Havaalanı Güvenliğinde İçişleri Bakanlığının Görevleri | SHY-GÜVENLİK m.7 | 2026
Havaalanı güvenliği, sınır güvenliği ve kamu düzeninden ayrı düşünülemez. Uluslararası yolcu hareketi; giriş-çıkış kontrolü, göç mevzuatı, kolluk tedbirleri ve havacılık güvenliğini aynı operasyon zincirinde buluşturur. SHY-GÜVENLİK m.7 bu nedenle İçişleri Bakanlığının rolünü ayrıntılı biçimde düzenler ve yalnızca terminalde kolluk bulunmasına indirgenemeyecek bir sorumluluk sistemi kurar.
Maddenin önemli özelliği, “olay meydana geldikten sonra müdahale” yaklaşımıyla sınırlı olmamasıdır. Risk ve tehditlerin önceden izlenmesi, yolcu ülkeye varmadan risk değerlendirmesi yapılması, kabul edilemeyen veya sınır dışı edilen yolcular için özel süreç işletilmesi ve yasadışı eylemlere müdahale kapasitesinin önceden hazırlanması öngörülür.
Hukuki dayanak: SHY-GÜVENLİK m.7
Madde 7, İçişleri Bakanlığının görevlerini yedi ana başlık altında toplar. Bunlar risk ve tehdit takibi; kabul edilemeyen yolcu işlemleri; potansiyel tehlike arz eden yolcular; varış öncesi yabancı yolcu risk değerlendirmesi; sınır dışı edilecek yabancıların havaalanı çıkış işlemleri; yeterli eğitimli personelin planlanması; yasadışı eylemlere müdahale edecek eğitimli personelin sağlanmasıdır. Ayrıca MSHGP, Merkez Güvenlik Kurulu kararları ve ilgili mevzuattan doğan diğer görevler de yerine getirilir.
Bu görev dağılımı, MSHGP’nin ulusal güvenlik sistemindeki rolü ile birlikte okunmalıdır. Program düzeyindeki tedbirlerin kamu düzeni ve sınır güvenliği boyutu İçişleri Bakanlığı teşkilatıyla sahaya taşınır.
Havacılık risk ve tehditlerini kim takip eder?
İçişleri Bakanlığı, havacılık güvenliğine yönelik ulusal ve uluslararası risk ve tehditleri takip eder. Takibin hukuki sonucu, gerekli güvenlik tedbirlerinin alınması ve ilgili birimlerce Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün bilgilendirilmesidir. Böylece istihbari veya güvenlik kaynaklı risk bilgisi ile sivil havacılık düzenleyici otoritesi arasındaki koordinasyon zorunlu hale gelir.
Risk bilgisinin yalnızca kurum içinde kalması Yönetmeliğin kurduğu sistemle bağdaşmaz. SHGM’nin güvenlik standartlarını ve programları güncelleme görevi bulunduğundan, ilgili risk bilgisinin düzenleyici otoriteye aktarılması ulusal programın güncelliği için gereklidir.
Kabul edilemeyen yolcu kimdir?
Madde 7, Türkiye’ye giriş yapmak üzere havaalanındaki sınır kapısına başvuran ancak 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 7. maddesi kapsamında Türkiye’ye girişi uygun görülmeyen yabancı yolcuların kabul edilemeyen yolcu kapsamına alınmasını öngörür. Bu statü, normal yolcu işleminden farklı bir güvenlik ve idari süreç doğurur.
Burada kararın temelini göç mevzuatı oluştururken, havaalanındaki güvenlik uygulaması SHY-GÜVENLİK sistemiyle bağlantı kurar. Yolcunun statüsü, taşıyıcıya ve ilgili birimlere yapılacak bildirimlerin doğruluğu ile kontrol zincirinin kesintisiz işletilmesi önemlidir.
Potansiyel tehlike arz eden yolcular için görev nedir?
İçişleri Bakanlığı, potansiyel tehlike arz eden yolculara ilişkin işlemlerin ilgili mevzuat kapsamında yapılmasını sağlar. Yönetmeliğin 31. maddesi bu yolcuların havaalanında ve hava aracında nasıl güvenlik rejimine tabi tutulacağını ayrıca düzenler. Bu nedenle m.7 kurumsal görev maddesi; m.31 ise uygulama maddesidir.
Bu gruptaki yolcular bakımından taşıma sürecinde havaalanı işletmesi, havayolu işletmesi, gönderen kurum ve mülki idare amirliği arasında yazılı bilgi akışı gerekir. Havayolu işletmesi kaptan pilotu da bilgilendirmekle yükümlüdür. Kurumlar arası zincirin başlangıcında doğru statü ve risk bilgisinin oluşması İçişleri Bakanlığı görevleriyle yakından bağlantılıdır.
Yabancı yolcu Türkiye’ye gelmeden risk değerlendirmesi yapılabilir mi?
Evet. Madde 7, Bakanlığın kullandığı sistemler üzerinden yabancı yolcular ülkeye varmadan önce risk değerlendirmesi yapmasını ve gerekli hallerde ülkeye girişlerini engelleyici tedbirler almasını açıkça düzenler. Bu yetki, havacılık güvenliğinde önleyici yaklaşımın önemli bir örneğidir.
Risk değerlendirmesi ile normal sınır kontrolü birbirine karıştırılmamalıdır. Normal pasaport ve giriş kontrolü fiziki varış sürecinin parçasıyken, madde 7 kapsamındaki değerlendirme yolcunun varışından önce güvenlik riskinin analiz edilmesine yöneliktir.
Sınır dışı edilecek yabancıların havaalanı süreci
Sınır dışı edilmek üzere havaalanına getirilen yabancıların Türkiye’den çıkış işlemlerinin sivil havacılık güvenliği çerçevesinde gerçekleştirilmesi İçişleri Bakanlığının görevleri arasındadır. Bu süreç, kişinin havaalanına getirilmesinden uçağa teslim ve çıkış işlemlerine kadar güvenliğin kesintisiz sürdürülmesini gerektirir.
İşletmeler kendi görev alanlarında bu sürece ait bilgi ve talimatları personel seviyesinde açık hale getirmelidir. Yetkisiz bilgi paylaşımı yapılmamalı; buna karşılık güvenliği sağlamak için bilmesi gereken kişiler zamanında bilgilendirilmelidir.
Havaalanında yeterli personel bulundurma yükümlülüğü
Madde 7, havaalanlarında gerekli eğitimleri almış yeterli sayıda personelin bulundurulmasını ve planlanmasını İçişleri Bakanlığının görevleri arasında sayar. Sayısal yeterlilik tek başına yeterli değildir; personelin göreviyle ilgili gerekli eğitimi almış olması da şarttır. Bu düzenleme, güvenlik görevlerinde kapasite planlamasını hukuki yükümlülük haline getirir.
Yasadışı eylemlere müdahale edecek personel
Havaalanlarındaki yasadışı eylemlere müdahale edecek eğitimli ve yeterli sayıda personelin sağlanması da m.7’de açık görevdir. Yönetmeliğin 53 ve 54. maddeleri tehdit ve yasadışı eylem halinde müdahale yönetimini ayrıca düzenlediğinden, m.7’deki personel görevi kriz anındaki müdahalenin hazırlık unsurudur.
Havaalanı işletmesi ve havayolunun rolü devam eder mi?
Evet. İçişleri Bakanlığının kamu güvenliği görevleri, havaalanı veya havayolu işletmesine Yönetmelik tarafından verilen özel yükümlülükleri kaldırmaz. Yolcu taraması, hava aracının korunması, personel erişimi, bagaj güvenliği gibi görevlerde sorumlu işletmeler kendi maddelerine göre hareket eder. 2920 sayılı Kanun düzeyindeki kontrol rejimi için havaalanında arama ve güvenlik kontrolü rehberimiz incelenebilir.
Kayıt ve koordinasyon neden önemlidir?
Risk bildirimleri, kabul edilemeyen yolcu işlemleri, potansiyel tehlike arz eden yolculara ilişkin yazışmalar, sınır dışı süreci ve olay müdahale kayıtları denetim açısından iz bırakmalıdır. Hangi birimin hangi anda bilgilendirildiği, yolcu statüsünün ne zaman bildirildiği ve güvenlik tedbirinin kimin talimatıyla uygulandığı kayıt altına alınmalıdır. Bu kayıt, sonradan yapılacak idari incelemede görev zincirinin değerlendirilmesini sağlar.
Uygulamada birbirine karıştırılmaması gereken kavramlar
Kabul edilemeyen yolcu, sınır dışı edilen kişi ve potansiyel tehlike arz eden yolcu aynı hukuki statü değildir. Her birinin kaynağı, nedeni ve uygulanacak süreç farklıdır. Personel eğitiminde bu kavramlar ayrı tanımlanmalı; bilgi sistemlerinde yanlış statü seçimini önleyen kontrol mekanizmaları kurulmalıdır.
Havacılık emniyet olaylarının raporlanması ise ayrıca SHY-OLAY rejimine tabidir; güvenlik tehdidi ile emniyet olayı kavramlarının kayıt sisteminde birbirine karıştırılmaması gerekir.
Kabul edilemeyen yolcu, sınır dışı edilen kişi ve potansiyel tehlikeli yolcu nasıl ayrılır?
Bu üç statü aynı değildir. Kabul edilemeyen yolcu, Türkiye’ye giriş için sınır kapısına başvurmuş ancak 6458 sayılı Kanun m.7 kapsamında giriş şartlarını taşımadığı için ülkeye kabul edilmeyen yabancıdır. Sınır dışı edilen kişi hakkında ise Türkiye’den çıkarma süreci yürütülmektedir. Potansiyel tehlike arz eden yolcu kavramı, adli veya idari işlem nedeniyle seyahat ettirilmesi gereken ve havacılık güvenliği bakımından özel tedbir gerektiren kişileri kapsayan ayrı güvenlik kategorisidir. Yanlış statü kullanılması, uygulanacak güvenlik tedbirinin ve bilgi akışının da yanlış kurulmasına yol açabilir.
İşletme prosedürlerinde bu statüler ayrı başlıklarla tanımlanmalı; her statü için bildirim yapan makam, teslim alan birim, havayoluna verilecek bilgi, refakat gereksinimi ve kaptan pilot bilgilendirmesi ayrı akış şemalarıyla gösterilmelidir. Böylece personel yalnızca genel bir riskli yolcu tanımı üzerinden işlem yapmaz.
Varış öncesi risk değerlendirmesinin operasyonel sonucu nedir?
SHY-GÜVENLİK m.7, İçişleri Bakanlığının kullandığı sistemler üzerinden yabancı yolcular ülkeye varmadan önce risk değerlendirmesi yapmasını ve gerekli hallerde ülkeye girişlerini engelleyici tedbirler almasını düzenler. Bu hüküm, havaalanı güvenliğinin yalnızca yolcu terminale geldikten sonra başlayan fiziksel kontrole dayanmadığını gösterir. Yolcu bilgileri üzerinden yapılan değerlendirme, kamu güvenliği ve sınır yönetimi bakımından önleyici bir katman oluşturur.
Havayolu işletmesinin bu süreçteki görevi, kendisine yetkili makam tarafından iletilen talimat ve bilgilere uygun hareket etmektir. Havayolu kendi başına kamu otoritesi yerine geçerek ülkeye giriş kararı veremez. Yetkili makam kararı ile taşıyıcının operasyonel yükümlülüğü birbirinden ayrılmalıdır.
Risk ve tehdit bilgisinin SHGM’ye aktarılması neden zorunludur?
Madde 7, havacılık güvenliğine yönelik ulusal ve uluslararası risk ve tehditlerin takip edilmesi ve gerekli tedbirlerle birlikte Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün bilgilendirilmesini öngörür. Bunun nedeni, SHGM’nin m.6 uyarınca MSHGP’yi güncelleyen, uluslararası standartları izleyen ve güvenlik planlarının çerçevesini belirleyen merkezi otorite olmasıdır. Risk bilgisinin düzenleyici otoriteye ulaşması, tehdidin yalnızca bir kolluk olayı olarak kalmasını engeller ve gerektiğinde ulusal havacılık güvenliği tedbirlerinin değiştirilmesini sağlar.
Potansiyel tehlike arz eden yolcuda bilgi zinciri nasıl kurulmalıdır?
SHY-GÜVENLİK m.31’e göre seyahat etmesi gereken potansiyel tehlike arz eden yolcu hakkında havayolu işletmesi, havaalanı mülki idare amirliği kanalıyla yazılı olarak bilgilendirilir ve havayolu kaptan pilotu bilgilendirir. Bu zincirde sözlü ve kayıtsız bildirim yeterli bir yöntem değildir. Gönderen kurumun kim olduğu, yolcunun statüsü, uygulanacak güvenlik tedbiri, refakat bilgisi ve bildirimin havayoluna ulaştığı zaman kayıt altına alınmalıdır.
Bilgi, güvenlik amacıyla bilmesi gereken kişilerle sınırlı tutulmalıdır. Güvenlik için gerekli bilgi ile görev dışı gereksiz bilgi paylaşımı birbirinden ayrılmalıdır.
Sınır dışı işlemlerinde havaalanı güvenliği hangi aşamada başlar?
Sınır dışı edilmek üzere havaalanına getirilen yabancının güvenliği, yalnızca uçağa biniş kapısında başlamaz. Havaalanına kabul, ilgili güvenlik alanlarına geçiş, bekleme, havayolu ile koordinasyon, gerektiğinde refakat, uçağa teslim ve çıkış işlemlerinin tamamlanmasına kadar süreç bütün olarak ele alınır. Her aşamanın sorumlusu sorumluluk dağılım protokolü ve ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenmelidir.
İşletmenin görevi kamu makamının sınır dışı kararını incelemek veya yeniden değerlendirmek değildir; kendi operasyon alanında güvenlik tedbirini doğru uygulamaktır. Personel, yetkili makamın karar ve talimatı ile işletmenin uygulama sorumluluğunu birbirine karıştırmamalıdır.
Yasadışı eyleme müdahale kapasitesi nasıl belgelendirilir?
Madde 7, havaalanlarındaki yasadışı eylemlere müdahale edecek eğitimli ve yeterli sayıda personelin sağlanmasını açık görev olarak düzenler. Bu yükümlülüğün yerine getirildiği yalnızca personel sayısıyla kanıtlanmaz. Eğitim kayıtları, görev yeterlilikleri, vardiya planı, alarm ve çağrı zinciri, tatbikat sonuçları ve olay sonrası değerlendirmeler birlikte tutulmalıdır. Kriz anında müdahale edecek personelin görev yeri ve ulaşılabilirliği plan üzerinde değil fiilen doğrulanmalıdır.
Havaalanı işletmesinin bu yolcu kategorilerindeki görevi nedir?
Kamu otoritesinin statü belirleme ve kolluk görevleri, havaalanı işletmesinin kendi alanındaki güvenlik yükümlülüğünü kaldırmaz. M.31 uyarınca potansiyel tehlike arz eden yolcuların havaalanında uygun güvenlik kontrollerine tabi tutulmasını sağlama görevi havaalanı işletmesine aittir. Dolayısıyla İçişleri Bakanlığının m.7’deki görevi ile havaalanı işletmesinin m.31’deki uygulama görevi aynı sürecin farklı hukuki aşamalarıdır.
Havayolu hangi kayıtları saklamalıdır?
Yetkili makamdan gelen bildirim, kaptan pilota yapılan bildirim, refakat veya ek güvenlik tedbiri, biniş ve teslim sürecinde meydana gelen olaylar ile uçuş sonrası raporlanması gereken hususlar havayolu güvenlik planında tanımlanan kayıt sistemine göre saklanmalıdır. Kayıtların amacı, güvenlik tedbirinin yetkili talimata uygun uygulandığını ve görev zincirinin kesilmediğini göstermektir.
Taşıyıcıya bildirimde hangi bilgiler operasyon için zorunludur?
Güvenlik açısından özel statüdeki yolcuya ilişkin bildirim, yolcunun kimliğini doğru eşleştirmeye, uygulanacak güvenlik tedbirini belirlemeye ve kaptan pilotun gerekli bilgiyi zamanında almasına yetecek ölçüde açık olmalıdır. Bildirimde yetkili gönderen kurum, uçuş bilgisi, yolcunun güvenlik statüsü, refakat durumu ve uygulanması istenen tedbir bulunmalıdır. İşletme personelinin ihtiyaç duymadığı ayrıntıların operasyon sistemi içinde yayılması güvenlik amacıyla gerekli değildir.
Bildirim uçuş değişikliğinde güncellenmeli; yanlış uçuşa veya yanlış kişiye ait kaydın aktif kalması engellenmelidir. Özellikle aktarmalı seyahatlerde sorumlu birimlerin birbirine devri ve sonraki taşıyıcının bilgilendirilmesi prosedürde gösterilmelidir.
Risk değerlendirmesi ile ayrımcı uygulama arasındaki sınır nasıl korunur?
Madde 7’deki güvenlik tedbirleri, yetkili makamın somut statü ve risk değerlendirmesine dayanır. Havaalanı veya havayolu personeli, kişinin milliyeti, görünümü, dili veya kişisel kanaatleri üzerinden kendiliğinden “potansiyel tehlikeli yolcu” statüsü oluşturamaz. Uygulanan tedbirin kaynağı yetkili makam bildirimi ve ilgili güvenlik prosedürü olmalıdır.
Bu yaklaşım, güvenlik kararının izlenebilirliğini de sağlar. Personel olaya ilişkin kişisel değerlendirmeyi değil, kendisine iletilen hukuki statü ve güvenlik talimatını uygular; farklı bir olay veya davranış ortaya çıkarsa bunu yetkili birime rapor eder.
Uçuş değişikliği veya iptalinde özel yolcu bildirimi ne olur?
Özel güvenlik tedbirine tabi yolcunun uçuşu değiştiğinde ilk uçuşa ilişkin bildirim yeni uçuş için otomatik olarak yeterli kabul edilmemelidir. Yetkili birimler yeni uçuş, taşıyıcı ve zaman bilgisine göre koordinasyonu güncellemelidir. Havayolu da kaptan pilot bilgilendirmesini fiilen gerçekleşecek uçuş için yapmalıdır. İptal edilen veya değiştirilen uçuşa ait eski bildirimin operasyon ekranında aktif kalması yanlış uygulama riski doğurur; kayıt güncellenmeli ve değişiklik izlenebilir olmalıdır.
Resmî kaynaklar
Güncel metin ve değişiklik kontrolü için SHGM Sektörel Yönetmelikler sayfası ile Mevzuat Bilgi Sistemi – Sivil Havacılık Güvenliği Yönetmeliği esas alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
İçişleri Bakanlığı havacılık risklerini takip etmekle görevli midir?
Evet. Ulusal ve uluslararası risk ve tehditlerin takibi m.7’de açık görevdir.
Türkiye’ye girişi uygun görülmeyen yabancı hangi kapsama alınır?
6458 sayılı Kanunun 7. maddesi kapsamında girişi uygun görülmeyen yabancı yolcu kabul edilemeyen yolcu kapsamına alınır.
Yolcu ülkeye varmadan risk değerlendirmesi yapılabilir mi?
Evet. Kullanılan sistemler üzerinden varış öncesi risk değerlendirmesi yapılması m.7’de düzenlenmiştir.
Potansiyel tehlikeli yolcu işlemlerini kim koordine eder?
İçişleri Bakanlığı kendi görev alanındaki işlemleri sağlar; m.31’de havaalanı ve havayolu işletmelerinin ayrıca yükümlülükleri vardır.
Sınır dışı edilecek yabancının çıkışında havacılık güvenliği uygulanır mı?
Evet. Çıkış işlemleri sivil havacılık güvenliği çerçevesinde yürütülür.
Havaalanında eğitimli personel planlaması zorunlu mudur?
Evet. Gerekli eğitimleri almış yeterli sayıda personelin bulundurulması ve planlanması görevdir.
Yasadışı eyleme müdahale için ayrı personel gerekir mi?
Yönetmelik, bu eylemlere müdahale edecek eğitimli ve yeterli personelin sağlanmasını öngörür.
İçişleri Bakanlığının görevi havayolunun sorumluluğunu kaldırır mı?
Hayır. Her işletme Yönetmelikte kendisine verilen görevlerden ayrıca sorumludur.
Kabul edilemeyen yolcu ile sınır dışı edilen kişi aynı mıdır?
Hayır. Hukuki statü ve işlem nedeni farklıdır.
Bu süreçlerde hangi kayıtlar önemlidir?
Statü bildirimleri, risk değerlendirmeleri, kurumlar arası yazışmalar ve uygulanan güvenlik tedbirlerinin zaman ve sorumlu bilgileri önemlidir.
Bu içerik SHY-GÜVENLİK m.7 ve 6458 sayılı Kanunla bağlantılı güncel düzenlemeler esas alınarak hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
