Finans Şirketi Garanti, Kefalet veya Teminat Mektubu Verebilir mi? | 6361 m.9/1-c (2026)
Kısa ve net cevap: 6361 sayılı Kanun m.9/1-c uyarınca Kanun kapsamındaki şirketler kural olarak garanti, kefalet ve teminat mektubu veremez. İki istisna vardır: ana faaliyet konusu işlemlerle sınırlı verilen garanti ve kefaletler ile belirli ilişkili kişi ve ortaklıklara, toplamı ödenmiş sermayenin %20’sini aşmayacak şekilde verilen garanti ve kefaletler. Kurul bu ikinci oranı %5’e kadar azaltabilir, %25’e kadar artırabilir veya şirket bazında farklılaştırabilir. Teminat mektubu bakımından kanun metnindeki istisna kapsamı özellikle dikkatle okunmalıdır; m.9/1-c’de istisnalar “garanti ve kefalet” için düzenlenmiştir.
Bu sınır, finansal kiralama, faktoring, finansman ve tasarruf finansman şirketlerinin ana faaliyetlerinden koparak genel garanti kuruluşu veya banka benzeri teminat mektubu sağlayıcısı hâline gelmesini önler. İşlemin adı değil ekonomik ve hukuki işlevi önemlidir. “Destek taahhüdü”, “performans güvencesi”, “ödeme garantisi” veya benzeri adlarla verilen yükümlülükler gerçek içeriklerine göre kefalet ya da garanti sayılabiliyorsa m.9/1-c gündeme gelir.
6361 m.9/1-c hangi işlemleri yasaklar?
Hüküm, şirketlerin garanti, kefalet ve teminat mektubu vermesini genel olarak yasaklar. Garanti, üçüncü kişinin borcundan veya belirli bir sonucun gerçekleşmemesinden doğan riski üstlenmeye yönelik bağımsız taahhüt olabilir. Kefalet, Türk Borçlar Kanununda düzenlenen ve asıl borca bağlı kişisel teminat sözleşmesidir. Teminat mektubu ise uygulamada özellikle bankacılık alanında kullanılan, lehtarın belirli koşullarda ödeme talep edebildiği teminat aracıdır.
Bu kurumların hukuki şartları birbirinden farklıdır; ancak 6361 bakımından ortak nokta, şirketin ana finansal faaliyeti dışında üçüncü kişinin borç veya edim riskini üstlenmesidir. Şirketin bir sözleşmeyi “garanti” yerine “destek beyanı” olarak adlandırması, metindeki yükümlülük kesin ve ödeme taahhüdü niteliğindeyse faaliyet sınırını değiştirmez.
Yasak emredici nitelikteki sektörel faaliyet sınırıdır. Şirketin ana sözleşmesinde garanti verme yetkisine ilişkin geniş hüküm bulunması veya genel kurulun izin vermesi BDDK mevzuatındaki sınırı ortadan kaldırmaz.
Ana faaliyet konusu işlemlerle sınırlı garanti ve kefalet mümkün müdür?
Evet. m.9/1-c, ana faaliyet konusu işlemler ile sınırlı olmak kaydıyla verilen garanti ve kefaletleri genel yasaktan istisna eder. Bu istisnanın uygulanabilmesi için teminatın şirketin izinli ana işlemiyle gerçek ve doğrudan bağlantısı bulunmalıdır. Finansal kiralama, faktoring veya finansman sözleşmesinin yürütülmesi için verilen sınırlı bir garanti ile piyasaya genel bir garanti ürünü sunulması aynı değildir.
Bağlantı değerlendirilirken garanti edilen borcun kaynağı, lehtarın kimliği, asıl işlem, garanti süresi ve şirketin elde ettiği gelir birlikte incelenir. Ana işlem hiç kurulmasa da aynı garanti bağımsız biçimde verilebiliyorsa faaliyet bağlantısının zayıf olduğu kabul edilmelidir. Şirketin garanti hizmetini ayrı satış hedefi, ayrı fiyatlama ve ayrı pazarlama ürünü hâline getirmesi m.9/1-a’daki ana faaliyet yasağını da gündeme getirir.
İstisna yalnız şirketin kendi faaliyetinin korunması için gerekli her türlü taahhüdü otomatik olarak serbest bırakmaz. Sözleşme hukuku, şirketin faaliyet izni ve BDDK’nın güncel ikincil düzenlemeleri birlikte kontrol edilmelidir.
İlişkili kişi ve ortaklıklara garanti veya kefalet verilebilir mi?
Kanun ikinci bir istisna öngörür. Şirket, sermayesinde %10 ve daha fazla paya sahip olan veya kontrolünü elinde bulunduran kişiler ile kendisinin sermayesinin %10 ve daha fazlasına sahip olduğu veya kontrolünü elinde bulundurduğu ortaklıklara belirli sınır içinde garanti ve kefalet verebilir. Bu istisna, şirketler topluluğu ve hâkimiyet ilişkilerinde ihtiyaç duyulan teminatları sınırsız bırakmaz; ödenmiş sermayeye bağlı tavan getirir.
“Kontrol” yalnız doğrudan pay oranına indirgenmemelidir. Oy hakkı, yönetim kurulunu belirleme gücü ve diğer hâkimiyet unsurları ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilir. Ayrıca %10 eşiğine ulaşan doğrudan veya dolaylı ortaklık yapısının güncel pay defteri, ticaret sicili ve izin kayıtlarıyla uyumlu olması gerekir.
İlişkili tarafa verilen teminatın piyasa koşullarına uygunluğu, şirket kaynaklarını gereksiz riske atıp atmadığı ve kurumsal yönetim kurallarına uygun şekilde onaylanıp onaylanmadığı ayrı konulardır. m.9/1-c’deki izin, yöneticilerin özen borcunu veya diğer sınırlamaları kaldırmaz.
%20 sınırı nasıl hesaplanır?
İkinci istisnadaki garanti ve kefaletlerin toplamı kural olarak şirketin ödenmiş sermayesinin %20’sini geçemez. Limit tek bir kişiye değil, hüküm kapsamındaki ilişkili taraflara verilen garanti ve kefaletlerin toplamına yöneliktir. Şirketin aynı gruptaki farklı kişilere verdiği teminatlar ayrı ayrı %20’ye kadar çıkarılamaz.
Ödenmiş sermaye 100 milyon TL ise kanundaki %20 oranı matematiksel olarak 20 milyon TL’lik toplam tavan oluşturur. Ancak Kurul oranı şirket bazında değiştirebildiği için bu örnek işlem tarihinde uygulanacak nihai limit olarak görülmemelidir. Şirket, güncel BDDK oranını ve varsa kendisine özgü kararı kontrol etmelidir.
Garanti tutarı döviz cinsindeyse limit takibinde uygulanacak değerleme yöntemi şirketin muhasebe ve BDDK raporlama kurallarıyla uyumlu olmalıdır. Koşullu yükümlülüğün vade içinde değişmesi veya kısmi sona ermesi de kullanılabilir limit hesabına doğru yansıtılmalıdır.
BDDK %20 oranını değiştirebilir mi?
Evet. Kurul, m.9/1-c’deki oranı %5’e kadar azaltmaya, %25’e kadar artırmaya veya şirket bazında farklılaştırmaya yetkilidir. Dolayısıyla yalnız kanun metnindeki %20 oranına dayanan iç politika yeterli değildir. Güncel Kurul kararları, yönetmelikler ve şirket bazlı bildirimler takip edilmelidir.
Oran değişikliği şirketin mevcut risklerini de etkileyebilir. Limitin azaltılması hâlinde yeni garanti verilmemesi, mevcut taahhütlerin vade ve sona erme tarihlerinin izlenmesi ve Kurumun geçişe ilişkin düzenlemesine uyulması gerekir. Şirketin kendi yönetim kurulu kararıyla kanuni tavanın üzerinde risk üstlenmesi mümkün değildir.
Teminat mektubu bakımından neden özel dikkat gerekir?
m.9/1-c’nin cümle yapısında genel yasak “garanti, kefalet ve teminat mektubu” için kurulmuş; istisnalar ise “garanti ve kefaletler” ifadesiyle düzenlenmiştir. Bu nedenle teminat mektubunun istisna içinde bulunduğu varsayımıyla işlem yapılmamalıdır. Özellikle banka teminat mektubuna benzer bağımsız ödeme taahhütleri şirketin faaliyet izni bakımından açık biçimde incelenmelidir.
Teminat belgesinin başlığında “teminat mektubu” yazmaması da yeterli değildir. Lehtarın ilk talebinde ödeme, asıl borçlunun itirazlarından bağımsızlık, belirli azami tutar ve vade gibi hükümler belgenin ekonomik işlevini belirler. Uyum değerlendirmesinde metnin tamamı ve fiili uygulama esas alınır.
Garanti ve kefalet metninde hangi hususlar açık olmalıdır?
Kefalet sözleşmesi Türk Borçlar Kanununun şekil, azami miktar ve tarih başta olmak üzere emredici hükümlerine tabidir. Gerçek kişi kefiller bakımından eş rızası dahil özel şartlar somut olaya göre gündeme gelebilir. Garanti sözleşmesinde ise yükümlülüğün bağımsız mı fer’i mi olduğu, ödeme koşulu, azami tutar, süre, sona erme ve başvuru usulü açık yazılmalıdır.
6361 kapsamındaki şirket bakımından bunlara ek olarak teminatın hangi ana işlem veya hangi ilişkili taraf ilişkisine dayandığı, şirket içi limit kontrolünün hangi tarihte yapıldığı ve yetkili organ onayının bulunduğu dosyada gösterilmelidir. Sözleşme hazırlanırken yalnız özel hukuk geçerlilik şartları değil sektörel faaliyet sınırı da kontrol edilmelidir.
İlişkili taraf işlemlerinde çıkar çatışması ve yönetim kurulu üyelerinin katılım kuralları da Türk Ticaret Kanunu ve şirketin iç düzenlemeleri çerçevesinde incelenir.
Garanti ve kefaletler BDDK denetiminde nasıl izlenir?
Şirket, bilanço dışı yükümlülüklerini ve risklerini doğru biçimde muhasebeleştirmeli, raporlamalı ve limitleri bilgi sistemi üzerinden izlemelidir. Garanti tutarı ödenmeden önce dahi şirket açısından koşullu risk doğurduğundan yalnız fiilen yapılan ödeme üzerinden limit kontrolü yapmak doğru değildir.
Denetimde garanti metni, lehtar, borçlu, ilişkili taraf statüsü, ana işlem sözleşmesi, limit hesabı, yönetim kurulu kararı ve muhasebe kaydı birlikte incelenebilir. Şirketin farklı departmanlarının aynı grup lehine verdiği teminatların merkezî sistemde birleştirilmemesi limit aşımına yol açabilir.
6361 m.9/1-c’ye aykırılığın sonucu nedir?
6361 m.44, m.9/1-b veya (c) bendine aykırılık hâlinde şirket hakkında idari para cezası uygulanmasına ilişkin hüküm içerir. İdari para cezası Kurul kararıyla ve gerekçesi belirtilerek uygulanır. Parasal tutarların 2026 uygulamasında güncel yeniden değerlenmiş karşılığı ayrıca kontrol edilmelidir; hukuki dayanak ise m.44’tür.
m.45 gereğince idari para cezası kararı verilmeden önce ilgilinin savunması alınır. Savunma isteminin tebliğinden itibaren bir ay içinde savunma verilmemesi hâlinde savunma hakkından feragat edilmiş sayılır. Aykırılığın birden fazla işlenmesi veya iki yıl içinde tekrarı m.44’teki artırımlı yaptırım yetkisini gündeme getirebilir.
Ayrıca ölçüsüz teminat riski iç sistem ve risk yönetimi bakımından m.14 ve m.15 kapsamında müdahale sebebi olabilir. Bu nedenle konu yalnız tek bir sözleşmenin geçerliliği değil şirketin mali bünyesi ve lisans uyumu açısından değerlendirilir.
Mersin’de ticari garanti ve kefalet uyuşmazlıkları
Mersin’de lojistik, dış ticaret, sanayi ve ekipman finansmanı ilişkilerinde grup şirketleri arasında garanti ve kefalet talepleri ortaya çıkabilir. Finansal kuruluşun 6361 kapsamındaki şirket olması hâlinde teminat metni, pay ilişkisi, ana finansal işlem ve kanuni limit birlikte incelenmelidir. Özellikle grup şirketi lehine verilen garanti, yalnız grup bağlantısı bulunduğu için sınırsız değildir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin adresinde ticari garanti, kefalet, finansman ve kurumsal uyum belgelerinin hukuki incelemesini yürütmektedir. İncelemede 6361 sayılı Kanun yanında Türk Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu ve işlem tarihindeki BDDK düzenlemeleri esas alınır.
Sık Sorulan Sorular
1. Finans şirketi teminat mektubu verebilir mi?
m.9/1-c genel olarak teminat mektubu verilmesini yasaklar. İstisna metni garanti ve kefalet için kurulmuştur; teminat mektubu ayrıca değerlendirilmelidir.
2. Ana faaliyetle ilgili garanti verilebilir mi?
Evet. Ana faaliyet konusu işlemlerle sınırlı garanti ve kefalet genel yasaktan istisnadır.
3. Grup şirketine kefalet verilebilir mi?
Kanundaki %10 pay veya kontrol bağlantısını taşıyan kişiler ve ortaklıklar lehine, ödenmiş sermayeye bağlı sınır içinde mümkündür.
4. Kanuni oran kaçtır?
Kural olarak ilgili ilişkili taraf teminatlarının toplamı ödenmiş sermayenin %20’sini geçemez.
5. BDDK oranı değiştirebilir mi?
Evet. Kurul oranı %5’e kadar azaltabilir, %25’e kadar artırabilir veya şirket bazında farklılaştırabilir.
6. Limit kişi başına mı uygulanır?
Hüküm toplam garanti ve kefalet tutarını ödenmiş sermaye ile ilişkilendirir; grup içindeki ayrı kişilere verilen teminatlar birlikte izlenmelidir.
7. Sözleşmeye “garanti değildir” yazmak yeterli mi?
Hayır. Hukuki nitelendirme taahhüdün gerçek içeriğine göre yapılır.
8. Kefalet için Türk Borçlar Kanunu da uygulanır mı?
Evet. 6361 faaliyet sınırını düzenler; kefaletin özel hukuk geçerlilik şartları ayrıca Türk Borçlar Kanununa tabidir.
9. Aykırılıkta hangi yaptırım maddesi uygulanır?
m.9/1-c ihlali için idari para cezası rejimi 6361 m.44’te, savunma usulü m.45’te düzenlenmiştir.
10. Şirket limit kontrolünü ne zaman yapmalı?
Yeni teminat verilmeden önce ve teminatın tutar/vade değişikliklerinde güncel ödenmiş sermaye ile açık risk toplamı kontrol edilmelidir.
Resmî kaynaklar
İlgili rehberler
- Finans şirketinde nakdi kredi %1 sınırı
- Ana faaliyet konusu dışına çıkma yasağı
- Faaliyet izni nasıl alınır?
- Kurucu ortak şartları
Garanti, kefalet ve finansal uyum incelemesi: +90 552 224 43 66.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
