Cinsel Saldırı ve Çocukların Cinsel İstismarı Mağduru Barodan Avukat İsteyebilir mi?
Kısa ve net cevap: Evet. CMK m.234/1-a-(5), cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı suçlarının mağdur veya şikâyetçisine soruşturma evresinde baro tarafından vekil görevlendirilmesini isteme hakkı tanır. Mağdur 18 yaşını doldurmamışsa ve vekili yoksa CMK m.234/2 uyarınca ayrıca talep aranmaz; çocuk mağdura istemi olmaksızın vekil görevlendirilir. Dava açılıp mağdur katılan sıfatı kazanırsa CMK m.239 aynı korumayı kovuşturma evresinde sürdürür.
Özet: Cinsel suç mağduru ücretsiz avukat isteyebilir mi?
CMK, cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı suçlarını mağdur vekilliği bakımından özel olarak saymıştır. Bu nedenle yetişkin cinsel saldırı mağduru, gelir düzeyine bakılmaksızın barodan vekil talep edebilir. Çocuk mağdur için ise daha güçlü bir kural vardır: 18 yaşını doldurmamış mağdurun vekili yoksa m.234/2 gereğince istem aranmadan vekil görevlendirilir.
Görevlendirilen vekilin görevi yalnız ifade sırasında hazır bulunmak değildir. Vekil mağdurun delil taleplerini, dosya inceleme haklarını, özel dinleme usullerini, katılma talebini ve kanun yolu haklarını takip eder. Çocuk mağdur bakımından CMK m.236’daki özel dinleme ve uzman desteği hükümleri de dikkate alınır. Ceza dosyasında mağdurun avukatı “vekil”, şüpheli veya sanığın avukatı ise “müdafi”dir.
CMK 234 ve 239 Cinsel Suç Mağduru İçin Ne Düzenler?
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.234/1-a-(5), mağdur veya şikâyetçinin cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip, kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteme hakkını düzenler. Cinsel saldırı ile çocukların cinsel istismarı bu bentte suç adıyla açıkça yer alır.
Kovuşturma evresinde mağdur veya suçtan zarar gören davaya katılırsa CMK m.239/1 aynı suçları katılanın barodan vekil isteme hakkı bakımından tekrar sayar. Böylece soruşturmadaki m.234 güvencesi ile kovuşturmadaki m.239 güvencesi birbirini tamamlar.
Çocuk mağdur yönünden ayrıca m.234/2 vardır. Mağdur 18 yaşını doldurmamış ve vekili yoksa istem aranmaksızın vekil görevlendirilir. Bu nedenle çocukların cinsel istismarı dosyasında vekil görevlendirilmesi yalnız özel suç listesine dayanan talep hakkı değildir; çocuk statüsü nedeniyle zorunlu vekillik de vardır.
Yetişkin Cinsel Saldırı Mağduru Barodan Avukat İsteyebilir mi?
Evet. TCK m.102 kapsamındaki cinsel saldırı soruşturmasında mağdur veya şikâyetçi CMK m.234/1-a-(5) uyarınca barodan vekil görevlendirilmesini isteyebilir. Kanun bu hak için mağdurun gelirinin düşük olmasını, işsiz olmasını veya fakirlik belgesi sunmasını şart koşmaz.
Talep soruşturma makamı önünde açıkça yapılabilir. Kollukta veya Cumhuriyet savcılığında ifade verilirken “CMK m.234 kapsamında barodan vekil görevlendirilmesini istiyorum” şeklindeki beyan tutanağa geçirilmelidir. Mağdurun özel vekili varsa aynı iş için yeni CMK görevlendirmesinin gerekip gerekmediği mevcut temsil ilişkisine göre değerlendirilir.
Cinsel saldırı suçunun temel veya nitelikli hâlinin ceza miktarı vekil talep hakkını ortadan kaldırmaz; suç zaten m.234’te özel olarak sayılmıştır. Bu yönüyle beş yıllık genel alt sınır ayrıca aranmaz.
Çocukların Cinsel İstismarı Mağdurunda Avukat Talebi Gerekir mi?
Çocuk mağdur için ayrıca talep aranmaz. CMK m.234/2, 18 yaşını doldurmamış mağdurun vekili yoksa istem aranmaksızın vekil görevlendirilmesini emreder. Bu nedenle çocuk “avukat istemiyorum” dese veya kanuni temsilcisi ayrıca talepte bulunmasa bile ceza muhakemesi makamı vekil güvencesini sağlamalıdır.
Çocuğun ailesinin gelir düzeyi de bu sonucu değiştirmez. Zorunlu vekillik sosyal yardım niteliğinde bir fakirlik uygulaması değil, çocuğun ceza muhakemesindeki özel korunma ihtiyacına dayanan kanuni güvencedir.
Çocuk mağdurun vekil hakkı hakkında ayrıntılı bilgi için CMK 234/2 çocuk mağdura istemsiz vekil rehberi incelenebilir.
Cinsel Saldırı Mağduru Barodan Avukatı Nasıl İster?
Yetişkin mağdur, soruşturma evresinde kollukta, savcılıkta veya soruşturmayı yürüten makam önünde barodan vekil talep ettiğini beyan edebilir. Talebin tutanağa geçirilmesi ve görevlendirme sürecinin baroya iletilmesi gerekir. Bu işlem için noterden vekâletname çıkarmak veya ayrıca baro adli yardım bürosuna maddi durum dosyası vermek şart değildir.
Mağdurun daha önce avukatsız ifade vermiş olması, sonraki aşamalarda vekil talep etme hakkını ortadan kaldırmaz. Soruşturma devam ettiği sürece m.234’teki koşullar mevcutsa talep yapılabilir. Ancak daha önce gerçekleştirilen işlemin hukuki sonuçları, sırf sonradan vekil atanmasıyla otomatik olarak değişmez; somut işlem ayrıca değerlendirilir.
Genel suç listesi ve başvuru sistemi için CMK 234 mağdur barodan hangi suçlarda avukat isteyebilir? rehberi tamamlayıcıdır.
Gelir Belgesi, SGK Dökümü veya Fakirlik Belgesi Gerekir mi?
Hayır. CMK m.234’teki vekil isteme hakkı, TBB Adli Yardım Yönetmeliğindeki ekonomik yeterlilik değerlendirmesinden farklıdır. Cinsel saldırı veya çocukların cinsel istismarı mağdurunun m.234 kapsamındaki vekil hakkı suçun niteliğine ve mağdurun statüsüne dayanır.
Bu nedenle yetişkin mağdurun yüksek gelirli olması veya özel avukat tutabilecek maddi güce sahip bulunması kanundaki talep hakkını ortadan kaldırmaz. Çocuk mağdur bakımından ise zaten talep dahi aranmaz.
Mağdur ceza dosyasından ayrı olarak tazminat, aile hukuku veya başka bir hukuk davası açmak istiyorsa o dava için baro adli yardımı veya mahkeme adli yardımı farklı koşullara tabidir. CMK vekilliği yalnız ceza muhakemesindeki temsil hakkıdır.
CMK 236 Çocuk ve Hassas Mağdurun Dinlenmesinde Hangi Güvenceleri Getirir?
CMK m.236, mağdur çocukların ve suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş mağdurların dinlenmesine ilişkin özel usul hükümleri içerir. Kanun, maddi gerçeğin ortaya çıkarılması bakımından zorunluluk bulunmadıkça bazı mağdurların tekrar tekrar tanık olarak dinlenmesini önlemeye yönelik tek seferlik dinleme esasını düzenler.
Çocuk veya suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş mağdurun tanık olarak dinlenmesi sırasında psikoloji, psikiyatri, tıp veya eğitim alanında uzman kişinin bulundurulmasına ilişkin kurallar uygulanır. Çocukların cinsel istismarı mağduru çocukların soruşturma aşamasındaki beyanlarının özel ortamda ve uzman aracılığıyla alınmasına ilişkin güncel m.236 hükümleri de gözetilir.
Uzman ile vekilin görevleri farklıdır. Uzman çocuğun iletişim ve psikolojik ihtiyaçları bakımından süreçte yer alır; vekil ise hukuki temsil yapar, usul haklarını ve delil taleplerini takip eder. Birinin bulunması diğerinin yerini tutmaz.
Mağdur Vekili Delil Sürecinde Ne Yapar?
Vekil mağdurun anlatımıyla uyumlu delillerin zamanında toplanmasını talep eder. Sağlık muayenesi, kamera kayıtları, mesaj ve iletişim kayıtları, tanıklar, dijital materyaller veya olayın özelliğine göre başka delillerin korunması için savcılığa somut talepler sunabilir. Delil toplama işlemleri mağdurun tekrar travmatize edilmemesi ve özel hayatın korunması ilkeleriyle birlikte yürütülmelidir.
Vekil ayrıca soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koşuluyla CMK m.234 ile m.153 çerçevesinde dosya inceleme haklarını kullanabilir. Kısıtlama kararı varsa bu kararın kapsamı dikkate alınır. Mağdurun kişisel verilerinin gereksiz biçimde yayılmaması, özellikle cinsel suç dosyalarında önemlidir.
Mahkemeye geçildiğinde vekil katılma talebini, tanık ve bilirkişi işlemlerini, delillerin tartışılmasını ve esas hakkındaki beyanları takip eder.
Dava Açılınca CMK 239 Nasıl Uygulanır?
İddianamenin kabulüyle kovuşturma başlar. Mağdur veya suçtan zarar gören kişi davaya katılma talebinde bulunabilir. Katılan sıfatı kazanıldığında CMK m.239/1, cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı suçlarında barodan vekil görevlendirilmesini isteme hakkını açıkça tanır.
Çocuk katılan bakımından m.239/2 ayrıca istem aranmaksızın vekil görevlendirilmesi öngörür. Güncel m.239/2’de çocuk, sağır ve dilsiz veya kendisini savunamayacak derecede akıl hastası mağdur/suçtan zarar gören için özel koruma vardır.
Soruşturmada görevlendirilen vekilin kovuşturmada devam edip etmeyeceği, CMK görevlendirme ve ödeme mevzuatı ile dosyadaki görevlendirme kayıtlarına göre belirlenir. Dava açılması tek başına mağdurun savunmasız bırakılmasına gerekçe olamaz.
Baro Tarafından Görevlendirilen Vekilin Ücretini Mağdur mu Öder?
Hayır. CMK kapsamında baro tarafından görevlendirilen vekilin tarifeye dayalı ücreti 5320 sayılı Kanun m.13 uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinde bu amaçla ayrılan ödenekten karşılanır. Mağdur bu görevlendirme ücretini özel avukatlık bedeli gibi elden ödemez.
Mağdur kendi seçtiği özel bir vekille çalışırsa özel avukatlık ücret ilişkisi farklıdır. Özel vekilin ücreti CMK kamu tarifesine bağlı değildir. Baro görevlendirmesi ile özel vekâlet ilişkisi birbirine karıştırılmamalıdır.
CMK ödeme sisteminin ayrıntısı için CMK avukatı ücretini kim öder? rehberi incelenebilir.
Mağdurun Kanuni Temsilcisi ile Menfaati Çatışırsa Ne Olur?
Özellikle çocuk mağdur dosyalarında failin aile içinden biri olması veya aile üyelerinin şikâyetin geri alınması yönünde baskı kurması mümkündür. Çocuğun hukuki menfaati ile kanuni temsilcinin tutumu çatışıyorsa vekil, temsil ettiği çocuk mağdurun haklarını bağımsız biçimde korur.
Temsil yetkisi bakımından kayyım veya başka medeni hukuk koruması gerekiyorsa ilgili mevzuat ayrıca uygulanır. CMK vekilliği kayyım kurumunun yerine geçmez; fakat ceza muhakemesinde çocuğun avukatsız bırakılmasını önler.
Yetişkin mağdur bakımından da vekil, aile üyelerinin veya başka kişilerin iradesini değil, vekilliğini üstlendiği mağdurun hukuki menfaatini gözetir. Avukatlık sırrı ve mesleki bağımsızlık korunur.
Mağdurun İfadesi Daha Önce Alınmışsa Vekil Sonradan Dosyaya Girebilir mi?
Evet. CMK m.234 kapsamındaki vekil talebi soruşturma devam ederken sonradan da yapılabilir. Vekil görevlendirildikten sonra mevcut dosyayı inceler, daha önceki ifade ve raporları değerlendirir ve gerekiyorsa ek delil veya ek beyan taleplerini sunar.
Bununla birlikte önceki avukatsız işlemin hukuka uygunluğu ayrı değerlendirilir. Yetişkin cinsel saldırı mağdurunun m.234/1-a-(5) hakkı talebe bağlıdır; talep hiç yapılmamışsa sırf avukatın sonradan görevlendirilmesi önceki işlemi otomatik olarak hukuka aykırı hâle getirmez. Çocuk mağdurda ise m.234/2’deki zorunlu vekil hükmü ayrıca gözetilmelidir.
Bir eksiklik varsa somut işlemin türü, mağdurun yaşı, vekil zorunluluğunun bulunup bulunmadığı ve eksikliğin hak kullanımına etkisi üzerinden değerlendirme yapılır.
Cinsel Saldırı ve Çocukların Cinsel İstismarı Mağdurunun Avukat Hakkı Hakkında Sık Sorulan Sorular
1. Cinsel saldırı mağduru barodan avukat isteyebilir mi?
Evet. CMK m.234/1-a-(5) cinsel saldırıyı açıkça sayar.
2. Çocukların cinsel istismarı mağduru çocuk ayrıca avukat istemeli mi?
Hayır. 18 yaşını doldurmamış mağdurun vekili yoksa CMK m.234/2 uyarınca istem aranmadan vekil görevlendirilir.
3. Gelir belgesi gerekir mi?
Hayır. CMK m.234 hakkı mali yetersizlik şartına bağlı değildir.
4. Suçun cezasının alt sınırı beş yıldan fazla olmak zorunda mı?
Hayır. Cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı özel listede açıkça sayılmıştır.
5. Özel avukat varsa ayrıca baro vekili gerekir mi?
Görevi üstlenmiş özel vekil varsa mağdur vekilsiz değildir; görevlendirme ihtiyacı buna göre değerlendirilir.
6. Çocuk mağdurun beyanı özel ortamda alınabilir mi?
CMK m.236’nın güncel özel dinleme ve uzman desteği hükümleri suçun ve mağdurun durumuna göre uygulanır.
7. Mağdur vekili delil talep edebilir mi?
Evet. CMK’daki mağdur hakları kapsamında delil toplanmasını ve gerekli soruşturma işlemlerini talep edebilir.
8. Dava açılınca avukat hakkı sona erer mi?
Hayır. Katılma hâlinde CMK m.239 vekil hakkını kovuşturmada sürdürür.
9. Baro vekilinin ücretini mağdur mu öder?
CMK görevlendirme ücreti 5320 sayılı Kanun m.13 uyarınca kamu bütçesinden karşılanır.
10. Vekil ile uzman aynı kişi midir?
Hayır. Vekil hukuki temsil yapar; uzman CMK m.236 kapsamında farklı bir mesleki işlev üstlenir.
Resmî Kaynaklar
- T.C. Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat – CMK m.234, m.236 ve m.239
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu – TCK m.102 ve m.103
- 5320 sayılı Kanun – CMK görevlendirme ücretinin ödeme kaynağı
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472. İçerik 15 Eylül 2026 tarihinde CMK m.234, m.236 ve m.239 ile TCK m.102 ve m.103’ün güncel metni esas alınarak kontrol edilmiştir. İçerik mağdur haklarına odaklanır ve gereksiz olay ayrıntısı içermez.
(E-İMZALIDIR)
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
