Hangi Dilekçeler İncelenmez? 3071 m.6 | Üç Kesin Sebep 2026

3071 madde 6’ya göre hangi dilekçeler incelenmez?

3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun, dilekçe hakkını geniş biçimde güvence altına alırken idari makamların hangi başvuruları bu Kanun kapsamında incelemeyeceğini de açıkça belirlemiştir. Güncel m.6 metninde üç kategori sayılır. Bunlardan birincisi belli bir konuyu ihtiva etmeyen dilekçelerdir. İkincisi yargı mercilerinin görevine giren konularla ilgili dilekçelerdir. Üçüncüsü ise m.4’te gösterilen şartlardan herhangi birini taşımayan dilekçelerdir.

Bu liste önemlidir; çünkü idare dilekçe hakkını keyfî biçimde daraltamaz. Başvurunun kurum açısından rahatsız edici olması, eleştiri içermesi, çok sayfalı olması veya kurumun yoğun olması tek başına m.6’da incelenmeme sebebi olarak sayılmamıştır. Kurum, başvuruyu m.6 kapsamında incelemiyorsa kanunda yer alan sebeple bağlantı kurmalıdır.

m.6 bir “esastan haksız bulma” maddesi değildir. Dilekçenin konusu belirli, görev alanı idari ve m.4 şartları tam ise başvurunun içeriği esas yönünden incelenir. İdare talebi sonunda kabul veya reddedebilir; ancak bu, başvurunun hiç incelenmemesinden farklıdır. Usul aşaması ile esas aşaması ayrılmalıdır.

Başvurunun yanlış idari makama verilmesi de m.6’daki üç sebepten biri değildir. Böyle durumda 3071 m.5 uygulanır; dilekçe yetkili idari makama gönderilir ve başvuru sahibine bilgi verilir. Bu nedenle “yanlış kurum” ile “incelenemeyecek dilekçe” kavramları birbirine karıştırılmamalıdır.

“Belli bir konuyu ihtiva etmeyen” dilekçe ne demektir?

3071 m.6/a, belli bir konuyu ihtiva etmeyen dilekçelerin incelenemeyeceğini düzenler. Bu şartın amacı, idarenin başvuru sahibinin ne istediğini anlayabilmesini sağlamaktır. Dilekçede olay, şikâyet veya talep o kadar belirsizse hangi kamu işleminin istendiği tespit edilemiyorsa başvuru belli bir konu içermiyor sayılabilir.

Örneğin sadece “Her şey yanlış, gereğini yapın” şeklindeki bir metin, hangi kurum işlemi, hangi olay veya hangi kamu hizmeti hakkında başvuru yapıldığını göstermiyorsa m.6/a sorunu doğurur. Buna karşılık olayın tarihi, yeri, ilgili birim ve talep sonucu anlaşılabiliyorsa dilekçede ayrıntılı hukuki madde yazılmaması onu belirsiz hâle getirmez.

Vatandaşın hukukçu olması veya mevzuat maddesini doğru nitelendirmesi şart değildir. Dilekçenin maddi içeriği belirliyse idare başvuruyu gerçek talebe göre sınıflandırmalıdır. “Ruhsatım hakkında … tarihli işlemin gerekçesinin bildirilmesini ve hatalı kaydın incelenmesini talep ediyorum” biçimindeki bir başvuru, hukuki madde yazmasa da belli bir konu içerir.

Belli konu şartı, dilekçenin kısa veya uzun olmasıyla ölçülmez. İki paragraflık dilekçe son derece belirli olabilir; on sayfalık metin ise ne istendiği anlaşılmıyorsa belirsiz kalabilir. Başvuru sahibi mümkünse konu başlığı, olay özeti ve açık talep sonucu kullanmalıdır.

Birden fazla konu tek dilekçede ileri sürülebilir; ancak her başlığın somutlaştırılması gerekir. Konular farklı kurumların görev alanına giriyorsa m.5 kapsamında ilgili bölümlerin yetkili makamlara sevki gündeme gelebilir. Başvurunun çok konulu olması tek başına m.6/a kapsamında “belli konu yok” anlamına gelmez.

Yargı mercilerinin görevine giren konularla ilgili dilekçeler neden incelenmez?

3071 m.6/b, yargı mercilerinin görevine giren konularla ilgili dilekçelerin TBMM veya idari makamlar tarafından bu Kanun kapsamında incelenemeyeceğini düzenler. Kuvvetler ayrılığı ve yargı bağımsızlığı gereği idare, mahkemenin yerine geçerek özel hukuk uyuşmazlığını, ceza sorumluluğunu veya yargısal kararın doğruluğunu karara bağlayamaz.

Örneğin kesinleşmemiş bir davada “mahkemeye talimat verin ve davayı benim lehime sonuçlandırın” şeklindeki talep idari makamın görevi değildir. Bir kişinin suçlu olup olmadığına karar verilmesi, özel hukuk alacağının hüküm altına alınması veya mahkeme kararının kaldırılması yargısal mercilerin yetkisindedir. 3071 dilekçesi bu kanun yollarının yerine geçmez.

Bununla birlikte aynı olayın idari yönü de bulunabilir. Mahkemede görülen bir uyuşmazlıkla bağlantılı olmak, idarenin kendi görev alanındaki bağımsız bir işlem hakkında dilekçe alamayacağı anlamına gelmez. Örneğin devam eden davadan bağımsız olarak belediyenin kendi hizmet kusuru, kurumun kendi kayıt düzeltmesi veya idari işlemin geri alınması talebi özel mevzuat çerçevesinde idari başvuru konusu olabilir.

Ayırıcı ölçüt, başvuru sahibinin idareden ne istediğidir. İdareden mahkeme kararını değiştirmesi isteniyorsa m.6/b gündeme gelir. İdarenin kendi yetkisindeki ayrı bir işlemi yapması isteniyorsa başvuru idari nitelikte olabilir. Başlık değil, gerçek talep sonucu esas alınmalıdır.

Yargı yolu bulunan her idari işlem hakkında dilekçe verilemeyeceği sonucuna da varılmamalıdır. İdari işlemlere karşı idareye başvuru birçok mevzuatta mümkündür. Önemli olan idarenin kendi yetkisi içinde kalan işlemi incelemesi; mahkemenin yargısal görev alanına müdahale etmemesidir.

3071 m.4 şartlarından biri yoksa dilekçe incelenir mi?

Hayır. 3071 m.6/c, m.4’te gösterilen şartlardan herhangi birini taşımayan dilekçelerin incelenemeyeceğini açıkça düzenler. m.4’teki zorunlu unsurlar dilekçe sahibinin adı ve soyadı, imzası ile iş veya ikametgâh adresidir.

Ad-soyad bulunup imza yoksa, imza ve ad-soyad bulunup adres yoksa veya kimliği belli etmeyen anonim bir metin gönderilmişse m.4 şartı eksiktir. Kanunun lafzı “şartlardan herhangi birini taşımayanlar” dediği için üç unsurun tamamının bulunması gerekir.

T.C. kimlik numarası, telefon, e-posta, konu etiketi ve ek listesi m.4’ün genel zorunlu unsur listesinde sayılmamıştır. Belirli bir işlem için özel mevzuat bu bilgileri ayrıca zorunlu tutabilir; ancak sırf 3071 m.4’e dayanılarak genel dilekçede telefon numarası veya T.C. kimlik numarası eksikliği incelenmeme sebebi olarak gösterilmemelidir.

Dilekçedeki zorunlu unsurların ayrıntılı açıklaması Dilekçede Bulunması Zorunlu Bilgiler Nelerdir? rehberinde yer alır.

“Dilekçe incelenmez” ile “dilekçe reddedildi” aynı şey midir?

Hayır. İncelenmeme, başvurunun usul veya görev şartı nedeniyle esasa girilmeden sonuçlandırılmasıdır. Esastan ret ise kurumun başvuruyu inceleyip talebin hukuken veya maddi olarak kabul edilemeyeceği sonucuna ulaşmasıdır. Bu iki durumun gerekçesi ve sonrasında yapılabilecek işlem farklıdır.

Örneğin imza bulunmadığı için m.6/c kapsamında inceleme yapılmaması hâlinde başvuru sahibi imzalı yeni dilekçe sunarak usul eksikliğini giderebilir. Buna karşılık kurum yetkili olduğu konuyu inceleyip mevzuata göre talebi haklı bulmazsa başvuru esastan reddedilmiş olur; bu durumda ret gerekçesine göre idari itiraz veya dava yolu değerlendirilir.

Benzer biçimde konu belirsizse başvuru sahibi somut olay ve talebi açıklayarak yeni dilekçe verebilir. Yargı mercilerinin görev alanına giren konu ise idari dilekçeyi yeniden yazmak çoğu durumda sorunu çözmez; doğru yargısal yol, dava veya kanun yolu süresi içinde kullanılmalıdır.

Bu ayrım süre bakımından da önemlidir. İncelenmeyen bir dilekçeyi tamamlamak, başka kanundaki dava veya itiraz süresini otomatik olarak yeniden başlatmaz. Başvurunun bağlantılı olduğu özel işlem için süre varsa ayrıca takip edilmelidir.

İncelenemeyen dilekçedeki eksiklik sonradan giderilebilir mi?

m.4 şartı eksikse başvuru sahibi eksik unsurları tamamlayarak yeni bir dilekçe sunabilir. Adres eklenmesi, imzanın tamamlanması veya kimliğin açık biçimde yazılması bu tür giderilebilir eksikliklerdir. Konu belirsizse başvuru, olay ve talep somutlaştırılarak yeniden yapılabilir.

Ancak “sonradan tamamlama”nın tarih bakımından eski dilekçeyi her durumda geriye dönük olarak geçerli kıldığına dair 3071’de genel bir hüküm yoktur. Özel bir idari başvurunun belirli süre içinde yapılması gerekiyorsa yeni dilekçenin hangi tarihte verildiği önem taşır. Bu nedenle süreli haklarda baştan tam ve doğru dilekçe verilmesi gerekir.

Kurumun eksikliği açıkça göstermesi başvuru sahibinin hatayı düzeltmesini kolaylaştırır. “Dilekçeniz işleme alınmadı” yerine “3071 m.4’te zorunlu olan imza bulunmadığından m.6/c uyarınca incelenememiştir” biçimindeki cevap hukuken daha denetlenebilir ve açıklayıcıdır.

Başvuru elektronik sistemde yapılmışsa zorunlu alanlar çoğu zaman sistem tarafından gönderimden önce kontrol edilir. Buna rağmen içerik yönünden belli konu bulunmaması veya başvurunun yargı görevine girmesi gibi m.6 sorunları sonradan kurum tarafından tespit edilebilir.

Yanlış kuruma verilen dilekçe m.6 kapsamında incelenmez mi?

Hayır. Yanlış idari makama verilmiş olmak m.6’da sayılan üç incelenmeme sebebinden biri değildir. Bu durum için 3071 m.5 özel bir hüküm getirir. Konusuyla ilgili olmayan idari makama verilen dilekçe yetkili idari makama gönderilir ve dilekçe sahibine bilgi verilir.

Dolayısıyla kurumun “burası yetkili değil, dilekçeniz incelenmemiştir” demesi m.5’in sevk yükümlülüğünü gözden kaçırabilir. Yetkili idari makam belirlenebiliyorsa sevk yapılmalıdır. Ayrıntılar Dilekçe Yanlış Kuruma Verilirse Ne Olur? rehberinde açıklanmıştır.

Bunun istisnası yargı görevine giren konudur. İdari makam, mahkemeye verilmesi gereken dava dilekçesini sıradan bir m.5 sevki olarak yargı merciine gönderme görevine sahipmiş gibi değerlendirilmemelidir. m.6/b bu başvuruyu idari dilekçe hakkı kapsamında inceleme dışı bırakır; doğru yargısal usul ayrıca izlenir.

CİMER başvurusunda m.6 nasıl uygulanır?

CİMER üzerinden gönderilen başvurular elektronik olarak ilgili kamu kurumlarına yönlendirilir. Başvurunun 3071 sayılı Kanun kapsamında dilek veya şikâyet niteliğinde olması hâlinde başvurunun belirli bir konu içermesi ve hukuki niteliğinin anlaşılabilir olması gerekir. Kimlik doğrulama sistemi ad-soyad ve başvuru sahibi bilgisinin teknik olarak belirlenmesini sağlar.

CİMER’e “mahkeme kararını kaldırın” şeklindeki yargısal talep yöneltilmesi, idari makamın mahkeme yerine geçebileceği anlamına gelmez. Başvuru ilgili hukuki sınırlar içinde cevaplanır. Buna karşılık bir kamu kurumunun hizmeti, personel işlemi veya idari uygulaması hakkında belirli şikâyet CİMER üzerinden yetkili kuruma aktarılabilir.

CİMER başvurusunun pratik takibi için CİMER Başvurusu Sorgulama 2026 rehberi kullanılabilir. Başvurunun “bilgi veya belge isteme” niteliğinde olması hâlinde 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun farklı süre ve istisna sistemi gündeme gelir.

Özel kanunda şartları belirlenmiş başvurular 3071 m.6’ya mı tabidir?

3071 sayılı Kanun genel dilekçe hakkını düzenler. Vergi, ihale, sosyal güvenlik, disiplin, imar, trafik, idari yaptırım veya başka özel alanlarda başvuru şekli, yetkili merci, süre ve zorunlu belge özel kanunla ayrıca düzenlenmiş olabilir. Bu durumda özel düzenleme kendi alanında uygulanır.

Örneğin kanun yolu dilekçesinde mahkeme, karar numarası, talep ve süre gibi özel unsurlar bulunabilir. Bu eksiklikler 3071 m.4’te sayılmıyor diye özel usul şartı ortadan kalkmaz. Aynı şekilde bir idari itirazın belirli komisyona veya kuruma yapılması gerekiyorsa genel dilekçe hakkı özel merci şartını değiştirmez.

Başvuru sahibi dilekçenin hukuki niteliğini doğru belirlemelidir. Genel şikâyet mi, bilgi edinme mi, özel idari itiraz mı, yargısal dava mı? Yanlış nitelendirme, özellikle süreli başvurularda hak kaybına yol açabilir. İdare de başvurunun başlığından çok içeriğine bakarak doğru usulü uygulamalıdır.

İncelenemeyen dilekçeye kurum gerekçeli cevap vermeli midir?

3071 m.7 yetkili makamlara yapılan başvuruların sonucu veya yapılmakta olan işlemin safahatı hakkında en geç 30 gün içinde gerekçeli cevap verilmesini öngörür. m.6 kapsamında inceleme yapılmıyorsa başvuru sahibinin hangi sebeple inceleme yapılmadığını bilmesi gerekir. Böylece eksiklik giderilebilir veya doğru yargısal/idari yol kullanılabilir.

TBMM Dilekçe Komisyonunun güncel çalışma usulü de incelenemeyecek dilekçeler bakımından hangi şartların esas alındığını açıklar. TBMM başvurularında ayrıca İçtüzük ve Komisyonun özel çalışma usulü uygulanır. İdari makama yapılan genel dilekçeyle TBMM Komisyonu başvurusu aynı usule sahip değildir.

İdarenin cevabı mümkün olduğunca somut olmalıdır. “Başvurunuz uygun görülmemiştir” ifadesi yerine “dilekçe belli bir konuyu ihtiva etmediğinden 3071 m.6/a kapsamında incelenememiştir” veya “talep yargı merciinin görevine girdiğinden m.6/b kapsamında incelenememiştir” şeklindeki açıklama hukuki denetimi mümkün kılar.

Dilekçenin incelenmediği veya cevap verilmediği nasıl ispatlanır?

Başvuru sahibi ilk dilekçenin tam kopyasını, eklerini, evrak kayıt numarasını ve tarihini saklamalıdır. Elektronik sistemde başvuru numarası ve gönderim ekranı kaydedilmelidir. Kurum incelememe cevabı verdiyse cevap metni ve tebliğ tarihi dosyalanmalıdır.

İmza veya adres eksikliği ileri sürülüyorsa başvuru sahibinde kalan nüsha ile kuruma sunulan nüshanın aynı olup olmadığı kontrol edilir. Elden başvuruda evrak kayıtlı kopya bu nedenle önemlidir. Elektronik başvuruda sistemin oluşturduğu PDF veya başvuru özeti saklanmalıdır.

Kurum hiç cevap vermediyse 3071 m.7’deki 30 günlük süre ve başvurunun niteliğine göre sonraki idari/yargısal yollar değerlendirilir. Ancak genel dilekçe başvurusunun başka bir özel işlemin dava süresini otomatik durdurmadığı unutulmamalıdır.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

3071 m.6 Türkiye genelindeki TBMM ve yetkili idari makamlara yapılan dilekçe başvurularında uygulanır. Mersin Valiliği, kaymakamlıklar, belediyeler ve diğer kamu kurumlarına verilen dilekçelerde de belli konu, yargı görevi ve m.4 şartları aynı şekilde denetlenir.

Mersin’de imar, ruhsat, çevre, ulaşım, sosyal yardım veya kamu hizmeti şikâyetlerinde talebin açık kurulması ve doğru idari işlemin gösterilmesi m.6/a riskini azaltır. Dava konusu yapılması gereken uyuşmazlıkta ise idareye genel dilekçe vermek yargı yolunun yerine geçmez. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin merkezli olarak başvurunun 3071 dilekçesi, özel idari itiraz veya idari dava niteliğinde olup olmadığını dosya bazında belirler.

Güncel kanun metni için 3071 sayılı Kanun – Mevzuat Bilgi Sistemi; TBMM uygulaması için TBMM Dilekçe Komisyonu Çalışma Usulü esas alınmalıdır.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →