Doldurulmuş Makaron veya Yaprak Sigara Kâğıdı Satma ve Taşıma Cezası | 5607 m.3/20 (2026)
5607 m.3/20 hangi fiilleri suç sayar?
5607 m.3/20, makaron ve yaprak sigara kâğıdı alanında özel bir suç tipi kurar. Fıkra, tütün mamulü niteliğinde olmamasına rağmen tütün mamulünü taklit eder tarzda kullanılan makaron veya yaprak sigara kâğıdının belirli maddelerle doldurulmuş hâlde ticari dolaşımını cezalandırır. Kanun satış, satışa arz, bulundurma ve nakletme hareketlerini seçimlik olarak saymıştır.
Kanuni ceza üç yıldan altı yıla kadar hapis cezasıdır. Güncel fıkra metninde m.3/20 için ayrıca adlî para cezası öngörülmemiştir. Bu yönüyle m.3/16, m.3/17 ve m.3/18 gibi hapis cezasının yanında gün üzerinden adlî para cezası da içeren komşu suç tiplerinden ayrılır.
Güncel hüküm 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu üzerinden kontrol edilmelidir. Tütün ve makaron piyasasına ilişkin teknik/idari düzenlemelerde ise Tarım ve Orman Bakanlığı ile ilgili kurumların suç tarihindeki mevzuatı esas alınır.
Suçun konusu hangi üründür?
M.3/20’nin metni iki temel taşıyıcı ürünü açıkça sayar: makaron ve yaprak sigara kâğıdı. Ancak her makaron veya her yaprak sigara kâğıdı bu suçun konusu değildir. Ürünün “tütün mamulleri niteliğinde olmamakla birlikte tütün mamulünü taklit eder tarzda kullanılan” nitelikte olması ve kanunda sayılan maddelerden biriyle doldurulmuş bulunması gerekir.
Makaron, boş hâliyle sigara benzeri tüp biçimli bir materyaldir. Yaprak sigara kâğıdı ise sarım amacıyla kullanılabilen kâğıt ürünüdür. M.3/20, bunların yalnız boş biçimde bulunmasını değil, içinin doldurulmuş ve ticari dolaşıma sokulmuş hâlini hedefler. Bu nedenle elkoyma tutanağında ürünün dolu/boş niteliği açıkça gösterilmelidir.
Ürünün tütün mamulünü taklit eder tarzda kullanılması da önemlidir. Örneğin endüstriyel veya başka amaçla kullanılan sıradan kâğıt ürün ile sigara görünümü/verilişi taşıyan doldurulmuş yaprak aynı değildir. Ürünün fiziksel formu, paketleme biçimi, satış şekli ve kullanım amacı birlikte değerlendirilir.
Ceza normunun maddi konusunun teknik olarak doğru belirlenmesi gerekir. Makaron, tütün mamulü, kıyılmış tütün, yaprak sigara kâğıdı ve benzer ürünler arasında ayrım yapılmadan genel “sigara malzemesi” ifadesiyle mahkûmiyet kurulması hukuki denetimi zorlaştırır.
Makaron veya yaprak sigara kâğıdının neyle doldurulması gerekir?
Kanun üç grubu kapsar: kıyılmış tütün, parçalanmış tütün ve tütün harici herhangi bir madde. Bu ifade, suç tipinin yalnız tütünle doldurulmuş makarona indirgenemeyeceğini gösterir. Tütün dışında başka bir maddeyle doldurulmuş ürün de tütün mamulünü taklit eder tarzda kullanılıyor ve ticari dolaşım hareketlerinden birine konu ediliyorsa fıkra kapsamında değerlendirilebilir.
Ürünün içeriği gözle her zaman kesin belirlenemez. Özellikle içeriğin tütün dışı olduğu veya karışım bulunduğu iddiasında numune ve laboratuvar incelemesi gerekebilir. Numune alma zinciri, hangi paket veya partiden numune alındığı, mühür ve teslim bilgileri korunmalıdır.
İçeriğin insan sağlığı bakımından ayrıca tehlikeli bir madde olması hâlinde, yalnız m.3/20 değil, eşyanın toplum sağlığını tehdit eden niteliğine ilişkin 5607 m.4/7 gibi ağırlaştırıcı hükümler de somut bilimsel tespit varsa gündeme gelebilir. Böyle bir ağırlaştırma varsayımla değil ürünün gerçek içeriği ve tehlikesi üzerinden kurulmalıdır.
Fıkradaki “tütün harici herhangi bir madde” ifadesi geniş görünse de ürünün yine tütün mamulünü taklit eder tarzda kullanılan doldurulmuş makaron veya yaprak sigara kâğıdı olması gerekir. Herhangi bir kâğıt tüpün başka maddeyle dolu olması tek başına m.3/20 oluşturmaz.
Ticari amaç nasıl belirlenir?
M.3/20, satma ve satışa arz hareketlerinin yanında bulundurma ve nakletme bakımından da ticari bağlamı esas alır. Kanun “ticari amaçla satan, satışa arz eden, bulunduran ve nakleden” ifadesini kullanır. Bu nedenle kişisel kullanım ile ticari dolaşım arasındaki ayrım maddi delillerle yapılmalıdır.
Ticari amaç değerlendirmesinde ürün miktarı, tek tip veya çoklu paketleme, koli/palet düzeni, fiyat listesi, müşteri mesajları, sipariş kayıtları, ödeme hareketleri, stok programı, depo bağlantısı, kargo etiketleri ve tekrar eden sevkiyatlar önem taşır. Yüksek miktar güçlü bir olgu olabilir, ancak miktar tek başına kast ve ticari amacı otomatik kanıtlamaz.
Kişinin tacir veya şirket sahibi olması şart değildir. Gerçek kişi de satış ve kazanç amacıyla ürün bulundurabilir veya taşıyabilir. Buna karşılık bir lojistik çalışanının göndericinin beyanına göre kapalı koli taşıması, ürünün gerçek niteliğini ve ticari suç organizasyonunu bildiğini tek başına göstermez.
Bulundurma fiilinde ürünün bulunduğu yer kadar ürün üzerindeki fiilî hâkimiyet önemlidir. Ortak depo, kargo aktarma merkezi veya çok kullanıcılı işyerinde kimin erişim ve tasarruf yetkisine sahip olduğu belirlenmelidir.
Satma, satışa arz etme, bulundurma ve nakletme nasıl ayrılır?
Satma, doldurulmuş makaron veya yaprak sigara kâğıdının ticari işlemle başkasına devredilmesidir. Ödemenin nakit, banka, takas veya başka yöntemle yapılması suç tipinin niteliğini değiştirmez. Satışın gerçek alıcı, miktar ve teslim kaydıyla delillendirilmesi gerekir.
Satışa arz etme, satış tamamlanmadan ürünün müşteri veya piyasaya sunulmasıdır. Sosyal medya ilanı, mesajlaşma grubu, fiyat listesi, internet mağazası veya fiziksel teşhir, ürün ve fail bağlantısı doğrulanırsa satışa arzın delili olabilir.
Bulundurma, ürün üzerinde ticari amaçla fiilî hâkimiyet kurulmasıdır. Depo, araç, işyeri veya konutta ürün bulunması kimin bulundurduğunu ve ticari amacı belirlemeye tek başına yetmez; anahtar, erişim, kira, stok ve teslim kayıtları incelenir.
Nakletme, ürünün ticari dolaşım içinde bir yerden başka yere taşınmasıdır. Sürücü, kargo görevlisi, araç sahibi ve yük sahibi farklı kişiler olabilir. Her biri bakımından ürünün niteliği hakkında bilgi ve fiile bilinçli katkı ayrı ayrı belirlenmelidir.
Aynı kişi ürünü depolayıp satışa sunup taşıyabilir. Bu seçimlik hareketler aynı suç işleme süreci içinde tek suç oluşturabilir; olayların zaman, yer ve maddi konu bakımından ayrışması hâlinde zincirleme suç veya ayrı suç tartışması TCK hükümlerine göre yapılır.
Boş makaron veya boş yaprak sigara kâğıdı m.3/20 kapsamında mıdır?
M.3/20’nin açık metni doldurulmuş ürünü hedefler. Boş makaron veya boş yaprak sigara kâğıdının ticareti, kendi özel idari ve ceza düzenlemeleri çerçevesinde değerlendirilir; sırf boş olması nedeniyle m.3/20’nin “doldurulmuş” maddi konusu gerçekleşmez.
Bununla birlikte boş ürünün bandrolsüz, kaçak ithal veya mevzuata aykırı başka bir niteliği varsa 5607’nin diğer fıkraları veya tütün mevzuatı gündeme gelebilir. M.3/20 uygulanmaması, olayda hiçbir yaptırım bulunmadığı anlamına gelmez; doğru norm somut ürün ve fiil üzerinden belirlenmelidir.
Doldurma işleminin nerede ve kim tarafından yapıldığı her m.3/20 dosyasında zorunlu olarak tespit edilemeyebilir. Fıkra yalnız üretimi değil, doldurulmuş ürünü ticari amaçla satan, arz eden, bulunduran veya nakleden kişiyi de cezalandırır. Bu nedenle sonraki ticari dolaşım failinin doldurma işlemini bizzat yapmış olması şart değildir.
Ürün niteliği ve ticari amaç hangi delillerle kanıtlanır?
İlk delil, elkonulan ürünün fiziki yapısıdır. Paket sayısı, paket başına adet, dolu/boş niteliği, içerik görünümü, marka veya ambalaj, ürün kodu ve ayırt edici özellikler tutanakta gösterilmelidir. Fotoğraf/video kaydı, özellikle çok sayıda koli ve farklı parti varsa ayniyet bakımından önemlidir.
İkinci grup içerik analizidir. Kıyılmış veya parçalanmış tütün olup olmadığı, tütün dışı madde bulunup bulunmadığı gerektiğinde uzman veya laboratuvar raporuyla belirlenir. Numune alınmışsa parti ve mühür zinciri korunmalıdır.
Üçüncü grup ticari kayıtlardır. Fiyat listeleri, satış ilanları, müşteri mesajları, banka/POS hareketleri, kargo etiketleri, toplu siparişler, stok programı ve depo giriş-çıkışları ticari amaç ve seçimlik hareketin belirlenmesinde kullanılır. Deliller hukuka uygun şekilde elde edilmelidir.
Taşıma dosyalarında sevk irsaliyesi, kargo fişi, araç yükleme kaydı, güzergâh, teslim noktası, sürücü talimatları ve iletişim kayıtları incelenir. Aracın içinde ürün bulunması tek başına araç sahibinin veya sürücünün bilerek suç işlediğini göstermez.
5607 m.20 uyarınca kaçakçılık tutanağı; olay, deliller, eşyanın türü, kapsamı, miktarı, nitelikleri ve elkoyma biçimini ayrıntılı göstermelidir. M.11 uyarınca elkonulan eşya da ayırt edici özellikleriyle gümrük idaresine teslim edilir.
M.3/20, m.3/18 ve m.3/21’den nasıl ayrılır?
M.3/18, bandrolsüz veya taklit/yanıltıcı işaret taşıyan tütün, makaron, yaprak sigara kâğıdı, etil alkol, metanol ve alkollü içkilerin ticari üretim ve dolaşımını düzenler. M.3/20 ise özellikle doldurulmuş makaron veya yaprak sigara kâğıdının tütün mamulünü taklit eder tarzda ticari dolaşımını suç sayar.
M.3/21 ise Tarım ve Orman Bakanlığından yetki belgesi almadan veya bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeden tütün ticareti yapan kişiyi cezalandıran farklı bir düzenlemedir. Orada suçun odağı doldurulmuş makaron değil, tütün ticaretinin yetki ve bildirim rejimine aykırı yürütülmesidir.
Bir olayda doldurulmuş makaronun aynı zamanda bandrolsüz olduğu veya tütünün yetkisiz ticarete konu edildiği iddia edilebilir. Bu durumda her fıkranın maddi ve manevi unsurları ayrı belirlenmeli; aynı maddi fiil için hangi özel normun uygulanacağı içtima kurallarıyla çözülmelidir.
Teşebbüs, iştirak, elkoyma ve müsadere nasıl uygulanır?
5607 m.3/22, m.3’te tanımlanan fiiller teşebbüs aşamasında kalmış olsa bile tamamlanmış gibi cezalandırılacağını düzenler. Satışa arz zaten tamamlanmış seçimlik hareket olduğundan satışın ayrıca tamamlanması gerekmez. Diğer fiillerde icra hareketinin başlayıp başlamadığı somut olayda değerlendirilir.
Suç örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmişse m.4/1 uyarınca ceza iki kat artırılır. Üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi m.4/2 uyarınca yarı artırım; meslek veya sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılması m.4/4 uyarınca yarı artırım sonucu doğurabilir.
Eşya değeri bakımından m.3/23 hükmü uygulanabilir: değer fahişse ceza yarısından bir katına kadar artırılır; hafif veya pek hafifse kanundaki oranlarda indirim yapılır. Değer hesabı ürünün miktarıyla karıştırılmamalı, dosyada somut ekonomik değer belirlenmelidir.
Arama ve elkoyma 5607 m.9 ile CMK hükümlerine göre yürütülür. Müsadere m.13 ve TCK hükümlerine göre; tasfiye ise m.16 ve eşyanın niteliğine göre ilgili özel hükümler kapsamında değerlendirilir.
Etkin pişmanlık bakımından 5607 m.5’in koşulları somut olaya göre uygulanır. M.5/2’deki ödeme esaslı hükmün açık istisnası m.3/7’dir; tekrar suç işleyenler ve örgüt faaliyeti çerçevesinde suç işleyenler yönünden m.5/3 sınırlaması vardır.
Sık Sorulan Sorular
1. Doldurulmuş makaron satmanın cezası nedir?
M.3/20 şartları varsa üç yıldan altı yıla kadar hapis cezasıdır.
2. M.3/20’de adlî para cezası var mı?
Güncel fıkra metninde m.3/20 için ayrıca adlî para cezası öngörülmemiştir.
3. Boş makaron bulundurmak m.3/20 suçu mudur?
M.3/20 açıkça doldurulmuş makaron veya yaprak sigara kâğıdını konu alır. Boş ürün başka mevzuat veya fıkralar kapsamında ayrıca değerlendirilebilir.
4. Tütün dışı maddeyle doldurulan makaron da kapsama girer mi?
Evet. Kanun kıyılmış tütün, parçalanmış tütün veya tütün harici herhangi bir maddeyle doldurulmuş ürünü kapsar.
5. Satış yapılmadan ilan vermek suç olabilir mi?
Ticari amaçla satışa arz etme fıkrada bağımsız seçimlik harekettir; diğer unsurlar da varsa satışın tamamlanması gerekmez.
6. Taşıyan sürücü otomatik cezalandırılır mı?
Hayır. Ürünün niteliği ve ticari suç organizasyonuna kişisel bilgi/katkı somut delillerle belirlenmelidir.
7. Bandrolsüz doldurulmuş makaron hangi maddeden değerlendirilir?
M.3/18 ve m.3/20’nin unsurları birlikte incelenir; uygulanacak norm ve içtima somut fiile göre belirlenir.
8. Eşyanın değeri cezayı etkiler mi?
M.3/23 şartları oluşursa fahiş, hafif veya pek hafif değer hükümleri uygulanır.
9. Üç kişi birlikte işlerse ceza artar mı?
M.4/2 şartları oluşursa ceza yarı oranında artırılır.
10. Etkin pişmanlık mümkün müdür?
5607 m.5’in kanuni şartları gerçekleşirse mümkündür.
Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler
- 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
- Bandrolsüz veya Sahte Bandrollü Tütün ve Alkol Ürünleri
- Tütün Kaçakçılığında Ceza Artırımı
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin
Makaron, tütün ve kaçakçılık soruşturmalarında hukuki temsil.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
