayasa m.36 ve 38/6; 5271 sayılı CMK m.139, 206/2-a, 217/2 ve somut duruma göre m.267-268, 230, 289/1-i; AİHS m.6 ve ilgili mevzuat.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle; (1) gizli kimlik açıklanmadan görevlendirilen kişinin karar tarihinde kamu görevlisi olduğunun ve geçerli hâkim kararının kapsamına girdiğinin mahkemece denetlenmesine, (2) görevlendirme kararı, statü kaydı, görev-talimat raporları, temas ve delil teslim zincirinin getirtilmesine, (3) ilk temas ile karar tarihinin karşılaştırılmasına, (4) şartların bulunmadığının anlaşılması hâlinde belirtilen kayıt, tutanak ve bunların doğrudan ürünü delillerin CMK 206/2-a uyarınca reddine, (5) CMK 217/2 gereği hükme esas alınmamasına, (6) talep hakkında denetlenebilir ve gerekçeli karar kurulmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz. [Tarih]

[Sanık / müdafi]
[Ad-soyad]
[İmza / E-imza]

Düzenlenebilir Word dilekçe örneğini indirin. Köşeli alanları dosyanızdaki gerçek karar, tutanak, tarih ve delil zinciriyle doldurun; bilinmeyen kimlik veya olay ayrıntısını tahmin ederek yazmayın.

Başvurudan sonra hangi işlemler izlenmelidir?

Dilekçenin evrak veya UYAP kayıt numarası alınmalı ve mahkemenin her talep hakkında ayrı ara karar kurup kurmadığı kontrol edilmelidir. “Gizlidir” gerekçesiyle bütün denetimin reddedilmesi yerine, kimliği açıklamayan fakat kamu görevlisi ve hâkim kararı şartlarını doğrulayan bir inceleme istenmelidir. Mahkeme belgeyi kapalı usulle incelerse, hangi yasal şartları doğruladığını gerekçesinde belirtmelidir.

Ham kayıtların korunması özellikle önemlidir. Yalnız kolluk özetine dayanılırsa ilk teması kimin başlattığı, teklifin nasıl geliştiği ve kayıt bütünlüğü denetlenemez. Ses, görüntü, mesaj, cihaz teslimi, hash, ödeme ve konum kayıtları aynı zaman çizelgesinde karşılaştırılmalıdır. Eksik veya kesilmiş kayıt için tamamının getirtilmesi ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi talep edilir.

Delilin reddi talebi reddedilmişse bu itiraz duruşma tutanağına açıkça geçirilmelidir. Hüküm verilirse hukuka aykırı delile dayanma, CMK 289/1-i kapsamında temyiz incelemesinde kesin hukuka aykırılık nedenleri arasında düzenlenmiştir. Bununla birlikte hangi kanun yolunun açık olduğu, süre ve merci hükmün niteliğine göre ayrıca hesaplanmalı; yalnız önceki dilekçeye güvenilerek süre geçirilmemelidir.

Sık yapılan somut hatalar

• Muhbir, gizli tanık ve gizli soruşturmacıyı aynı hukuki statü kabul etmek.
• Sivil kişinin yalnız bilgi vermesini tek başına CMK 139 ihlali saymak.
• Kişinin fiilî rolünü gösteren talimat, temas ve teslim zincirini açıklamamak.
• Gizli kişinin adını istemekle yetinip kamu görevlisi statüsünün mahkemece denetlenmesini istememek.
• Hâkim kararının tarihini, görev süresini ve faaliyet başlangıcını karşılaştırmamak.
• İsnadın CMK 139/7 katalog suçlarından olup olmadığını madde ve fıkra düzeyinde kontrol etmemek.
• Başka suretle delil elde edilememe şartını suçun ağırlığıyla otomatik gerçekleşmiş saymak.
• Kışkırtma iddiasını ilk temas, teklif, ödeme ve ham kayıtlarla somutlaştırmamak.
• Hukuka aykırı asıl delil ile bağımsız kaynaktan gelen sonraki delili ayırmamak.
• CMK 206 ve 217 talebini duruşma tutanağına geçirip gerekçeli karar istememek.
• Kimlik gizliliğini, hukuka uygunluk denetiminin tamamen kaldırılması gibi yorumlamak.
• Kanun yolu süresini, öğrenme veya tebliğ tarihini incelemeden genel ifadeyle belirtmek.

