E-Ticaret Sitesi Sözleşmeden Önce Hangi Bilgileri Vermek Zorunda? 6563 m.3 Rehberi 2026

6563 sayılı Kanun m.3 hangi sözleşmeleri kapsar?

6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, fiziki olarak karşı karşıya gelmeksizin elektronik ortamda yürütülen iktisadi ve ticari faaliyetlerin temel kurallarını düzenler. Kanunun 3. maddesi, elektronik iletişim araçlarıyla kurulacak sözleşmelerde hizmet sağlayıcının sözleşme öncesi bilgi verme yükümlülüğünü belirler.

Bu yükümlülük yalnız büyük pazar yerleri için getirilmiş bir kural değildir. Kendi internet sitesi üzerinden ürün satan tacir, çevrim içi rezervasyon veya üyelik hizmeti veren işletme, dijital hizmet satan şirket veya elektronik ortamda sözleşme kuran başka hizmet sağlayıcı, m.3 kapsamına giren bir işlem yapıyorsa madde metnindeki bilgileri alıcıya sunmalıdır.

Kanundaki “alıcı” kavramı yalnız tüketiciyi ifade etmez. Mesleki veya diğer amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiler de alıcı olabilir. Ancak m.3/3 önemli bir ayrım getirir: tarafların tüketici olmadığı hâllerde, taraflar birinci ve ikinci fıkralardaki bilgi verme düzenlemelerinin aksini kararlaştırabilir. Tüketici işleminde ise tüketiciyi koruyan emredici mevzuat ayrıca uygulanır.

6563 m.3, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğindeki tüketiciye özgü ön bilgilendirme ile de karıştırılmamalıdır. Bir işlem tüketici işlemi ise hem 6563’teki elektronik ticaret yükümlülükleri hem de 6502 sayılı Kanun ve mesafeli sözleşme düzenlemeleri birlikte gündeme gelebilir. Bu yazı özellikle 6563 m.3’ün elektronik ticaret hizmet sağlayıcısına yüklediği bilgi verme borcunu açıklamaktadır.

E-ticaret sitesi hangi tanıtıcı bilgileri vermek zorundadır?

6563 m.3/1-a uyarınca hizmet sağlayıcı, alıcıların kolayca ulaşabileceği şekilde ve güncel olarak tanıtıcı bilgilerini sunmalıdır. Kanunun amacı, elektronik ortamda sözleşme kuran alıcının karşı tarafın kim olduğunu sözleşmeden önce anlayabilmesidir.

Tanıtıcı bilginin erişilebilir olması gerekir. Satıcının kimliğini yalnız uzun bir kullanım koşulları metninin içine saklamak veya iletişim bilgisini bulunması güç bir alt sayfada bırakmak, yükümlülüğün amacıyla bağdaşmaz. Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik de tacir, esnaf ve tacir/esnaf olmayan hizmet sağlayıcılar bakımından elektronik ticaret ortamında bulundurulması gereken bilgileri ayrıntılandırır.

Bir işletme unvanını değiştirmiş, adresini taşımış veya iletişim bilgisini yenilemişse eski bilgilerin sitede kalması “güncel bilgi” şartını karşılamaz. Bu nedenle e-ticaret sitesi sahiplerinin yalnız açılışta değil, şirket veya işletme bilgilerindeki her değişiklikte bilgilendirme alanlarını güncellemesi gerekir.

Alıcı açısından bu bilgiler, sözleşme tarafının doğru belirlenmesi için de önemlidir. Ürünle ilgili ayıp, teslim etmeme, ücret iadesi veya başka bir uyuşmazlık çıktığında davalı veya muhatap gerçek/tüzel kişinin belirlenmesi, elektronik ortamda gösterilen unvan ve kimlik bilgileriyle doğrudan bağlantılıdır.

Sözleşmenin kurulması için izlenecek teknik adımlar açıklanmalı mı?

Evet. 6563 m.3/1-b, sözleşmenin kurulabilmesi için izlenecek teknik adımlara ilişkin bilgilerin sözleşmeden önce alıcıya sunulmasını zorunlu tutar. Kullanıcı, hangi aşamada sepet oluşturduğunu, teslimat veya hizmet bilgilerini ne zaman girdiğini, ödeme ekranının hangi aşamada geldiğini ve hangi işlemle bağlayıcı sipariş verdiğini anlayabilmelidir.

Ticaret Bakanlığının elektronik ticaret SSS sayfasında bu yükümlülüğün “işlem rehberi” altında; mal veya hizmetin seçilmesi, teslimat ve ödeme bilgilerinin girilmesi ve siparişin onaylanması gibi gerekli aşamaları gösterecek şekilde açıklanması gerektiği belirtilmektedir. Böylece kullanıcı, yanlışlıkla sözleşme kurup kurmadığı konusunda belirsizlik yaşamaz.

Teknik adımların açık gösterilmesi özellikle abonelik, otomatik yenilenen hizmet ve dijital içerik satışlarında önemlidir. “Devam et” düğmesinin yalnız sonraki bilgi ekranına mı geçtiği, yoksa ödeme borcu doğuran siparişi mi tamamladığı kullanıcı açısından anlaşılır olmalıdır. 6563 m.4’te ödeme öncesi toplam bedelin görünür olması ayrıca düzenlenmiştir.

Bu nedenle e-ticaret tasarımı yalnız kullanıcı deneyimi meselesi değildir; sözleşmenin kurulma anını ve bilgi verme yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediğini etkileyen hukuki bir yapıdır.

Sözleşme metninin saklanıp saklanmayacağı açıklanmalı mı?

6563 m.3/1-c uyarınca hizmet sağlayıcı, sözleşme metninin sözleşme kurulduktan sonra kendisi tarafından saklanıp saklanmayacağını, alıcının bu sözleşmeye daha sonra erişip erişemeyeceğini ve erişim sağlanacaksa bunun ne kadar süreyle mümkün olacağını sözleşme kurulmadan önce bildirmelidir.

Bu bilgi özellikle hesap oluşturmadan yapılan misafir alışverişlerinde önemlidir. Kullanıcı, sözleşmenin sonradan “siparişlerim” alanında bulunacağını mı, e-posta ile gönderileceğini mi, yoksa yalnız ödeme anında gösterilip daha sonra çevrim içi erişim sunulmayacağını mı önceden bilmelidir.

Ayrıca m.3/4, hizmet sağlayıcının sözleşme hükümleri ile genel işlem şartlarının alıcı tarafından saklanmasına imkân sağlamasını emreder. Bu nedenle kullanıcıya metni indirme, yazdırma, e-posta ile alma veya başka uygun yöntemle saklama olanağı verilmesi gerekir. Sadece ekranda kısa süre gösterilip daha sonra erişilemeyen ve kaydedilemeyen şartlar m.3/4’ün amacıyla bağdaşmaz.

Uyuşmazlık çıktığında hangi sözleşme sürümünün kabul edildiği büyük önem taşır. Hizmet sağlayıcı genel koşulları zaman içinde değiştiriyorsa sözleşme tarihindeki metni belirleyebilmelidir. Alıcı da kabul ettiği metni saklayabilmelidir.

Veri girişindeki hataların düzeltilmesi için araç sunulmalı mı?

Evet. 6563 m.3/1-ç, veri girişindeki hataların açık ve anlaşılır biçimde belirlenmesine ve düzeltilmesine ilişkin teknik araçlar hakkında bilgi verilmesini zorunlu tutar. Bunun yanında m.4/2, sipariş verilmeden önce alıcının veri giriş hatalarını belirleyip düzeltebilmesi için uygun, etkili ve erişilebilir teknik araçların fiilen sunulmasını da emreder.

Yanlış ürün adedi, yanlış beden, yanlış teslimat adresi, hatalı e-posta veya yanlış fatura bilgisi gibi hataların sipariş tamamlanmadan önce kullanıcı tarafından görülüp düzeltilebilmesi gerekir. Özet sipariş ekranı, geri dönme ve değiştirme düğmesi, adres düzenleme alanı gibi araçlar bu işlevi yerine getirebilir.

Hizmet sağlayıcının yalnız hata düzeltme aracını sunması yeterli değildir; m.3 bakımından kullanıcıya bunun nasıl kullanılacağına ilişkin bilgi de verilmelidir. Teknik tasarımın kullanıcıyı geri dönüşü olmayan bir işlem adımına zorlamaması gerekir.

E-ticarette sipariş verilmeden önce hatayı düzeltme yükümlülüğünü ayrıntılı olarak ele alan ayrı rehber bu kümede ayrıca yayımlanacaktır; burada m.3’teki sözleşme öncesi bilgi verme boyutu esas alınmıştır.

Gizlilik kuralları ve uyuşmazlık çözüm yolları açıklanmalı mı?

6563 m.3/1-d, hizmet sağlayıcının uyguladığı gizlilik kurallarını ve varsa alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizmalarını sözleşmeden önce bildirmesini zorunlu tutar. Elektronik ticarette isim, adres, telefon, e-posta, ödeme ve sipariş verileri işlenebildiği için gizlilik kurallarının erişilebilir olması önemlidir.

Bu hüküm, KVKK kapsamındaki aydınlatma yükümlülüğünün yerine geçen tek bir düzenleme değildir. Kişisel veri işleniyorsa 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve ikincil düzenlemelerdeki şartlar ayrıca yerine getirilmelidir. 6563 m.3 ise elektronik ticaret sözleşmesi öncesinde uygulanan gizlilik kurallarının alıcıya açıklanmasını ayrıca öngörür.

Alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizması varsa bunun da belirtilmesi gerekir. Tüketici hakem heyeti, sektör içi hakem mekanizması, arabuluculuk veya platform içi çözüm sistemi gibi yöntemler ancak hukuken ilgili oldukları ölçüde açıklanmalıdır. Hizmet sağlayıcı var olmayan bir zorunlu çözüm yolu izlenimi vermemelidir.

Meslek odası ve meslek kuralları bilgisi zorunlu mu?

6563 m.3/2’ye göre hizmet sağlayıcı, varsa mensubu olduğu meslek odası ile meslekle ilgili davranış kurallarını ve bu kurallara elektronik ortamda nasıl ulaşılabileceğini belirtir. Bu yükümlülük, özellikle mesleki faaliyeti düzenlemeye tabi hizmet sağlayıcılarda önem taşır.

Örneğin belirli meslek gruplarında oda kaydı veya mesleki davranış kuralları bulunabilir. Hizmet sağlayıcı yalnız “üyeyiz” demekle yetinmemeli; ilgili kural ve bilgiye elektronik erişim yolunu da göstermelidir. Böylece alıcı, hizmet sağlayıcının tabi olduğu profesyonel standartları kontrol edebilir.

Tarafların tüketici olmadığı sözleşmelerde m.3 kuralları değiştirilebilir mi?

Evet. 6563 m.3/3 açıkça, tarafların tüketici olmadığı hâllerde tarafların m.3’ün birinci ve ikinci fıkralarındaki düzenlemelerin aksini kararlaştırabileceğini belirtir. Bu istisna, tacirler veya diğer profesyonel taraflar arasındaki elektronik sözleşmelerde sözleşme özgürlüğünü genişletir.

Ancak bu hüküm, “B2B işlemlerde 6563 hiç uygulanmaz” anlamına gelmez. Sadece m.3/1 ve m.3/2 bakımından aksi kararlaştırılabilmesine izin verir. Kanunun diğer hükümleri, somut olayın niteliğine göre uygulanmaya devam eder. Ayrıca taraflardan biri tüketiciyse bu istisna kullanılamaz.

Bir şirketin kullanıcı sözleşmesine genel olarak “6563 uygulanmaz” yazmasıyla bütün emredici yükümlülüklerden kurtulması mümkün değildir. Hangi hükmün tarafların iradesine açık olduğu madde madde değerlendirilmelidir.

Sadece e-posta yoluyla kurulan sözleşmelerde m.3 uygulanır mı?

6563 m.3/5, maddenin birinci ve ikinci fıkralarının münhasıran elektronik posta yoluyla veya benzeri bireysel iletişim araçlarıyla yapılan sözleşmelere uygulanmayacağını düzenler. Kanun, otomatik e-ticaret arayüzü ile bire bir elektronik yazışma üzerinden kurulan sözleşmeyi bu noktada ayırır.

Örneğin tarafların ürün, miktar ve fiyatı karşılıklı e-posta yazışmasıyla müzakere edip sözleşmeyi yalnız bu yazışma üzerinden kurması ile bir e-ticaret sitesindeki standart sepete ekle–ödeme–siparişi onayla akışı aynı değildir. Ancak e-posta istisnası diğer kanunlardan doğan bilgi verme, şekil veya tüketiciyi koruma yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

Bir tüketiciyle e-posta üzerinden mesafeli sözleşme kuruluyorsa 6502 sayılı Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ayrıca değerlendirilmelidir. 6563 m.3/5 istisnası, tüketici hukukunun bütün ön bilgilendirme kurallarından muafiyet sağlamaz.

Sözleşme öncesi bilgilendirme ne zaman yapılmalıdır?

Kanun bilginin “sözleşmenin yapılmasından önce” sunulmasını ister. Kullanıcının siparişi kesinleştirdikten veya ödeme yükümlülüğü doğduktan sonra gönderilen açıklama, sözleşme öncesi bilgi verme borcunu geriye dönük olarak yerine getirmez.

Bilginin kullanıcı tarafından sözleşme kurulmadan önce erişilebilir olması gerekir. Sayfanın alt kısmında sürekli erişilebilir işlem rehberi, sözleşme adımında bağlantı verilen koşullar ve sipariş öncesi özet ekranları birlikte kullanılabilir. Önemli olan bilginin saklanmış değil, kolay ulaşılabilir ve anlaşılır olmasıdır.

Bilgi verme yükümlülüğüne aykırılığın sonucu nedir?

6563 sayılı Kanun, yükümlülüklere aykırılık için idari yaptırımlar öngörür. Uygulanacak idari para cezasının hangi hükme dayandığı ve güncel tutarı, ihlalin yapıldığı tarihteki Kanun m.12 ve yeniden değerleme/kanuni güncelleme sistemi üzerinden kontrol edilmelidir. Bu nedenle eski internet yazılarındaki sabit ceza rakamları doğrudan kullanılmamalıdır.

Bilgilendirme eksikliği aynı zamanda sözleşme uyuşmazlığında ispat ve sözleşme şartlarının bağlayıcılığı bakımından önem taşıyabilir. Tüketici işlemlerinde 6502 sayılı Kanun, haksız şart, ön bilgilendirme ve mesafeli sözleşme kuralları ayrıca sonuç doğurabilir.

Alıcı ekran görüntüsü, sipariş akışı, e-posta, sözleşme metni ve ödeme belgelerini saklamalıdır. Hizmet sağlayıcı da hangi tarihte hangi işlem rehberi ve sözleşme sürümünün kullanıcıya sunulduğunu ispatlayabilecek kayıt düzeni kurmalıdır.

E-ticaret sitesi için pratik uyum kontrol listesi

Hizmet sağlayıcılar bakımından temel kontrol şu şekilde yapılabilir: şirket veya işletme kimlik bilgileri güncel mi; kullanıcı sözleşmenin teknik aşamalarını görebiliyor mu; sözleşmenin saklanıp saklanmadığı ve ne kadar süre erişileceği yazıyor mu; kullanıcı genel işlem şartlarını kaydedebiliyor mu; veri giriş hatasını siparişten önce düzeltebiliyor mu; gizlilik kuralları ve varsa alternatif çözüm yolu açıklanmış mı; meslek odası bilgisi gerekiyorsa gösterilmiş mi?

Bu kontrol tek başına bütün e-ticaret mevzuatı uyumunu tamamlamaz. 6563 m.4 sipariş, m.5 ticari iletişim, m.6–8 ticari elektronik ileti, m.9 hukuka aykırı içerik; 6502 sayılı Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ise tüketici işlemleri bakımından ayrıca incelenmelidir.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

6563 m.3 Türkiye genelindeki elektronik ticaret işlemleri için geçerlidir. E-ticaret şirketinin merkezi İstanbul’da, sunucusu başka ülkede ve alıcı Mersin’de olabilir; Türkiye’deki elektronik ticaret ilişkisine uygulanacak mevzuat somut işlem ve taraflara göre değerlendirilir.

Mersin’de faaliyet gösteren üretici, ihracatçı, perakendeci veya hizmet işletmesinin kendi e-ticaret sitesini kurması hâlinde sözleşme metni kadar sipariş arayüzünün de hukuki uyuma uygun olması gerekir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin merkezli olarak e-ticaret sözleşmeleri, hizmet sağlayıcı yükümlülükleri, tüketici işlemleri ve dijital platform uyuşmazlıklarında sözleşme/arayüz incelemesi yapar; Türkiye genelindeki dosyalar ilgili elektronik sistemler çerçevesinde takip edilebilir.

Güncel 6563 sayılı Kanun ve ikincil düzenlemeler için Ticaret Bakanlığı Elektronik Ticaret Mevzuatı ile Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →