Essen’de Yazılan El Yazılı Vasiyetname Türkiye’deki Taşınmaz İçin Geçerli mi? MÖHUK 20/4 ve TMK 538 | 2026
Kısa ve Net Cevap
Essen’de yaşayan bir kişinin kendi el yazısıyla hazırladığı vasiyetnamenin Türkiye’deki taşınmaz bakımından geçerliliği yalnız “Almanya’da yazıldı” denilerek reddedilmez. 5718 sayılı MÖHUK m.20/4, ölüme bağlı tasarrufların şekline MÖHUK m.7’nin uygulanacağını; ayrıca ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarrufların da geçerli olduğunu düzenler. TMK m.538 ise Türk hukukundaki el yazılı vasiyetnamenin başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmasını, yıl-ay-gün gösterilerek tarihlenmesini ve imzalanmasını şart koşar.
Bu nedenle Essen’de hazırlanan belge önce hangi hukuk bakımından şeklen geçerli olduğuna göre incelenir; ardından vasiyetnamenin Türkiye’de açılması, ilgililere tebliği, iptal veya tenkis itirazları ve Türkiye’deki taşınmazın tapu intikali ayrı aşamalarda yürütülür. MÖHUK m.20/1 gereği Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Vasiyetnamenin şeklen geçerli olması, Türkiye’deki taşınmazın otomatik olarak vasiyet alacaklısı veya atanmış mirasçı adına tescil edildiği anlamına gelmez.
MÖHUK m.20/4 ve m.7 Vasiyetnamenin Şeklini Nasıl Belirler?
Uluslararası unsurlu mirasta vasiyetnamenin şekli bakımından temel düzenleme MÖHUK m.20/4’tür. Hüküm, ölüme bağlı tasarrufların şekline MÖHUK m.7’nin uygulanacağını ve ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarrufların da geçerli olacağını düzenler. MÖHUK m.7 ise hukukî işlemlerin yapıldıkları ülke hukukunun veya işlemin esasına uygulanan hukukun maddi hukuk hükümlerinin öngördüğü şekle uygun yapılabileceğini kabul eder.
Bu sistem, yurt dışında yapılan vasiyetnamenin yalnız Türk şekil kurallarına göre değerlendirilmesini engeller. Essen’de yapılan vasiyet Alman hukukunun şekil şartlarına uygun olabilir veya mirasbırakanın millî hukukuna göre geçerli olabilir. Türkiye’deki makam, önce uygulanabilir bağlama kuralını belirler; sonra belgenin ilgili hukuka uygunluğunu inceler.
Ancak şekil geçerliliği ile vasiyetin maddi içeriğinin Türkiye’de doğuracağı sonuç aynı mesele değildir. Türkiye’deki taşınmaz bakımından MÖHUK m.20/1’in Türk hukukunu yetkili kılan özel kuralı ayrıca uygulanır.
TMK m.538’e Göre El Yazılı Vasiyetnamenin Şartları Nelerdir?
Türk hukukunda TMK m.538 el yazılı vasiyetnameyi açık şekilde düzenler. Vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur. Bilgisayarda yazılmış metnin yalnız imzalanması, Türk hukukundaki el yazılı vasiyetname şeklini karşılamaz.
Tarih şartı yalnız formalite değildir. Vasiyet ehliyeti, birden fazla vasiyetnamenin kronolojisi ve sonraki tasarrufun önceki tasarrufu kaldırıp kaldırmadığı tarih üzerinden değerlendirilebilir. İmza da belgenin mirasbırakanın nihai iradesini içerdiğini gösterir.
Essen’deki belge Alman hukukuna göre başka bir geçerli şekle sahipse Türk m.538 şartlarını taşımaması tek başına hükümsüzlük sonucunu doğurmaz; MÖHUK m.20/4 ve m.7 kapsamında ilgili şekil hukuku değerlendirilir. Buna karşılık belge Türk hukukundaki el yazılı şekle dayanıyorsa m.538’in unsurları eksiksiz olmalıdır.
Essen’de Yapılan Vasiyetnamede Hangi Şekil Hukuku Uygulanır?
MÖHUK sistemi şekil geçerliliğini alternatif bağlantılarla korumaya yöneliktir. İşlemin yapıldığı yer hukuku, işlemin esasına uygulanacak hukuk veya mirasbırakanın millî hukuku, somut olayın bağlama kurallarına göre geçerlilik sağlayabilir. Bu nedenle ilk incelemede mirasbırakanın vasiyet tarihinde ve ölüm tarihinde vatandaşlığı, vasiyetnamenin düzenlendiği yer ve malvarlığının bulunduğu ülkeler belirlenir.
Mirasbırakan Türk-Alman çifte vatandaşıysa MÖHUK’un vatandaşlığa ilişkin hükümleri de dikkate alınır. Kişi doğumla Türk vatandaşıyken çıkma izniyle Alman vatandaşlığına geçmiş Mavi Kartlıysa vatandaşlık statüsü ayrıca kaydedilir. Her durumda Türkiye’deki taşınmazın miras yoluyla geçişine uygulanacak maddi hukuk m.20/1 nedeniyle Türk hukukudur.
Şekil incelemesi “belgede Almanca yazıyor” veya “Türk noterinde yapılmamış” gibi yüzeysel gerekçelerle sonuçlandırılamaz. Uygulanacak hukuk belirlenir ve o hukukun şekil şartları somut belge üzerinde kontrol edilir.
Vasiyetname Yapma Ehliyeti Hangi Hukuka Göre Belirlenir?
MÖHUK m.20’nin ölüme bağlı tasarruflara ilişkin hükümleri vasiyet ehliyetini de düzenler. Mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufta bulunma ehliyeti, tasarrufun yapıldığı andaki millî hukukuna göre belirlenir. Türk hukuku uygulanıyorsa TMK m.502 kapsamında ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş kişi vasiyet yapabilir.
Ehliyet ile şekil farklı hukuki konulardır. Belge biçim olarak tamamen doğru olsa bile tasarruf tarihinde ehliyet yoksa iptal tartışması doğar. Tam tersine ehliyetli bir kişinin iradesi bulunması, kanunun aradığı şekil şartlarını kendiliğinden tamamlamaz.
İleri yaş, demans iddiası veya ağır hastalık varsa sağlık kayıtları, doktor belgeleri ve vasiyetnamenin yapıldığı tarihteki fiilî durum önem kazanır. Türkiye’de açılacak iptal davasında deliller vasiyet tarihine odaklanır.
Almanya’daki Vasiyetname Türkiye’de Nasıl Açılır?
Vasiyetnamenin bulunması veya Alman makamında açılmış olması, Türkiye’deki tereke işlemlerini kendiliğinden tamamlamaz. Türkiye’de vasiyetnamenin açılması ve ilgililere bildirilmesi, Türk Medeni Kanununun ölüme bağlı tasarrufların açılmasına ilişkin hükümleri çerçevesinde yürütülür. Sulh hukuk mahkemesi, kendisine ulaşan vasiyetnameyi kanuni usulle açar ve ilgililere bildirir.
Vasiyet Almanya’daki bir mahkeme veya noter dosyasındaysa usulüne uygun onaylı örnek temin edilir. Belgenin Türkiye’de kullanılmasına ilişkin apostil veya diğer doğrulama işlemleri ve Türkçe tercüme tamamlanır. Asıl belgenin nerede olduğu, resmî onaylı örneğin niteliği ve varsa Alman açılma tutanakları dosyada gösterilir.
Vasiyetnamenin açılması, vasiyetnamenin tartışmasız şekilde geçerli olduğu anlamına gelmez. İlgililer kanuni süre içinde iptal, tenkis veya mirasçılık uyuşmazlığına ilişkin haklarını kullanabilir.
Almanca Vasiyetname İçin Apostil ve Türkçe Tercüme Gerekir mi?
Alman kamu makamından alınan resmî vasiyetname örneği veya açılma belgesi Türkiye’de kullanılacaksa belgenin resmî niteliğinin doğrulanması gerekir. Almanya ve Türkiye 1961 Lahey Apostil Sözleşmesine taraftır. Sözleşme kapsamındaki kamu belgelerinde apostil, belgenin kaynağının doğrulanmasını sağlar.
Apostil vasiyetnamenin içeriğini veya maddi geçerliliğini onaylamaz. Almanca belgenin Türkçe tercümesi ayrıca hazırlanır. Mirasçı atanması, belirli mal bırakma, yükleme, mirastan çıkarma veya ikame gibi teknik ifadeler doğru çevrilmelidir.
El yazılı özel belgenin apostillenmesi ile bu belgeye ilişkin Alman mahkeme/noter işleminin apostillenmesi aynı şey değildir. Hangi belgenin kamu belgesi niteliğinde olduğu ve Türkiye’de hangi işlemde kullanılacağı belirlenerek belge zinciri kurulmalıdır.
Vasiyetname Türkiye’deki Ev veya Arsa İçin Ne Sonuç Doğurur?
MÖHUK m.20/1 Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukukunun uygulanacağını düzenler. Bu nedenle Essen’deki vasiyetname Türkiye’deki belirli bir ev veya arsayı bir kişiye bıraksa dahi, miras payları, saklı pay, ayni hak ve tapu tescili Türk hukukunun kuralları içinde sonuç doğurur.
Vasiyetnamede kişi “mirasçı” atanmış olabilir veya yalnız belirli bir taşınmaz “belirli mal bırakma” yoluyla kazandırılmış olabilir. Bu iki tasarrufun hukuki sonucu farklıdır. Atanmış mirasçı terekeye külli halef olur; belirli mal vasiyeti alacaklısı ise kural olarak vasiyet borçlusuna karşı kişisel talep hakkı kazanır ve tapu tescili için gerekli edimlerin yerine getirilmesini talep eder.
Bu ayrım tapu dosyasının nasıl kurulacağını belirler. Vasiyet metni tercüme edilirken “heir” ve “legatee” gibi kavramların Türk hukukundaki karşılığı dikkatle seçilmelidir.
Saklı Paylı Mirasçılar Varsa Vasiyetname Tam Uygulanır mı?
Türkiye’deki taşınmaz bakımından Türk miras hukuku uygulanacağı için saklı pay kuralları da dikkate alınır. TMK m.505 ve devamı mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü, saklı paylı mirasçıların haklarını ve tasarruf edilebilir kısmı düzenler. Mirasbırakan malvarlığının tamamını bir kişiye bıraktığını yazmış olsa bile saklı pay ihlali varsa tenkis talebi doğabilir.
Tenkis kendiliğinden uygulanmaz; hak sahibi mirasçı kanuni usul ve sürelerde talebini ileri sürer. Bu nedenle vasiyetnamenin açılmasından sonra terekenin değeri, borçları, diğer kazandırmalar ve mirasçıların statüsü birlikte hesaplanır.
Almanya’da saklı pay sisteminin farklı olması, Türkiye’deki taşınmaz bakımından Türk hukukunun uygulanmasını ortadan kaldırmaz. MÖHUK m.20/1 özel kuraldır.
El Yazılı Vasiyetname Hangi Hâllerde İptal Edilebilir?
TMK m.557 vasiyetnamenin iptal sebeplerini düzenler. Tasarrufun ehliyetsizlik hâlinde yapılması, yanılma-aldatma-korkutma veya zorlama sonucu yapılması, içeriğinin hukuka veya ahlaka aykırı olması ya da kanunda öngörülen şekillere uyulmaması iptal sebebi olabilir.
Şekil uyuşmazlığında önce MÖHUK m.20/4 ve m.7 uyarınca hangi şekil hukukunun uygulanacağı belirlenir. Belgenin Türk m.538’e aykırı olması, Alman veya başka uygulanabilir hukuk bakımından geçerli bir şekil varsa otomatik iptal sonucu doğurmaz. Uluslararası dosyada bağlama kuralı bu nedenle davanın merkezindedir.
İptal davasında husumet, süreler ve hukuki yarar ayrıca incelenir. Vasiyetnamenin açılmasıyla ilgililerin bilgi sahibi olduğu tarih süre hesabında önem taşıyabilir.
Vasiyetnameye Dayalı Tapu Tescili Nasıl Yapılır?
Türkiye’deki taşınmazın tapuda devri için vasiyetnamenin açılması, gerekli mirasçılık/vasiyet alacaklısı belgeleri ve vergi işlemleri tamamlanır. Vasiyetnamenin içeriği çekişmesiz biçimde uygulanıyorsa ilgililerin tapu işlemiyle tescil gerçekleştirilebilir. Mirasçılar tescile yanaşmıyorsa vasiyet alacaklısı veya atanmış mirasçı, hakkının niteliğine göre dava ve tescil talebinde bulunur.
Tapu müdürlüğü yabancı dilde el yazılı bir kâğıda bakarak doğrudan mülkiyet devri yapmaz. Mahkeme ve miras dosyasında belgenin hukuki niteliği netleştirilir; sicile hangi kişinin hangi hakla tescil edileceği belirlenir.
Vasiyetnamenin yanında taşınmazın güncel ada, parsel ve bağımsız bölüm bilgileri de kontrol edilmelidir. Eski tapu bilgileri kadastro veya imar nedeniyle değişmiş olabilir.
Essen’den Türkiye’ye Gelmeden Vasiyetname Dosyası Takip Edilebilir mi?
Evet. İlgili mirasçı veya vasiyet alacaklısı Türk dış temsilciliğinde vekâletname düzenleyebilir. Alternatif olarak Alman noterinde düzenlenen vekâletname, gerekli apostil ve Türkçe tercüme işlemleriyle Türkiye’de kullanılabilir.
Vekâletnamede vasiyetnamenin açılması dosyasını takip etme, mirasçılık belgesi isteme, tapu ve vergi işlemleri, dava açma ve belge alma yetkileri hedef işleme göre yazılır. Sulh, feragat, kabul, ıslah, kanun yolundan feragat gibi işlemler yapılacaksa HMK m.74 kapsamındaki özel yetkiler ayrıca bulunmalıdır.
Taşınmaz daha sonra satılacaksa vasiyet dosyası yetkileri satış yetkisi yerine geçmez; TBK m.504/3 uyarınca taşınmaz devrine özel yetki ayrıca yazılır.
Essen’de Yapılan Vasiyetnamelerde Türkiye Açısından En Sık Hatalar
- Yurt dışında yapılan vasiyetnamenin Türkiye’de hiç geçerli olmayacağını sanmak.
- MÖHUK m.20/4 ve m.7’deki alternatif şekil bağlantılarını gözden kaçırmak.
- Türk el yazılı vasiyetname şekline dayanılırken TMK m.538’deki tarih ve imza şartını eksik bırakmak.
- Şekil geçerliliği ile Türkiye’deki taşınmaza uygulanacak maddi hukuku birbirine karıştırmak.
- Alman belgesinin yalnız fotokopisiyle Türk mahkemesine başvurmak.
- Apostilin vasiyetnamenin içeriğini onayladığını sanmak.
- Atanmış mirasçı ile belirli mal vasiyeti alacaklısını aynı kabul etmek.
- Saklı pay ve tenkis ihtimalini hesaplamamak.
- Vasiyetnamenin açılmasıyla tapunun otomatik devredildiğini düşünmek.
- Vekâletnamede dava ve tapu için gerekli özel yetkileri ayırmamak.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
MÖHUK m.20 ve TMK’nın vasiyet hükümleri Türkiye genelindeki miras dosyalarında uygulanır. Türkiye’deki taşınmaz Mersin, İstanbul, Ankara veya başka bir ilde olabilir. Vasiyetnamenin açılması ve miras uyuşmazlıkları yetki kurallarına göre ilgili mahkemede; tapu işlemi ise taşınmaz sicili üzerinden yürütülür.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’nun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’den yönetilir. Essen’de düzenlenen vasiyetname, şekil hukuku, tercüme, açılma, saklı pay ve tapu sonucu bakımından birlikte incelenir.
İlgili İçerikler ve Resmî Kaynaklar
- Yurt Dışında Düzenlenen Vasiyetname
- Berlin’den Türkiye’de Taşınmaz Mirası
- Yurt Dışındaki Müvekkiller
- Mevzuat Bilgi Sistemi
- HCCH Apostille Section
Sık Sorulan Sorular
Essen’de el yazısıyla yazılan vasiyetname Türkiye’de geçerli olabilir mi?
Evet. MÖHUK m.20/4 ve m.7 uyarınca uygulanabilir şekil hukukuna göre geçerlilik incelenir.
Türk hukukunda el yazılı vasiyetnamenin şartı nedir?
TMK m.538 gereği başından sonuna mirasbırakanın el yazısı, yıl-ay-gün şeklinde tarih ve imza gerekir.
Almanca vasiyetname olduğu için geçersiz sayılır mı?
Hayır. Dil tek başına geçersizlik sebebi değildir; Türkçe tercüme ve uygulanabilir şekil hukuku incelenir.
Türkiye’deki taşınmaz için hangi hukuk uygulanır?
MÖHUK m.20/1 gereği Türkiye’de bulunan taşınmaz hakkında Türk hukuku uygulanır.
Vasiyetname açılınca tapu otomatik geçer mi?
Hayır. Açılma, mirasçılık veya vasiyet alacağı, vergi ve tapu tescil aşamaları ayrıca tamamlanır.
Saklı paylı mirasçı vasiyetnameye itiraz edebilir mi?
Şartları varsa TMK’nın saklı pay ve tenkis hükümleri kapsamında talepte bulunabilir.
Şekil eksikliği iptal sebebi midir?
Uygulanabilir hukuk bakımından kanuni şekle uyulmaması TMK m.557 kapsamında iptal tartışması doğurabilir.
Essen’den Türkiye’ye gelmeden dosya takip edilebilir mi?
Evet. Uygun vekâletnameyle avukat aracılığıyla vasiyet, miras ve tapu işlemleri yürütülebilir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Bu rehber MÖHUK m.7 ve m.20, TMK m.502, m.505 ve devamı, m.538 ve m.557 ile Türkiye’deki taşınmazlara ilişkin miras kuralları esas alınarak 12 Eylül 2026 tarihinde kontrol edilmiştir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
