Gazetecinin Hafta Tatili Kaç Gün? Gece Çalışmasında 2 Gün Kuralı | 5953 m.19 (2026)
Kısa ve net cevap: 5953 sayılı Basın İş Kanunu m.19’a göre gazeteciye her altı günlük fiili çalışmadan sonra bir günlük ücretli dinlenme izni verilmesi zorunludur. Gazetecinin görevi devamlı gece çalışmasını gerektiriyorsa hafta tatili iki gündür. Bu dinlenme ücretlidir ve yıllık izin hesabından düşülemez.
Hafta tatili hakkı ile fazla çalışma ücreti aynı konu değildir. Gazeteci kendisine ayrılan hafta tatili gününde çalıştırılırsa 5953 sayılı Kanunun Ek m.1 hükmü devreye girer ve bu çalışma fazla saatlerde çalışma sayılır. Buna karşılık hafta tatilini pazar dışında başka bir gün yapan gazeteci, yalnız pazar günü çalıştığı için otomatik olarak fazla mesai yapmış sayılmaz.
Her altı günlük fiili çalışmadan sonra bir gün ücretli dinlenme zorunlu mu?
Evet. 5953 sayılı Kanun m.19’un ilk cümlesi bu hakkı açık biçimde düzenler. Gazeteci altı günlük fiili çalışmayı tamamladığında bir günlük ücretli dinlenme izni kazanır. İşveren haber gündemi, personel eksikliği, seçim gecesi, spor karşılaşması veya yayın yoğunluğu gibi sebeplerle bu hakkı sürekli erteleyemez.
Basın sektöründe çalışma takvimi klasik pazartesi-cuma düzenine uymayabilir. Haber merkezi haftanın yedi günü açık olabilir; muhabirler hafta sonu, resmi tatil veya gece vardiyasında görev yapabilir. Kanun bu nedenle belirli bir takvim gününü zorunlu hafta tatili olarak yazmamış, altı günlük fiili çalışmayı izleyen dinlenme hakkını esas almıştır.
İşveren vardiya sistemini bu döngüyü koruyacak biçimde kurmalıdır. Gazetecinin art arda yedi, sekiz veya daha fazla gün çalıştırılması ve dinlenmenin sonradan toplu kullandırılmaya çalışılması, m.19’un düzenli dinlenme amacını zedeler. Birikmiş dinlenme günlerini ay sonunda topluca kullandırmak, kanunda öngörülen her altı günlük çalışmadan sonra dinlenme sisteminin yerine geçmez.
Devamlı gece çalışan gazetecinin hafta tatili neden iki gündür?
Madde 19, görevi devamlı gece çalışmasını gerektiren gazeteci için özel olarak iki günlük hafta tatili öngörür. Buradaki anahtar ifade devamlı gece çalışmasıdır. Arada bir gece nöbetine kalan gazeteci ile görevi esasen sürekli gece vardiyasında yürütülen gazeteci aynı kategoride değerlendirilmez.
Gece editörü, gece haber merkezi sorumlusu, sabaha karşı baskı hazırlayan editör veya sürekli gece vardiyasında çalışan dijital yayın personeli bakımından gerçek çalışma düzeni incelenir. Sözleşmede “gece çalışanı” yazmaması tek başına hakkı ortadan kaldırmaz; fiili çalışma düzeni belirleyicidir. Buna karşılık yalnız olağanüstü haber günlerinde geceye kalan gündüz çalışanı için iki günlük özel hafta tatili otomatik olarak doğmaz.
İki günlük tatilin her iki günü de ücretli dinlenme niteliğindedir. İşveren birinci günü hafta tatili, ikinci günü ücretsiz izin veya yıllık izin gibi gösteremez. Kanun doğrudan “hafta tatili iki gündür” diyerek sürekli gece çalışmasının ağırlaştırıcı etkisini daha uzun dinlenme ile dengelemektedir.
“Altı günlük fiili çalışma” nasıl belirlenir?
Kanun fiili çalışma ifadesini kullanır. Gazetecinin gerçekten çalıştığı günler; vardiya çizelgesi, puantaj, giriş-çıkış kayıtları, görevlendirme yazıları, haber teslimleri, CMS oturumları ve dijital mesaj kayıtlarıyla belirlenebilir. Gün içinde belirli saatlerde çalışılmış olması, işin niteliğine göre o günün fiili çalışma günü sayılmasını engellemez.
