Gemi Lumbuzu Su Hattından Kaç mm Yukarıda Olmalı? 500 mm ve 6 mm Cam Kuralı | GTY m.24 (2026)

Gemi Pencere ve Lumbuzlarının Hukuki Dayanağı Nedir?

Gemi lumbuzları ve pencereleri, yaşam ve çalışma mahallerine ışık ve görüş sağlarken tekne veya üst yapı üzerinde dış ortama açılan zayıf noktalar oluşturabilir. Dalga darbesi, rüzgâr basıncı, deniz suyu ve sıcaklık değişimleri altında camın veya bağlantı donanımının yetersiz kalması, içeri su girişi ve yaralanma riski doğurur. Bu nedenle deniz araçlarında pencere sistemi kara yapılarındaki sıradan cam uygulamasından farklı teknik esaslara tabidir.

Gemilerin Teknik Yönetmeliği m.24; lumbuz, pencere ve bunların tekneye bağlanma donanımlarını birlikte düzenler. Yönetmelik 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanunun 2, 3, 4, 5, 6 ve 11. maddelerine dayanır. m.24’teki 500 mm ve 6 mm ölçüleri, kapsam içindeki gemiler bakımından doğrudan teknik kurallardır.

Madde yalnız lumbuz ölçüsü vermekle kalmaz. Sefer bölgesine göre dalga-rüzgâr dayanımını, cam kırılma güvenliğini, köprüüstü görüşünü, güneş ve denizin zararlı ışınlarına karşı korumayı, buzlanma tedbirlerini ve mekanik silecek sistemini de düzenler. Bu nedenle uygunluk kontrolü camın kalınlığıyla sınırlanamaz.

Denize Elverişlilik Belgesinin yıllık sörvey sistemi içinde kapı, pencere ve lumbuzların teknik durumu da önem taşır. Belgenin süre ve sörvey kuralları için Denize Elverişlilik Belgesi yıllık sörvey rehberimiz incelenebilir.

Lumbuz ve Pencereler Hangi Dalga ve Rüzgâr Şartlarına Dayanmalıdır?

GTY m.24/1’e göre gemideki bütün lumbuzlar, pencereler ve tekneye bağlanma donanımları; geminin sefer bölgesi ve gemide bulundukları konuma göre maruz kalacakları azami dalga ve rüzgâr şartlarına dayanıklı olmak ve bütünlük gereklerini sağlamak zorundadır.

Bu kural, aynı cam tipinin geminin her yerinde ve her sefer bölgesinde otomatik olarak yeterli olmayacağını gösterir. Baş üstündeki, bordaya yakın veya açık denize doğrudan maruz kalan bir pencerenin yükü; korunaklı iç üst yapıdaki pencereden farklı olabilir. Tasarımda gemi boyu, pencerenin yüksekliği, sefer alanı ve dalga etkisi dikkate alınır.

Bağlantı donanımı cam kadar önemlidir. Cam yeterli dayanımda olsa bile çerçeve, conta, cıvata veya kaynak bağlantısı dalga yükünü taşıyamıyorsa bütün sistem zayıflar. Korozyona uğramış çerçeve veya gevşek bağlantı, su sızdırmazlığını ve yapısal güvenliği bozar.

Sonradan pencere büyütmek veya lumbuzu başka tip camla değiştirmek de bu nedenle proje ve teknik değerlendirme gerektirir. Daha geniş açıklık, üst yapı panelindeki yük dağılımını değiştirebilir. Değişiklik yalnız estetik karar olarak yapılmamalıdır.

Lumbuzun Alt Kenarı Su Hattından En Az Kaç Milimetre Yukarıda Olmalıdır?

GTY m.24/2’ye göre lumbuzların alt kenarları su hattından en az 500 mm yüksekte olur. Bu açık sayısal sınır, lumbuzun normal su seviyesine çok yakın yerleştirilmesini önler. Lumbuz ne kadar aşağıdaysa dalga ve su basıncına maruz kalma ihtimali o kadar artar.

Ölçümde fiili su hattı ve onaylı gemi verileri birlikte değerlendirilmelidir. Gemi aşırı yüklendiğinde su hattı yükselir ve lumbuz ile su arasındaki emniyet mesafesi azalır. Bu nedenle lumbuz yerleşimi ile yükleme sınırı ve fribord kuralları birbirinden bağımsız değildir.

500 mm asgari değerdir. Gemi tipi, sefer bölgesi veya uluslararası kurallar daha yüksek yerleşim gerektiriyorsa yalnız 500 mm’yi sağlamak yeterli olmayabilir. Yönetmelik m.24/1 zaten konuma ve azami dalga-rüzgâr koşullarına göre dayanım şartını ayrıca korur.

Tadilat sonrasında güverte seviyesi, balast düzeni veya yükleme sınırını etkileyen yapısal değişiklik yapılmışsa lumbuz yüksekliğinin onaylı su hattına göre yeniden değerlendirilmesi gerekir. Teknik dosyada kullanılan referans açıkça gösterilmelidir.

Lumbuz Camının Minimum Kalınlığı Kaç Milimetredir?

m.24/2 lumbuz camlarının en az 6 mm nominal kalınlıkta camdan olmasını zorunlu tutar. 6 mm alt sınırı, lumbuz için Yönetmelikte belirlenen açık minimumdur. Bununla birlikte m.24/1’deki dalga, rüzgâr ve konum gereği daha kalın cam gerekebilir.

“Nominal kalınlık” ifadesi, imalatçının ve teknik standardın camı tanımladığı kalınlığı ifade eder. Cam değişiminde ölçüsü belirsiz, standart dışı veya özellikleri belgelenemeyen malzeme kullanılmamalıdır. Yedek camın önceki camla aynı görünmesi teknik eşdeğerlik için yeterli değildir.

Cam kalınlığının yanında camın kenar işçiliği ve çerçeveye oturuşu da önemlidir. Aşırı sıkıştırılmış, kenarı hasarlı veya yanlış conta üzerine oturtulmuş cam, nominal kalınlığı yeterli olsa bile çatlayabilir. Montaj üretici ve onaylı teknik düzenlemeye uygun yapılmalıdır.

Sörvey veya bakımda cam yüzeyinde derin çizik, yıldız çatlağı, kenar kırığı veya tabakalar arasında ayrılma görülürse uygun yedekle değiştirilmelidir. Geçici yapıştırma veya çatlağın üzerini filmle kapatma kalıcı çözüm değildir.

Lumbuz Camı Kırıldığında Nasıl Davranmalıdır?

GTY m.24/2, lumbuzlarda kullanılacak camların kırıldığında yolcu ve personele tehlike yaratabilecek şekilde parçalanmamasını zorunlu tutar. Bu hüküm cam kalınlığından ayrı bir güvenlik şartıdır. En az 6 mm olan fakat kırıldığında keskin ve büyük parçalar oluşturan uygunsuz cam, maddenin tamamını karşılamaz.

Uygulanacak güvenli cam tipi, teknik standarda ve onaylı tasarıma göre belirlenir. Temperli veya lamine sistemler farklı kırılma davranışına sahiptir. Hangi ürünün kullanılacağı geminin konumu, çerçeve yapısı ve onaylı teknik şartlarına göre seçilmelidir.

Özellikle yolcu salonları ve geçiş alanlarında cam kırılması ikinci bir yaralanma kaynağı olmamalıdır. Kırık cam nedeniyle tahliye yolunun kapanması, kesici parçaların zemine dağılması veya deniz suyunun içeri girmesi birlikte değerlendirilmesi gereken risklerdir.

Cam değişim faturası tek başına teknik uygunluğu ispatlamaz. Ürünün kalınlığı, tipi ve gerekiyorsa sertifika/uygunluk bilgileri gemi bakım dosyasında saklanmalıdır.

Köprüüstü Pencereleri Güvenli Görüşü Nasıl Sağlamalıdır?

GTY m.24/3 ve 24/4 köprüüstü görüşüne özel önem verir. Köprüüstünün görüşü denizin ve güneşin zararlı ışınlarına karşı koruma sağlayacak şekilde tasarlanmalıdır. Kumanda mahallindeki pencere ve lumbuzların her türlü çalışma koşulunda emniyetli seyir için yeterli görüş sağlayacak biçimde konuşlandırılması ve uygun boyutta olması gerekir.

Köprüüstü görüşü yalnız camın şeffaf olması değildir. Direkler, cihaz konsolları, perde veya sonradan takılan film görüş alanını engelleyebilir. Özellikle baş taraf, sancak-iskele yaklaşma alanları ve liman manevrasında kullanılan görüş hatları açık tutulmalıdır.

Cam üzerinde güneş koruma amacıyla kullanılan malzeme gece görüşünü veya seyir fenerlerinin algılanmasını olumsuz etkilememelidir. Onaysız koyu film, çizilmiş plastik kaplama veya yansıma yapan malzeme köprüüstü emniyetine aykırı sonuç doğurabilir.

GTY m.81 ayrıca köprüüstünden görüş mesafesinin geminin seyir emniyetini olumsuz etkilemeyecek şekilde olmasını zorunlu tutar. Böylece m.24’teki pencere düzeni, genel seyir görüşü kuralıyla tamamlanır.

Köprüüstü Camında Buzlanma Koruması ve Silecek Zorunlu mudur?

GTY m.24/3, coğrafi şartlara göre camların buzlanmaya karşı korumalı olmasını öngörür. Bu yükümlülük geminin çalıştığı bölgede buzlanma riski bulunup bulunmadığına göre değerlendirilir. Soğuk iklim seferlerinde görüşün buz nedeniyle kapanmasını önleyen uygun ısıtma veya başka teknik sistem bulunmalıdır.

Aynı fıkra yağmur ve kar yağışı altında emniyetli görüş sağlamak için mekanik silecek sistemini açıkça öngörür. Silecek motorunun çalışması, lastiklerin camı etkin temizlemesi ve kumanda sisteminin köprüüstünden kullanılabilmesi gerekir.

Silecek bulunduğu halde süpürme alanı seyir için gereken görüş bölümünü temizlemiyorsa amaç gerçekleşmez. Bakımda silecek kolu basıncı, lastik, motor, su püskürtme sistemi ve elektrik beslemesi kontrol edilmelidir. Yedek parçanın gemide bulundurulması işletme sürekliliğini kolaylaştırır.

Tuz kristalleri ve deniz serpintisi cam üzerinde kuruduğunda silecek tek başına yeterli olmayabilir. Cam yıkama sistemi ve düzenli temizlik, güvenli görüşün korunması bakımından önem taşır.

Lumbuz veya Pencere Sonradan Büyütülebilir mi?

Tekne veya üst yapıdaki açıklığın büyütülmesi yapısal bütünlüğü değiştirebilir. Bu nedenle pencere/lumbuz tadilatı, yalnız yeni cam siparişi verilerek yapılacak bir dekorasyon işi değildir. Açıklığın boyutu, konumu, çerçeve takviyesi ve maruz kaldığı dış yükler teknik olarak değerlendirilmelidir.

Lumbuzun konumu değiştirilecekse 500 mm su hattı kuralı tekrar kontrol edilmelidir. Yeni camın nominal kalınlığı 6 mm’den az olamaz ve kırılma güvenliği şartı sağlanmalıdır. Yeni çerçeve de ilgili dalga-rüzgâr yüklerine dayanıklı olmalıdır.

Köprüüstü penceresinde şekil veya boyut değişikliği görüş sektörlerini etkileyebilir. Sonradan takılan kalın dikmeler veya farklı çerçeve profili kör alan yaratmamalıdır. Seyir cihazlarının yerleşimi de pencere görüş hattıyla birlikte ele alınmalıdır.

Onay gerektiren tadilatlar ilgili İdare veya yetkilendirilmiş kuruluş süreci tamamlanmadan uygulanmamalıdır. Değişiklik sonrası plan, malzeme sertifikası ve montaj kaydı gemi dosyasında tutulmalıdır.

Lumbuz ve Pencereler Sörveyde Nasıl Kontrol Edilir?

Deniz sörveyinde kapılar, pencereler ve lumbuzlar genel teknik uygunluk kapsamında değerlendirilir. Kontrolde çatlak, sızıntı, conta durumu, çerçeve korozyonu, bağlantıların sağlamlığı ve kapatılabilir lumbuzlarda kapatma tertibatı incelenebilir.

Lumbuz alt kenarının su hattına göre 500 mm şartı proje ve gemi ölçüleriyle karşılaştırılır. Değiştirilen camın kalınlığı veya tipi şüpheliyse teknik belge istenebilir. Köprüüstünde sileceklerin çalışması ve görüşü engelleyen unsur bulunup bulunmadığı fiilen kontrol edilebilir.

Pencere çevresinde su izi veya pas, devam eden sızıntının göstergesi olabilir. Sadece iç taraftan silikon sürülmesi, çerçeve veya dış conta problemine kalıcı çözüm sağlamayabilir. Arızanın kaynağı bulunmalı ve deniz şartlarına uygun onarım yapılmalıdır.

Kapı ve açıklıkların suya karşı korunmasıyla ilgili komşu teknik konu için GTY m.22 kapı ve 100 mm eşik yazımız da incelenebilir.

Mersin Limanı ve Akdeniz Seferlerinde Nelere Dikkat Edilmelidir?

Mersin ve Doğu Akdeniz’de yüksek güneşlenme, tuzlu su serpintisi ve sıcaklık cam, conta ve metal çerçevelerin bakım ihtiyacını artırır. Köprüüstü camında tuz tabakası ve güneş parlaması görüşü azaltabilir. Düzenli temizliğin uygun ürünlerle yapılması ve silecek sisteminin bakımlı tutulması gerekir.

Liman manevrasında görüş özellikle kritiktir. Vinç, konteyner istifi veya güverte ekipmanı köprüüstü görüş hattını kapatıyorsa yükleme planı ve gemi işletmesi buna göre düzenlenmelidir. Konteyner gemilerinde GTY m.89 ayrıca konteynerlerin köprüüstü görüşünü engellememesini emreder.

Teknik uygunsuzluk denize elverişliliği etkiliyorsa liman çıkışı bakımından sonuç doğurabilir. Genel işlem için Liman Çıkış Belgesi rehberimiz incelenebilir.

Yurt dışından gelen gemilerde uluslararası sertifika ve denetim kuralları ayrıca geçerlidir. 5312 kapsamındaki Türk limanına giriş bildirimi hakkında 48 saat önce bildirim yazımız bulunmaktadır.

Yedek Cam Seçiminde Hangi Belgeler Saklanmalıdır?

Lumbuz veya köprüüstü camı değiştirildiğinde yalnız montaj faturası yeterli teknik kayıt değildir. Camın nominal kalınlığı, cam tipi, üretici bilgisi ve varsa ürün standardı veya uygunluk sertifikası geminin bakım dosyasına konulmalıdır. Böylece sonraki sörveyde kullanılan camın m.24’teki asgari kalınlık ve güvenli kırılma şartını sağladığı somut olarak gösterilebilir.

Camın ölçüsü, çerçeve tipi ve conta profili onaylı düzenle uyumlu olmalıdır. Farklı bir üreticinin ürünü kullanılacaksa teknik eşdeğerlik yalnız fiziksel ebatla değil dayanım ve kırılma özellikleriyle değerlendirilmelidir. Özellikle köprüüstü camında optik bozulma veya renk farklılığı güvenli seyir görüşünü olumsuz etkileyemez.

Yedek cam gemide taşınıyorsa darbe almayacak ve kenarları zarar görmeyecek şekilde emniyetli biçimde istiflenmelidir. Hasarlı kenar, görünür çatlak oluşmadan da camın mukavemetini azaltabilir. Montaj öncesinde cam ve çerçeve yüzeyi kontrol edilmeli, uygunsuz malzeme kullanılmamalıdır.

Lumbuz ve Pencerede Sızdırmazlık Nasıl Korunur?

Sızdırmazlık; cam, conta, çerçeve ve sıkma tertibatının birlikte çalışmasıyla sağlanır. Conta sertleşmiş, çatlamış veya yerinden çıkmışsa cam sağlam olsa bile dalga ve yağmur suyu içeri geçebilir. Kapatılabilir lumbuzlarda menteşe ve sıkma kolları camı contaya eşit biçimde bastırmalıdır.

Bakım sırasında conta yüzeyleri tuz ve kirden arındırılmalı, üreticiye uygun olmayan kimyasallarla şişme veya çatlama oluşturulmamalıdır. Çerçeve korozyonu conta oturma yüzeyini bozmuşsa yalnız conta değişimi kalıcı çözüm değildir; metal yüzey uygun şekilde onarılmalıdır.

Sızıntı tespit edildiğinde kaynağın hangi birleşimden geldiği belirlenmeli ve onarım sonrasında uygun yöntemle yeniden kontrol yapılmalıdır. İç taraftan silikon veya mastik sürerek su izini kapatmak, yapısal çerçeve veya conta arızasını ortadan kaldırmaz ve sörvey bakımından yeterli kabul edilemez.

Sık Sorulan Sorular

Lumbuzun alt kenarı su hattından 450 mm yukarıda olabilir mi?

Hayır. GTY m.24/2 asgari 500 mm yükseklik öngörür.

6 mm lumbuz camı her gemide kesin yeterli midir?

6 mm asgari nominal kalınlıktır; sefer bölgesi, konum ve dalga-rüzgâr yüklerine göre daha yüksek dayanım gerekebilir.

5 mm temperli cam kullanılabilir mi?

m.24/2’deki asgari 6 mm nominal kalınlık sağlanmadığından lumbuz için yeterli değildir.

Cam kırıldığında küçük keskin parçalar oluşması kabul edilir mi?

Cam, kırıldığında yolcu ve personele tehlike yaratacak şekilde parçalanmamalıdır.

Köprüüstünde silecek zorunlu mu?

m.24/3 yağmur ve kar altında emniyetli görüş için mekanik silecek sistemi öngörür.

Buzlanma sistemi her Akdeniz gemisinde zorunlu mudur?

Buzlanmaya karşı koruma coğrafi şartlara göre uygulanır; geminin sefer bölgesi esas alınır.

Pencereyi büyütmek için İdare onayı gerekir mi?

Yapısal bütünlüğü ve onaylı planı etkileyen değişiklikler ilgili teknik onay prosedürlerine tabidir.

Çatlak lumbuz silikonla onarılabilir mi?

Çatlak camın güvenilirliği kaybolur; uygun tip ve kalınlıkta onaylı malzemeyle değiştirilmesi gerekir.

Köprüüstü camına koyu film çekilebilir mi?

Güvenli seyir görüşünü azaltan düzenleme yapılamaz; kullanılan koruma sistemi görüş ve ilgili teknik gerekleri sağlamalıdır.

Lumbuz sızıntısı denize elverişliliği etkiler mi?

Evet. Açıklığın su ve hava koşullarına karşı bütünlüğünü kaybetmesi teknik uygunluk değerlendirmesinde önem taşır.