Hâkim Kararı Olmadan Elkoyma Yapılabilir mi? CMK 127’de 24 ve 48 Saat Kuralı | 2026
Ceza soruşturmasında suç delili olduğu düşünülen eşya, para, belge, telefon, bilgisayar, araç veya başka malvarlığı unsurları muhafaza altına alınabilir ve kanuni şartlarla bunlara elkonulabilir. Ancak elkoyma kişinin mülkiyet hakkına doğrudan müdahale ettiği için Ceza Muhakemesi Kanunu bu tedbiri yargısal denetime bağlamıştır.
Uygulamada en sık karıştırılan konu, kolluğun hâkim kararı olmadan yaptığı elkoymanın ne kadar süre geçerli olduğu ve hangi sürede hâkim onayına sunulması gerektiğidir. CMK m.127 bu konuda iki ayrı zaman sınırı belirler: işlemin 24 saat içinde hâkim onayına sunulması ve hâkimin elkoymadan itibaren 48 saat içinde kararını açıklaması.
- Elkoyma nedir?
- Elkoyma kararını kim verir?
- Gecikmesinde sakınca bulunan hâl nedir?
- Savcıya ulaşılamazsa kolluk amiri karar verebilir mi?
- Kolluk amiri emri yazılı olmak zorunda mı?
- 24 saatlik hâkim onayı süresi
- 48 saatlik karar süresi
- Hâkim karar vermezse ne olur?
- Zilyet her zaman hâkime başvurabilir mi?
- Telefon ve bilgisayara elkoymada CMK 134
- Elkonulan eşyanın listesi ve iadesi
- Hukuka aykırı elkoyma delili etkiler mi?
- Sık sorulan sorular
Elkoyma Nedir?
Elkoyma, ceza soruşturması veya kovuşturmasında delil olabilecek ya da müsadereye tabi olabilecek eşyanın kişinin serbest tasarrufundan çıkarılıp kamu makamlarının hukuki kontrolüne alınmasıdır. Kişi eşyayı rızasıyla teslim ederse muhafaza altına alma; teslim etmezse veya kanuni nedenle zorunlu olarak alınırsa elkoyma gündeme gelebilir.
Tedbir geçici niteliktedir. Eşyanın delil olarak korunmasına veya müsadere ihtimaline ihtiyaç kalmadığında iade edilmesi gerekir. Elkoyma, mülkiyetin devlete geçtiği anlamına gelmez; müsadere ancak ayrıca kanuni şartlar ve mahkeme kararıyla mümkündür.
Elkoyma Kararını Kural Olarak Kim Verir?
CMK m.127’nin temel kuralı hâkim kararıdır. Mülkiyet hakkına müdahalenin bağımsız yargısal denetime tabi tutulması esastır. Soruşturma makamı eşyanın delil veya müsadere konusu olabileceğini ortaya koyarak hâkimden elkoyma kararı ister.
Kararda elkonulacak eşyanın ve olayla bağlantısının mümkün olduğunca somut gösterilmesi gerekir. Sınırsız ve belirsiz “her türlü eşyaya elkoyma” yaklaşımı ölçülülük bakımından sorun yaratabilir.
Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hâlde Savcı Elkoyma Emri Verebilir mi?
Evet. Hâkim kararının beklenmesi halinde delilin kaybolması, kaçırılması, bozulması veya tedbirin amacının gerçekleşememesi riski varsa gecikmesinde sakınca bulunan hâl gündeme gelebilir. Bu durumda Cumhuriyet savcısının emriyle elkoyma yapılabilir.
“Gecikmesinde sakınca” soyut ve otomatik bir formül değildir. Dosyada neden hâkim kararının beklenemediği somut olay üzerinden açıklanabilmelidir. Gündüz saatlerinde hâkime ulaşılabilecek bir durumda hiçbir aciliyet gösterilmeden savcı emrine başvurulması sonradan hukuka uygunluk tartışması doğurabilir.
Savcıya Ulaşılamazsa Kolluk Amiri Elkoyma Emri Verebilir mi?
CMK 127, gecikmesinde sakınca bulunan hâlde Cumhuriyet savcısına ulaşılamıyorsa kolluk amirinin yazılı emriyle de kolluk görevlilerinin elkoyma yapabilmesine imkân verir. Bu yetki savcı emrinin alternatifi olan genel bir kolluk yetkisi değildir.
İki şart önemlidir: gecikmesinde sakınca bulunması ve savcıya ulaşılamaması. Dosyada savcıya ulaşmak için yapılan girişimler ve aciliyetin nedeni denetlenebilir olmalıdır.
Kolluk Amirinin Emri Yazılı Olmak Zorunda mı?
Evet. Kanun kolluk amirinin yazılı emrini açıkça arar. Bu şekil şartı, kimin hangi gerekçeyle mülkiyet hakkına müdahale ettiğinin sonradan denetlenebilmesi için önemlidir.
Yazılı emirde olay, elkonulacak eşya veya eşya grubu ve aciliyetin hukuki temeli gösterilmelidir. Sonradan hazırlanmış veya tarih-saat bilgisi denetlenemeyen bir belge, tedbirin gerçekten hangi anda hangi yetkiye dayanılarak uygulandığı konusunda sorun yaratabilir.
Hâkim Kararı Olmadan Yapılan Elkoyma Kaç Saat İçinde Onaya Sunulur?
CMK m.127 açık biçimde hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoymanın 24 saat içinde görevli hâkimin onayına sunulmasını zorunlu tutar. Bu süre, savcının daha sonra uygun bulduğu tarihten değil, hâkim kararı olmadan yapılan elkoyma işleminden itibaren değerlendirilir.
Dosyada eşyanın fiilen hangi saatte alındığı önemlidir. Arama tutanağı, elkoyma tutanağı, emanet kaydı ve hâkim onayına gönderme yazısı karşılaştırılarak 24 saatlik sürenin korunup korunmadığı denetlenebilir.
Hâkim Kaç Saat İçinde Karar Vermelidir?
Kanun, görevli hâkimin kararını elkoymadan itibaren 48 saat içinde açıklamasını ister. Bu ikinci süre, onaya sunulduğu andan itibaren yeni bir 48 saat olarak hesaplanmaz. Başlangıç noktası yine elkoyma işlemidir.
Örneğin elkoyma pazartesi saat 10.00’da yapılmışsa, onay talebinin kanundaki 24 saat içinde hâkime ulaştırılması gerekir; hâkimin kararı ise elkoyma anından itibaren 48 saatlik üst sınır içinde açıklanmalıdır.
48 Saat İçinde Hâkim Kararı Çıkmazsa Ne Olur?
CMK m.127 sonucu açıkça düzenler: hâkim kararını elkoymadan itibaren 48 saat içinde açıklamazsa elkoyma kendiliğinden kalkar. Bunun için ayrıca kişinin yeni bir mahkeme kararı alması gerekmez.
Kendiliğinden kalkma, eşyanın artık hukuki dayanak olmaksızın tutulmaya devam edilemeyeceği anlamına gelir. Soruşturma makamı farklı ve yeni bir hukuki tedbir uygulamak istiyorsa bunun kanuni şartlarını ayrıca sağlamalıdır.
Eşya fiilen iade edilmezse kişi veya müdafi, CMK 127’deki sürenin dolduğunu belirterek derhal iade ve kayıt düzeltme talebinde bulunabilir.
Hâkim Elkoymayı Onaylamazsa Eşya İade Edilir mi?
Hâkim onay vermezse hâkim kararı olmadan yapılan elkoymanın devamı için hukuki dayanak kalmaz. Eşyanın başka bir tedbir veya ayrı bir karar nedeniyle tutulmasını gerektiren durum yoksa iade edilmesi gerekir.
Onay ret kararının dosyada ve adli emanet sisteminde işlenmesi, eşyanın iade sürecinin gecikmemesi bakımından önemlidir.
Zilyet Elkoymaya Karşı Hâkime Başvurabilir mi?
Evet. CMK m.127, zilyedin elkoyma işlemine karşı her zaman hâkime başvurabileceğini düzenler. Bu hak, hâkim onayı yapılmış olsa bile tedbirin devam eden gerekliliğini ve ölçülülüğünü tartışabilmeyi sağlar.
Başvuruda eşyanın suçla ilgisiz olduğu, üçüncü kişiye ait bulunduğu, delil bütünlüğünün kopya alınarak korunabileceği, müsadere ihtimali olmadığı veya tedbirin artık gereksiz hale geldiği ileri sürülebilir.
Elkonulan Eşyanın Tam Listesi Tutulmalı mı?
Evet. Arama ve elkoymada CMK m.121 uyarınca elkonulan veya koruma altına alınan eşyanın tam listesi hazırlanır. İstem üzerine bu liste ilgili kişiye verilir. Eşyanın mühürlenmesi veya ayırt edici işaretle korunması da delil güvenliğinin parçasıdır.
Bu konuda CMK 121 arama sonunda belge ve eşya listesi rehberimiz ayrıntılı açıklama içerir.
Telefon ve Bilgisayara Elkoymada Yalnız CMK 127 mi Uygulanır?
Hayır. Telefon, bilgisayar ve dijital depolama araçlarında genel elkoyma hükümlerinin yanında CMK m.134’teki özel dijital arama, kopyalama ve elkoyma şartları da gündeme gelir. Özellikle bilgisayar sistemine erişilememe, şifre, yedekleme ve yedek kopyanın verilmesi konuları özel hükme tabidir.
Dijital cihazın fiziksel olarak alınması ile içeriğinin aranması aynı hukuki işlem değildir. Cihaza elkonulmuş olması bütün dijital içeriğin sınırsız incelenmesine otomatik yetki vermez.
Detaylı dijital delil rehberi için CMK 134 bilgisayar imajı ve yedek kopya sayfamız incelenebilir.
Üçüncü Kişinin Eşyasına Elkonulabilir mi?
Suç delili veya müsadere konusu olabilecek eşyanın üçüncü kişide bulunması, kanuni şartlar varsa elkoymayı tamamen engellemez. Ancak üçüncü kişinin mülkiyet hakkı ve iyi niyet durumu ayrıca korunur.
Eşyanın üçüncü kişiye ait olduğu elkoyma tutanağına yazdırılmalı ve mülkiyet belgeleri sunulmalıdır. Eşyanın delil olarak fiziksel biçimde tutulmasına gerek kalmadığında iade istenebilir.
Elkonulan Eşya Ne Zaman İade Edilir?
CMK m.131’e göre soruşturma veya kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmayan ya da müsadereye tabi tutulmayacağı anlaşılan eşyanın iadesi gerekir. İade Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından dosyanın aşamasına göre değerlendirilebilir.
Özellikle ticari faaliyet için gerekli bilgisayar, telefon, araç veya defterlerde adli kopya ya da örnek alma işlemiyle delil korunabiliyorsa fiziksel eşyanın uzun süre tutulmasının gerekliliği ayrıca sorgulanmalıdır.
Hâkim Onayı Sonradan İlk İşlemi Hukuka Uygun Hale Getirir mi?
Hâkim onayı, kanunun öngördüğü geçici savcı veya kolluk amiri emrine dayanan elkoymanın yargısal denetimidir. Ancak başlangıçta kanunda aranan “gecikmesinde sakınca” veya savcıya ulaşılamama gibi şartların bulunmadığı iddiası ayrıca ileri sürülebilir.
Başka bir ifadeyle yalnız 24 saat içinde onay alınmış olması, ilk tedbirin bütün şartlarının otomatik olarak tartışmasız olduğu anlamına gelmez. Hâkim ve sonradan mahkeme, tedbirin gerekçe ve ölçülülüğünü de değerlendirebilir.
Hukuka Aykırı Elkoyma Delili Geçersiz Kılar mı?
Anayasa m.38/6 kanuna aykırı elde edilen bulguların delil olarak kabul edilemeyeceğini düzenler. CMK m.206/2-a ve m.217/2 de hukuka aykırı delilin hükme esas alınamayacağı ilkesini somutlaştırır.
Hâkim onayına hiç sunulmaması, 24 saatlik gönderme veya 48 saatlik karar süresinin aşılması, yazılı emir bulunmaması ya da kanuni aciliyet şartlarının mevcut olmaması somut olayda elkoymanın hukuka uygunluğu bakımından ileri sürülebilir.
Elkoymanın kendiliğinden kalkmış olması ile daha önce eşya üzerinden elde edilen delilin kullanılabilirliği her dosyada aynı sonuç doğurmayabilir; delilin nasıl ve ne zaman elde edildiği ayrıca incelenmelidir.
Elkoyma Tutanaklarında Hangi Tarihler Kontrol Edilmelidir?
CMK 127 denetiminde dört kayıt özellikle önemlidir: eşyanın fiilen alındığı tarih ve saat, savcı veya kolluk amiri emrinin tarih-saat bilgisi, dosyanın hâkim onayına sunulduğu zaman ve hâkimin onay/ret kararını açıkladığı zaman.
Bu kronoloji arama tutanağı, elkoyma tutanağı, UYAP evrak kayıtları ve hâkim kararından çıkarılabilir. Süre itirazı yapılacaksa saat bazında somut tablo hazırlanması yararlıdır.
Resmî Kaynaklar
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun güncel m.123–134 elkoyma hükümleri Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilmelidir. Özellikle m.127 genel elkoyma kararı ve hâkim onayı, m.131 iade ve m.134 dijital sistemlere ilişkin özel hükümlerdir.
Sık Sorulan Sorular
Polis hâkim kararı olmadan eşyaya el koyabilir mi?
Gecikmesinde sakınca bulunan hâlde savcı emriyle; savcıya ulaşılamıyorsa kolluk amirinin yazılı emriyle kanuni şartlar çerçevesinde elkoyma yapılabilir.
Kolluk amiri sözlü emir verebilir mi?
CMK 127, savcıya ulaşılamayan durumda kolluk amirinin yazılı emrini arar.
Elkoyma kaç saat içinde hâkime sunulur?
Hâkim kararı olmadan yapılan elkoyma 24 saat içinde görevli hâkimin onayına sunulmalıdır.
Hâkim kaç saat içinde karar verir?
Hâkim kararını elkoymadan itibaren 48 saat içinde açıklar.
48 saatte karar çıkmazsa ne olur?
Elkoyma kendiliğinden kalkar.
Elkoymaya itiraz edebilir miyim?
Evet. Eşyanın zilyedi elkoyma işlemine karşı her zaman hâkime başvurabilir.
Telefonum alınırsa içeriği otomatik incelenebilir mi?
Hayır. Dijital içerik incelemesi CMK 134 ve ilgili özel şartlara tabidir.
Üçüncü kişiye ait eşya alınabilir mi?
Delil veya müsadere şartları varsa mümkün olabilir; ancak üçüncü kişinin mülkiyet iddiası ve iade hakkı ayrıca değerlendirilir.
Elkonulan eşyanın listesi verilmek zorunda mı?
CMK 121 uyarınca tam liste tutulur ve istem üzerine ilgili kişiye belge verilir.
Onay alınmayan elkoymadan elde edilen delil kullanılabilir mi?
Somut hukuka aykırılık CMK m.206 ve m.217 ile Anayasa m.38/6 kapsamında delilin kullanılabilirliği bakımından mahkemede ileri sürülebilir.
Sonuç
CMK m.127, hâkim kararı olmadan elkoymayı yalnız gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ve yetkili savcı veya savcıya ulaşılamıyorsa kolluk amirinin yazılı emriyle geçici olarak mümkün kılar. Bu geçici işlem 24 saat içinde görevli hâkimin onayına sunulmalı ve hâkim elkoymadan itibaren 48 saat içinde kararını açıklamalıdır.
48 saat içinde karar açıklanmazsa elkoyma kendiliğinden kalkar. Zilyet de tedbire karşı her zaman hâkime başvurabilir. Dosyada süre denetimi yapılırken fiili elkoyma anı, onaya sunma ve hâkim karar zamanı saat bazında karşılaştırılmalı; dijital cihaz, belge veya üçüncü kişi eşyası söz konusuysa ilgili özel CMK hükümleri de birlikte uygulanmalıdır.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin
Güncelleme: 16 Eylül 2026. İçerik 5271 sayılı CMK m.121, m.123–127, m.131, m.134, m.206 ve m.217 esas alınarak hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