Sık sorulan sorular

1. Polis olmayan biri gizli soruşturmacı olabilir mi?

CMK 139/1 yalnız kamu görevlilerinin görevlendirilebileceğini söyler. Kişinin polis olması zorunlu diye bir ibare yoktur; ancak karar tarihinde kamu görevlisi statüsü bulunmalıdır.

2. Muhbirin verdiği bilgi geçersiz midir?

Hayır. Muhbir mevcut bilgisini kolluğa aktarabilir. Sorun, sivil kişinin kolluk tarafından CMK 139 soruşturmacısı gibi sistemli araştırma ve delil toplama için kullanılıp kullanılmadığıdır.

3. Gizli kişinin kimliği savunmaya açıklanmak zorunda mı?

CMK 139/3 kimliğin gizli tutulmasını öngörür. Savunma, adı istemeden kamu görevlisi statüsü ile hâkim kararının mahkemece doğrulanmasını talep edebilir.

4. Savcı tek başına gizli soruşturmacı görevlendirebilir mi?

Hayır. CMK 139/1 görevlendirme kararını hâkime bırakır. Savcılık soruşturmayı yürütür, fakat hâkim kararının yerini alan bağımsız bir görevlendirme yapamaz.

5. Her örgüt suçunda CMK 139 uygulanabilir mi?

Hayır. Tedbir yalnız maddenin yedinci fıkrasındaki katalog suçlarda uygulanır. TCK 220 bakımından ikinci, yedinci ve sekizinci fıkralar açıkça kapsam dışında bırakılmıştır.

6. Görevlendirme kararı sonradan alınırsa önceki faaliyet geçerli olur mu?

Sonraki karar önceki faaliyeti otomatik olarak geriye dönük biçimde hukuka uygun hâle getirmez. İlk temas, talimat ve delil elde etme tarihleri kararla karşılaştırılmalıdır.

7. Gizli soruşturmacı ses veya görüntü kaydı yapabilir mi?

CMK 139/4, hâkimin yalnız belirtilen uyuşturucu suçu bakımından kamuya açık yerler ve işyerlerinde delil toplamak amacıyla kayıt yapmasına izin verebileceğini düzenler. Genel ve sınırsız kayıt yetkisi yoktur.

8. Soruşturmacı suç işlemeye teşvik edebilir mi?

CMK 139/5 soruşturmacının suç işleyemeyeceğini söyler. Mevcut suçu gözlemlemek ile kişide bulunmayan suç iradesini oluşturmak farklıdır; ilk temas ve yönlendirme kayıtları incelenmelidir.

9. Kamu görevlisi olmadığı ortaya çıkarsa dosya otomatik kapanır mı?

Hayır. Önce bu kişinin elde ettiği deliller ve onlardan türeyen deliller belirlenir. Kalan bağımsız ve hukuka uygun deliller mahkemece ayrıca değerlendirilir.

10. Delilin reddi hangi maddelere dayanır?

CMK 206/2-a kanuna aykırı elde edilen delilin reddini; CMK 217/2 yüklenen suçun hukuka uygun elde edilmiş delillerle ispatını düzenler. Hükmün hukuka aykırı delile dayanması CMK 289/1-i bakımından da önem taşır.

Resmî kaynaklar ve ilgili yazılar

• Adalet Bakanlığı: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — CMK 139, 206, 217 ve 267-268
• Örgüt soruşturmalarında CMK 135, 139 ve 140 karşılaştırması
• Suç örgütü soruşturmasında gizli soruşturmacı — CMK 139 şartları
• Teknik takip ve gizli soruşturmacı ayrımı
• Suç örgütü dosyasında hukuka aykırı delilin reddi
• Tesadüfen elde edilen delil — CMK 138
• Konutta teknik araçla izleme yasağı — CMK 140
• CMK 135/3 iletişim kaydının yok edilmesi talebi

Avukat Halil Bakırcı — Mersin Barosu sicil no: 3472. Türkiye genelindeki ceza dosyalarına ilişkin çalışmalar Mersin merkezli yürütülür. Fiziki ofis: İhsaniye Mahallesi 4903 Sokak Profit İş Merkezi 3/14 Akdeniz/Mersin.