Hangi Havacılık Emniyet Olaylarının Raporlanması Zorunlu? SHY-OLAY m.5/1

Kısa ve net cevap: SHY-OLAY m.5/1 uyarınca havacılık emniyeti için risk teşkil edebilecek olaylar hizmet sağlayıcı tarafından Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne raporlanır. Zorunlu raporlanacak somut olayları Genel Müdürlük belirler; hizmet sağlayıcı kendi iç prosedürüyle bu listeyi daraltamaz.

Havaalanı operasyonları ve havacılık emniyet yönetimi — Photo by Skyler Smith on Unsplash

Bu sayfa SHY-OLAY m.5/1 hükmünü “zorunlu havacılık emniyet olayı raporlama” arama niyetiyle ele alır. Genel SHY-OLAY rehberini tekrar etmek yerine yalnız bu hukuki soruya cevap vermek için gerekli bağlantılı maddeler kullanılır.

SHY-OLAY 18 Eylül 2026 tarihli ve 33374 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. M.28 gereği 18 Mart 2027’de yürürlüğe girer. Geçici m.1 uyarınca uyumlu raporlama sistemi ve depolama kapasitesi için yürürlükten itibaren 18 ay vardır; geçiş sonu 18 Eylül 2028’dir.

Yönetmeliğin m.1’deki amacı raporlama, toplama, depolama, koruma, analiz, inceleme ve emniyet bilgisinin paylaşılmasıdır. zorunlu olay listesine tabi hizmet sağlayıcılar ve m.7 kapsamındaki ilgili personel bakımından ilk olay kaydından düzeltici faaliyetin kapanmasına kadar izlenebilir bir işlem zinciri kurulmalıdır.

Yönetmelik 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 46’ncı maddesi, Şikago Sözleşmesinin Ek-13 ve Ek-19 hükümleri ve ilgili Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerine dayanır. Bu sistem ticari uyuşmazlık veya disiplin süreciyle aynı amaçta değildir.

Madde 18-20 gizlilik, uygun kullanım, adil kültür ve koruma istisnalarını düzenler. Rapor verisi bireysel suç veya sorumluluk yüklemek için kullanılamaz; bilerek ve isteyerek ihlal ile açık ve ciddi riskin ağır biçimde göz ardı edildiği haller m.20/2 kapsamında ayrıca değerlendirilir.

Hukuki Dayanak: SHY-OLAY m.5/1

SHY-OLAY m.5/1 uyarınca havacılık emniyeti için risk teşkil edebilecek olaylar hizmet sağlayıcı tarafından Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne raporlanır. Zorunlu raporlanacak somut olayları Genel Müdürlük belirler; hizmet sağlayıcı kendi iç prosedürüyle bu listeyi daraltamaz.

M.5-m.10 raporlama mekanizmasını; m.11-m.15 inceleme ve sonuç süreçlerini; m.16-m.23 ise veri, koruma, bilgi paylaşımı ve sorumluluk yapısını tamamlar. Somut olayda SHY-OLAY m.5/1 bu hükümlerle birlikte uygulanmalıdır.

zorunlu havacılık emniyet olayı raporlama: Net Kural ve Sınırlar

Net kural

SHGM tarafından belirlenen zorunlu olay listesinde bulunan bir olay, şirket içi risk puanı düşük olsa bile zorunlu raporlamadan çıkarılamaz.

Bu nokta kurum prosedüründe sorumlu kişi, yedek kişi, son tarih ve kayıt alanıyla açıkça tanımlanmalıdır. Yalnız mevzuat cümlesini prosedüre kopyalamak fiili uygulamanın hangi sistemde ve kim tarafından yapılacağını göstermez.

Muhatap

zorunlu olay listesine tabi hizmet sağlayıcılar ve m.7 kapsamındaki ilgili personel

Sınır

Zorunlu listede bulunmayan fakat emniyet bakımından değer taşıyan bilgi m.10’daki gönüllü sistem üzerinden raporlanabilir; zorunlu olmamak raporlanamaz olmak değildir.

Kanıt

olay-listesi eşleştirmesi, olaydan haberdar olma zamanı, personel ilk raporu, SHGM gönderim kaydı ve liste sürümü

İşlem

güncel zorunlu olay listesini kontrol ederek 72 saatlik raporlama ve m.11 inceleme takvimini başlatmak

Uygulama Adımları

Adım 1

Olayın SHY-OLAY m.5/1 kapsamına girip girmediğini olay tarihinde geçerli SHGM düzenlemeleri ve kurum kayıtları üzerinden belirleyin.

İşlem tamamlandığında tarih-saat, kullanıcı, onay, belge ve varsa rapor numarası kayıt altına alınmalıdır. Böylece süresinde işlem yapıldığı yalnız iddia edilmez, kanıtlanabilir hale gelir.

Adım 2

Olaydan haberdar olma zamanını sabitleyin; olay-listesi eşleştirmesi, olaydan haberdar olma zamanı, personel ilk raporu, SHGM gönderim kaydı ve liste sürümü içindeki süre delillerini koruyun.

Adım 3

M.7 kapsamındaki personel görevi ile hizmet sağlayıcının m.8/2 kapsamındaki kurumsal SHGM bildirimini ayrı takip edin.

Adım 4

güncel zorunlu olay listesini kontrol ederek 72 saatlik raporlama ve m.11 inceleme takvimini başlatmak; gönderim zamanı ve rapor numarasını aynı olay dosyasına bağlayın.

Adım 5

M.11 kapsamındaki 14 günlük risk, 30 günlük ön sonuç ve 90 günlük sonuç raporu ile m.16 saklama sürelerini ayrı izleyin.

72 Saat, 14 Gün, 30 Gün ve 90 Gün

İlk bildirim, risk değerlendirmesi ve sonuç raporu ayrı aşamalardır. Olayın öğrenildiği an, ilk rapor, kurumsal SHGM gönderimi, risk değerlendirmesi, ön sonuç ve sonuç raporu ayrı zaman damgalarıyla izlenmelidir.

72 saat: m.8 ilk zorunlu raporlama.
14 gün: m.11 risk değerlendirmesi.
30 gün: ön sonuç veya tamamlanmışsa sonuç raporu.
90 gün: sonuç raporu veya usulüne uygun ek süre talebi.
En az 5 yıl: olay ve sonuç raporları.
En az 2 ay / 1 yıl: görsel-işitsel / yazılı kayıtlar.

Süre başlangıcının delili önemlidir. olay-listesi eşleştirmesi, olaydan haberdar olma zamanı, personel ilk raporu, SHGM gönderim kaydı ve liste sürümü içindeki zaman kayıtları korunmalı; vardiya devri, saat dilimi veya sistem kesintisi varsa açıklayıcı kayıt tutulmalıdır.

Kaçınılması Gereken Hatalar

1. Hata

Kuralın muhatabını yanlış belirleyip zorunlu olay listesine tabi hizmet sağlayıcılar ve m.7 kapsamındaki ilgili personel içindeki bağımsız görevleri tek raporda eritmek.