Arama Sonunda Belge ve Eşya Listesi Verilmek Zorunda mı? CMK 121 | 2026
Ceza soruşturmasında konut, işyeri, araç veya kişinin üzerinde yapılan arama yalnız “arama yapıldı” tutanağıyla geçiştirilecek fiili bir işlem değildir. Aramanın başlangıcı kadar sonunda yapılan kayıt ve teslim işlemleri de hukuki denetimin parçasıdır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 121. maddesi, arama sonunda aranan kişiye verilecek belgeyi ve elkonulan eşyanın kayıt altına alınmasını özel olarak düzenler.
Bu düzenlemenin amacı, kişinin neyin arandığını, hangi eşyanın alındığını ve aramada suç şüphesini destekleyen bir bulgu çıkıp çıkmadığını sonradan denetleyebilmesidir. Özellikle telefon, bilgisayar, para, belge, ruhsatlı eşya veya ticari kayıtların alındığı dosyalarda ayrıntılı eşya listesi hem iade talebi hem de delil güvenliği bakımından kritik önem taşır.
- CMK 121 neyi düzenler?
- Arama sonunda belge otomatik mi verilir?
- Belgede hangi bilgiler bulunur?
- Elkonulan eşya listesi nasıl hazırlanır?
- Hiçbir şey bulunmadıysa belge istenebilir mi?
- Eşyanın mülkiyetine ilişkin itiraz nasıl yazılır?
- Mühür ve işaret neden önemlidir?
- Telefon ve bilgisayar listede nasıl gösterilmelidir?
- Arama tutanağı ile CMK 121 belgesi aynı şey mi?
- Liste eksikse ne yapılır?
- Elkonulan eşya nasıl geri istenir?
- Sık sorulan sorular
CMK 121 Arama Sonunda Hangi Güvenceyi Getirir?
CMK m.121, aramanın tamamlanmasından sonra hakkında arama işlemi uygulanan kişinin bilgi ve belge alma hakkını düzenler. Kanun, arama işleminin sonradan denetlenebilmesi için kişinin elinde somut kayıt bulunmasını amaçlar.
Arama çoğu zaman yoğun ve hızlı yürütülen bir koruma tedbiridir. Birden fazla kolluk görevlisi farklı odalarda veya araç bölümlerinde inceleme yapabilir; bazı eşya veya belgeler muhafaza altına alınabilir. İşlem sonunda ayrıntılı kayıt yapılmazsa hangi eşyanın kim tarafından ve hangi durumda alındığı tartışmalı hale gelebilir.
Bu nedenle CMK 121 yalnız usuli bir formalite değildir. Eşyanın kaybolmasını, karışmasını, sonradan farklı nitelikte gösterilmesini veya kişinin hangi eşyasına elkonulduğunu ispatlayamamasını önleyen delil ve mülkiyet güvencesidir.
Arama Sonunda Belge Otomatik Olarak mı Verilir?
CMK 121’in metni, bazı belgelerin istemi üzerine verilmesini düzenler. Bu nedenle hakkında arama işlemi uygulanan kişi, işlem sonunda aramanın hukuki dayanağını ve elkonulan eşya listesini içeren belgeyi açıkça talep etmelidir.
Uygulamada arama tutanağının bir örneğinin verilmesi veya elkonulan eşya listesinin tutanak ekinde bulunması bu ihtiyacı karşılayabilir. Ancak tutanakta kanunun aradığı bilgiler yoksa yalnız imza atılmış tek sayfalık genel bir belge yeterli olmayabilir.
Kişi aramanın sonunda “CMK 121 kapsamında arama ve elkoyma belgelerinin bir örneğini istiyorum” şeklinde talebini tutanağa yazdırabilir. Belge verilmezse bu husus da tutanağa şerh edilebilir ve daha sonra savcılık veya mahkemeden örnek talep edilebilir.
Arama Sonunda Verilecek Belgede Hangi Bilgiler Bulunur?
Kanun, aramanın CMK m.116 ve m.117 hükümlerine göre yapıldığını gösteren belgeyi düzenler. Şüpheli veya sanık hakkında yapılan aramada, gerekli durumda soruşturma veya kovuşturma konusu fiilin niteliği de belirtilir.
