Hollanda’da Yeni Vasiyetname Türkiye’deki Eski Vasiyeti Kaldırır mı? İki Metin ve TMK 542–544

Kısa ve net cevap: Hollanda’da yapılan yeni vasiyetname, Türkiye’deki eski vasiyetnameyi her durumda tamamen ortadan kaldırmaz; ancak farklı ülkede düzenlenmiş olması da eski metni kendiliğinden korumaz. Türk hukukunun uygulandığı ilişkide TMK m.542 açık geri almayı, m.544 ise önceki metni kuşkuya yer bırakmadan tamamlamayan sonraki vasiyetnamenin öncekinin yerini almasını düzenler. Hollanda hukukunda BW 4:111–112 geri almanın şekli ve sonraki tasarrufun etkisini ele alır. Ayrıca 1961 Lahey Vasiyet Şekli Sözleşmesi m.2, geri alma tasarrufunun şekli geçerliliği için özel kural getirir. Sonuç; iki metnin tamamı, kapsamı, geçerliliği ve uygulanacak hukuk birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Kısa özet: hangi soru hangi hükme bağlıdır?

1. İki vasiyetnamenin bulunması tek başına geçersizlik değildir

Bir kişinin Türkiye’deki malları için bir metin, Hollanda’daki malları için başka bir metin hazırlamış olması mümkündür. Ancak bu iki belgenin birlikte uygulanıp uygulanamayacağı, yalnız düzenlendikleri ülkelere bakılarak cevaplanamaz. Her metin hangi malvarlığını kapsıyor, kimlere hangi sıfatı veriyor ve önceki düzenlemeler hakkında ne söylüyor? İlk inceleme bu sorularla başlar. Ülke adının başlıkta geçmesi, bütün diğer maddelerin yalnız o ülkeyle sınırlı olduğu anlamına gelmez.

Metinlerden biri belirli bir daireyi bırakırken diğeri bütün tereke için mirasçı atamış olabilir. Burada hak türleri farklı olduğu için kapsam ve bağdaşma ayrıca değerlendirilir. Tarih sırası önemlidir; fakat tek başına “en yeni tarihli belgeyi al, diğerini at” yöntemi hukuki incelemenin yerine geçmez. Eski belge, yeni metindeki atıfları ve mirasbırakanın düzenleme zincirini anlamak için de gerekli olabilir. Belgeler gerçek tarih ve noter bilgileriyle birlikte saklanmalıdır.

2. Türk hukukunda yeni vasiyetnameyle açık geri alma

TMK m.542, mirasbırakanın kanunda öngörülen vasiyetname şekillerinden birine uyarak yeni bir vasiyetname yapması suretiyle önceki vasiyetinden dönebileceğini düzenler. Geri alma bütün metne veya yalnız bir bölümüne ilişkin olabilir. Bu nedenle yeni metindeki geri alma cümlesinin kapsamı önemlidir. Belirli bir mal veya belirli bir kişiyle ilgili düzenlemenin kaldırılması, diğer bütün hükümleri mutlaka ortadan kaldıran iradeyle aynı değildir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu m.542–544. Hollanda’daki noter belgesinde bütün eski vasiyetlerden dönüldüğünü belirten genel bir hüküm varsa, bunun yalnız Hollanda’da yapılmış eski metinleri kapsadığı varsayılmamalıdır. Tersine, açıkça sınırlı bir geri alma hükmü bütün ülkelere ve mallara genişletilmemelidir. Tercüme bu sınırlamaları eksiksiz aktarmalı; yalnız mirasçı isimlerinin çevrilmesiyle yetinilmemelidir. Geçerlilik ve uygulanacak hukuk da ayrıca belirlenir.

3. TMK 544: açık geri alma bulunmayan sonraki metin

TMK m.544/1, eski vasiyetname kaldırılmadan yeni vasiyetname yapılmışsa, yeni metnin eskiyi kuşkuya yer bırakmayacak şekilde tamamlamadığı durumda sonraki metnin öncekinin yerini alacağını düzenler. Bu nedenle “yeni belgede iptal sözcüğü yok” demek tek başına eski belgenin bütünüyle yürürlükte kaldığını göstermez. Tamamlama ilişkisi, iki metnin tamamından anlaşılmalıdır. Her belgenin hangi tasarrufu düzenlediği tek tek karşılaştırılır.

Aynı maddenin ikinci fıkrası belirli mal bırakmada, mirasbırakanın sonradan o mal üzerinde vasiyetle bağdaşmayan tasarrufta bulunmasının etkisini ele alır. Ancak bu durum, yeni vasiyetnamenin yapılmasından ayrı bir incelemedir. Taşınmaz satışı, başka mal edinilmesi veya yeni belgede adres değişikliği bulunması aynı hukuki olgu olarak değerlendirilmez. Önce hangi malın gerçekten mevcut olduğu ve sonraki işlemin ne olduğu belirlenmelidir. Tapu kaydıyla vasiyet metni birlikte karşılaştırılır.

4. Hollanda hukukunda BW 4:111 ve 4:112

Hollanda Medenî Kanunu Kitap 4 m.111, ölüme bağlı tasarruftan dönmede tasarrufun yapılmasına ilişkin şekil kurallarını esas alır. m.112, önceki tasarrufu açıkça geri almayan sonraki tasarrufun, öncekiyi uygulanamaz kıldığı veya onun yerini aldığı ölçüde etkisini düzenler. Bu metin, Türk hukukundaki sonraki vasiyetname hükmüyle kelimesi kelimesine aynı değildir. Hangi hukukun uygulanacağı belirlenmeden iki düzen tek bir genel formüle indirgenmemelidir.

Kaynak: Hollanda Medenî Kanunu Kitap 4, m.111–114. Hollanda noterlik meslek kuruluşunun vasiyetname hazırlama açıklaması da geri alma veya yeni vasiyetname için notere başvurulmasını anlatır. Somut metinde kullanılan genel geri alma hükmü ile belirli kazandırmanın değiştirilmesi aynı kapsamda kabul edilmez. Mirasbırakanın yalnız bir ayrıntıyı düzeltmek isterken diğer ülkedeki düzenlemeleri de etkileyen genel bir metin imzalaması, iki ülke belgelerinin birlikte görülmesini gerekli kılar.

5. 1961 Lahey Sözleşmesi geri almanın şeklini de kapsar

Vasiyet şekline uygulanacak hukuka ilişkin 1961 Lahey Sözleşmesi m.1, düzenleme yeri, ilgili vatandaşlık, yerleşim yeri, mutad mesken ve taşınmazın bulunduğu yer gibi bağlar üzerinden şekli geçerliliği koruyan alternatifler içerir. m.2, bu kuralları önceki vasiyeti geri alan tasarruflara da uygular. Ayrıca eski tasarrufu m.1 uyarınca geçerli kılan hukuklardan birine uygun geri alma da şekil bakımından geçerli olabilir.

Kaynak: 1961 Lahey Sözleşmesi m.1–2. Bu sistem, geri almanın mutlaka ilk vasiyetin yapıldığı ülkede veya aynı noter önünde yapılması gerektiği düşüncesini engeller. Ancak şekli geçerlilik, geri almanın hangi malları kapsadığı veya yeni mirasçının saklı payı aşıp aşmadığı sorularını tek başına çözmez. Sözleşme maddesi, bütün maddi miras hükümlerini tekleştiren bir düzenleme değildir. Biçim ve sonuç ayrı başlıklarda değerlendirilir.

6. Türkiye ve Hollanda bakımından sözleşme durumu

HCCH’nin resmi taraf tablosunda Hollanda için yürürlük tarihi 1 Ağustos 1982, Türkiye için 22 Ekim 1983 olarak gösterilir. Eski belgeler incelenirken sözleşmenin zamansal uygulaması ve ilgili çekinceler de dikkate alınır. Türkiye’nin yerleşim yerinin belirlenmesi, belirli sözlü tasarruflar ve miras konusuna girmeyen hükümlerle ilgili çekinceleri vardır. Bunlar yok sayılarak sözleşmenin her belgeyi koşulsuz geçerli kıldığı söylenemez.

Kaynaklar: HCCH taraf tablosu ve Türkiye’nin çekinceleri. İncelenen belge noterlik vasiyetnamesi, el yazılı metin veya sözlü beyan olabilir; aynı değerlendirme bütün biçimlere düşünmeden aktarılmaz. Özellikle aile üyelerinin ölüm öncesinde duyduklarını aktarmasıyla usulüne uygun sözlü vasiyet aynı şey değildir. Belgenin türü ve onu geçerli kıldığı ileri sürülen hukuk açıkça belirtilmelidir.

7. Türk taşınmazındaki miras ile vasiyet şekli ayrı sorulardır

MÖHUK m.20/1, Türkiye’de bulunan taşınmazların mirasına Türk hukukunu uygular. Aynı maddenin diğer fıkraları ölüme bağlı tasarrufun şekli ve ehliyet bağlantılarını ayrıca düzenler; milletlerarası sözleşmeler saklıdır. Bu nedenle “ev Türkiye’de, Hollanda vasiyeti hiç değerlendirilemez” sonucu da “noter Hollanda’da, Türk miras kuralları uygulanmaz” sonucu da doğru değildir. Önce her sorunun hangi hukuki kategoriye ait olduğu belirlenir.

5718 sayılı Kanun m.20 bu ayrımın temelidir. Şeklen geçerli yabancı bir vasiyetin Türk taşınmazı üzerinde hangi sonucu doğuracağı, uygulanacak maddi miras hukukuyla değerlendirilir. Mirasçılık payı, saklı pay ve tasarrufun kapsamı ayrı incelenir. Yeni metnin biçim bakımından kabul edilmesi, içindeki bütün kazandırmaların hiçbir sınırlama olmadan yerine getirileceği garantisi değildir. İki ülkede aynı mal hakkında farklı hukuki aşamaların bulunması bu yüzden mümkündür.

8. Evdeki kopyayı yok etmek noter vasiyetini kaldırır mı?

Hollanda noterlik kuruluşu, kişinin elindeki kopyayı yırtmasının noterlik vasiyetnamesini kendiliğinden sona erdirmediğini açıklar. Türk hukukunda TMK m.543 yok etme yoluyla dönmeyi düzenler; ancak özgün belge, saklanan resmi işlem ve kişideki kopyanın hukuki konumu aynı değildir. Farklı ülkelerdeki farklı belge biçimlerini tek bir “kâğıdı yok et, vasiyet biter” önerisine dönüştürmek doğru olmaz.

Özellikle ölümden sonra ele geçen eski veya yeni metinler korunmalıdır. Mirasçılardan birinin artık geçersiz olduğunu düşündüğü belgeyi yok etmesi, o belgenin diğer metinle ilişkisini değerlendirmeyi güçleştirir ve teslim yükümlülüğüyle bağdaşmaz. Mirasbırakan hayattayken değişiklik yapmak istiyorsa, bütün önceki belgelerin yetkili hukukçu ve noter tarafından görülmesi sağlanmalıdır. Değişikliğin gerçek kapsamı yeni işlemle açıkça ortaya konulur; sadece aile üyelerine gönderilmiş bir mesajla bütün resmi işlemlerin değiştiği varsayılmaz.

9. CTR kaydı neden tek başına içeriği açıklamaz?

Hollanda Centraal Testamentenregister, bir vasiyetnamenin varlığı, tarihi ve ilgili noter hakkında bilgi verir; içeriğin tamamını açıklayan bir kayıt değildir. Bu nedenle CTR sonucunda daha yeni bir tarih görülmesi, yeni metnin eski Türkiye vasiyetini hangi kapsamda etkilediğini tek başına göstermez. Noter tarafından verilebilecek ilgili metin ve hak sahipliği incelemesi ayrı aşamadır.

Kaynak: Notaris.nl CTR açıklaması. Ayrıca Hollanda kaydında bulunmayan her Türk vasiyetinin yok olduğu sonucu çıkarılamaz. Türkiye’deki noter, mahkeme veya konsolosluk işlemleri ayrı araştırılabilir. Sitedeki Hollanda CTR sorgulaması rehberi kayıt aramasını anlatır. Bu yazının konusu ise kayıt bulunduğunda elde edilen iki metnin maddi ve şekli ilişkisidir; kayıt belgesi bu karşılaştırmanın yerine geçmez.

10. Ölümden sonra her iki vasiyetname de sunulmalıdır

TMK m.595, mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmadan hemen sulh hâkimine teslimini düzenler. Belgeyi saklayan veya eşyalar arasında bulan kişi, ölümün öğrenilmesiyle bu görevi yerine getirmelidir. Dolayısıyla “sonraki Hollanda metni eskisini kaldırmış olmalı” düşüncesi, eldeki Türk vasiyetinin gizlenmesine gerekçe değildir. Hukuki değerlendirmeyi ilgililerin tek taraflı seçimi değil yetkili merci yapar.

TMK m.596, vasiyetnamenin tesliminden başlayarak bir ay içinde açılmasını ve ilgililere okunmasını, sonradan bulunan vasiyetnamelerde de aynı işlemlerin yapılmasını düzenler. Bir aylık süre, her durumda ölüm gününden başlayan tek bir takvim olarak anlatılmamalıdır; hüküm teslim olayını esas alır. Yeni belge daha sonra ortaya çıkmışsa ilk dosyadaki ilgililer ve mevcut kararlarla bağlantısı kurulmalıdır. Belgelerin nereden, ne zaman ve hangi şekilde alındığı kayda geçirilir.

11. Açılma kararı vasiyetin bütün hükümlerini kesinleştirir mi?

TMK m.596’nın geçerlilikten bağımsız açılma düzeni, açılma işleminin vasiyetin bütün maddi hükümlerini kesin olarak onaylama anlamına gelmediğini gösterir. İki metnin çatışması, ehliyet veya şekil eksikliği gibi uyuşmazlıklar ayrıca ilgili dava ve incelemeye konu olabilir. İlgililere tebliğ ve mirasçılık belgesi işlemleri de kendi hukuki sonuçlarıyla değerlendirilir. Açılma belgesini her türlü tapu devri için yeterli nihai hüküm gibi kullanmak doğru değildir.

Yabancı noter vasiyetnamesiyle yabancı mahkeme ilamı da ayrı belge türleridir. MÖHUK m.50’deki yabancı ilamın tenfizi, yalnız belgenin yabancı ülkede düzenlenmiş olmasına bağlı değildir. Türk uygulamasında vasiyetin yerine getirilmesine ilişkin kullanılan terimler ile yabancı mahkeme kararının tanınması ve tenfizi karıştırılmamalıdır. İstenen sonuca göre hangi dava veya belge gerektiği belirlenir. Belgeyi düzenleyen makam, hukuki niteliğin tespitinde ilk kontrol alanıdır.

12. Mirasçı atama ile belirli mal bırakma arasındaki fark

TMK m.516, terekenin tamamı veya belli bir oranı için mirasçı atanmasını; m.517 ise belirli mal bırakmayı düzenler. İki vasiyetnamenin karşılaştırılmasında bir kişinin “mirasçı”, diğerinin “belirli mal alacaklısı” olması mümkündür. Bu farklı sıfatlar, aynı taşınmaz üzerinde aynı türde iki pay yaratıyormuş gibi okunmamalıdır. Belgedeki tam ifade, kazandırılan hakkın niteliğini belirlemek için korunmalıdır.

TMK m.598’deki belge ve m.600’deki kişisel istem hakkı da bu ayrımla bağlantılıdır. Bir metin yalnız para veya belirli daire bırakıyorsa, onun lehtarı bütün terekenin mirasçısı olarak yazılmaz. Önceki vasiyette atanmış kişiyle yeni metindeki belirli mal alacaklısının haklarının birlikte uygulanıp uygulanamayacağı, kapsam ve geçerlilik incelemesiyle belirlenir. Alacağın veya payın miktarı kadar, kime karşı hangi işlemle ileri sürüleceği de önemlidir.

13. Ülkeye göre sınırlanan vasiyetlerde genel geri alma riski

Bir metnin yalnız Türkiye’deki malları düzenlemesi amaçlanmış olabilir. Ancak aynı metinde bütün önceki ölüme bağlı tasarruflardan dönüldüğünü belirten geniş bir hüküm bulunuyorsa, bu hükmün kapsamı açıklığa kavuşturulmalıdır. Başlıkta ülke adı bulunması, genel geri alma cümlesini kendiliğinden daraltan garanti değildir. İki noter dosyasının birbirinden habersiz hazırlanması, mirasbırakanın korumak istediği eski düzenlemeyi etkileyebilir.

Bu nedenle yeni işlem hazırlanırken önceki metinlerin tam örnekleri birlikte değerlendirilmelidir. Hangi hükmün korunacağı, hangisinin kaldırılacağı ve hangi mal grubunun düzenleneceği açıkça anlatılmalıdır. Bu yazı dosyaya özgü vasiyetname cümlesi önermemektedir; yalnız iki ülke belgesinin koordinasyon ihtiyacını göstermektedir. Geçerli irade açıklaması, ilgili şekil ve ehliyet kuralları içinde yapılmalıdır. Aile üyelerinin kendi arasında hazırladığı açıklama tablosu, mirasbırakanın kişisel tasarrufunun yerine geçmez.

14. Vasiyetname ile miras sözleşmesi karıştırılmamalıdır

Eski Türk belgesi gerçekte miras sözleşmesi veya mirastan feragat sözleşmesi olabilir. Bu durumda onu yalnız “eski vasiyetname” adıyla değerlendirmek yanlış sonuç verir. TMK m.545 miras sözleşmesinin şeklini, m.546 ortadan kaldırılmasını düzenler. Taraflarca yapılmış bir miras sözleşmesinin, her yeni tek taraflı vasiyetnameyle koşulsuz kaldırıldığı söylenemez. Kanunun öngördüğü sözleşme ve tek taraflı ortadan kaldırma koşulları ayrıca incelenir.

Hollanda metninde genel geri alma bulunması, önceki belgenin hukuki türünü değiştirmez. Benzer şekilde levenstestament, ölüm sonrası miras paylaşımını düzenleyen sıradan bir testament ile aynı belge değildir. Hayattayken temsil ve bakım düzenlemelerini konu alan belge ile ölüme bağlı kazandırma ayrı okunmalıdır. Önceki işlemin gerçek türünü belirlemek, yeni metnin etkisini değerlendirmekten önce gelir. Yanlış sınıflandırma yapılırsa en doğru tarih sırası bile hatalı hukuki sonuca götürür.

15. Mirasçıların itirazı ve terekenin korunması

Bir mirasçı yeni belgenin geçersiz olduğunu veya eski metni kaldırmadığını ileri sürüyorsa, iddianın hukuki sebebi ayrılmalıdır. Geri alma kapsamına ilişkin yorum, vasiyetnamenin iptali ve saklı paya ilişkin tenkis aynı dava konusu değildir. TMK m.557 ve devamındaki iptal hükümleri ile m.560 ve devamındaki tenkis hükümleri ayrı değerlendirilir. Süre de ileri sürülen talebe ve kanunun bağladığı öğrenme veya açılma olayına göre belirlenir.

Ayrıntı için yurt dışındaki mirasçının iptal ve tenkis talepleri rehberi tamamlayıcıdır. Malın kaybolma veya devredilme riski varsa TMK m.589 kapsamındaki tereke koruma önlemleri ve somut talebe uygun diğer usul yolları değerlendirilir. İki vasiyetin bulunması kendiliğinden bütün terekeye süresiz bloke konulduğu anlamına gelmez; koruma isteminin konusu ve tehlike gerekçesi açıklanmalıdır.

16. İki metni karşılaştıracak belge tablosu

Her vasiyetname için düzenleme tarihi, ülke, makam, belge numarası, biçim ve mevcut örneğin niteliği ayrı kaydedilmelidir. İkinci tabloda mirasçı atamaları, belirli mal bırakmalar, yönetici veya executeur ataması, koşullar, ülke sınırları ve geri alma hükümleri karşılaştırılır. Böylece yalnız isim değişiklikleri değil, temsil ve uygulama yetkilerindeki değişiklikler de görünür olur. Eklerin ve sonraki düzeltmelerin metinden koparılmaması gerekir.

Yabancı belgelerin tercümesi ve tasdiki bakımından HMK m.223–224 ve ilgili sözleşme düzeni esas alınır. Tercümede olumsuzluk, kısmi geri alma ve saklı tutma ifadelerinin kaybolması bütün karşılaştırmayı değiştirebilir. Her tercümenin hangi asli belgeye ait olduğu açıkça gösterilir. Apostil, belgenin içeriğindeki hukuki çelişkiyi gidermediği gibi, uygulanacak miras hukukunu da tek başına belirlemez.

17. Türkiye’de yapılacak işlemin sonucu nasıl doğrulanır?

İnceleme sonunda hangi metnin hangi bölümlerinin uygulanacağı ve bu sonucun hangi hukuki işleme dayandığı açıklanmalıdır. Mirasçılık belgesi, vasiyet alacaklısının istemi, tapu tescili veya ödeme farklı sonuç belgeleriyle doğrulanır. Hollanda noterinin açıklaması ile Türkiye’de tamamlanmış tescil aynı aşama değildir. Dosyada yalnız lehe görülen belgeyi kullanmak yerine bütün düzenleme zincirinin açıklanması, sonradan çıkabilecek çelişkileri azaltır.

Hollanda’da yaşayan mirasçının Türkiye’ye gelmeden uygun temsil yoluyla işlem yürütmesi mümkündür; fakat vekâletname, iki vasiyetin geçerlilik ve kapsam sorununu kendiliğinden çözmez. Mersin veya başka şehirdeki başvurunun görev ve yetkisi de somut işleme göre belirlenir. Sonuç raporunda hangi metnin bulunduğu, neyin tartışmalı kaldığı ve hangi resmi işlemin tamamlandığı ayrı belirtilmelidir. Belge incelemesi olmadan “yenisi kesin geçerli” veya “eskisi kesin devam ediyor” şeklinde mutlak sonuç verilmemelidir.

Sık sorulan sorular

Hollanda’daki yeni vasiyet Türkiye’deki eskisini mutlaka kaldırır mı?

Her durumda değil. Geri alma hükmü, iki metnin kapsamı, şekli geçerlilik ve uygulanacak hukuk birlikte değerlendirilir.

Belgelerin farklı ülkelerde düzenlenmesi ikisinin de korunması için yeterli mi?

Hayır. Ülke farkı tek başına tamamlama ilişkisi yaratmaz. Metinlerin hangi malları ve hakları düzenlediği incelenir.

Türk hukukunda sonraki vasiyetnamenin etkisi hangi maddede düzenlenir?

TMK m.542 açık geri almayı, m.544 ise sonraki tasarrufların önceki vasiyet üzerindeki etkisini düzenler.

Eski vasiyeti geri almak için aynı notere gitmek zorunlu mudur?

Şekli geçerlilik 1961 Lahey Sözleşmesi ve ilgili hukuk kurallarıyla incelenir. Aynı noter veya aynı ülke, tek ve zorunlu geçerlilik ölçütü değildir.

CTR sonucu yeni vasiyetin bütün içeriğini gösterir mi?

Hayır. CTR varlık, tarih ve ilgili noter bilgisi verir. İçerik ve geri alma kapsamı için ilgili metin temin edilmelidir.

Ölümden sonra eski ve geçersiz olduğu düşünülen metin saklanabilir mi?

TMK m.595, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın vasiyetin teslimini düzenler. Eski olduğu düşüncesi, belgeyi gizleme veya yok etme gerekçesi değildir.

Vasiyetin açılması bütün hükümlerinin kesinleştiği anlamına gelir mi?

Hayır. Açılma işlemi geçerlilikten bağımsız yapılır. Maddi uyuşmazlıklar ilgili dava ve inceleme yollarıyla ayrıca değerlendirilir.

Hollanda noter vasiyeti yabancı mahkeme kararı mıdır?

Hayır. Noter belgesi ile MÖHUK m.50 kapsamındaki yabancı ilam ayrı belge türleridir. Talep edilen işleme uygun yol seçilir.

Miras sözleşmesi yeni vasiyetnameyle her durumda kaldırılır mı?

Hayır. Miras sözleşmesinin ortadan kaldırılması kendi kurallarına tabidir. TMK m.545–546 ve belgenin gerçek niteliği incelenir.

Türkiye’deki ev için yabancı vasiyet hiç dikkate alınmaz mı?

Bu da doğru değildir. Şeklen geçerli yabancı tasarrufun Türk taşınmazı üzerindeki sonuçları, MÖHUK m.20 ve ilgili Türk miras hükümleriyle değerlendirilir.

Kaynak kontrol tarihi: 29 Ekim 2026. Genel hukuki bilgilendirmedir; iki belgenin tam metni görülmeden somut geri alma veya tescil sonucu kesinleştirilemez.