Mahkeme Huzurunda Sulh Nedir, Şartlı Sulh Olur mu? HMK 313 | 2026
Kısa ve net cevap: Sulh, görülmekte olan bir davada tarafların aralarındaki uyuşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirmek amacıyla mahkeme huzurunda yaptıkları sözleşmedir. Yalnız tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri uyuşmazlıklarda yapılabilir; dava dışındaki hususları da kapsayabilir ve şarta bağlı olabilir.
HMK 313 Ne Düzenliyor?
HMK 313 sulhu, görülmekte olan bir davada tarafların aralarındaki uyuşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirmek amacıyla mahkeme huzurunda yaptıkları sözleşme olarak tanımlar. Sulh yalnız tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri uyuşmazlıkları konu alabilir. Dava konusu dışında kalan hususlar da sulhun kapsamına dahil edilebilir. Feragat ve kabulden farklı olarak sulh şarta bağlı yapılabilir.
Sulh, görülmekte olan davadaki uyuşmazlığı taraf iradesiyle sona erdiren ve kanunun güçlü sonuç bağladığı bir usul sözleşmesidir. Tanım, zaman ve sonuçlar HMK 313–315’te birbirini tamamlayan üç hüküm hâlinde düzenlenmiştir.
Kanuni Unsurlar
1. Ortada görülmekte olan bir dava bulunmalıdır.
Ortada görülmekte olan bir dava bulunmalıdır. mahkeme huzurunda sulhun tanımı, kapsamı ve şartlı yapılması bakımından kanunun açık unsurudur. Sulh metni, duruşma tutanağı, hüküm ve kesinleşme kayıtları birlikte incelenerek bu unsurun nasıl karşılandığı belirlenmelidir. Anlaşmanın kapsamı taraf iradesine göre açık olmalı ve sonradan varsayımla genişletilmemelidir.
2. Sulh tarafların anlaşmasına dayanır.
Sulh tarafların anlaşmasına dayanır. mahkeme huzurunda sulhun tanımı, kapsamı ve şartlı yapılması bakımından kanunun açık unsurudur. Sulh metni, duruşma tutanağı, hüküm ve kesinleşme kayıtları birlikte incelenerek bu unsurun nasıl karşılandığı belirlenmelidir. Anlaşmanın kapsamı taraf iradesine göre açık olmalı ve sonradan varsayımla genişletilmemelidir.
3. Amaç uyuşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirmektir.
Amaç uyuşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirmektir. mahkeme huzurunda sulhun tanımı, kapsamı ve şartlı yapılması bakımından kanunun açık unsurudur. Sulh metni, duruşma tutanağı, hüküm ve kesinleşme kayıtları birlikte incelenerek bu unsurun nasıl karşılandığı belirlenmelidir. Anlaşmanın kapsamı taraf iradesine göre açık olmalı ve sonradan varsayımla genişletilmemelidir.
4. Uyuşmazlık serbestçe tasarruf edilebilir olmalıdır.
Uyuşmazlık serbestçe tasarruf edilebilir olmalıdır. mahkeme huzurunda sulhun tanımı, kapsamı ve şartlı yapılması bakımından kanunun açık unsurudur. Sulh metni, duruşma tutanağı, hüküm ve kesinleşme kayıtları birlikte incelenerek bu unsurun nasıl karşılandığı belirlenmelidir. Anlaşmanın kapsamı taraf iradesine göre açık olmalı ve sonradan varsayımla genişletilmemelidir.
5. Dava dışındaki hususlar sulha dahil edilebilir.
Dava dışındaki hususlar sulha dahil edilebilir. mahkeme huzurunda sulhun tanımı, kapsamı ve şartlı yapılması bakımından kanunun açık unsurudur. Sulh metni, duruşma tutanağı, hüküm ve kesinleşme kayıtları birlikte incelenerek bu unsurun nasıl karşılandığı belirlenmelidir. Anlaşmanın kapsamı taraf iradesine göre açık olmalı ve sonradan varsayımla genişletilmemelidir.
6. Sulh şarta bağlı yapılabilir.
Sulh şarta bağlı yapılabilir. mahkeme huzurunda sulhun tanımı, kapsamı ve şartlı yapılması bakımından kanunun açık unsurudur. Sulh metni, duruşma tutanağı, hüküm ve kesinleşme kayıtları birlikte incelenerek bu unsurun nasıl karşılandığı belirlenmelidir. Anlaşmanın kapsamı taraf iradesine göre açık olmalı ve sonradan varsayımla genişletilmemelidir.
Mahkemenin Rolü
Mahkeme uyuşmazlığın sulha elverişli olup olmadığını, anlaşmanın kapsamını ve şart içerip içermediğini açık biçimde tutanağa/karara yansıtmalıdır.
Mahkeme anlaşmayı tarafların açıkladığı kapsam içinde değerlendirir. Serbestçe tasarruf edilebilirlik, kesinleşme durumu ve tarafların nasıl bir son karar istediği ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Tarafların Kontrolü
Taraflar sulh metninde hangi taleplerin sona erdiğini, dava dışı hususları, varsa koşulu, giderleri ve ifa düzenini açıkça yazmalıdır.
Sulh metninde edimler, tarihler, dava dışı hususlar, koşullar, giderler ve mahkemeden istenen karar biçimi mümkün olduğunca açık yazılmalıdır. Belirsizlik yeni uyuşmazlık doğurabilir.
Maddenin Sınırı
Sulh, feragat veya kabulden farklı olarak iki tarafın mahkeme huzurundaki sözleşmesidir ve şarta bağlanabilir. Ancak kamu düzeni nedeniyle tarafların serbestçe tasarruf edemeyeceği uyuşmazlıklar sulhun konusu yapılamaz.
Süre ve Zamanlama
Sulhun ne zamana kadar yapılabileceği HMK 314’te düzenlenir: hüküm kesinleşinceye kadar sulh mümkündür.
Kesinleşme ve dosyanın kanun yolu aşaması, hükümden sonra sulhta izlenecek usulü doğrudan etkiler.
Hukuki Sonuç
Usulüne uygun sulh HMK 315 uyarınca davayı sona erdirir ve kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur; tarafların sulhe göre karar verilmesini isteyip istememesine göre hüküm biçimi değişir.
Sulhun bağlayıcı etkisi nedeniyle taraf iradesi açık kurulmalı; iptal sebepleri ise kanunun kabul ettiği nedenlere dayanmalıdır.
HMK 313–315 Sistematiği
HMK 313 sulhun tanımı, kapsamı ve şartlı yapılabilmesini; HMK 314 hüküm kesinleşinceye kadar yapılabilmesini ve kanun yolu aşamasındaki ek karar usulünü; HMK 315 ise davayı sona erdirme, kesin hüküm gibi sonuç, hüküm biçimi ve iptal sebeplerini düzenler.
Uygulamada Kaçınılması Gereken Hatalar
Sulhu feragat veya kabulle aynı tek taraflı işlem saymak, şartlı sulhun mümkün olmadığını düşünmek veya serbestçe tasarruf edilemeyen konuda sulhun otomatik sonuç doğurduğunu varsaymak yanlıştır.
Dosya Kontrol Listesi
- Ortada görülmekte olan bir dava bulunmalıdır.
- Sulh tarafların anlaşmasına dayanır.
- Amaç uyuşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirmektir.
- Uyuşmazlık serbestçe tasarruf edilebilir olmalıdır.
- Dava dışındaki hususlar sulha dahil edilebilir.
- Sulh şarta bağlı yapılabilir.
- Sulh metni açık mı?
- Kesinleşme ve kanun yolu aşaması kontrol edildi mi?
- Mahkemeden istenen karar biçimi belirtildi mi?
Resmî Kaynak
Mevzuat Bilgi Sistemi – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu güncel metin için esas alınmalıdır.
Site İçinde İlgili Rehberler
- Feragat ve kabul nasıl yapılır? HMK 309
- Feragat ve kabul ne zamana kadar? HMK 310
- Kesin hüküm şartları HMK 303
- Islah nedir? HMK 176–182
Sık Sorulan Sorular
HMK 313: Temel kural?
Sulh, görülmekte olan bir davada tarafların aralarındaki uyuşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirmek amacıyla mahkeme huzurunda yaptıkları sözleşmedir. Yalnız tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri uyuşmazlıklarda yapılabilir; dava dışındaki hususları da kapsayabilir ve şarta bağlı olabilir. Bağlantılı sulh hükümleri birlikte okunmalıdır.
HMK 313: Süre?
Sulhun ne zamana kadar yapılabileceği HMK 314’te düzenlenir: hüküm kesinleşinceye kadar sulh mümkündür. Bağlantılı sulh hükümleri birlikte okunmalıdır.
HMK 313: Sınır?
Sulh, feragat veya kabulden farklı olarak iki tarafın mahkeme huzurundaki sözleşmesidir ve şarta bağlanabilir. Ancak kamu düzeni nedeniyle tarafların serbestçe tasarruf edemeyeceği uyuşmazlıklar sulhun konusu yapılamaz. Bağlantılı sulh hükümleri birlikte okunmalıdır.
HMK 313: Mahkeme ne yapar?
Mahkeme uyuşmazlığın sulha elverişli olup olmadığını, anlaşmanın kapsamını ve şart içerip içermediğini açık biçimde tutanağa/karara yansıtmalıdır. Bağlantılı sulh hükümleri birlikte okunmalıdır.
HMK 313: Taraf ne yapmalı?
Taraflar sulh metninde hangi taleplerin sona erdiğini, dava dışı hususları, varsa koşulu, giderleri ve ifa düzenini açıkça yazmalıdır. Bağlantılı sulh hükümleri birlikte okunmalıdır.
HMK 313: Sonuç?
Usulüne uygun sulh HMK 315 uyarınca davayı sona erdirir ve kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur; tarafların sulhe göre karar verilmesini isteyip istememesine göre hüküm biçimi değişir. Bağlantılı sulh hükümleri birlikte okunmalıdır.
HMK 313: Sulh şarta bağlı olabilir mi?
Evet. HMK 313 sulhun şarta bağlı yapılabilmesine izin verir. Bağlantılı sulh hükümleri birlikte okunmalıdır.
HMK 313: Sulh ile feragat aynı mı?
Hayır. Sulh iki taraflı bir anlaşmadır; feragat davacının talep sonucundan tek taraflı vazgeçmesidir. Bağlantılı sulh hükümleri birlikte okunmalıdır.
HMK 313: Kaynak?
Mevzuat Bilgi Sistemi içindeki güncel 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu esas alınmalıdır. Bağlantılı sulh hükümleri birlikte okunmalıdır.
Sonuç
Sulh, görülmekte olan bir davada tarafların aralarındaki uyuşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirmek amacıyla mahkeme huzurunda yaptıkları sözleşmedir. Yalnız tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri uyuşmazlıklarda yapılabilir; dava dışındaki hususları da kapsayabilir ve şarta bağlı olabilir. Sulh, feragat veya kabulden farklı olarak iki tarafın mahkeme huzurundaki sözleşmesidir ve şarta bağlanabilir. Ancak kamu düzeni nedeniyle tarafların serbestçe tasarruf edemeyeceği uyuşmazlıklar sulhun konusu yapılamaz.
HMK 313 İçin Ayrıntılı Sulh Analizi
HMK 313 sulhu, görülmekte olan bir davada tarafların aralarındaki uyuşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirmek amacıyla mahkeme huzurunda yaptıkları sözleşme olarak tanımlar. Sulh yalnız tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri uyuşmazlıkları konu alabilir. Dava konusu dışında kalan hususlar da sulhun kapsamına dahil edilebilir. Feragat ve kabulden farklı olarak sulh şarta bağlı yapılabilir. Mahkeme uyuşmazlığın sulha elverişli olup olmadığını, anlaşmanın kapsamını ve şart içerip içermediğini açık biçimde tutanağa/karara yansıtmalıdır. Taraflar sulh metninde hangi taleplerin sona erdiğini, dava dışı hususları, varsa koşulu, giderleri ve ifa düzenini açıkça yazmalıdır. Sulhun ne zamana kadar yapılabileceği HMK 314’te düzenlenir: hüküm kesinleşinceye kadar sulh mümkündür. Usulüne uygun sulh HMK 315 uyarınca davayı sona erdirir ve kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur; tarafların sulhe göre karar verilmesini isteyip istememesine göre hüküm biçimi değişir. Bu unsurlar sulh tutanağı, karar, kanun yolu ve kesinleşme kayıtlarıyla karşılaştırıldığında mahkeme huzurunda sulhun tanımı, kapsamı ve şartlı yapılması bakımından kanuni sonuç açıkça belirlenebilir. Anlaşmanın kapsamı açık taraf iradesine dayanmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
