Gece veya Tatil Gününde Vergi Haczi Yapılabilir mi? Haciz Zaptı Kuralları | 6183 m.78 (2026)
Kısa ve net cevap: 6183 sayılı Kanun’un 78. maddesine göre kural olarak güneş battıktan doğuncaya kadar ve tatil günlerinde haciz yapılamaz. Ancak tatil günlerinde veya geceleri çalışılan yerlerde yapılacak hasılat haczi ile borçlunun mal kaçırdığının anlaşıldığı haller bu yasağın dışındadır. Haciz sırasında borçlu, zilyet veya bunları temsil eden belirli kişiler bulunur; kimse bulunamazsa gıyapta haciz yapılabilir ve kanunda sayılan tanıklar hazır bulundurulur. Haciz zaptında haciz varakasının tarih ve numarası, yer, gün, saat, haczedilen mallar, tahmini değerler, hazır bulunanlar ve üçüncü kişi iddiaları yazılır. 27 Aralık 2023 tarihli değişiklikten beri haciz zaptı elektronik ortamda da düzenlenebilir.
Kanuni dayanak: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m.78; bağlantılı olarak m.64, m.66-68 ve m.77. İçerik 18 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır.
6183 m.78 hangi konuları düzenler?
Madde 78 menkul haczinin uygulama anına ilişkin üç ana konuyu birlikte düzenler: haciz sırasında kimlerin bulunacağı, haciz zaptının nasıl oluşturulacağı ve haczin hangi zamanlarda yapılamayacağı. Bu nedenle madde yalnız bir tutanak hükmü değil, fiili haczin usul güvencelerini içeren temel düzenlemedir.
M.77 hangi menkulün nasıl haczedileceğini belirlerken m.78 haczin sahada uygulanma koşullarını gösterir. Tahsil memurunun işyerine veya başka haciz mahalline geldiği anda kimlerin hazır bulunacağı, malın nasıl kayda geçirileceği ve geceleri haciz yapılıp yapılamayacağı bu maddeye göre belirlenir.
Haciz zaptı sonraki bütün uyuşmazlıkların temel delillerinden biridir. Hangi malın haczedildiği, üçüncü kişinin mülkiyet iddiası, haczin saati ve kimlerin hazır bulunduğu bu belgede yer alır. Bu nedenle eksik veya gerçeğe aykırı tutanak, istihkak ve usul uyuşmazlıklarını doğrudan etkileyebilir.
2023 sonundaki değişiklikle haciz zaptının elektronik ortamda düzenlenebilmesine açık kanuni dayanak eklenmiştir. Kâğıt tutanak tek yöntem olmaktan çıkmıştır; elektronik tutanağın usul ve esaslarını belirleme yetkisi Hazine ve Maliye Bakanlığına verilmiştir.
Haciz sırasında kimler bulunabilir?
M.78’e göre haciz sırasında borçlu veya zilyet bulunabilir. Bunlar yoksa vekilleri, işçileri, müstahdemleri veya aile fertlerinden biri kendilerini temsilen hazır bulunabilir. Kanun, haczin yalnız borçlunun şahsen hazır olduğu durumda yapılabileceğini söylemez.
“Zilyet” malı fiilen elinde bulunduran kişidir. Borçluya ait olduğu düşünülen makine üçüncü kişinin deposunda veya işyerinde ise zilyetlik durumu ayrıca önem kazanır. Üçüncü kişi mülkiyet veya rehin iddiası ileri sürerse m.66-68 istihkak hükümleri gündeme gelir.
Haciz sırasında bulunan kişi, tutanağa geçirilen mal ve iddiaları kontrol etmelidir. Üçüncü kişiye ait malın borçlu malı olarak yazıldığı düşünülüyorsa hak iddiası o anda açıkça bildirilip zapta geçirilebilir.
Hazır bulunan kişinin borçlunun vekili olması halinde vekalet kapsamı; işçi veya aile ferdi olması halinde fiili temsil durumu tutanakta gösterilmelidir. Hazır bulunmak, borcu kabul etmek veya malın mülkiyetini kesin olarak ikrar etmek anlamına gelmez.
Borçlu veya zilyet yoksa gıyapta haciz yapılabilir mi?
Evet. Borçlu, zilyet veya onları temsil edecek kişiler haciz yerinde bulunmaz ya da o sırada bulundurulmaları sağlanamazsa m.78 gıyapta hacze izin verir. Ancak gıyapta haciz tanıksız ve kayıtsız biçimde yapılamaz.
Kanuna göre gıyapta hacizde zabıta memuru veya muhtar veya ihtiyar kurulu üyelerinden biri ya da borçlunun/zilyedin komşularından iki kişi hazır bulundurulur. Bu kişiler haczin nasıl yapıldığını gören usul tanıklarıdır.
