E-Ticaret Pazar Yeri Satıcıya Ödemeyi Kaç Günde Yapmak Zorunda? 6563 Ek m.1 ve 5 İş Günü 2026

6563 Ek Madde 1 pazar yeri–satıcı ilişkisini nasıl düzenler?

Elektronik ticaret pazar yerlerinde tüketici ürünü satıcıdan alır, ancak bedel çoğu zaman önce elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının ödeme altyapısına veya kontrolündeki sisteme girer. Pazar yeri daha sonra komisyon ve sözleşmeye uygun diğer kalemleri hesaplayarak satıcının hak ettiği tutarı satıcıya aktarır. Bu sistemde ödeme süresinin platform tarafından sınırsız uzatılması satıcının nakit akışını doğrudan bozar.

6563 sayılı Kanun Ek m.1, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının aracılık hizmeti sunduğu elektronik ticaret hizmet sağlayıcının ticari faaliyetlerini önemli ölçüde bozan, makul karar verme yeteneğini azaltan veya normal şartlarda taraf olmayacağı bir ticari ilişkinin tarafı olmaya zorlayan uygulamalarını haksız ticari uygulama olarak kabul eder. Madde ayrıca bazı davranışların her durumda haksız ticari uygulama sayılacağını tek tek düzenler.

Satıcıya yapılacak ödemenin geciktirilmesi bu açık örneklerden biridir. Kanun, hem aracılık sözleşmesindeki ödeme süresine uyulmasını hem de her hâlde belirli üst sürenin aşılmamasını ister. Bu nedenle pazar yeri sözleşmeye “ödeme 60 gün sonra yapılır” yazarak kanuni korumayı ortadan kaldıramaz.

Bu düzenleme tüketici ile satıcı arasındaki “ürün bedelinin iadesi” uyuşmazlığından farklıdır. Burada temel ilişki pazar yeri ile platformda satış yapan elektronik ticaret hizmet sağlayıcı arasındaki ticari ilişkidir. Satıcı, ürününü teslim etmiş ve satış bedeli platformun tasarrufuna girmişse, platformun satıcıya ödeme borcu Ek m.1’deki özel haksız ticari uygulama kurallarıyla korunur.

Pazar yeri satıcıya ödeme için en fazla kaç iş günü bekleyebilir?

Kanunun açık düzenlemesine göre, mal veya hizmet satış bedelinin elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının tasarrufuna girdiği ve siparişin alıcıya ulaştığı tarihten itibaren elektronik ticaret hizmet sağlayıcıya yapılacak ödeme beş iş günlük üst sınıra tabidir. Bu süre, pazar yerinin satıcının parasını belirsiz şekilde tutmasını engelleyen emredici ticari korumadır.

“İş günü” hesabında hafta sonları ve resmî tatiller çalışma günü sayılmaz. Örneğin her iki kanuni koşul pazartesi günü gerçekleşmişse ve araya resmî tatil girmiyorsa beş iş günlük hesap o haftanın iş günleri üzerinden yapılır. Süre hesabında teslim ve ödeme kayıtlarının tam tarih-saat bilgisi tutulmalıdır.

Kanuni üst sınır, platformun mutlaka beşinci iş gününe kadar bekleme hakkı olduğu anlamına gelmez. Aracılık sözleşmesi daha kısa bir ödeme süresi belirlemiş olabilir. Sözleşme “teslimden sonra iki iş günü içinde ödeme” diyorsa platform kendi sözleşmesel borcunu iki iş gününde yerine getirmelidir. Beş iş günü, daha uzun sözleşme yazılarak aşılabilecek serbest bir vade değildir.

Pazar yerinin satıcı panelinde “hak ediş tarihi”, “ödeme tarihi”, “bloke”, “bekleyen bakiye” gibi farklı ifadeler kullanılabilir. Hukuki değerlendirmede sistemdeki etiket değil, satış bedelinin ne zaman platformun tasarrufuna girdiği, siparişin ne zaman alıcıya ulaştığı ve satıcıya fiilî transferin ne zaman yapıldığı esas alınır.

5 iş günlük sürenin başlangıcı nasıl belirlenir?