Özellikle internet haber sitelerinde gazeteci ofise gelmeden uzaktan haber girişi, editörlük, fotoğraf seçimi veya canlı yayın takibi yapabilir. Fiziksel kart basmaması “çalışmadı” anlamına gelmez. Çalışmanın elektronik izleri ve işveren talimatları fiili çalışmayı ortaya koyabilir.
İzin, rapor ve diğer çalışma dışı günlerin altı günlük döngüye etkisi her izin türünün niteliğine göre değerlendirilir. İşverenin tüm günleri tek bir “izin” kodunda tutması hatalı hesaplara yol açabilir. Hafta tatili, yıllık izin, olağanüstü ücretli izin ve hastalık raporu ayrı kayıtlanmalıdır.
Hafta tatili günü ücretli midir?
Evet. Madde 19 açıkça “ücretli dinlenme izni” düzenler. Gazeteci hafta tatili yaptığı için aylık ücretinden kesinti yapılamaz. Gazetecinin aylık ücreti ayrıca m.14 gereği her ay peşin ödenir; hafta tatili bu ücretin içinde, çalışılmamasına rağmen ücret hakkının devam ettiği kanuni dinlenme süresidir.
İşveren “çalışılan gün başına ücret” yöntemi kullanarak hafta tatilini ücretsiz hale getiremez. Çalışanın 5953 kapsamındaki gazeteci olduğu tespit edilmişse özel kanun hükümleri uygulanır. Sözleşmedeki ücret sistemi, m.19’daki ücretli dinlenme hakkını ortadan kaldıracak biçimde kurulamaz.
Gazeteci hafta tatili gününde çalıştırılmışsa normal ücret hakkı devam eder ve ayrıca Ek m.1’deki fazla çalışma karşılığı gündeme gelir. Bu nedenle “tatil günü ücret zaten aylık maaşın içinde” denilerek çalışma karşılığı ek ücret yok sayılamaz.
Pazar günü çalışan gazeteci her durumda fazla mesai yapmış olur mu?
Hayır. 5953 sayılı Kanunun Ek m.1 hükmü, pazar gününden başka bir gün hafta tatili yapan gazetecinin pazar günü fazla mesai yapmış sayılmayacağını açıkça belirtir. Basın sektöründe hafta tatilinin pazar dışında planlanabilmesi bu nedenle mümkündür.
Örneğin gazetecinin hafta tatili salı günü ise ve pazar günü normal vardiyasında sekiz saat çalışıyorsa, sırf günün pazar olması nedeniyle fazla çalışma ücreti doğmaz. Ancak günlük sekiz saat aşılmışsa veya gazeteci kendisine ayrılan gerçek hafta tatili gününde çalıştırılmışsa Ek m.1 ayrıca uygulanır.
İşverenin hafta tatilini geriye dönük değiştirerek fazla çalışma ödemesinden kaçınması kabul edilemez. Haftalık dinlenme günü vardiya planında önceden belirlenmeli ve fiilen kullandırılmalıdır. Pazar çalışmasından sonra başka bir gün izin verilmesi ile önceden belirlenmiş hafta tatili sisteminin aynı olmadığı somut kayıtlarla görülebilir.
Gazeteci hafta tatili gününde çalıştırılırsa ne olur?
Ek m.1, hafta tatilinde çalışmayı fazla saatlerde çalışma kapsamında sayar. Her fazla çalışma saati normal saat ücretinin yüzde 50 fazlasıyla ödenir. Fazla çalışma gece yarısından sonra devam ediyorsa saat 24.00’ten sonraya rastlayan fazla çalışma saatleri için Kanundaki daha yüksek ücret kuralı uygulanır.
Fazla çalışma günde üç saati geçemez. Süre hesabında yarım saatten az süreler yarım saat, yarım saatten fazla süreler bir saat sayılır. Fazla çalışma ücreti, takip eden normal ücret ödemesiyle birlikte verilmelidir. İşverenin “haber sektörü esnektir” gerekçesiyle bu özel hesap sistemini kaldırması mümkün değildir.
Hafta tatilinde haber görevi verilen gazetecinin yalnız başka bir gün izin kullanması, doğmuş fazla çalışma alacağını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. M.19 dinlenme hakkını, Ek m.1 ise çalışma karşılığı ek ücret boyutunu düzenleyen ayrı hükümlerdir.
Haber merkezinde vardiya planı nasıl kurulmalıdır?
İşveren her gazeteci için normal çalışma günlerini, günlük başlangıç-bitiş saatlerini ve hafta tatili gününü açık biçimde planlamalıdır. Sürekli gece çalışan personel ayrıca işaretlenmeli ve iki günlük hafta tatili tanımlanmalıdır. Planın çalışanlara önceden bildirilebilir ve denetlenebilir olması gerekir.
Vardiya değişiklikleri geriye dönük yapılmamalıdır. Gazeteciyi hafta tatilinde çalıştırdıktan sonra sistemde “izin günü aslında yarındı” biçiminde kayıt değiştirmek, fiili çalışma gerçeğini ortadan kaldırmaz. Elektronik vardiya sistemlerinde değişiklik geçmişi korunmalı; kim tarafından hangi tarihte değişiklik yapıldığı görülebilmelidir.
Acil haber gündemi nedeniyle plan değişmişse gerçek çalışma ve dinlenme günleri bordroya yansıtılmalıdır. Gazeteci hafta tatilinde çalışmışsa fazla çalışma hesabı yapılmalı; sürekli gece çalışması varsa iki günlük dinlenme hakkı ayrıca korunmalıdır.
Evden veya uzaktan çalışan gazetecinin hafta tatili hakkı değişir mi?
Hayır. Çalışmanın uzaktan yapılması m.19’daki dinlenme hakkını ortadan kaldırmaz. Gazeteci evden CMS’ye haber giriyor, editoryal onay veriyor, röportaj yapıyor veya işverenin mesajlarına göre içerik üretiyorsa bu faaliyet fiili çalışma niteliği taşıyabilir.
İşverenin “evdeydi” savunması tek başına çalışma olmadığını göstermez. Uzaktan çalışmada özellikle sistem girişleri, içerik yayın zamanları, toplantı kayıtları, mesajlaşmalar ve görev uygulamaları önem kazanır. Gazetecinin hafta tatili gününde düzenli olarak çevrim içi tutulması da gerçek dinlenme hakkını zedeler.
Hafta tatili, gazetecinin işverenin emir ve talimatından uzak kalabildiği dinlenme süresi olmalıdır. “Telefonun açık olsun, önemli haber olursa müdahale et” şeklindeki sürekli hazır bekleme düzeni, somut yoğunluğa göre çalışma süresi ve hafta tatili açısından ayrıca değerlendirilir.
Hafta tatilinin kullandırıldığı veya tatil gününde çalışıldığı nasıl ispatlanır?
Vardiya çizelgeleri, puantaj, giriş-çıkış kayıtları, CMS oturumları, editoryal görev mesajları, haber teslim saatleri, e-postalar ve tanık anlatımları başlıca delillerdir. Dijital basın işyerlerinde çalışma elektronik sistemlerde güçlü iz bırakır.
İşveren “hafta tatili kullandı” savunmasını düzenli kayıtlarla gösterebilmelidir. Sonradan oluşturulmuş, işçinin imzasını taşımayan veya fiili yayın kayıtlarıyla çelişen çizelgeler tek başına yeterli olmayabilir. Gazeteci de özellikle tatil gününde yaptığı haberlerin URL’lerini, görev mesajlarını ve teslim kayıtlarını saklamalıdır.
Sürekli gece çalışmasının ispatında birkaç haftalık değil, çalışma düzeninin bütününü gösteren vardiyalar önem taşır. İşveren belirli dönemlerde gündüz-gece dönüşümlü sistem uyguluyorsa hangi haftalarda “devamlı gece” koşulunun gerçekleştiği somutlaştırılmalıdır.
Hafta tatili yıllık izinden düşülebilir mi?
Hayır. Hafta tatili m.19’da, yıllık ücretli izin ise m.21’de ayrı düzenlenmiştir. İşveren gazetecinin haftalık dinlenme günlerini yıllık izin bakiyesinden mahsup ederek yıllık izin süresini kısaltamaz.
Benzer şekilde m.19’da düzenlenen evlenme, doğum ve ölüm gibi olağanüstü ücretli izinler de yıllık izinden sayılmaz. Kanun bu ayrımı açıkça kurar. Yıllık izin, gazetecilik mesleğindeki kıdeme ve yayının günlük olup olmamasına göre ayrıca hesaplanır.
İzin kayıtlarında her izin türü ayrı kodlanmalıdır. Tek bir “izin” bakiyesi kullanılması, hem çalışan hem işveren açısından yıllar sonra ciddi ispat sorunları doğurur. Kullanılmayan yıllık izin ücreti de fesihte ayrıca değerlendirilir.
Uygulama örnekleri
Örnek 1: Muhabir pazartesiden cumartesiye kadar fiilen çalışmışsa, m.19 gereği izleyen dönemde bir günlük ücretli dinlenme hakkı vardır. Pazar günü işveren tarafından haber görevi verilirse bu gün artık fiilen çalışma olur ve Ek m.1 hesabı gündeme gelir.
Örnek 2: Sürekli 22.00–06.00 vardiyasında çalışan gece editörü, sıradan gündüz çalışan gazeteci gibi yalnız bir günlük hafta tatiline tabi tutulamaz; m.19’a göre hafta tatili iki gündür.
Örnek 3: Gazetecinin hafta tatili çarşamba olarak önceden planlanmışsa, pazar günü normal vardiyada sekiz saat çalışması sırf pazar günü olduğu için fazla mesai değildir. Günlük sekiz saatin aşılması halinde ise aşan süre Ek m.1’e göre ayrıca hesaplanır.
Örnek 4: Evden çalışan internet haber sitesi editörü, “izin günü”nde dört haber yayınlamış ve editör mesajlarına cevap vermişse, fiziksel ofise gelmemiş olması o günün fiili çalışma olmadığını otomatik olarak göstermez.
Mersin’de gazeteci hafta tatili uyuşmazlıkları
Mersin’de gazete, internet haber sitesi ve haber ajanslarında 24 saatlik haber akışı nedeniyle hafta tatili ve gece çalışması uyuşmazlıkları çoğunlukla vardiya ve dijital yayın kayıtları üzerinden değerlendirilir. 5953 m.19’daki bir veya iki günlük dinlenme hakkı ile Ek m.1’deki fazla çalışma ücreti ayrı ayrı hesaplanmalıdır.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin adresinde basın iş hukuku çalışma süresi, hafta tatili, fazla mesai ve ücret uyuşmazlıklarına ilişkin hukuki inceleme yapmaktadır. Ofis konumu.
Sık Sorulan Sorular
1. Gazeteci kaç gün çalışınca hafta tatili kazanır?
Her altı günlük fiili çalışmadan sonra bir günlük ücretli dinlenme izni vardır.
2. Gece çalışan gazetecinin hafta tatili kaç gündür?
Görevi devamlı gece çalışmasını gerektiriyorsa iki gündür.
3. Hafta tatili ücretli midir?
Evet. M.19 açıkça ücretli dinlenme izni düzenler.
4. Pazar çalışan gazeteci mutlaka fazla mesai alır mı?
Hayır. Hafta tatilini başka gün yapan gazetecinin pazar çalışması sırf pazar olduğu için fazla mesai sayılmaz.
5. Hafta tatilinde çalışılırsa ne olur?
Ek m.1 uyarınca fazla çalışma hükümleri uygulanır ve çalışma süresi ayrıca ücretlendirilir.
6. Hafta tatili yıllık izinden düşülür mü?
Hayır. İki izin farklı kanuni haklardır.
7. Sürekli gece çalışması nasıl ispatlanır?
Vardiya, puantaj, giriş-çıkış, CMS ve görev kayıtlarıyla ispatlanabilir.
8. İşveren izin gününü sonradan değiştirebilir mi?
Gerçek çalışma kaydını geriye dönük değiştirerek doğmuş fazla çalışma veya dinlenme hakkını ortadan kaldıramaz; fiili durum esas alınır.
Resmî kaynaklar
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı – 5953 sayılı Kanun m.19 ve Ek m.1
- Çalışma Genel Müdürlüğü – Mevzuat
- Resmî Gazete
İlgili rehberler
- Gazeteci maaşı peşin mi ödenir?
- Gazeteci kullanılmayan yıllık izin ücreti
- Gazeteci iş sözleşmesi yazılı olmak zorunda mı?
Hukuki inceleme: +90 552 224 43 66.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