Bu bilgi, kişinin hangi olay nedeniyle özel hayatına ve mülkiyet alanına müdahale edildiğini bilmesini sağlar. Belge soruşturmanın bütün ayrıntılarını veya gizli bilgilerini açıklamak zorunda değildir; ancak aramanın hangi suç veya fiil bağlantısıyla yapıldığının denetlenebilir olması gerekir.
Arama kararı veya yazılı emir ayrı bir belgedir. CMK 121 belgesi, arama sonrasındaki işlem sonucunu gösterir. Uygulamada aynı tutanak içinde hem arama kararının bilgileri hem de sonuç ve elkonulan eşya listesi bulunabilir.
Elkonulan veya Koruma Altına Alınan Eşyanın Listesi Verilir mi?
Evet. Hakkında arama işlemi uygulanan kişi istemi üzerine, elkonulan veya koruma altına alınan eşyanın listesini içeren belgeyi alma hakkına sahiptir. Bu liste mümkün olduğunca eşyanın ayırt edilmesini sağlayacak ayrıntıda hazırlanmalıdır.
Örneğin yalnız “1 adet telefon” yazılması yerine cihazın marka, model, renk, IMEI/seri numarası ve fiziksel durumu gibi ayırt edici bilgilerin kaydedilmesi daha güvenlidir. Bilgisayar, disk veya USB bellekte de marka, kapasite ve seri numarası yazılabilir. Nakit para varsa miktar ve para birimi; ziynet veya değerli eşya varsa adet ve ayırt edici özellikler belirtilmelidir.
Ticari belgelerde dosya adı, klasör, tarih aralığı veya belge türü mümkün olduğunca somutlaştırılmalıdır. “Çeşitli evrak” gibi belirsiz ifadeler, sonradan hangi belgenin alındığı konusunda uyuşmazlık yaratabilir.
Aramada Hiçbir Şey Bulunmadıysa Belge Alınabilir mi?
Evet. CMK 121, şüpheyi haklı kılan bir şey elde edilmemişse bunun belirtilmesini de güvence altına alır. Bu kayıt, aramanın sonucunu objektif biçimde gösterir.
Özellikle kişinin daha sonra aynı olay nedeniyle “evinde suç unsuru bulundu” şeklinde yanlış iddiayla karşılaşması halinde, aramada ilgili bulgu elde edilmediğini gösteren resmi belge önem taşıyabilir. Belge, arama kararının hukuka uygunluğunu tek başına belirlemez; yalnız aramanın sonucunu kayıt altına alır.
Aramada hiçbir eşya alınmamış olsa bile tutanakta “elkonulan veya muhafaza altına alınan eşya yoktur” gibi açık ifade bulunması uygulamada yararlıdır.
Elkonulan Eşyanın Mülkiyeti Tartışmalıysa Ne Yapılır?
CMK 121 kapsamında düzenlenen belgelerde, hakkında arama işlemi uygulanan kişinin elkonulan eşyanın mülkiyetine ilişkin görüş ve iddialarına da yer verilmesi önemlidir. Bir eşyanın aranan kişiye değil, eşine, şirketine, kiracıya, çalışana veya başka üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülebilir.
Bu iddia tutanağa açık biçimde yazdırılmalıdır. Örneğin “elkonulan dizüstü bilgisayar X Ltd. Şti.’ne aittir ve şirket demirbaş kaydındadır” deniliyorsa bu açıklamanın tutanakta yer alması, sonradan iade ve mülkiyet incelemesini kolaylaştırır.
Üçüncü kişinin mülkiyet iddiası, elkoymayı otomatik olarak hükümsüz kılmaz. Eşyanın delil niteliği veya müsadere ihtimali varsa kanuni şartlarla muhafaza edilebilir. Ancak mülkiyetin doğru kaydedilmesi, tedbirin kime ne ölçüde zarar verdiğinin ve iade hakkının belirlenmesi bakımından gereklidir.
Elkonulan Eşya Neden Mühürlenir veya İşaretlenir?
CMK 121, koruma altına alınan veya elkonulan eşyanın tam bir listesinin yapılmasını ve eşyanın resmî mühürle mühürlenmesini veya başka şekilde ayırt edici işaret konulmasını öngörür. Amaç eşyanın daha sonra değiştirildiği, karıştırıldığı veya başka eşya ile yer değiştirdiği iddialarını azaltmaktır.
Fiziksel eşyanın poşet, zarf veya kutu içinde mühürlenmesi; mühür numarası, paket numarası ve teslim zincirinin tutanakta gösterilmesi delil güvenliğini güçlendirir. Mühür açıldığında kim tarafından, hangi tarihte ve hangi amaçla açıldığı da kayıt altına alınmalıdır.
Dijital materyalde yalnız fiziksel mühür yeterli olmayabilir. Adli kopya alınırken hash değerlerinin üretilmesi ve doğrulama kayıtlarının tutulması da verinin bütünlüğünü teknik olarak destekler.
Telefon veya Bilgisayar Alınırsa CMK 121 Belgesinde Ne Yazmalıdır?
Telefon veya bilgisayarın marka, model, seri numarası ve mümkünse IMEI gibi ayırt edici bilgileri listede bulunmalıdır. Cihazın SIM kartı, hafıza kartı, şarj aparatı veya harici diski ayrıca alındıysa bunlar ayrı kalem olarak gösterilmelidir.
Dijital inceleme yapılacaksa CMK m.134’ün özel şartları da gündeme gelir. Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoymada yedekleme ve yedek kopyanın şüpheliye veya vekiline verilmesi gibi özel güvenceler vardır. Ayrıntılı açıklama için CMK 134 bilgisayar imajı ve yedek kopya rehberimiz incelenebilir.
CMK 121’deki eşya listesi ile CMK 134’teki dijital yedek/kopya güvencesi birbirinin alternatifi değildir. Telefon veya bilgisayara fiziksel olarak elkonulmuşsa eşya listesinde yer almalı; dijital kopya işlemi ayrıca kendi usulüne göre belgelenmelidir.
Arama Tutanağı ile CMK 121 Belgesi Aynı Şey midir?
Her dosyada ayrı isimli iki belge düzenlenmesi zorunlu değildir. Uygulamada arama tutanağı, CMK 121’in aradığı bilgileri ve eşya listesini içeriyorsa bu fonksiyonu yerine getirebilir. Önemli olan belgenin adı değil, içeriğinin kanuni güvenceleri karşılamasıdır.
Arama tutanağında aramanın başlangıç ve bitiş saati, arama kararı veya emrinin bilgileri, hazır bulunan kişiler, aranan yerler, bulunan eşyalar, elkonulan veya muhafaza altına alınan materyal, kişinin itirazları ve teslim bilgileri yer almalıdır.
Belgenin bir örneğinin kişiye verilmesi, sonradan arama işleminin yargısal denetimi için önemlidir. Kişiye boş veya okunaksız nüsha verilmesi, imzalanan asıl tutanakla verilen nüsha arasında farklılık bulunması ayrıca itiraz konusu yapılabilir.
Aramada Hazır Bulunan Kişiler Kimlerdir?
Aramanın nerede ve hangi koşulda yapıldığına göre CMK m.120 hükümleri uygulanır. Aranan yerin sahibi veya zilyedi, temsilcisi, ayırt etme gücüne sahip hısımlar veya belirli kişiler aramada hazır bulunabilir. Konut, işyeri ve diğer kapalı yer aramalarında Cumhuriyet savcısının hazır olup olmamasına göre ayrıca tanık bulundurma kuralları vardır.
Avukat bürosu ise genel arama rejiminden farklıdır. CMK m.130 uyarınca mahkeme kararı, Cumhuriyet savcısının denetimi ve baro başkanı veya temsilci avukatın hazır bulunması gerekir. Bu konuda avukat bürosunda arama rehberimiz ayrı açıklama içerir.
Eşya Listesinde Hata veya Eksiklik Varsa Ne Yapılmalıdır?
Arama sırasında veya hemen sonunda listede eksiklik fark edilirse tutanağa şerh düşülmelidir. Örneğin iki telefon alınmışken listede bir telefon görünüyorsa veya seri numarası yanlış yazılmışsa imzadan önce düzeltme istenmelidir.
Tutanak imzalanmış olsa bile hata sonradan fark edilebilir. Bu durumda Cumhuriyet başsavcılığına yazılı dilekçeyle başvurularak arama tutanağı, emanet kaydı, teslim tesellüm belgeleri ve varsa kamera görüntülerinin karşılaştırılması istenebilir.
Ceza adli emanet birimine giren eşyanın ayrıca emanet numarası bulunabilir. Emanet makbuzu ve soruşturma dosyasındaki elkoyma listesi birbiriyle uyumlu olmalıdır.
Elkoyma Kararına İtiraz Edilebilir mi?
Elkoyma bir koruma tedbiridir ve CMK’nın itiraz hükümleri çerçevesinde yargısal denetime tabidir. Gecikmesinde sakınca bulunan halde hâkim kararı olmadan yapılan elkoyma işlemlerinde de kanunun öngördüğü hâkim onayı mekanizması uygulanır.
İtirazda eşyanın delil niteliği bulunmadığı, suçla ilgisinin olmadığı, üçüncü kişiye ait olduğu, kopya alınarak iadenin mümkün olduğu veya tedbirin ölçüsüz hale geldiği ileri sürülebilir. Eşya listesinin ayrıntılı olması, hangi kalem için hangi gerekçenin ileri sürüleceğini belirlemeyi kolaylaştırır.
Elkonulan Eşya Ne Zaman İade Edilir?
CMK m.131, şüpheliye, sanığa veya üçüncü kişilere ait elkonulmuş eşyanın soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmaması veya müsadereye tabi tutulmayacağının anlaşılması halinde iadesine ilişkin hükümler içerir.
Özellikle iş için zorunlu bilgisayar, telefon, ticari defter veya aracın uzun süre tutulması ciddi mağduriyet yaratabilir. Delil bütünlüğü adli kopyayla korunabiliyorsa fiziksel cihazın iadesi talep edilebilir. Karar somut delil ihtiyacına ve müsadere riskine göre verilir.
İade talebinde CMK 121 eşya listesi, cihazın kimliği ve mülkiyet kaydı temel belgelerdendir.
Arama Sonunda Belge Verilmemesi Delili Otomatik Geçersiz Yapar mı?
CMK 121 güvencesinin ihlali hukuka aykırılık iddiasına konu olabilir. Ancak her usul eksikliğinin delile etkisi, ihlal edilen kuralın niteliği, savunma hakkına etkisi ve delilin nasıl elde edildiği üzerinden somut yargılamada değerlendirilir.
Anayasa m.38/6 kanuna aykırı elde edilen bulguların delil olarak kabul edilemeyeceğini; CMK m.206/2-a ve m.217/2 ise hukuka aykırı delil rejimini düzenler. Aramanın kendisi de yetkisiz karar, ölçüsüz kapsam veya diğer ağır usul ihlalleri içeriyorsa bunlar CMK 121 belgesi eksikliğinden ayrı olarak ileri sürülmelidir.
Savunma, “belge verilmedi” iddiasını mümkünse tutanak şerhi, tanık, kamera kaydı veya sonradan yapılan yazılı başvuruyla somutlaştırmalıdır.
Arama Kararı Kişiye Gösterilmek Zorunda mı?
Arama işleminin hukuki dayanağı ve kararın kapsamı kişiye açıklanabilir ve tutanağa geçirilir. Bununla birlikte soruşturmanın gizliliği ve kararın içeriğindeki başka kişilerle ilgili bilgiler nedeniyle belgenin tamamının o anda verilmesi ile CMK 121 kapsamında işlem sonucuna ilişkin belge verilmesi farklı meselelerdir.
Kişi veya müdafi, dosya inceleme hakkı kapsamında arama kararını ve onay süreçlerini daha sonra inceleyebilir. Özellikle aramanın hangi suç, hangi adres, hangi kişi ve hangi eşya bakımından izin verdiği hukuka uygunluk denetiminde önemlidir.
Resmî Kaynaklar
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun güncel m.116–122 arama hükümleri, m.127 elkoyma, m.130 avukat bürolarında arama, m.131 eşyanın iadesi ve m.134 dijital arama hükümleri Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilmelidir. Arama ve elkoyma uygulamalarında Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliğinin güncel metni de ilgili olduğu ölçüde incelenmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Polis aramadan sonra tutanak vermek zorunda mı?
CMK 121, hakkında arama işlemi uygulanan kişiye istemi üzerine aramanın hukuki dayanağını ve elkonulan/koruma altına alınan eşya listesini gösteren belge verilmesini düzenler.
Belgeyi istemezsem verilmez mi?
Madde bazı belgeler için “istemi üzerine” ifadesini kullanır. Uygulamada işlem sonunda açıkça talep etmek ve talebi tutanağa geçirmek güvenlidir.
Hiçbir şey bulunmadıysa belge alabilir miyim?
Evet. Şüpheyi haklı kılan bir şey elde edilmemişse bunun belirtilmesini isteyebilirsiniz.
Alınan telefonun IMEI numarası yazılmalı mı?
Kanun ayrıntılı teknik alan adı saymaz; ancak eşyanın ayırt edilebilir biçimde listelenmesi gerekir. Telefon için marka, model, IMEI veya seri numarası yazılması delil ve mülkiyet güvenliğini artırır.
Elkonulan eşyanın bana ait olmadığını yazdırabilir miyim?
Evet. Mülkiyete ilişkin görüş ve iddiaların tutanağa veya ilgili belgeye geçirilmesi istenebilir.
Elkonulan eşya mühürlenir mi?
CMK 121, eşyanın tam listesinin yapılmasını ve resmî mühürle mühürlenmesini veya ayırt edici işaret konulmasını düzenler.
Bilgisayar alınırsa yalnız CMK 121 mi uygulanır?
Hayır. Fiziksel elkoyma listesi yanında CMK 134’ün bilgisayar arama, yedekleme ve kopya hükümleri de uygulanabilir.
Liste eksikse imzalamak zorunda mıyım?
Eksiklik varsa düzeltilmesini istemek ve itirazınızı tutanağa şerh etmek gerekir. İmza süreci somut şartlara göre değerlendirilir; gerçeğe aykırı içeriği çekincesiz kabul etmek zorunda değilsiniz.
Elkonulan eşya nasıl geri alınır?
Muhafazasına gerek kalmadığı veya müsadereye tabi olmayacağı anlaşıldığında CMK m.131 kapsamında iade talep edilebilir.
Belge verilmemesi aramayı tamamen geçersiz yapar mı?
İhlalin hukuki sonucu somut olayda CMK m.206 ve m.217 ile Anayasa m.38/6 kapsamında değerlendirilir; aramanın diğer kanuni şartları da ayrıca incelenir.
Sonuç
CMK m.121, arama işleminden sonra kişinin elinde denetlenebilir bir kayıt bulunmasını güvence altına alır. İstem üzerine aramanın hukuki sebebini gösteren belge, elkonulan veya koruma altına alınan eşyanın listesi ve gerektiğinde aramada şüpheyi destekleyen bir şey elde edilmediğini gösteren kayıt verilmelidir. Elkonulan eşya tam olarak listelenmeli, mühür veya ayırt edici işaretle güvence altına alınmalıdır.
Arama sırasında telefon, bilgisayar, para, belge veya üçüncü kişiye ait eşya alındığında ayırt edici bilgilerin tutanağa yazılması; mülkiyet iddiası ve itirazların açıkça kaydedilmesi gerekir. Bu kayıtlar daha sonra elkoymaya itiraz, eşyanın iadesi, dijital delil incelemesi ve hukuka aykırı arama iddiasında temel delil işlevi görür.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin
Güncelleme: 16 Eylül 2026. İçerik 5271 sayılı CMK m.116–122, m.127, m.130, m.131 ve m.134 esas alınarak hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
