Görevden Uzaklaştırılan Memur Maaşının Ne Kadarını Alır? 657 m.141 Rehberi 2026
Görevden uzaklaştırma bir disiplin cezası değildir. 657 m.137, bu işlemi kamu hizmetinin gerektirdiği hâllerde görevi başında kalmasında sakınca görülen memur hakkında alınan ihtiyati tedbir olarak tanımlar. Bu nedenle memurun görevi geçici olarak fiilen yapmaması, memuriyet statüsünün sona erdiği anlamına gelmez.
Maaş bakımından temel hüküm m.141’dir. Kanun tam maaş ödenmesi ile maaşın tamamen kesilmesi arasında özel bir geçici sistem kurar: aylığın üçte ikisi ödenir, üçte biri tutulur. Tedbirin nasıl sonuçlandığına göre kesilen üçte birlik kısım sonradan ödenebilir. Mevcut sitede görevden uzaklaştırmanın 10 iş günü, 3 ay ve 60 günlük sürelerini açıklayan ayrı içerik bulunduğundan bu rehber yalnız mali ve özlük sonuçlarına odaklanır.
Görevden uzaklaştırma disiplin cezası mıdır?
Hayır. 657 m.137 görevden uzaklaştırmayı ihtiyati tedbir olarak düzenler. Tedbir soruşturmanın herhangi bir aşamasında alınabilir ve amacı soruşturmanın veya kamu hizmetinin sağlıklı yürütülmesini korumaktır. Uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma ise m.125’te düzenlenen disiplin cezalarıdır.
Bu ayrım mali sonuç için de önemlidir. Görevden uzaklaştırılan memurun aylığının üçte birinin geçici olarak kesilmesi, “aylıktan kesme disiplin cezası” değildir. M.141’in görevden uzaklaştırmaya özgü geçici ödeme rejimidir.
Tedbirin disiplin cezası olmadığı, memurun daha sonra göreve dönme ve kesilen kısmı alma ihtimalinin kanunda ayrıca düzenlenmesinden de anlaşılır.
Görevden uzaklaştırılan memura maaşın ne kadarı ödenir?
M.141’in açık kuralı aylığın üçte ikisinin ödenmesidir. Örneğin m.141 kapsamında hesaplamaya esas aylık unsur 60.000 TL ise bu hükmün oran mantığı bakımından üçte iki 40.000 TL, geçici olarak kesilen üçte bir 20.000 TL olur. Gerçek bordroda hangi kalemlerin “aylık” içinde değerlendirileceği personelin statüsü ve özel ödeme mevzuatına göre hesaplanır.
Bu nedenle bordroda yalnız net maaşa yüzde hesabı yapmak her zaman doğru sonuç vermez. Gelir vergisi, damga vergisi, sigorta/emeklilik kesintileri, aile yardımı, tazminatlar, ek ödeme ve fiilen çalışmaya bağlı unsurlar ayrı kalemlerdir. Personel birimi m.141’i bordro hesap sistemine göre uygulamalıdır.
Temel hukuki oran nettir: görevden uzaklaştırma veya m.141 kapsamındaki gözaltı/tutukluluk döneminde aylığın üçte ikisi ödenir.
Tutuklanan veya gözaltına alınan memurun maaşı da üçte iki mi?
Evet. M.141 yalnız idari görevden uzaklaştırma kararı verilenleri değil, göreviyle ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurları da kapsar. Bu kişiler de ilgili süre içinde aylıklarının üçte ikisini alır.
Ceza soruşturmasının memurun göreviyle ilgili olup olmaması, m.141’in üçte iki ödeme kuralını değiştirmez. Kanun bunu açıkça “görevi ile ilgili olsun veya olmasın” ifadesiyle düzenlemiştir.
Ancak tutukluluk veya gözaltının sona ermesi sonrasında memurun fiilen göreve başlayıp başlamayacağı, ayrıca görevden uzaklaştırma tedbirinin bulunup bulunmadığı ve 657 m.143-145 hükümleri ayrı değerlendirilir.
Görevden uzaklaştırılan memurun sosyal hakları devam eder mi?
Evet. M.141, bu kişilerin 657 sayılı Kanun’un öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam edeceğini açıkça belirtir. Bu nedenle görevden uzaklaştırma memurun aile yardımı, sosyal yardım ve statüye bağlı tüm haklarının otomatik sona ermesi anlamına gelmez.
Bununla birlikte her ödeme kaleminin sosyal yardım mı, aylık unsuru mu yoksa fiilî görev karşılığı mı olduğu kendi düzenlemesine göre belirlenir. Örneğin yalnız belirli nöbet veya fazla çalışma karşılığında doğan ödeme, sosyal yardım kavramıyla aynı değildir.
Bordro uyuşmazlığında kalemler tek tek adları ve mevzuat dayanaklarıyla incelenmelidir.
Kesilen üçte birlik maaş ne zaman geri ödenir?
657 m.141 ikinci fıkrası, m.143’te sayılan durumların gerçekleşmesi hâlinde kesilmiş bulunan üçte birlik kısmın memura ödenmesini emreder. Dolayısıyla iade, görevden uzaklaştırmanın her sona erdiği durumda otomatik değil; m.143’teki göreve tekrar başlatmanın zorunlu olduğu sonuçlarla bağlantılıdır.
Ödeme geçmiş aylar için birikmiş kesintilerin tamamını kapsamalıdır. Kurum yalnız son aya ait üçte biri ödeyip önceki ayların kesintilerini bırakamaz. Hangi aylarda ne kadar kesinti yapıldığı bordrolardan çıkarılmalıdır.
Gecikmeli ödeme veya eksik hesap hâlinde yazılı düzeltme ve alacak talebi yapılmalıdır.
657 m.143’te hangi göreve başlatma hâlleri vardır?
M.143 soruşturma veya yargılama sonucunda belirli durumlarda memurun göreve tekrar başlatılmasını zorunlu tutar. Bunlar arasında memurluktan çıkarma dışında bir disiplin cezası verilmesi, yargılamanın men’i veya beraat, hükümden önce kovuşturmanın genel afla kaldırılması ve memuriyete engel olmayan bazı ceza sonuçları bulunur.
Bu hâllerden biri gerçekleştiğinde m.141 uyarınca kesilen üçte birlik maaşın ödenmesi de gündeme gelir. Kurum, ceza veya disiplin kararının kesin/uygulanabilir durumunu ve m.143 koşullarını kayıtlar üzerinden değerlendirmelidir.
Göreve başlatma ile maaş iadesi aynı hukuki sonucun iki bağlantılı yönüdür; yalnız göreve dönüş işlemi yapılıp mali düzeltmenin atlanmaması gerekir.
Görevden uzaklaştırma süresi kademe ve dereceyi etkiler mi?
M.141, m.143’teki hâller gerçekleştiğinde görevden uzakta geçen sürenin memurun derecesindeki kademe ilerlemesinde değerlendirilmesini düzenler. Ayrıca bu sürenin derece yükselmesi için gerekli en az bekleme süresini aşan kısmı, üst dereceye yükselme hâlinde o derecede kademe ilerlemesi yapılmak suretiyle hesaba katılır.
Bu hüküm yalnız maaş iadesi değil, kariyer ve hizmet süresinin düzeltilmesini de gerektirir. Personel birimi göreve dönüş sonrasında hizmet cetvelini kontrol etmelidir.
Yanlış kademe veya derece hesabı ileriki yıllarda maaş, emeklilik ve özlük işlemlerini zincirleme etkileyebilir. Bu nedenle yalnız geçmiş ücret farkına odaklanılmamalıdır.
Ek ödeme, nöbet ve fazla çalışma da üçte iki mi ödenir?
Her ödeme kalemi otomatik olarak üçte iki oranına tabi değildir. M.141 aylık ve sosyal haklar için temel rejimi belirler; nöbet, fazla çalışma, ek ders, performans veya fiilî hizmetin yapılmasına bağlanan ödemeler özel mevzuata göre doğar.
Görevden uzaklaştırılan kişi fiilen görev yapmadığından yalnız fiilî çalışmayla kazanılan bir kalemin ödenmemesi m.141’deki temel aylık hakkıyla aynı konu değildir. Buna karşılık statüye bağlı ve fiili çalışma şartı bulunmayan unsurların hukuki niteliği ayrıca incelenmelidir.
Bordroda kesintiye uğrayan her kalem için ilgili kanun, kararname, toplu sözleşme veya özel düzenleme belirlenmelidir.
Görevden uzaklaştırma sosyal güvenlik ve emeklilik kaydını nasıl etkiler?
Memuriyet statüsü görevden uzaklaştırma sırasında devam eder. Sosyal güvenlik bildirimlerinin nasıl yapılacağı 5510 sayılı Kanun ve kamu görevlilerine ilişkin prim hükümleri üzerinden yürütülür. M.141’in üçte iki aylık sistemi bordro ve prim matrahıyla birlikte uygulanır.
M.143’teki göreve dönüş hâllerinde görevden uzakta geçen sürenin kademe ve derece yönünden değerlendirilmesi ayrıca hizmet kaydına yansıtılmalıdır. SGK hizmet dökümü ile kurum hizmet cetveli arasında uyumsuzluk görülürse personel ve SGK kayıtları karşılaştırılmalıdır.
Görevden uzaklaştırma uzarsa üçte iki ödeme devam eder mi?
Tedbir hukuken devam ettiği sürece m.141’deki ödeme rejimi devam eder. Disiplin soruşturmasına bağlı görevden uzaklaştırmanın süreleri ve ceza kovuşturmasına bağlı tedbirin periyodik incelenmesi m.145’te düzenlenir.
Mevcut sitedeki görevden uzaklaştırma süreleri rehberi 10 iş günü, üç ay ve iki aylık inceleme sistemini ayrıntılı açıklar. Bu sayfa ise aynı konuyu tekrar etmeyip maaş ve özlük sonuçlarına odaklanır.
Tedbirin kanuni süresi dolduğu veya kaldırılması zorunlu hâle geldiği hâlde sürdürülmesi ayrı iptal ve mali hak talebi doğurabilir.
Maaş üçte ikiden az yatırılırsa ne yapılır?
Önce bordro ve kesinti kalemleri alınmalıdır. Kuruma yazılı başvuruda m.141 uygulanarak aylığın üçte iki hesabının, sosyal hakların ve varsa m.143 sonrası geçmiş üçte bir iadelerinin düzeltilmesi talep edilmelidir.
Ret veya eksik işlem idari uyuşmazlık niteliğindedir. İdari başvuru ve iptal/tam yargı yolları somut işlemin tebliği, ödeme tarihi ve alacak dönemine göre değerlendirilir.
Üst makama başvurunun dava süresine etkisi için İYUK m.11 rehberi dikkate alınmalıdır.
Görevden uzaklaştırmada maaş ve haklar tablosu
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Görevden uzaklaştırılan memur | Aylığın 2/3’ü ödenir | 657 m.141 |
| Tutuklu/gözaltındaki memur | Aylığın 2/3’ü ödenir | 657 m.141 |
| Sosyal hak ve yardımlar | Devam eder | 657 m.141 |
| M.143 hâllerinde kesilen bölüm | Kesilen 1/3 geri ödenir | 657 m.141, 143 |
| Kademe/derece | M.143 sonucu oluşursa kanundaki şekilde süre değerlendirilir | 657 m.141 |
Görevden uzaklaştırma ile aylıktan kesme cezası arasındaki fark
Aylıktan kesme m.125’te disiplin cezası olarak düzenlenir ve brüt aylıktan belirli oranda kesinti sonucunu doğurur. Görevden uzaklaştırmada ise m.141 gereğince geçici olarak aylığın üçte biri kesilir ve üçte ikisi ödenir. İki işlem farklı sebeplere, yetkilere ve hukuki sonuçlara sahiptir.
Görevden uzaklaştırılan memur hakkında soruşturma sonunda ayrıca disiplin cezası verilebilir veya ceza verilmesine yer olmadığı sonucuna ulaşılabilir. Tedbir kararı disiplin cezasının peşinen verildiği anlamına gelmez.
Göreve iade edilen memur geçmiş maaş farkını nasıl kontrol eder?
Göreve iade sonrası her uzaklaştırma ayına ait bordro çıkarılmalı, kesilen üçte bir tutarlar ayrı ayrı listelenmeli ve kurumun toplu iade ödemesiyle karşılaştırılmalıdır. Vergi ve prim kesintilerinin iade dönemindeki teknik hesabı bordro sistemi üzerinden yapılır.
Aynı zamanda hizmet cetvelindeki kademe/derece tarihleri kontrol edilmelidir. M.141 yalnız para farkı değil, görevden uzakta geçen sürenin personel ilerlemesindeki değerlendirilmesini de düzenler.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
657 m.141 Türkiye genelindeki 657’ye tabi memurlar için aynı oranda uygulanır. Mersin’deki bir kamu kurumunun iç düzenlemesi aylığın üçte iki oranını azaltamaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu görevden uzaklaştırma uyuşmazlıklarında tedbir kararı, bordro, soruşturma sonucu, göreve dönüş ve geçmiş mali hakları birlikte inceler. Türkiye geneli dosyalar Mersin’den takip edilir.
Sık Sorulan Sorular
Açığa alınan memur maaşının ne kadarını alır?
657 m.141 gereğince aylığının üçte ikisini alır.
Görevden uzaklaştırılan memurun maaşı tamamen kesilir mi?
Hayır. Kanun aylığın üçte ikisinin ödenmesini emreder.
Tutuklanan memur maaş alır mı?
Evet. M.141 kapsamındaki tutukluluk veya gözaltı süresinde aylığın üçte ikisi ödenir.
Göreve dönen memur kesilen üçte biri alır mı?
657 m.143’te sayılan hâller gerçekleşirse m.141 gereğince kesilen üçte bir kendisine ödenir.
Açığa alınan memurun aile yardımı kesilir mi?
M.141 sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam edileceğini düzenler; ödeme kaleminin niteliği ayrıca kontrol edilir.
Görevden uzaklaştırma disiplin cezası mı?
Hayır. M.137’ye göre ihtiyati tedbirdir.
Görevden uzaklaştırma süresi hizmetten sayılır mı?
M.143’teki göreve başlatma hâllerinde görevden uzakta geçen süre m.141’de belirtilen şekilde kademe ve derece hesabında değerlendirilir.
Nöbet ücreti de üçte iki ödenir mi?
Nöbet ve diğer fiilî çalışma karşılığı ödemeler kendi özel mevzuatına göre değerlendirilir; m.141 oranı her kaleme otomatik uygulanmaz.
Mevzuat dayanağı: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.137-145. M.141’in üçte iki ödeme ve m.143 hâllerinde kesilen üçte birin iadesi hükümleri güncel metin üzerinden kontrol edilmiştir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
