Doğal Gaz İthalatçısının Depolama Yükümlülüğü: Yüzde 20 Üst Sınır | 4646 m.4 | 2026
Kısa ve net cevap: 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu m.4/4-a uyarınca ithalat lisansı başvurusunda bulunan şirket, her yıl ithal edeceği doğal gazın EPDK Kurulu tarafından belirlenen oranı kadar miktarı beş yıl içinde Türkiye’de yer altı depolama imkânına sahip olacağını, lisanslı depolama şirketlerinden alınan taahhüt ve garantilerle göstermek zorundadır. Kurul, ülkedeki mevcut yer altı doğal gaz depolama kapasitesini dikkate alarak bu oranı yüzde 20’den fazla olmamak üzere belirleyebilir. Dolayısıyla %20 kanuni üst sınırdır; uygulanacak fiili oran Kurul kararına göre kontrol edilmelidir.
İthalatçının depolama yükümlülüğünün hukuki dayanağı
Doğal gaz arzı mevsimsel ve günlük talep dalgalanmalarına açıktır. Türkiye’de kış dönemindeki yüksek tüketim ile yaz dönemindeki daha düşük tüketim arasındaki fark, yalnız sınır giriş kapasitesiyle yönetilemez. Yer altı depolama tesisleri, ithal edilen gazın belirli bölümünün talebin düşük olduğu dönemde depolanmasını ve ihtiyaç arttığında sisteme geri verilmesini sağlar. Bu nedenle 4646 sayılı Kanun, ithalat lisansı rejimini depolama kapasitesiyle ilişkilendirmiştir.
Kanunun m.4/4-a hükmüne göre ithalat lisansı başvurusunda bulunan tüzel kişinin, her sene ithal edeceği doğal gazın Kurul tarafından belirlenen oranı kadar miktarı beş yıl içerisinde ulusal topraklarda yer altı depolama imkânına sahip olması gerekir. Bu imkânın varlığı, depolama faaliyeti yapacak lisanslı tüzel kişilerden Kurumca belirlenen taahhüt ve garantilerin alınmasıyla gösterilir.
İthalat lisansının diğer koşulları, her ithalat bağlantısı için ayrı lisans ve yıllık yüzde 20 ithalat miktarı sınırı için Doğal Gaz İthalat Lisansı Şartları başlıklı rehber incelenebilir. Buradaki konu farklıdır: şirketin ithal ettiği gaz için ayrıca karşılaması gereken yer altı depolama yükümlülüğü.
Depolama oranında %20 üst sınır nasıl çalışır?
4646 sayılı Kanuna 2016 yılında eklenen hüküm, EPDK Kuruluna depolama oranını belirleme yetkisi verir. Kurul bu oranı belirlerken ülkedeki mevcut yer altı doğal gaz depolama kapasitesini dikkate almak zorundadır. Kanun, Kurulun belirleyebileceği oran için yüzde 20’den fazla olmamak üzere üst sınır koymuştur.
Bu nedenle “ithalatçı her durumda ithalatının yüzde 20’sini depolamak zorundadır” cümlesi doğru değildir. Yüzde 20, Kurulun belirleyebileceği azami orandır. Fiilen uygulanacak oran, işlem döneminde yürürlükte olan Kurul kararı ve depolama yükümlülüğüne ilişkin usul ve esaslardan tespit edilmelidir.
Aynı şekilde eski mevzuatta yer alan yüzde 10 oranına dayanılarak güncel yatırım ve lisans planlaması yapılması da hatalıdır. Kanun 2016 değişikliğiyle sabit oran yaklaşımını terk etmiş, ülkedeki depolama kapasitesine göre oranı belirleme yetkisini Kurula vermiştir.
Oran hangi ithalat miktarı üzerinden hesaplanır?
Kanun “ithalatçı şirketlerin her sene ithal edecekleri doğal gaz” ifadesini kullanır. Bu nedenle depolama yükümlülüğü ithalatçının lisans ve tedarik portföyündeki yıllık ithalat miktarıyla ilişkilidir. Birden fazla ithalat bağlantısı veya sözleşmesi bulunan şirketin toplam yükümlülüğü, EPDK’nın ilgili usul ve esaslarında öngörülen hesaplama yöntemiyle izlenmelidir.
Yıl içinde sözleşme miktarının artırılması, yeni ithalat bağlantısı eklenmesi veya farklı teslim profiline geçilmesi depolama gereksinimini de etkileyebilir. Şirket, depolama kapasitesini yalnız yıl başındaki ithalat tahminine göre sabitleyip sonraki artışları göz ardı etmemelidir.
Finansal modelde “ithalat lisansım var, depolama kapasitesi sabit kalır” varsayımı risklidir. Depolama oranı Kurul kararıyla değişebilir ve ithalat miktarı arttıkça rezerv edilmesi gereken kapasite de artabilir.
“Beş yıl içerisinde” ifadesi ne anlama gelir?
Kanun, ithalatçının Kurul tarafından belirlenen oran kadar doğal gaz için beş yıl içerisinde ulusal topraklarda yer altı depolama imkânına sahip olmasını öngörür. Bu hüküm, doğal gaz depolama altyapısının ülke kapasitesiyle birlikte geliştirilmesini amaçlayan geçişli bir yükümlülük yapısıdır.
Beş yıllık ifade, şirketin ilk dört yıl hiçbir hazırlık yapmayıp beşinci yılın son gününde kapasite arayabileceği anlamına gelmez. Lisans başvurusunda EPDK’nın istediği taahhüt ve garantiler sunulmalı; geçiş takvimi ve kapasite erişimi güncel usul ve esaslara göre planlanmalıdır. Lisans özel hükümleri veya Kurul kararları daha ayrıntılı kilometre taşları içerebilir.
Şirketin ithalat sözleşmesi süresi, depolama hizmet sözleşmesi ve beş yıllık yükümlülük takvimi birbiriyle uyumlu olmalıdır. İthalat sözleşmesi beş yıldan kısa olsa bile lisans ve sözleşme yapısının depolama yükümlülüğünü nasıl etkilediği ayrıca incelenmelidir.
İthalatçı kendi depolama tesisine sahip olmak zorunda mı?
Hayır. Kanunun sistemi, ithalatçının mutlaka kendi yer altı depolama tesisini kurmasını şart koşmaz. İthalatçı, depolama faaliyeti yapan lisanslı tüzel kişilerden kapasite hizmeti alarak yükümlülüğünü karşılayabilir. Esas olan, Kurumun kabul ettiği taahhüt ve garanti yapısıyla gerekli depolama imkânına fiilen erişebilmesidir.
Türkiye’de yer altı depolama faaliyeti ayrı bir EPDK depolama lisansına tabidir. İthalat şirketi depolama kapasitesi satın alırken depolama şirketinin lisansının yürürlükte olduğunu, kapasite tahsisinin kendi ithalat dönemiyle uyumlu olduğunu ve hizmetin fiziksel olarak kullanılabilir olduğunu kontrol etmelidir.
Yalnız depolama şirketinden alınmış genel bir niyet mektubu her durumda yeterli değildir. EPDK’nın güncel usul ve esaslarında öngörülen kapasite, süre, teminat ve sözleşme koşulları karşılanmalıdır.
Yer altı depolama ile LNG terminal kapasitesi aynı mı?
Kanundaki depolama yükümlülüğü özellikle “ulusal topraklarda yer altı depolama imkânı” kavramına dayanır. LNG terminalindeki tank kapasitesi veya yüzer LNG depolama ve gazlaştırma ünitesi kapasitesi, düzenleyici olarak yer altı depolama kapasitesiyle aynı kategori değildir. İthalatçı, LNG terminalinde kapasite rezervasyonu bulunduğu için yer altı depolama yükümlülüğünün otomatik olarak karşılandığını kabul etmemelidir.
LNG ithalatı için terminal kullanımı ayrıca önem taşır; ancak m.4/4-a kapsamındaki yer altı depolama yükümlülüğünün hangi ithalat türlerine ve hangi istisnalarla uygulanacağı güncel Kanun, Ek Madde 3 ve Lisans Yönetmeliğinden birlikte kontrol edilmelidir.
Depolama hizmet sözleşmesinde hangi hükümler bulunmalıdır?
İthalatçı ile depolama şirketi arasındaki hizmet sözleşmesi yalnız toplam kapasite miktarını değil, enjeksiyon ve geri üretim kapasitelerini, hizmet süresini, kapasite rezervasyon tarihini, gaz kalitesini, ölçüm, kayıp gaz, basınç, bakım dönemleri ve acil durum şartlarını açıkça düzenlemelidir. Depolama kapasitesinin yıllık hacim olarak var olması, ihtiyaç duyulan günde gazın sisteme geri verilebileceği anlamına gelmez.
Sözleşmede EPDK düzenlemelerindeki değişikliklerin kapasite yükümlülüğüne etkisi, ithalat miktarının artması hâlinde ek kapasite alma yöntemi ve depolama şirketinin hizmeti sunamaması durumunda uygulanacak sonuçlar belirlenmelidir. İthalatçı lisans yükümlülüğünü üçüncü kişiye devredemez; depolama şirketinin kusuru nedeniyle kapasite sağlanamasa bile EPDK karşısındaki sorumluluğu devam edebilir.
Bu nedenle tedarik sözleşmesi, taşıma sözleşmesi ve depolama sözleşmesi aynı gaz yılı takviminde karşılaştırılmalıdır. Üç sözleşmedeki bakım, teslim ve kapasite dönemleri çakışmamalıdır.
Depolama kapasitesi için teminat gerekebilir mi?
EPDK ve depolama şirketinin kapasite tahsis kuralları, rezervasyonların ciddi ve kullanılabilir olmasını sağlamak amacıyla teminat mekanizmaları içerebilir. İthalatçı, depolama kapasitesini ayırırken hizmet bedeli, teminat, kapasite kullanım zorunluluğu ve iptal koşullarını mali modeline dahil etmelidir.
Depolama kapasitesi için verilen teminat ile ithalat lisansı başvurusunda EPDK’ya verilen lisans teminatı aynı şey değildir. Her teminatın lehtarı, süresi ve irat kaydı şartları ayrı incelenmelidir.
Spot LNG, spot boru gazı ve CNG ithalatında durum farklı mı?
4646 sayılı Kanunun Ek Madde 3 hükmü, ithalata ilişkin genel değerlendirme rejiminde LNG, spot boru gazı ve CNG ithalatı için özel istisnalar getirir. Güncel düzenlemede bu ithalat türleri bakımından m.4/4-a’nın bazı alt bentlerinde belirtilen kaynak, depolama ve sistem güvenliği şartlarının uygulanmamasına ilişkin hükümler bulunmaktadır.
Bu nedenle uzun dönemli boru gazı ithalatı için geçerli depolama modelinin spot LNG veya spot boru gazına otomatik olarak uygulanması doğru değildir. İthalat türü baştan doğru sınıflandırılmalı ve Ek Madde 3 ile ilgili Kurul usul ve esasları ayrı incelenmelidir.
EPDK 2026 yılında spot boru gazı ithalatına ilişkin aylık kapasite ürünleri için talep çağrıları yayımlamaya devam etmektedir. Bu çağrılar, kapasite tahsisi ve teminat şartlarını ilgili gaz yılı ürünü bazında belirler.
Depolama yükümlülüğü arz güvenliğine nasıl katkı sağlar?
Yer altı depolama, ithalat kesintisi, aşırı soğuk hava, yüksek günlük talep veya tedarikçi kaynaklı sorunlarda sistemin esnekliğini artırır. İthalatçıların belirli miktarı depolaması, bütün arz güvenliği yükünü yalnız iletim şirketine veya kamu tedarikçisine bırakmayan bir piyasa tasarımı oluşturur.
Kurulun oranı ülkenin gerçek depolama kapasitesine göre belirlemesi de ölçülülük sağlar. Yeterli altyapı yokken yüksek bir depolama zorunluluğu getirilmesi fiziksel olarak imkânsız olabileceğinden Kanun, yüzde 20 üst sınır içinde kapasiteye duyarlı bir düzenleme öngörür.
İthalatçı depolama yükümlülüğünü nasıl belgelemelidir?
Şirket, depolama hizmet sözleşmeleri, kapasite rezervasyon belgeleri, EPDK lisans bilgileri, enjekte edilen ve geri çekilen miktar kayıtları, faturalar, teminat belgeleri ve ilgili Kurum bildirimlerini düzenli saklamalıdır. EPDK’nın Enerji Piyasası Bildirim Sistemi kapsamındaki güncel bildirim tabloları ayrıca takip edilmelidir.
Yükümlülüğün yalnız yıl sonunda kontrol edilmesi yeterli değildir. İthalat miktarı aylık izlenmeli ve gerçekleşen ithalat yükseldikçe rezerv depolama kapasitesinin yeterliliği kontrol edilmelidir. Şirketin regülasyon, ticaret, lojistik ve finans birimleri aynı veri setini kullanmalıdır.
Depolama yükümlülüğünün ihlali ne sonuç doğurur?
Doğal gaz piyasası lisans sahibi, lisans ve mevzuat hükümlerine uymak zorundadır. Depolama yükümlülüğünün yerine getirilmemesi 4646 sayılı Kanun m.9’daki idari yaptırım rejiminin uygulanmasına, lisans yönünden ek tedbirlere ve EPDK’nın ihlalin niteliğine göre işlem tesis etmesine yol açabilir. 2026 yılı idari para cezası tutarları EPDK tarafından yeniden değerleme oranına göre ayrıca yayımlanmıştır.
İhlal halinde şirketin “depolama şirketinde kapasite yoktu” savunmasının sonucu, somut olay, kapasite piyasası, şirketin zamanında yaptığı başvurular ve Kurul kararlarıyla birlikte değerlendirilir. Bu nedenle kapasite sıkışıklığı riski sözleşme süresi başlamadan önce yönetilmelidir.
Şirket satın almalarında depolama yükümlülüğü neden incelenmelidir?
İthalat lisanslı şirketin satın alınmasında yalnız lisans numarası ve tedarik sözleşmeleri değil, depolama yükümlülüğünün geçmiş yıllarda nasıl yerine getirildiği de incelenmelidir. Eksik kapasite, devam eden EPDK incelemesi veya teminat yükümlülüğü satın alan açısından geçmiş dönem riski yaratabilir.
Due diligence dosyasında en az son yıllardaki ithalat miktarları, EPDK’nın uyguladığı depolama oranı, rezerv edilen yer altı kapasitesi, depolama hizmet sözleşmeleri, bildirimler ve varsa Kurum yazışmaları karşılaştırılmalıdır.
Başlıca hatalar
- Yüzde 20’yi her yıl uygulanması zorunlu sabit oran sanmak.
- Eski yüzde 10 kuralını güncel hüküm gibi kullanmak.
- LNG terminal tankını yer altı depolama yükümlülüğüyle aynı kabul etmek.
- Spot ithalat istisnalarını uzun dönem ithalatına uygulamak.
- İthalat miktarı artarken depolama kapasitesini güncellememek.
- Depolama şirketiyle yalnız niyet mektubu yapıp fiili kapasiteyi garanti altına almamak.
- Enjeksiyon ve geri üretim kapasitesini yalnız toplam hacim üzerinden değerlendirmek.
- Depolama sözleşmesi bakım dönemini ithalat teslim takvimiyle karşılaştırmamak.
- EPDK bildirimlerini ticaret biriminden kopuk yürütmek.
- Yükümlülüğü üçüncü kişiye devredilebilir özel hukuk borcu sanmak.
2026 depolama yükümlülüğü kontrol listesi
- İthalat türü uzun dönem, spot boru, LNG veya CNG olarak sınıflandırılmalı.
- Uygulanacak m.4/4-a ve Ek Madde 3 hükümleri belirlenmeli.
- EPDK’nın güncel depolama oranı kararı kontrol edilmeli.
- Yıllık ithalat miktarı doğru hesaplanmalı.
- Gerekli yer altı depolama kapasitesi hesaplanmalı.
- Depolama şirketinin lisansı ve kapasite hakkı doğrulanmalı.
- Depolama sözleşmesinde enjeksiyon ve geri üretim kapasiteleri yazılmalı.
- Teminat ve hizmet bedeli mali modele eklenmeli.
- İthalat miktarı değiştiğinde kapasite yeniden hesaplanmalı.
- EPDK bildirimleri güncel Bildirim Yönetmeliğine göre yapılmalı.
- Beş yıllık yükümlülük takvimi lisans süresiyle eşleştirilmeli.
- İhlal riski ortaya çıkmadan ek kapasite sözleşmesi yapılmalı.
Sık Sorulan Sorular
Doğal gaz ithalatçısı her yıl yüzde 20 depolamak zorunda mı?
Hayır. Yüzde 20 Kurulun belirleyebileceği azami orandır. Uygulanacak fiili oran EPDK’nın güncel kararından tespit edilir.
Eski yüzde 10 depolama kuralı hâlâ geçerli mi?
2016 değişikliğiyle sabit yüzde 10 yerine Kurulun, ülke yer altı depolama kapasitesini dikkate alarak yüzde 20’yi aşmayacak oran belirlediği sistem getirilmiştir.
İthalatçı kendi deposunu kurmak zorunda mı?
Hayır. Lisanslı depolama şirketinden kapasite hizmeti alarak Kurumun istediği taahhüt ve garantiler sağlanabilir.
LNG terminalindeki tank kapasitesi yeterli mi?
Kanun genel yükümlülükte yer altı depolama imkânını esas alır. LNG terminal kapasitesiyle aynı kabul edilmemelidir; ithalat türü ve istisnalar ayrıca incelenir.
Spot LNG ithalatında da aynı depolama şartı uygulanır mı?
Ek Madde 3 spot LNG, spot boru gazı ve CNG ithalatı için m.4/4-a’nın bazı şartlarına istisna getirir. Somut ithalat türü güncel düzenlemeye göre değerlendirilmelidir.
Depolama oranını kim belirler?
4646 sayılı Kanun EPDK Kuruluna, mevcut yer altı depolama kapasitesini dikkate alarak yüzde 20’yi aşmamak üzere oran belirleme yetkisi verir.
Depolama kapasitesi yetersiz kalırsa ne olur?
İthalatçı ek kapasite sağlamalı veya ithalat portföyünü güncel mevzuata uygun yönetmelidir. Yükümlülüğün ihlali EPDK yaptırımına yol açabilir.
Depolama sözleşmesi EPDK’ya sunulur mu?
İthalatçı, Kurumun lisans ve bildirim süreçlerinde talep ettiği taahhüt, garanti ve sözleşme bilgilerini sunmak zorundadır.
Beş yıllık süre lisans tarihinden mi başlar?
Somut başlangıç ve geçiş takvimi lisans, Kanun ve Kurulun depolama usul-esaslarına göre belirlenmelidir; yalnız genel ifadeye dayanılarak tarih hesaplanmamalıdır.
Depolama yükümlülüğü şirket satışında yeni alıcıya geçer mi?
Lisans sahibi tüzel kişilik aynı kalıyorsa lisans yükümlülüğü şirket üzerinde devam eder; pay devri ayrıca EPDK’nın kontrol ve izin hükümlerine tabi olabilir.
Resmî kaynaklar
- EPDK – Doğal Gaz Piyasası Mevzuatı
- EPDK – Doğal Gaz Lisans İşlemleri
- EPDK – Güncel Yönetmelikler ve Bildirim Yükümlülükleri
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