Bu düzenleme, borçlunun evde veya işyerinde bulunmamasını haczin tamamen engeli olmaktan çıkarırken aynı zamanda işlemin denetlenebilirliğini güçlendirir. Özellikle kapalı yerlerin açılması veya değerli malın muhafazaya alınması gibi işlemlerde tanıkların varlığı önemlidir.
Gıyapta haciz yapıldıktan sonra haciz zaptının bir örneğinin borçlu veya zilyede derhal tebliğ edilmesi gerekir. Böylece kişi hangi malların hangi tarihte haczedildiğini öğrenir ve kanuni haklarını kullanabilir.
Haciz zaptında hangi bilgiler bulunmak zorundadır?
M.78 haciz zaptının çekirdek içeriğini açıkça sayar. Zaptın içinde hacze esas olan haciz varakasının tarih ve numarası, haczin yapıldığı yer, gün ve saat, haczedilen malların neler olduğu, tahmin edilen değerleri, haciz sırasında bulunan kişiler ve varsa üçüncü kişilerin iddiaları yer alır.
“Vesair lüzumlu hususlar” ifadesi somut haczin gerektirdiği diğer bilgilerin de yazılmasına imkan verir. Örneğin malın seri numarası, fiziki durumu, muhafaza edildiği yer, yediemin bilgisi veya üçüncü kişinin sunduğu belgenin adı zapta eklenebilir.
M.77 de menkulün cinsi, nev’i, vasıfları, alametleri, sayı ve miktarının kaydını ister. Bu nedenle m.77 ve m.78 birlikte okunduğunda haciz zaptının malı tereddütsüz belirleyecek ayrıntıyı taşıması gerektiği görülür.
Hazır bulunanlar haciz zaptını imzalayarak haciz işleminin tamamlanmasına katılır. İmzadan önce tutanak okunmalı; ileri sürülen üçüncü kişi iddiasının veya itirazın yazılmadığı görülürse bunun eklenmesi istenmelidir.
Haciz zaptı elektronik ortamda düzenlenebilir mi?
Evet. 27 Aralık 2023 tarihli 7491 sayılı Kanun’la m.78’e eklenen cümle, haciz zaptının elektronik ortamda düzenlenebileceğini açıkça hükme bağlamıştır. Elektronik tutanağa ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisi Hazine ve Maliye Bakanlığına aittir.
Elektronik düzenleme, tutanakta bulunması gereken kanuni bilgileri ortadan kaldırmaz. Haciz varakası bilgisi, yer-gün-saat, mallar, değerler, hazır bulunanlar ve üçüncü kişi iddiaları yine kayıt altına alınmalıdır.
Elektronik imza veya sistem onayı kullanılan uygulamada işlem kayıtlarının tarih-saat bilgisi teknik delil niteliği taşıyabilir. Haciz sonrasında borçluya sunulan elektronik veya basılı örnek ile sistem kaydının uyumlu olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Elektronik tutanak, elektronik sicil hacziyle aynı şey değildir. Sicil haczi m.77 kapsamında ilgili sicile bildirimle kurulur; elektronik haciz zaptı ise fiili haciz işleminin tutanak formunun elektronik olarak düzenlenmesidir.
Gıyapta düzenlenen haciz zaptı ne zaman tebliğ edilir?
Kanun açıkça, gıyapta yapılan hacizlerde zaptın bir örneğinin borçlu veya zilyede derhal tebliğ olunacağını söyler. Bu hüküm, hacizden haberdar olmayan kişinin işlemi sonradan öğrenmesini güvence altına alır.
Tebligatın hangi tarihte ve hangi yöntemle yapıldığı hak arama süreleri bakımından önem taşıyabilir. Fiziki tebligat, elektronik tebligat veya usulüne uygun diğer yöntemler dosyada belgelenmelidir.
Zaptın yalnız sisteme yüklenmesi ile borçluya kanunen öngörülen tebligatın yapılmış sayılıp sayılmayacağı somut tebligat düzenine göre incelenir. Dosyada tebliğ mazbatası veya elektronik teslim kaydı bulunmalıdır.
Borçlu tebligatla birlikte haczedilen malların listesini, üçüncü kişi iddialarını ve tahmini değerleri kontrol etmeli; maddi hata varsa gecikmeden tahsil dairesine bildirmelidir.
Gece vergi haczi yapılabilir mi?
Kural olarak hayır. M.78, güneş battıktan doğuncaya kadar haciz yapılamayacağını düzenler. Kanun saat 20.00 veya 22.00 gibi sabit bir saat yazmamıştır; ölçüt güneşin batması ve doğmasıdır.
Bu nedenle mevsim ve coğrafi konum haciz yasağının saat aralığını etkileyebilir. Yaz aylarında güneş daha geç battığı için kış dönemine göre farklı saatler ortaya çıkar.
Gece yasağı borçlunun mahremiyetini ve işleme hazırlıksız yakalanmamasını koruyan usul güvencesidir. Ancak Kanun iki önemli istisna tanımıştır: geceleri çalışılan yerlerde hasılat haczi ve borçlunun mal kaçırdığının anlaşıldığı haller.
İstisna uygulanıyorsa haciz zaptında gece haczini haklı kılan somut durumun yazılması hukuki denetim bakımından önem taşır. “Gerek görüldü” gibi soyut ifade yerine geceleri çalışan işletme veya mal kaçırma olgusu somutlaştırılmalıdır.
Tatil gününde vergi haczi yapılabilir mi?
Kural olarak tatil günlerinde de haciz yapılamaz. Madde 78 gece yasağı ile tatil günü yasağını aynı cümlede düzenler. Bu nedenle hafta sonu veya kanuni tatil gününde sıradan menkul haczi uygulanması kural dışıdır.
Ancak tatil gününde çalışan yerlerde hasılat haczi yapılabilir. Örneğin hafta sonu yoğun gelir elde eden belirli ticari işletmelerde günlük hasılatın haczi için kanuni istisna gündeme gelebilir.
Borçlunun mal kaçırdığının anlaşıldığı durum da tatil günü yasağının istisnasıdır. Mal kaçırma tehlikesi somut olmalıdır; rutin takip dosyasında sırf memur o gün müsait diye tatil günü haciz uygulanamaz.
Haczin istisna kapsamında yapıldığı ileri sürülüyorsa işlem zamanı, işletmenin çalışma düzeni ve mal kaçırma olgusuna ilişkin kayıtlar birlikte incelenmelidir.
Hasılat haczi ve mal kaçırma istisnası nasıl uygulanır?
Hasılat haczi, özellikle işletmenin çalıştığı saatlerde elde edilen nakit veya tahsilatın kamu borcuna yöneltilmesini amaçlar. Eğer işletme gece veya tatil gününde faaliyet gösteriyorsa m.78, bu hasılat haczinin zaman yasağına takılmamasını sağlar.
İstisna yalnız “işletme gece açık” diye her türlü haciz işlemini otomatik olarak serbest bırakmaz. Kanun ifadesi doğrudan “hasılat haczi”ni belirtir. Başka makinelerin veya özel alanlardaki malların haczi için istisnanın kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir.
Mal kaçırmanın anlaşıldığı durumda ise beklemek kamu alacağının tahsilini ciddi şekilde tehlikeye sokabilir. Borçlunun haczi kabil malları başka yere taşıması, gizlemesi veya yok etme hazırlığına ilişkin somut bulgular varsa gece/tatil günü haciz yapılabilir.
Bu istisna, m.13 ihtiyati haciz şartlarıyla aynı kurum değildir; ancak aynı olayda kamu alacağının güvence ihtiyacı farklı hükümlerin uygulanmasını gerektirebilir.
M.78’e aykırı haciz nasıl denetlenir?
Usulsüzlük iddiasında hangi kanuni unsurun ihlal edildiği açıkça gösterilmelidir. Borçlu yokken tanık bulunmaması, haciz zaptında zorunlu bilgilerin eksikliği, gıyapta haciz zaptının tebliğ edilmemesi veya istisna yokken gece haczi yapılması farklı hukuka aykırılık iddialarıdır.
Haciz zaptı, kamera kayıtları, işyeri çalışma saatleri, güneş batış-doğuş verileri, tebligat kayıtları ve tanık bilgileri delil olarak kullanılabilir. Özellikle gece haczi tartışmasında tutanakta yazan saat doğrudan önem taşır.
Haciz zaptındaki üçüncü kişi iddiası eksikse istihkak hakları bakımından m.66-68 ayrıca devreye girer. Usul hatası ile mülkiyet iddiası birbirinden ayrılmalıdır.
Başvuru süresi ve görevli yargı yeri somut haczin niteliğine göre belirlenmelidir. Haciz işleminin öğrenilme/tebliğ tarihi mutlaka dosyalanmalıdır.
Haciz varakası ile haciz zaptı aynı belge midir?
Hayır. Haciz varakası m.64’e göre tahsil dairesince düzenlenip yetkili makamca tasdik edilen ve haciz işlemlerine dayanak olan belgedir. Haciz zaptı ise m.78’e göre fiilen yapılan haczin nasıl gerçekleştiğini kaydeder.
M.78 bu iki belgeyi doğrudan bağlar: haciz zaptında haciz varakasının tarih ve numarası yazılmalıdır. Böylece uygulanan haczin hangi yetki belgesine dayandığı denetlenebilir.
Ayrıntılı açıklama için 6183 m.64 haciz varakası rehberi incelenebilir.
6183 m.78 haciz dosyası kontrol listesi
- Haczin yapıldığı gün ve saati tutanaktan tespit edin.
- Gece veya tatil günü ise kanuni istisna bulunup bulunmadığını belirleyin.
- Borçlu/zilyet veya temsilcisinin hacizde bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- Gıyapta haciz yapılmışsa kanunda sayılan tanıkların hazır olup olmadığını inceleyin.
- Haciz varakasının tarih ve numarasının zaptta yer aldığını doğrulayın.
- Haciz yeri, gün ve saat bilgilerinin eksiksiz olup olmadığını kontrol edin.
- Malların ayırt edici özelliklerini ve tahmini değerlerini inceleyin.
- Üçüncü kişi mülkiyet/rehin iddialarının tutanağa yazıldığını kontrol edin.
- Hazır bulunanların imza durumunu inceleyin.
- Gıyapta hacizde zaptın borçlu veya zilyede derhal tebliğini doğrulayın.
- Elektronik zapt varsa sistem tarih-saat ve kayıt bütünlüğünü kontrol edin.
| Durum | M.78 kuralı |
|---|---|
| Borçlu hacizde yok | Gıyapta haciz mümkündür; kanuni tanıklar hazır bulundurulur. |
| Gece haczi | Kural olarak yasak; hasılat haczi ve mal kaçırma istisnası var. |
| Tatil günü haczi | Kural olarak yasak; aynı istisnalar uygulanır. |
| Gıyapta haciz zaptı | Bir örneği borçlu veya zilyede derhal tebliğ edilir. |
| Elektronik haciz zaptı | 2023 değişikliğiyle açıkça mümkündür. |
Sık Sorulan Sorular
Gece vergi haczi yapılabilir mi?
Kural olarak güneş battıktan doğuncaya kadar haciz yapılamaz; geceleri çalışılan yerde hasılat haczi ve mal kaçırma hali istisnadır.
Pazar günü haciz yapılabilir mi?
Tatil günlerinde haciz kural olarak yasaktır; Kanundaki hasılat haczi ve mal kaçırma istisnaları saklıdır.
Borçlu evde yoksa haciz yapılamaz mı?
Gıyapta haciz yapılabilir; ancak m.78’de sayılan zabıta, muhtar/ihtiyar kurulu üyesi veya iki komşu hazır bulundurulur.
Gıyapta haciz tutanağı tebliğ edilir mi?
Evet. Haciz zaptının bir örneği borçlu veya zilyede derhal tebliğ edilir.
Haciz zaptı elektronik olabilir mi?
Evet. 27 Aralık 2023 tarihli değişiklikle haciz zaptının elektronik ortamda düzenlenebileceği m.78’e eklenmiştir.
Üçüncü kişinin mülkiyet iddiası zapta yazılır mı?
Evet. M.78 haciz zaptında varsa üçüncü kişi iddialarının gösterilmesini zorunlu tutar.
Haciz zaptında saat yazılması zorunlu mu?
Evet. Haczin yapıldığı yer, gün ve saat m.78’de açıkça sayılan tutanak unsurlarıdır.
Gece açık restoranda haciz yapılabilir mi?
M.78, geceleri çalışılan yerlerde hasılat haczini zaman yasağından istisna eder; diğer malların haczi bakımından istisnanın kapsamı ayrıca değerlendirilir.
Sonuç
6183 m.78, fiili haczin usul güvencelerini ayrıntılı biçimde düzenler. Borçlu veya zilyet yoksa gıyapta haciz mümkündür; ancak kanuni tanıklar hazır bulunmalı ve tutanak derhal tebliğ edilmelidir. Haciz zaptında varaka bilgisi, yer, gün, saat, mallar, değerler, hazır bulunanlar ve üçüncü kişi iddiaları yazılır; zapt elektronik ortamda da düzenlenebilir. Gece ve tatil günü haciz kural olarak yasaktır; yalnız geceleri/tatil günlerinde çalışılan yerlerde hasılat haczi ve mal kaçırma hali açık istisnadır. Usul denetiminde haciz zaptı ve zaman kayıtları birlikte incelenmelidir.
İlgili rehberler: m.77 menkul haczi · m.64 haciz varakası · m.66 istihkak
Resmî kaynaklar: 6183 sayılı Kanun · Gelir İdaresi Başkanlığı mevzuat kaydı
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