Kanuni ifade iki olguyu birlikte dikkate alır: satış bedelinin elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının tasarrufuna girmesi ve siparişin alıcıya ulaşması. Satış bedeli platformun sisteminde tahsil edilmiş ancak ürün henüz tüketiciye teslim edilmemişse, yalnız tahsilatın varlığı üzerinden teslim şartı yok sayılmaz. Tersine ürün teslim edilmiş ancak ödeme henüz platformun tasarrufuna girmemişse bedelin platformda bulunmadığı dönem için aynı sonuç kurulmaz.

Bu nedenle satıcının uyuşmazlıkta üç tarihi birlikte göstermesi gerekir: sipariş tarihi, alıcıya teslim tarihi ve platformun bedeli tahsil/tasarruf ettiği tarih. Kargo entegrasyonunda teslim kaydı platforma otomatik aktarılıyorsa bu kayıt önemli delildir. Elden veya satıcı kuryesiyle teslim varsa teslim belgesi ve platforma bildirilen teslim tarihi saklanmalıdır.

Kartlı ödemede provizyon tarihi ile bedelin kesin tahsil edildiği tarih farklı olabilir. Ödeme kuruluşu kullanılıyorsa işlem referansı, tahsilat statüsü ve pazar yerinin ödeme akışı incelenir. Platform “para henüz tasarrufumuza girmedi” diyorsa bu iddianın ödeme kuruluşu kayıtlarıyla doğrulanması gerekir.

Hizmet satışlarında fiziksel kargo bulunmayabilir. Online rezervasyon, dijital danışmanlık veya başka hizmetlerde “siparişin alıcıya ulaşması/ifa” olgusu hizmetin niteliğine göre platform kayıtlarıyla belirlenir. Hangi tarihin teslim/ifa kabul edildiği aracılık sözleşmesinde açık olmalı ve kanunun amacını bertaraf edecek şekilde kullanılmamalıdır.

Aracılık sözleşmesi ödeme süresini daha kısa belirleyebilir mi?

Evet. Taraflar kanuni üst sınırı aşmamak kaydıyla daha kısa ödeme süresi kararlaştırabilir. Pazar yeri satıcıyla yaptığı aracılık sözleşmesinde belirli ürün grupları veya satıcı statüleri için bir, iki ya da üç iş günlük ödeme takvimi belirlemişse bu sözleşme hükmüne uymak zorundadır.

6563 Ek m.1’in haksız ticari uygulama yaklaşımı, platformun güçlü pazarlık konumunu satıcının aleyhine ölçüsüz kullanmasını engeller. Bu nedenle sadece ödeme takvimini değil, aracılık sözleşmesinin tek taraflı değiştirilmesi, satıcının objektif ölçüt olmadan hizmetten dışlanması ve satıcının ticari kararlarını zorlayan diğer davranışları da düzenler.

Satıcı sözleşmenin hangi sürümüne tabi olduğunu bilmelidir. Platform sözleşmeyi panelde güncellediğinde önceki metin, değişiklik bildirimi ve yürürlük tarihi saklanmalıdır. Ödeme süresinin sonradan uzatılması hâlinde değişikliğin hangi tarihte bildirildiği ve hangi siparişlere uygulanmaya çalışıldığı belirlenmelidir.

Pazar yerinin genel işlem şartı niteliğindeki hükümleri ayrıca Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde değerlendirilebilir. Ancak 6563 Ek m.1, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı–elektronik ticaret hizmet sağlayıcı ilişkisine özgü özel koruma getirdiği için ilk inceleme bu hüküm üzerinden yapılmalıdır.

Pazar yeri komisyon ve diğer kesintileri yapabilir mi?

Satıcıya aktarılacak tutarın brüt satış fiyatıyla aynı olması zorunlu değildir. Aracılık sözleşmesine ve mevzuata uygun platform komisyonu, reklam hizmeti, lojistik hizmeti veya satıcının açıkça satın aldığı başka hizmetlerin bedelleri satış gelirinden mahsup edilebilir. Ancak her kesintinin sözleşmesel ve hukuki dayanağı bulunmalı, satıcı panelinde veya hesap dökümünde anlaşılır biçimde gösterilmelidir.

Platform, sözleşmede bulunmayan bir bedeli tek taraflı olarak “operasyon ücreti” adıyla düşemez. Ek m.1, aracılık sözleşmesinde hangi hâllerde ve ne tutarda ödeme yapılacağının şeffaf olmasını amaçlar. Satıcıya hizmet verilmeden veya karşılığı açıklanmadan yapılan kesintiler haksız ticari uygulama ve alacak uyuşmazlığı doğurabilir.

Komisyon oranı kampanyaya katılım nedeniyle değişiyorsa kampanya koşulları önceden açık olmalıdır. Satıcı kampanyaya kendi iradesiyle katılmışsa hangi siparişlerde ne kadar komisyon uygulanacağını görebilmelidir. Platformun kampanya sonrasında geriye dönük komisyon artırması ayrıca sözleşme değişikliği ve haksız ticari uygulama bakımından incelenir.

Vergi ve yasal kesintiler de ticari kesintilerden ayrılmalıdır. Platformun kanun gereği yaptığı vergi kesintisi ile kendi hizmet bedeli aynı şey değildir. Hesap dökümünde her kalem ayrı gösterilmelidir.

Tüketici ürünü iade ederse satıcı ödemesi nasıl etkilenir?

Tüketicinin cayma hakkı veya ayıplı mal nedeniyle bedel iadesi varsa, satıcıya aktarılacak tutarın değişmesi mümkündür. Ancak iade ihtimali, platformun bütün sipariş gelirlerini süresiz bloke etme gerekçesi değildir. İade edilen sipariş ile teslim edilip kesinleşen diğer siparişler ayrılmalıdır.

Pazar yeri, aracılık sözleşmesinde iade/iptal hâlinde mahsup sistemini açıkça göstermelidir. Satıcıya daha önce ödeme yapılmış ve tüketiciye sonradan iade gerçekleşmişse platform sözleşmeye uygun mahsup yapabilir. Buna karşılık henüz gerçekleşmemiş olası iadeler için bütün satıcı alacağını belirsiz süreyle tutmak Ek m.1 bakımından ayrıca değerlendirilir.

Tüketici uyuşmazlığında satıcı ile platformun sorumluluğu 6502 sayılı Kanun ve mesafeli sözleşme mevzuatına göre ayrıca belirlenir. Satıcıya ödeme süresi, tüketicinin cayma hakkını ortadan kaldırmaz; tüketici cayma hakkı da platformun satıcıya karşı kanuni ödeme yükümlülüğünü sınırsız erteleme yetkisi vermez.

İade kaydı, ürünün platform deposuna veya satıcıya ne zaman döndüğü, iade bedelinin tüketiciye ne zaman gönderildiği ve satıcı bakiyesinden ne zaman mahsup edildiği kayıt altına alınmalıdır. Böylece hangi siparişin gerçekten ihtilaflı olduğu belirlenebilir.

Platform “risk”, “rezerv” veya “güvenlik” gerekçesiyle ödemeyi uzatabilir mi?

Somut, belgelenebilir ve sözleşmesel bir risk tedbiri ile kanuni ödeme süresini sistematik olarak bertaraf eden uygulama birbirinden ayrılmalıdır. Dolandırıcılık, chargeback, sahte ürün, hesap güvenliği veya resmi makam tedbiri gibi somut durumlarda belirli tutarın geçici olarak bloke edilmesi hukuki dayanağına göre değerlendirilebilir.

Ancak platform bütün satıcılara veya belirli satıcıya hiçbir somut gerekçe göstermeden “risk politikamız” diyerek kanuni üst süreyi sürekli aşan ödeme modeli kuramaz. Ek m.1’in amacı zaten ekonomik bakımdan güçlü aracı hizmet sağlayıcının satıcının parasını ölçüsüz biçimde tutmasını önlemektir.

Bloke uygulandığında satıcıya hangi siparişlerin, hangi tutarların ve hangi hukuki/sözleşmesel gerekçeyle tutulduğu açıklanmalıdır. Tedbirin süresi ve kaldırılma koşulu belirli olmalıdır. Belirsiz “inceleme devam ediyor” mesajlarının aylarca sürmesi sözleşme ve haksız ticari uygulama incelemesine konu olabilir.

Resmî makam kararıyla hesaba veya alacağa haciz/bloke konulmuşsa platformun ödeme yapamaması farklıdır. Bu durumda platform kararı ve kapsamını satıcıya açıklamalı; tedbir dışındaki serbest bakiyeyi ayrı değerlendirmelidir.

Satıcı ödeme gecikmesini hangi belgelerle ispatlamalıdır?

Her sipariş için sipariş numarası, satış bedeli, tüketici ödeme tarihi, teslim tarihi, platformun planlanan hak ediş tarihi, fiilî ödeme tarihi, komisyon/kesintiler ve ödenmeyen bakiye tablo hâline getirilmelidir. Yüzlerce sipariş bulunan dosyada tek tek ekran görüntüsü yerine dışa aktarılan satıcı paneli raporu, banka hesap hareketi ve platform mutabakat dökümleri birlikte kullanılabilir.

Aracılık sözleşmesinin ödeme maddesi ve ilgili tarihte yürürlükte olan sözleşme sürümü saklanmalıdır. Platform sonradan şartları değiştirmişse değişiklik e-postaları ve panel bildirimleri önemlidir. Satıcı sadece güncel sözleşmeyi indirirse geçmiş dönemde hangi hükmün geçerli olduğunu ispatlamak zorlaşabilir.

Kargo teslim kayıtları ve ödeme kuruluşu/pos tahsilat kayıtları sürenin başlangıcı için önem taşır. Platformun “teslim görünmüyordu” savunmasına karşı kargo entegrasyon logu veya alıcı teslim belgesi sunulabilir.

Satıcı platforma ödeme talebi açtıysa destek talebi numarası, yazışmalar ve verilen cevaplar da eklenmelidir. Uyuşmazlıkta sadece gecikmenin varlığı değil, platformun bunu nasıl gerekçelendirdiği de önemlidir.

Ödeme yapılmazsa satıcının hangi hukuki yolları vardır?

İlk adım, platforma yazılı ve hesaplanabilir alacak talebi göndermektir. Talepte siparişler, teslim tarihleri, ödeme planı, kanuni beş iş günlük üst süre ve ödenmeyen toplam açıkça gösterilmelidir. Platformun muhasebe veya mutabakat itirazı varsa hangi kalemlere itiraz ettiği sorulmalıdır.

Ticari alacak uyuşmazlığında dava açılmadan önce 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.5/A kapsamında konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerinde dava şartı arabuluculuk gündeme gelir. Talebin hukuki niteliği ve tarafların tacir sıfatı somut dosyada değerlendirilmelidir.

Alacak muaccel ve belirliyse icra takibi de değerlendirilebilir. Platform borca itiraz ederse itirazın iptali veya kaldırılması koşulları takip türüne göre incelenir. Faiz talebinde ticari iş niteliği, sözleşme faizi ve 3095 sayılı Kanun/Türk Ticaret Kanunu hükümleri birlikte uygulanır.

6563 kapsamındaki haksız ticari uygulamalar idari denetim yönünden Ticaret Bakanlığının görev alanına da girebilir. Özel hukuk alacağının tahsili ile idari denetim birbirinin yerine geçmez. Satıcının temel amacı para alacağını tahsil etmekse özel hukuk yolunu ayrıca yürütmesi gerekir.

Güncel 6563 ve ikincil düzenlemeler için Ticaret Bakanlığı Elektronik Ticaret Mevzuatı ile Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

Pazar yeri–satıcı ödeme uyuşmazlıkları elektronik ortamda Türkiye geneline yayılır. Satıcı Mersin’de faaliyet gösterirken pazar yerinin merkezi İstanbul’da olabilir; alıcı ise başka bir ilde bulunabilir. 6563 Ek m.1’deki haksız ticari uygulama kuralı, ilgili aracılık ilişkisinde ülke genelinde uygulanır.

Mersin’de e-ticaret yapan üretici, gıda işletmesi, tekstil satıcısı, yedek parça firması veya başka tacirlerin pazar yeri alacakları, yüksek sipariş hacminde işletme sermayesini doğrudan etkileyebilir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin merkezli olarak pazar yeri satıcı alacakları, aracılık sözleşmesi, komisyon/kesinti ve haksız ticari uygulama uyuşmazlıklarında hesap ve sözleşme kayıtlarını birlikte inceler; Türkiye genelindeki dosyalar ilgili usul ve elektronik sistemler çerçevesinde takip edilebilir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →