İhracatçı Birliği Genel Kuruluna Kimler Katılabilir? 20.000 Dolar ve Milyonda Bir Şartı | 2026
Kısa ve net cevap: İhracatçı birliği genel kuruluna her kayıtlı üye otomatik olarak katılamaz. İhracatçı Birlikleri Yönetmeliğinin 8. maddesine göre yeni kurulan birlikler hariç, genel kurul üyeliği için kural olarak son iki takvim yılı itibarıyla birliğin üyesi olmak, üyelik yükümlülüklerini yerine getirmek ve son iki takvim yılı içinde üyesi olunan birlik üzerinden iştigal sahasına giren ürünlerde 20.000 ABD Doları dahil bu eşiği aşan düzeyde ve ilgili sektörün aynı dönemdeki toplam ihracatının milyonda biri oranını karşılayan ihracat gerçekleştirmek gerekir. Hizmet ihracatında da 20.000 ABD Doları eşiği uygulanır ve hizmet ihracatı belgelendirilir. Üye sayısı 50’nin altında olan birliklerde 20.000 ABD Doları şartı aranmaz; iştigal sahasında sektör ayrımı ve tanımı yapılmayan birliklerde ise milyonda bir oranı uygulanmaz.
Genel Kurula Katılma Hakkı Hangi Mevzuatta Düzenlenmiştir?
5910 sayılı Kanunun 5/1. maddesi, genel kurulun yükümlülüklerini yerine getiren üyelerden oluşacağını ve genel kurula gerçek veya tüzel kişiler adına vekaleten iştirak edilemeyeceğini düzenler. Kanun temel çerçeveyi kurarken, hangi üyenin genel kurul katılım hakkını kazanacağına ilişkin ayrıntılı ihracat ve süre kriterleri Yönetmeliğin 8. maddesinde yer alır.
Yönetmelik m.8/1, yeni kurulan birlikler hariç olmak üzere son iki takvim yılı itibarıyla birliğin üyesi bulunan, üyelik yükümlülüklerini yerine getiren ve belirli ihracat performansını sağlayan üyeleri genel kurulun unsuru sayar. Bu nedenle yalnız üyelik kartı veya kayıt numarası bulunması genel kurul hakkı için yeterli değildir.
Güncel resmî metinler 5910 sayılı Kanun ve İhracatçı Birlikleri Yönetmeliği üzerinden teyit edilmelidir.
Son İki Takvim Yılı İtibarıyla Üye Olmak Ne Demektir?
Yönetmelik genel kurul oluşumunda “son iki takvim yılı itibarıyla birliğin üyesi bulunan” ifadesini kullanır. Bu şart, yeni kurulan birlikler için uygulanmaz. Mevcut bir birlik bakımından genel kurul listesi hazırlanırken üyelik başlangıç tarihi kayıtlar üzerinden kontrol edilir.
Üyeliğin askıda olması veya üyelik yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi ayrıca genel kurul hakkını etkiler. Yıllık aidatını Şubat ayı sonuna kadar ödemeyen üyenin üyeliği Yönetmelik m.6/4 uyarınca askıya alınır; askıdaki kişi üyelik haklarından yararlanamaz. Bu nedenle yalnız “iki yıldır kayıtlıyım” demek yeterli değildir.
Üyeliğin askıya alınması ve yeniden aktif hale getirilmesi için Şubat sonu aidat kuralı rehberine bakılabilir.
20.000 ABD Doları İhracat Şartı Nasıl Uygulanır?
Yönetmelik m.8/1, son iki takvim yılı içinde üyesi olunan birlik üzerinden, birliğin iştigal sahasına giren maddelerden 20.000 ABD Doları eşiğini karşılayan ihracat performansı arar. Mevzuat metninde 20.000 ABD Dolarının dahil olduğu ayrıca parantez içinde belirtilmiştir. Bu nedenle eşik hesaplanırken birlik kayıtlarının ve gümrük beyannamelerinin doğruladığı tutar esas alınır.
İhracat performansı yalnız doğrudan fiili ihracatla sınırlı değildir. Yönetmelik, Dış Ticaret Sermaye Şirketleri veya Sektörel Dış Ticaret Şirketleri aracılığıyla ihraç kaydıyla satışları ve birlik onayına tabi olmak şartıyla özel fatura kapsamında ihracat sayılan satışları da hükümde sayar.
Bu satışların genel kurul listesine dahil edilmesi için Yönetmelikte belirtilen yöntemle birlik kayıtlarında doğrulanması veya gümrük beyannameleriyle tevsik edilmesi gerekir. Şirket içi satış raporu tek başına bu resmî doğrulama yerine geçmez.
Milyonda Bir Sektör İhracatı Şartı Nedir?
20.000 ABD Doları eşiğine ek olarak, sektör tanımı yapılan birliklerde ilgili sektörün son iki takvim yılındaki ihracat toplamının milyonda biri oranında performans aranır. Bu ikinci kriter, sektörün büyüklüğüne göre değişen oransal bir eşiktir.
Örneğin sektörün son iki takvim yılındaki toplam ihracatı 10 milyar ABD doları ise milyonda bir karşılığı 10.000 ABD dolarıdır. Fakat aynı olayda 20.000 ABD Doları taban şartı da bulunduğu için üyenin her iki kriteri birlikte sağlaması gerekir. Sektör toplamı çok yüksek olduğunda milyonda bir hesabı 20.000 doların üzerine çıkabilir ve bu kez oransal kriter belirleyici hale gelir.
İştigal sahasında sektör ayrımı ve tanımı yapılmayan birliklerde Yönetmelik m.8/2 açıkça milyonda bir oranının aranmayacağını, son iki takvim yılı ihracat toplamı için alt limitin 20.000 ABD Doları olarak uygulanacağını düzenler.
İhracat Performansı Hangi Kayıtlarla Doğrulanır?
Yönetmelik, durumun birlik kayıtlarıyla doğrulanmasını veya gümrük beyannameleriyle tevsik edilmesini öngörür. Bu nedenle genel kurul listesi hazırlanırken üyenin beyan ettiği rakamla sistem kayıtlarının uyumlu olması gerekir. Yanlış GTİP, başka tüzel kişiye ait ihracatın eklenmesi veya iptal edilen beyannamenin dikkate alınması hak hesabını etkileyebilir.
Üyenin genel sekreterliğe verdiği bilgi ve belgelerin zamanında, tam ve doğru olması da Yönetmelik m.6/3 kapsamındaki açık yükümlülüktür. Bilgi-belge ve iletişim kayıtlarının güncelliği için üyelik veri yükümlülükleri yazısına bakılabilir.
Hizmet İhracatçısı Genel Kurula Nasıl Katılır?
2022’de yapılan değişikliklerle hizmet ihracatı genel kurul katılım rejiminde açık biçimde düzenlenmiştir. Yeni kurulan birlikler hariç son iki takvim yılı itibarıyla birlik üyesi olan ve yükümlülüklerini yerine getiren üyenin, son iki takvim yılı içinde üyesi olduğu birlik üzerinden iştigal sahası kapsamında 20.000 ABD Doları dahil bu eşiği aşan hizmet ihracatı yapması ve bunu belgelendirmesi gerekir.
Hizmet ihracatının belgelendirilmesine ilişkin usul ve esaslar TİM’in görüşü ve Bakanlığın onayı ile belirlenir. Mal ihracatındaki gümrük beyannamesi mantığı hizmet ihracatının tamamında aynı şekilde uygulanmadığından, belgelendirme kuralları ayrıca önemlidir.
Hizmet ihracatçısı bakımından nispi ödeme alınmaması, genel kurul katılımındaki ihracat performansı kriterinin uygulanmadığı anlamına gelmez. Mali yükümlülük ile genel kurul yeterliliği farklı hukuki konulardır.
Üye Sayısı 50’nin Altında Olan Birliklerde İstisna Nedir?
Yönetmelik m.8/1, üye sayısı 50’nin altında olan birliklerde 20.000 ABD Doları şartının aranmayacağını açıkça düzenler. Bu istisna, küçük üyelik tabanına sahip birliklerde genel kurulun oluşmasını kolaylaştırır.
İstisna yalnız 20.000 ABD Doları şartına ilişkindir. Üyelik yükümlülüklerinin yerine getirilmesi, temsil, cari borç ve diğer genel kurul usul şartları ortadan kalkmaz. Bu nedenle “50’den az üyeli birlikte herkes koşulsuz katılır” sonucu doğru değildir.
İstisnanın ayrıntısı 50 üyeden az birliklerde 20.000 dolar istisnası yazısında ayrı olarak incelenmektedir.
Cari Borçlar Ne Zamana Kadar Ödenmelidir?
Genel kurula katılımın yalnız performans kriterleriyle sınırlı olmadığı en önemli noktalardan biri cari borç şartıdır. Yönetmelik m.8/5, üyelerin genel kurula katılabilmeleri için cari yıl itibarıyla birliğe olan borçlarını seçimli genel kurullarda ilk toplantı tarihinden en az 17 gün, seçimsiz genel kurullarda en az 3 gün önce ödemelerini zorunlu tutar.
Bu süreler genel kurul listelerinin hazırlanması ve seçim güvenliği bakımından önemlidir. Son gün ödeme yapılmış fakat birlik hesabına geçmemiş bir tutarın listede sorun yaratmaması için ödeme ve kayıt teyidi erken yapılmalıdır.
17 günlük ve 3 günlük sürelerin ayrıntıları genel kurulda cari borç ödeme süreleri rehberinde ele alınmıştır.
Vekâleten Genel Kurula Katılım Mümkün mü?
Hayır. 5910 sayılı Kanun m.5/1 ve Yönetmelik m.8/3 gerçek ve tüzel kişiler adına vekaleten genel kurula iştirak edilemeyeceğini açıkça düzenler. Tüzel kişinin kendi yetkili temsilcisi aracılığıyla temsil edilmesi ise vekaleten katılım yasağından farklıdır.
Tüzel kişi üye, temsile yetkili gerçek kişi temsilcisi vasıtasıyla genel kurulda yer alır. Temsilci görevlendirme yazısı genel sekreterliğe sunulur ve temsil yetkisi ticaret sicilinden kontrol edilir. Bu ayrım tüzel kişinin genel kurulda temsili rehberinde açıklanmıştır.
Yeni Kurulan Birliklerde İki Yıllık Şart Uygulanır mı?
Yönetmelik m.8/1 “yeni kurulan birlikler hariç” ifadesiyle iki yıllık üyelik ve geçmiş performans rejiminin kuruluş genel kuruluna aynen uygulanmayacağını ortaya koyar. Yeni kurulan birliğin ilk genel kurulu, kuruluş tebliğinin Resmî Gazete’de yayımlanmasını izleyen iki ay içinde yapılmak üzere çağrılır; seçimli genel kurullara altı aydan az süre kalması halinde diğer birliklerle aynı dönemde yapılmasına ilişkin istisna vardır.
Kuruluş genel kurulunun amacı yeni tüzel kişinin seçimli organlarını oluşturmaktır. Tüzel kişiliğin ne zaman kazanıldığı ve kuruluş genel kurulunun süresi tüzel kişilik ve kuruluş genel kurulu yazısında ayrıntılı açıklanmıştır.
Genel Kurul Listesinde Yer Almayan Üye Ne Yapabilir?
Genel kurul listesi ve hazirun cetveli Yönetmeliğin 12–14. maddelerinde ayrıntılı düzenlenmiştir. Seçimli ve seçimsiz genel kurullarda listenin hazırlanma, ilan ve itiraz usulleri farklıdır. Üye, gerekli şartları taşıdığı halde listede yer almadığını düşünüyorsa mevzuattaki itiraz süresini kaçırmadan resmî kayıtlarla başvurmalıdır.
İtirazda üyelik tarihi, aidat ödeme kayıtları, ihracat performansı ve temsil belgeleri önem taşır. Genel kurul günü ilk kez ileri sürülen ancak önceden listede bulunmayan bir hak iddiası seçim usulü bakımından gecikmiş olabilir.
Sık Sorulan Sorular
1. Her ihracatçı birliği üyesi genel kurula katılabilir mi?
Hayır. Yönetmelik m.8’de üyelik, yükümlülük ve ihracat performansı şartları vardır.
2. 20.000 ABD Doları şartı neyi ifade eder?
Son iki takvim yılı içinde birlik iştigal sahasındaki ihracat performansına ilişkin taban eştir; mevzuat metni 20.000 ABD Dolarının dahil olduğunu belirtir.
3. Milyonda bir şartı ayrıca aranır mı?
Sektör ayrımı ve tanımı yapılan birliklerde ilgili sektörün iki yıllık ihracat toplamının milyonda biri oranı ayrıca dikkate alınır.
4. Sektör tanımı olmayan birlikte milyonda bir uygulanır mı?
Hayır. Yönetmelik m.8/2 bu durumda milyonda bir oranını kaldırır ve 20.000 dolar alt limiti uygular.
5. 50’den az üyeli birlikte 20.000 dolar şartı var mı?
Hayır. Yönetmelik bu birliklerde 20.000 ABD Doları şartının aranmayacağını düzenler.
6. Hizmet ihracatçısı genel kurula katılabilir mi?
Evet. 20.000 ABD Doları eşiği ve hizmet ihracatını belgelendirme şartları uygulanır.
7. Cari borç seçimli genel kuruldan kaç gün önce ödenmeli?
İlk toplantı tarihinden en az 17 gün önce.
8. Seçimsiz genel kurulda borç kaç gün önce ödenmeli?
En az 3 gün önce.
9. Vekâleten katılım mümkün mü?
Hayır. Kanun ve Yönetmelik vekaleten iştiraki yasaklar.
10. Yeni kurulan birliklerde iki yıllık şart uygulanır mı?
Yönetmelik m.8/1 yeni kurulan birlikleri bu geçmiş dönem şartından istisna eder.
Resmî Kaynaklar
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
