Hasta Sağlık Durumunu Öğrenmek İstemediğini Söyleyebilir mi? Bilgi Almama Hakkı | HHY m.20 (2026)
Hasta, kanuni istisnalar dışında sağlık durumunun kendisine, yakınlarına veya hiç kimseye açıklanmamasını yazılı olarak isteyebilir.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Hasta Hakları Yönetmeliği m.20 ne düzenler?
Hasta Hakları Yönetmeliği m.20, kişinin sağlık durumu hakkında bilgi almak istememe hakkını düzenler. Genel kural hastanın sağlık durumu hakkında bilgilendirilmesidir. Ancak hasta, kanunun izin verdiği sınırlar içinde bu bilgiyi almak istemediğini açıkça belirtebilir.
2014 yılında değiştirilen hükme göre kişi; kendisinin, yakınlarının ya da hiç kimsenin bilgilendirilmemesini talep edebilir. Böyle bir talep sözlü beyanla bırakılmaz; kişinin kararı yazılı olarak alınır. Hasta daha sonra fikrini değiştirerek bilgi verilmesini yeniden talep edebilir.
Bilgi almama hakkı, kişinin özerkliği ve özel hayatının korunmasıyla bağlantılıdır. Bazı kişiler hastalıklarının bütün ayrıntılarını öğrenmek istemeyebilir; bazıları ise kendisi bilgilendirilsin fakat ailesine hiçbir bilgi verilmesin isteyebilir. Yönetmelik bu farklı tercihleri tanır.
Bilgi almama hakkı hangi sağlık bilgilerini kapsar?
Hak, kişinin sağlık durumu hakkında kendisine veya başkalarına yapılacak açıklamayı kapsar. Teşhis, prognoz, tetkik sonucu, tedavi planı ve hastalığın seyri gibi sağlık bilgileri bu çerçevededir. Ancak hak, sağlık kuruluşunun tıbbi kayıt tutma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Hasta “sonuçları bana söylemeyin” diyebilir; sağlık kuruluşu yine tetkikleri, hekim değerlendirmelerini ve uygulanan tedaviyi dosyada kaydetmeye devam eder. Bilgi almama hakkı kayıtların silinmesi veya sağlık personelinin tedavi için gerekli bilgilere erişememesi anlamına gelmez.
Hak, her durumda sınırsız değildir. İlgili mevzuat veya yetkili mercilerce alınan tedbirlerin gerektirdiği hâllerde m.20’deki istisna uygulanır. Özellikle toplum sağlığını veya resmi bildirim yükümlülüklerini ilgilendiren özel düzenlemeler kendi hükümlerine tabidir.
Bilgi verilmemesi talebi yazılı olmak zorunda mı?
Evet. HHY m.20 açık biçimde kişinin kararının yazılı olarak alınacağını düzenler. Bunun nedeni, hem hastanın iradesinin netleşmesi hem de sağlık kuruluşunun hangi bilgi paylaşımından kaçınacağını belirleyebilmesidir.
Yazılı belgede talebin kapsamı açık olmalıdır. Hasta yalnız kendisine bilgi verilmemesini mi, belirli bir yakınına verilmemesini mi, yoksa hiç kimsenin bilgilendirilmemesini mi istediğini belirtmelidir. Belirsiz bir kayıt hem hastayı hem sağlık çalışanını zor durumda bırakır.
Talebin tarihinin, hastanın kimliğinin ve imzasının bulunması gerekir. Sağlık kuruluşu bu belgeyi hasta dosyasında saklamalı ve sağlık ekibinin gerektiği ölçüde haberdar olmasını sağlamalıdır.
Hasta kendi teşhisini öğrenmek istemeyebilir mi?
Evet. Kişi kendi sağlık durumu hakkında bilgi verilmemesini talep edebilir. Bu tercih özellikle ağır tanı, genetik hastalık veya yaşamı önemli ölçüde etkileyecek bir sonuç karşısında gündeme gelebilir.
Ancak hastanın bilgi almama tercihi ile yapılacak müdahaleye rıza vermesi arasında dikkatli bir denge kurulmalıdır. Geçerli rıza için kişinin karar vereceği müdahalenin konusu ve sonuçları hakkında yeterli ölçüde aydınlatılması esastır. Hasta “tanının bütün ayrıntılarını öğrenmek istemiyorum” dese bile hangi işleme rıza verdiğini anlayabilmelidir.
Bu nedenle sağlık personeli bilgi almama talebinin kapsamını netleştirir. Hasta sadece tanının adını duymak istemiyor fakat tedavinin risklerini öğrenmek istiyor olabilir. Talep somutlaştırılmalı ve hasta iradesine uygun uygulanmalıdır.
Hasta ailesine veya yakınlarına bilgi verilmesini yasaklayabilir mi?
Evet. HHY m.20 hastanın yakınlarının bilgilendirilmemesini istemesine açıkça izin verir. Eş, çocuk, anne-baba veya kardeş olmak, karar verme yeterliliği bulunan yetişkin hastanın sağlık bilgilerinin otomatik olarak açıklanmasına yetmez.
Hastanın “yalnız bana bilgi verin, aileme vermeyin” talebi sağlık kuruluşu tarafından dikkate alınmalıdır. Bu talep özellikle mahremiyetin korunması ve kişisel sağlık verilerinin hukuka uygun işlenmesi bakımından önemlidir.
Kanuni temsil gerektiren hâller ve özel kanun hükümleri ayrıdır. Küçük, kısıtlı veya karar verme yeterliliği bulunmayan kişi bakımından kanuni temsil ve zorunlu bilgilendirme kuralları ayrıca uygulanır.
Hasta “hiç kimse bilgilendirilmesin” diyebilir mi?
Evet. Yönetmelik 2014 değişikliğiyle bu seçeneği açıkça ifade etmiştir. Kişi, kanuni istisnalar dışında hiç kimsenin sağlık durumu hakkında bilgilendirilmemesini talep edebilir.
Bu talep, tedaviyi yürüten yetkili sağlık personelinin hastanın dosyasındaki bilgilere erişimini engellemez. “Hiç kimse” ifadesi, hastaya dışarıdan bilgi verilecek kişiler bakımından değerlendirilir; sağlık hizmetini sunan ekip görevini yürütebilmek için gerekli sağlık verisini kullanır.
Hastane, hasta yakınının ısrarı üzerine bu yazılı talebi yok saymamalıdır. İlgili mevzuatın zorunlu bildirim veya temsil kuralı yoksa hastanın iradesi esastır.
Bilgi almama hakkının istisnaları nelerdir?
HHY m.20, ilgili mevzuat hükümleri ve/veya yetkili mercilerce alınacak tedbirlerin gerektirdiği hâlleri açıkça istisna tutar. Bu nedenle bazı sağlık durumlarında mevzuatın öngördüğü bildirim, koruma veya kamu sağlığı tedbirleri hastanın bilgi verilmemesi talebine rağmen uygulanabilir.
Örneğin belirli bulaşıcı hastalık bildirimleri, adli vakalar, çocuk veya korunmaya muhtaç kişiyle ilgili kanuni yükümlülükler kendi özel mevzuatına tabidir. Hasta, m.20’ye dayanarak kamu makamlarına yapılması kanunen zorunlu bildirimi engelleyemez.
İstisna geniş yorumlanmamalıdır. Sağlık kuruluşu “kurum politikası” diyerek kanuni dayanağı bulunmayan bilgi paylaşımı yapamaz. Hangi mevzuat hükmünün zorunlu bilgi paylaşımını gerektirdiği belirlenmelidir.
Hasta bilgi verilmemesi kararını değiştirebilir mi?
Evet. HHY m.20 bu konuda açıktır. Hasta bilgi verilmemesi talebini istediği zaman değiştirebilir ve bilgi verilmesini talep edebilir. Önceki yazılı karar hastayı kalıcı biçimde bağlamaz.
Hasta kararını değiştirdiğinde yeni talep de dosyaya kaydedilmelidir. Eski ve yeni iradenin tarihleri açık olmalıdır. Bu kayıt, sağlık personelinin hangi tarihten itibaren hangi talebe göre hareket edeceğini gösterir.
Hasta önce “aileme bilgi vermeyin” deyip daha sonra belirli bir kişiyi yetkilendirebilir. Benzer biçimde önce bilgi almak istemeyip sonradan bütün tetkik ve teşhis ayrıntılarını öğrenmek isteyebilir.
HHY m.20 ile doktorun tanıyı saklaması arasındaki fark nedir?
HHY m.19 ve m.20 birbirinden tamamen farklı mekanizmalardır. m.19’da doktor, çok ağır ve istisnai şartlarda hastaya bilgi verilmesinin hastalığı artırma riski ve vahim seyir nedeniyle tanıyı geçici olarak sınırlandırabilir. m.20’de ise bilgi almama iradesi hastanın kendisinden gelir.
m.19’da temel soru “bilgiyi vermek hastaya ciddi tıbbi zarar verir mi?” iken m.20’de “hasta bu bilgiyi almak veya başkalarıyla paylaşmak istiyor mu?” sorusu öne çıkar. Bu ayrım hasta özerkliği açısından önemlidir.
m.19 hakkında ayrıntılı açıklama için Doktor Hastaya Tanıyı Söylemeyebilir mi? HHY m.19 rehberi incelenebilir.
Bilgi almama hakkı ile aydınlatılmış onam çelişir mi?
İki hak birlikte dengelenir. Hasta sağlık durumunun bütün ayrıntılarını öğrenmek istemeyebilir; buna rağmen kendisine yapılacak tıbbi müdahalenin niteliğini, temel risklerini ve sonuçlarını anlayarak karar vermelidir. Rıza bilinçli bir irade açıklaması olmalıdır.
Sağlık meslek mensubu hastanın “bilgi istemiyorum” beyanını, her türlü açıklamadan vazgeçme yetkisi gibi yorumlamamalıdır. Hangi bilginin hasta tarafından reddedildiği, hangi bilginin müdahaleye rıza için zorunlu olduğu somut olayda ayrılmalıdır.
Rızanın kapsamı için Tıbbi Müdahalede Rıza ve Ameliyat Onamı rehberi ayrıca kullanılabilir.
Acil durumda bilgi almama talebi nasıl uygulanır?
Acil durumda öncelik hastanın yaşam ve organ bütünlüğünün korunmasıdır. Hastanın önceden yazılı bilgi almama talebi varsa, acil müdahaleyi engellemeden mümkün olduğu ölçüde bu iradeye saygı gösterilir.
Ancak acil müdahalede hastanın veya kanuni temsilcisinin karar vermesi gereken bir husus doğarsa, hukuken gerekli asgari bilgilendirme yapılır. Acil koşullar, hasta mahremiyetini veya kayıt yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Hasta bilinci yerine geldiğinde veya acil durum sona erdiğinde bilgilendirme tercihi yeniden sorulabilir. Hastanın güncel iradesi önceki beyanından farklıysa yeni tercih esas alınır.
Bilgi almama hakkı ile sağlık verilerinin gizliliği arasındaki ilişki
Sağlık bilgileri özel nitelikli kişisel veridir. HHY m.20, kişinin kimin sağlık bilgisine ulaşacağını belirleme iradesini güçlendirir. Hasta yakınlarına bilgi verilmesini yasaklamışsa, sağlık kuruluşu KVKK ve hasta mahremiyeti ilkelerine uygun davranmalıdır.
Telefonla arayan kişinin “eşiyim”, “kardeşiyim” veya “çocuğuyum” demesi kimlik ve yetki doğrulaması yapılmadan sağlık bilgisi verilmesi için yeterli değildir. Sağlık kuruluşunun güvenli iletişim süreçleri kurması gerekir.
Mahremiyet hakkının kapsamı için Hasta Mahremiyeti 2026 rehberi ayrıca incelenebilir.
Bilgi almama talebi hasta dosyasında nasıl tutulur?
Yazılı karar hasta dosyasına eklenmeli, talebin kapsamı ve tarihi açıkça görünmelidir. Hastane bilgi sisteminde sağlık çalışanlarını yanlış paylaşım yapmaktan koruyacak uygun uyarı mekanizması bulunması yararlıdır.
Talep değiştirildiğinde eski kayıt silinmeden yeni irade ve tarih eklenmelidir. Böylece belirli bir tarihte hangi bilgilendirme kuralının geçerli olduğu sonradan anlaşılabilir.
Hasta kendi kayıtlarına erişme hakkını sonradan kullanabilir. Önceden bilgi almama talebinde bulunmuş olması HHY m.16 kapsamındaki dosya inceleme hakkını kalıcı olarak ortadan kaldırmaz.
Hastanın yazılı talebine rağmen ailesine bilgi verilirse ne olur?
Kanuni zorunluluk bulunmadan hastanın yazılı talebine aykırı şekilde sağlık bilgisinin yakınlara açıklanması, hasta hakkı ve mahremiyet ihlali oluşturur. Olayın niteliğine göre KVKK kapsamında kişisel veri ihlali de gündeme gelir.
Hasta sağlık kuruluşunun hasta hakları birimine ve ilgili sağlık idaresine başvurabilir. Kişisel veri ihlali yönünden 6698 sayılı Kanundaki başvuru ve şikâyet mekanizmaları ayrıca değerlendirilir.
Maddi veya manevi zarar doğmuşsa tazminat sorumluluğu kamu veya özel sağlık kuruluşunun hukuki statüsüne göre incelenir. Paylaşımın kime, ne zaman, hangi bilgiyle yapıldığı ispat bakımından önemlidir.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
HHY m.20 Türkiye genelindeki resmi ve özel sağlık kuruluşlarında uygulanır. Mersin’de kamu veya özel sağlık kuruluşunda hizmet alan kişi de sağlık durumunun kendisine, yakınlarına veya hiç kimseye açıklanmamasını kanuni sınırlar içinde yazılı olarak isteyebilir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin’deki İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerden Türkiye genelindeki hasta mahremiyeti, sağlık verileri, aydınlatma ve hasta hakları uyuşmazlıklarını görev ve yetki kurallarına göre takip eder.
Bilgi almama hakkı hakkında sık sorulan sorular
Hasta kendi teşhisini öğrenmek istemediğini söyleyebilir mi?
Evet. HHY m.20 uyarınca yazılı talepte bulunabilir.
Hasta ailesine bilgi verilmesini yasaklayabilir mi?
Evet. Kanuni istisnalar dışında yakınların bilgilendirilmemesini isteyebilir.
“Hiç kimse bilgilendirilmesin” denilebilir mi?
Evet. Yönetmelik bu seçeneği açıkça tanır.
Talep sözlü yapılabilir mi?
HHY m.20 kişinin kararının yazılı olarak alınmasını öngörür.
Hasta sonradan kararını değiştirebilir mi?
Evet. İstediği zaman bilgi verilmesini yeniden talep edebilir.
Bilgi almama hakkı sağlık kayıtlarının silinmesini sağlar mı?
Hayır. Sağlık kuruluşunun tıbbi kayıt tutma yükümlülüğü devam eder.
Kanunen zorunlu bildirimler de engellenebilir mi?
Hayır. İlgili mevzuat ve yetkili mercilerin gerektirdiği hâller m.20’nin istisnasıdır.
Bilgi almama hakkı ile tanının doktor tarafından saklanması aynı mı?
Hayır. m.20 hastanın talebidir; m.19 hekimin istisnai tıbbi takdirini düzenler.
Bilgi almayan hasta yine onam verebilir mi?
Rıza için müdahalenin konusu ve sonuçları hakkında karar vermeye yeterli aydınlatma yapılmalıdır.
Talebe rağmen bilgi paylaşılırsa şikâyet edilebilir mi?
Evet. Hasta hakları, sağlık idaresi ve koşulları varsa KVKK başvuru yolları kullanılabilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
