CMR Ambalaj Kusurundan Doğan Ekipman Zararı Talep Dilekçesi

CMR ambalaj kusurundan doğan ekipman zararı talep dilekçesi, taşıma aracında veya kullanılan ekipmanda meydana gelen somut hasarın kaynağını ve tutarını gösterir. Talep hazırlanırken sadece yükün kötü ambalajlandığını söylemek yeterli değildir. Ambalajdaki kusur, ekipmana zarar veren olay ve taşıyıcının talep ettiği mali kayıp birbirine bağlanır. Taşıma senedi, teslim alma kayıtları ve hasar incelemesi aynı dosyada değerlendirilir.

Bu yazı, CMR kapsamındaki uluslararası karayolu taşımasında taşıyıcıdan göndericiye yöneltilen ekipman zararı başvurusudur. Başka müşterinin yükündeki zarar, kişinin bedensel zararı ve taşınan eşyanın kendi hasarı bu örneğin sonuç bölümüne tek tutar halinde eklenmez. Her kalem ayrı hak sahibi ve dayanakla incelenir. Talebin ekipmanla sınırlandırılması, hangi varlığın zarar gördüğünü ve taşıyıcının hangi kaybı istediğini açıklaştırır.

CMR 10’un ekipman zararındaki kapsamı

CMR m.10, kusurlu ambalaj nedeniyle kişilere, ekipmana veya diğer mallara verilen zarar ve giderleri düzenler. Göndericinin sorumluluğu taşıyıcıya karşıdır. Bu nedenle dilekçede talep eden taşıyıcı ve muhatap gönderici doğru belirlenir. Satış faturasında malı satan kişinin adı bulunması, taşıma ilişkisindeki gönderici sıfatının araştırılmasını gereksiz kılmaz. Taşıma senedi ve ilgili taşıma belgeleri üzerinden gerçek taraf bağlantısı gösterilir.

Hüküm ekipmandaki hasarın ambalaj kusurundan kaynaklanmasını arar. Araçta hasar olması ile taşınan ambalajın kusurlu olması aynı olay değildir. Zarar mekanizması teknik kayıtla açıklanır: Hangi ambalaj unsuru işlevini yerine getirmemiş, hangi temas veya sızıntı oluşmuş ve hangi ekipman parçası zarar görmüştür? Başvuru bu soruların gerçek cevaplarını içerir. Sonucu bilinmeyen teknik inceleme raporu kesin bulgu varmış gibi aktarılmaz.

CMR uygulama kapsamı belirlenmeden yalnız yabancı plakalı araç kullanılmış olması yeterli kabul edilmez. Taşıma sözleşmesindeki teslim alma ve teslim yerleri ile CMR m.1’in koşulları kontrol edilir. Talep, bu hukuki rejimin uygulandığı taşıma için hazırlanır. Genel sorumluluk çerçevesi CMR m.10 ambalaj kusuru ve gönderici sorumluluğu rehberinde incelenebilir.

Teslim alma anındaki görünürlük ve çekince istisnası

CMR m.10’un istisnası, kusurun taşıyıcının eşyayı teslim aldığı anda görünür veya onun tarafından biliniyor olması ve buna ilişkin çekince konulmamış bulunmasıdır. Bu iki konu birbirinden ayrı incelenir. Kusur dışarıdan görünmüyor olsa bile taşıyıcı daha önceki açıklamayla bunu öğrenmiş olabilir. Dilekçe hazırlanırken yalnız paket kapalıydı ifadesiyle taşıyıcının bilgi durumu sonuçlandırılmaz; teslim öncesi ve teslim anındaki gerçek kayıtlar birlikte okunur.

CMR m.8/1-b, taşıyıcının teslim alma sırasında eşyanın ve ambalajının görünür durumunu kontrolünü düzenler. Maddenin ikinci fıkrası, görünür durum hakkında konulan çekincelerin gerekçesinin belirtilmesini ve göndericinin açıkça kabul etmediği çekincenin onu bağlamamasını düzenler. Bu çerçevede mevcut çekince hangi paket veya ambalaj kusuruna ilişkindir, belirlenir. Başka bir eksiklik için yazılmış çekince aynı kusur hakkında verilmiş gibi kullanılmaz.

Fotoğraf ile taşıma senedindeki çekince ayrı delillerdir. Bir görsel, teslim anındaki görünür durumu destekler; kendiliğinden senet çekincesi haline gelmez. Gerçekleşmemiş çekince sonradan teslim alma tarihine yazılmaz. Mevcut kayıtlar CMR m.8 ambalaj kontrolü ve çekince incelemesiyle birlikte değerlendirilir. İstisna koşulları bulunan dosyada göndericinin m.10 sorumluluğu kesinmiş gibi başvuru kurulmaz.

Ambalaj kusuru ile yükleme ve istifin ayrılması

Ambalaj, eşyanın taşıma sırasında korunmasına ve çevresine zarar vermemesine ilişkin yapıdır. Eşyanın araç içine yerleştirilmesi, yükün sabitlenmesi ve araçtaki konumu ise farklı işlem kayıtlarıdır. Talep dosyasında zarar bu aşamalardan hangisine bağlanıyorsa gerçek bulgu gösterilir. Taşıyıcının araç içindeki bir işlemi nedeniyle oluşan hasar, ambalaj kusuru başlığı kullanılarak otomatik olarak göndericiye yüklenmez.

Teknik raporda birden fazla etken bulunuyorsa yalnız göndericiye ilişkin satır seçilip diğer bulgular çıkarılmaz. Ambalajın malzemesi, taşıdığı yük ve teslim anındaki durumu; araç içi yerleşim ve meydana gelen hasar ayrı bölümlerde sunulur. Bir koli veya kabın hasar sonrası görüntüsü, teslim anında aynı biçimde kusurlu olduğunun tek başına kaydı değildir. Önceki ve sonraki durumun hangi belgelerle bilindiği açıklanır.

Talep edilen ekipmanın kimliği de belirlenir. Araç plakası, ekipman seri numarası veya servis kaydı, zararın aynı varlığa ait olduğunu gösterir. Başka araçta yapılan onarım bu olaydaki ekipman gideri gibi sunulmaz. Olaydan önce mevcut aşınma veya hasar varsa bunlar yeni zarar hesabından ayrılır. Başvurunun amacı gerçek kaybın giderilmesidir; eski bakım ihtiyacını yeni ambalaj olayının bedeline eklemek değildir.

Ekipman hasar dosyasında üç belge grubu

İlk grup teslim alma belgeleridir. Taşıma senedi, ambalaj açıklaması, gerçek çekinceler, yükleme fotoğrafları ve ilgili yazışmalar bu gruba alınır. İkinci grup olay belgeleridir: Hasarın ne zaman fark edildiği, ekipmanın hangi bölgesinin etkilendiği ve o sırada yükün durumu kayıt altına alınır. Üçüncü grup mali kayıp belgeleridir: Teknik inceleme, onarım işlemi, fatura ve taşıyıcının kaybını gösteren kayıtlar burada tutulur.

• Teslim grubu: Gönderici, eşya ve ambalajı taşıma ilişkisine bağlayan kayıtlar.
• Olay grubu: Ambalaj kusuru ile ekipman hasarını teknik olarak ilişkilendiren belgeler.
• Mali grup: Onarım veya diğer gerçek giderin tutarını ve taşıyıcıya ait kaybı gösteren kayıtlar.

Bir gruptaki güçlü belge diğer grubun eksikliğini kendiliğinden kapatmaz. Onarım faturası gideri gösterir; ambalaj kusurunun sebep olduğunu tek başına kanıtlamaz. Yük fotoğrafı ise her onarım bedelinin bu olaydan doğduğunu açıklamaz. Talep, bu gruplar arasındaki ilişki kurulduğunda anlaşılır hale gelir. Eksik teknik inceleme veya tamamlanmamış mali belge varsa dosya hangi aşamada olduğunu açıkça gösterir.

Onarım, temizlik ve değişim bedellerinin ayrılması

Ekipman zararının giderilmesi için yapılan işlem kalem kalem açıklanır. Onarım bedeli, temizlik gideri ve değiştirilen parça aynı ad altında toplanmaz. Faturadaki servis kalemleri olay bulgusuyla karşılaştırılır. Giderin gerçekleşmiş olması ile sadece alınmış fiyat teklifi farklıdır. Teklif, yapılmış ödeme gibi; servis ön değerlendirmesi kesin hasar raporu gibi gösterilmez. Talep edilen tutar hangi belgeye dayanıyorsa bu belge türü açık yazılır.

Değişim önerilmişse ilgili ekipmanın veya parçanın neden onarılamadığı mevcut teknik belge üzerinden açıklanır. Sırf yeni ürün daha pahalı diye bu tutarın tamamının göndericiden alınacağı belirtilmez. Gerçek zarar hesabı, varlığın olay öncesi durumu ve giderin bu olayla bağlantısı üzerinden hazırlanır. Aynı parçaya ilişkin onarım ve tam değişim bedeli iki ayrı kayıp gibi birlikte istenmez.

Taşıyıcı aynı zarar için sigorta ödemesi veya başka kişiden karşılık almışsa bu kayıt gerçek kayıp hesabıyla birlikte incelenir. Ödeme, rücu veya hak sahipliğiyle ilgili ayrı sonuçlar belgeleri üzerinden belirlenir. Karşılanmış kalem, farklı başvurularda iki kez karşılanmamış gibi tutulmaz. Bu dilekçenin tutar tablosu hangi kısmın taşıyıcı tarafından istendiğini ve hangi kayda dayandığını açık göstermelidir.

CMR ambalaj kusuru ekipman zararı dilekçesi örneği

Örnek, ekipman zararı ile ambalaj kusurunun bağlantısını belgeleyen taşıyıcı tarafından göndericiye yöneltilir. Görünür veya bilinen kusur ve çekince durumu başvuru öncesinde değerlendirilir. Dilekçede gerçek çekince yokken varmış gibi yazılmaz. Tutarlar belgeye göre tamamlanır; henüz alınmamış teknik rapor sonuçları eklenmez.

Başvurudan sonra teknik itiraz ve ödeme takibi

Göndericinin cevabı geldiğinde itirazın hangi unsura yöneldiği belirlenir. Ambalajın kusursuz olduğu, kusurun teslim anında bilindiği, çekince bulunmadığı veya giderin başka olaya ait olduğu açıklamaları aynı itiraz değildir. Her cevap ilgili belge grubuyla karşılaştırılır. Taşıyıcı, cevabın gerçek kapsamını kaydeder; göndericinin yalnız bir kalemi kabul etmesini bütün talebi kabul etmiş gibi yazmaz.

Kısmi ödeme yapılırsa hangi gideri karşıladığı kayda geçirilir ve kalan hesap güncellenir. Aynı olay için farklı servis belgeleri geldikçe önceki toplamın üstüne kontrolsüz ekleme yapılmaz. Aynı işlemi anlatan teklif ve nihai fatura çift sayılmaz. Teknik inceleme sonucunda başlangıçtaki zarar açıklaması değişmişse talep hesabı gerçek bulguya göre düzeltilir. İlk rapor tarihi veya metni geriye dönük değiştirilmez.

Bu başvuru bütün dosyalarda dava veya takip koşullarını tamamlayan belge olarak sunulmaz. Süre, görev, yetki ve diğer usul meseleleri taşıma ve somut talep üzerinden ayrıca değerlendirilir. Talep mektubunun gönderilmiş olması, gerekli diğer işlemlerin yapıldığını kendiliğinden göstermez. Ekipman dosyası ile taşınan eşyanın kendi hasar dosyasındaki taraf ve hesap kayıtları ayrı tutulur.

Kiralanmış ekipman ve aynı hasara ait farklı kayıtlar

Ekipman taşıyıcının mülkiyetinde değilse, kullanım ilişkisi ve talep edilen kaybın taşıyıcıya bağlantısı belgelenir. Kiralama kaydı, ekipmanı tanımlayan teslim belgesi ve hasar nedeniyle taşıyıcıya yöneltilmiş gerçek bedel birbirinden ayrılır. Malikin düzenlediği bir hesap, taşıyıcının bu bedeli ödediğini kendiliğinden göstermez. Talep dosyasında giderin hangi aşamada bulunduğu ve kimin kaybı olarak istendiği açıklanır. Aynı tutarın malik, sigortacı ve taşıyıcı tarafından ayrı ayrı karşılanmamış gibi gösterilmesi önlenir.

Servis belgesi ekipman üzerinde farklı bakım işlemleri de içeriyorsa ambalaj olayına ilişkin satırlar ayrılır. Faturanın bütün toplamı olayın zararı olarak alınmaz. Hasarlı parça sökülüp incelemeye ayrılmışsa parça kimliği ve saklama kaydı korunur. Görsellerdeki parçayla faturadaki parçanın aynı olduğu kontrol edilir. Böylece teknik bulgu ile mali talep arasında yalnız belge adı üzerinden değil, gerçek ekipman ve işlem üzerinden bağlantı kurulur.

Sık sorulan sorular

1. Ekipman zararı için hangi CMR maddesi kullanılır?

Ambalaj kusurundan doğan ekipman zararı ve giderler bakımından CMR m.10 esas alınır. Kusur, zarar ve aralarındaki bağlantı gerçek belgelerle açıklanır.

2. Her araç hasarı göndericinin ambalaj sorumluluğu mudur?

Hayır. Hasarın ambalaj kusurundan kaynaklanması gerekir. Başka olay, önceki hasar veya taşıyıcının farklı işlemi ilgili kayıtlardan ayrılır.

3. Kusur görünür olduğu halde çekince konulmamışsa ne olur?

CMR m.10, teslim alma anında görünür veya bilinen kusur için çekince bulunmaması istisnasını düzenler. Başvuru bu koşulu göz ardı ederek kurulmaz.

4. Fotoğraf taşıma senedi çekincesi yerine geçer mi?

Fotoğraf teslim anındaki durumu destekleyen delildir. Kendiliğinden senette konulmuş çekince haline gelmez. Mevcut senet ve görseller birlikte incelenir.

5. Onarım faturası kusurun sebebini tek başına kanıtlar mı?

Fatura gideri gösterir. Ambalaj kusuru ile ekipman hasarının bağlantısı olay ve teknik inceleme kayıtlarıyla ayrıca açıklanır.

6. Önceki aşınma yeni zarar hesabına eklenir mi?

Bu talep somut olaydan doğan kayba yöneliktir. Ekipmanın önceki durumu gösterilir; önceki bakım veya hasar kalemi yeni olayın gideri gibi sunulmaz.

7. Teklif ile ödenmiş servis faturası aynı kayıt mıdır?

Hayır. Teklif, gerçekleşmiş işlem ve ödeme farklı aşamalardır. Talep hangi belgeye dayanıyorsa belge türü ve tutarı açıkça gösterilir.

8. Yük sahibinin kendi mal hasarı bu örneğe eklenir mi?

Bu örnek taşıyıcının ekipman kaybına yöneliktir. Eşyanın kendi zıya veya hasarı ilgili sorumluluk hükümleri ve hak sahibiyle ayrıca değerlendirilir.

9. Aynı parça için onarım ve tam değişim birlikte istenir mi?

Aynı ekonomik kayıp iki kez hesaplanmaz. Gerçek işlem ve teknik gereklilik belirlenir; birbirinin alternatifi olan bedeller ayrı zarar gibi toplanmaz.

10. Başvurunun gönderilmesi bütün usul işlemlerini tamamlar mı?

Hayır. Somut dosyanın süre ve usul koşulları ayrıca incelenir. Talep mektubu gerçek zararı ve belgeleri göndericiye açıklar.

Resmi kaynak ve Mersin ofisinden taşıma dosyası incelemesi

Esas kaynak UNIDROIT tarafından yayımlanan CMR resmi sözleşme metni içinde m.10 ve teslim alma kontrolü için m.8’dir. Bu örnekteki belge grupları, ekipman hesabı ve cevap takibi kanunda sabit biçimi belirlenmiş bir form olarak sunulmamış; somut talebin hazırlanması için açıklanmıştır.

Bakırcı ve Keskin Hukuk Bürosunun fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki CMR taşımaları, ambalaj ve ekipman hasarı dosyaları Mersin ofisinden değerlendirilir. Taşıma senedi, teknik rapor ve gider belgelerinin birlikte incelenmesi için iletişim sayfasından başvurabilirsiniz.