Gemiadamı Ücret Ödeme Dönemi En Fazla Ne Kadar? 1 Ay Sınırı | 854 m.29
Deniz İş Kanunu m.29 ücret ödeme devresini nasıl belirler?
854 sayılı Deniz İş Kanunu m.29, gemiadamına yapılan ücret ödemesinin temel kurallarını ayrıntılı biçimde düzenler. Hükme göre ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakın gemiadamına hizmet akdinde gösterilen yer ve devrelerde tam olarak ödenmesi gerekir. Aynı maddede “ücret ödeme devresi bir aydan fazla olamaz” denilerek işverenin ödeme takvimi bakımından açık bir üst sınır getirilmiştir.
Bu kural, denizde çalışma düzeninin uzun seferler, liman beklemeleri veya operasyonel süreçler nedeniyle farklılaşmasını ücretin belirsiz süre ertelenmesi gerekçesine dönüştürmez. Gemi seferde olsa dahi işverenin ücret borcu, kanundaki azami bir aylık ödeme dönemine göre planlanmalıdır.
Banka üzerinden ödeme zorunluluğunun güncel 3 gemiadamı eşiği için gemiadamı ücretinin bankadan ödenmesi rehberimiz incelenebilir.
“Ücret ödeme devresi bir aydan fazla olamaz” ne anlama gelir?
Kanundaki ifade, iki ücret ödeme tarihi arasındaki olağan dönemin bir ayı aşamayacağını gösterir. İşveren hizmet akdinde haftalık, on beş günlük veya aylık ödeme düzeni kurabilir; ancak ücretin normal olarak iki ayda bir, üç ayda bir veya daha uzun aralıklarla ödenmesini kararlaştıramaz.
Bir aylık sınır azami süredir. Tarafların daha kısa ödeme dönemi kararlaştırmasına engel yoktur. İşveren daha kısa devreyi hizmet akdinde kabul etmişse ödeme borcunu o kararlaştırılan daha kısa devreye göre yerine getirmelidir. “Kanun bir aya izin veriyor” denilerek sözleşmedeki haftalık veya on beş günlük ödeme günü tek taraflı olarak aylığa çevrilemez.
Ücret günü hizmet akdinde yazılmalı mı?
Evet. Deniz İş Kanunu m.6 hizmet akdinde ücret esasları ve ödeme zamanına ilişkin unsurların yer almasını gerektirir. m.29 da ücretin hizmet akdinde gösterilen yer ve devrelerde tam olarak ödenmesini emreder. Bu nedenle sözleşmede ücretin hangi dönemde ve hangi tarihte ödeneceği açıkça belirlenmelidir.
Örneğin “her ayın 5. günü”, “ayın son iş günü” veya “her on beş günde bir” şeklindeki açık düzenleme, hem işverenin ödeme planını hem gemiadamının alacağının ne zaman muaccel olduğunu belirgin hâle getirir. “Uygun zamanda”, “sefer durumuna göre” veya “işverenin belirleyeceği tarihte” gibi ödeme zamanını belirsiz bırakan ifadeler kanunun öngördüğü sistemle uyumlu değildir.
Haftalık ücret ödeme düzeni kurulabilir mi?
Evet. Bir aylık süre üst sınırdır; daha kısa dönem yasaklanmamıştır. Hizmet akdinde ücretin haftalık ödeneceği kararlaştırılmışsa işveren bu ödeme düzenine uymalıdır. Tarafların kararlaştırdığı daha elverişli ödeme düzeni, Deniz İş Kanunu m.48’deki daha elverişli hakların saklılığı ilkesi bakımından da önem taşır.
Haftalık ödeme düzeninin varlığı, fazla çalışma, hafta tatili veya genel tatil ücretlerinin kayıtsız bırakılabileceği anlamına gelmez. Her ödeme kaleminin niteliği bordro ve kayıtlarla ayrıştırılmalıdır.
On beş günlük ücret ödeme dönemi geçerli midir?
Evet. Hizmet akdinde on beş günlük ödeme periyodu belirlenebilir. Bu düzen bir aylık üst sınırdan daha kısa olduğu için m.29’a aykırılık oluşturmaz. Ancak işveren sözleşmeyle kabul ettiği on beş günlük ödeme takvimini fiilen iki aylık aralıklara dönüştüremez.
Ödeme tarihinin resmi tatil veya teknik banka işlemi nedeniyle farklılaşması somut olayda ayrıca değerlendirilebilir; fakat sistematik biçimde ücretin uzun süre bekletilmesi m.29’un açık kuralıyla bağdaşmaz.
Ücret “sefer bitiminde” ödenebilir mi?
Seferin bir aydan uzun sürdüğü hâllerde bütün ücretin sefer sonuna bırakılması m.29’daki azami bir aylık ödeme devresiyle uyumlu değildir. Hizmet akdi seferlik yapılmış olsa bile ücret ödeme dönemi ayrı bir konudur. Seferlik hizmet akdinin sona erme zamanı, ücretin çalışma boyunca hangi periyotlarla ödeneceği kuralını ortadan kaldırmaz.
Örneğin üç aylık seferde gemiadamının ücretinin hiç ödenmeyip yalnız seferin sonunda toplu ödeme yapılması normal ödeme düzeni olarak kabul edilemez. İşveren, sefer devam ederken de en geç bir aylık devreler içinde ücret borcunu yerine getirmelidir.
Seferlik sözleşmenin sona ermesine ilişkin ayrı kurallar için seferlik gemiadamı sözleşmesi rehberimiz incelenebilir.
Banka ödeme zorunluluğu ödeme devresini değiştirir mi?
Hayır. Banka ödeme zorunluluğu, ödemenin hangi kanaldan yapılacağını düzenler; bir aylık azami ödeme devresi ise ödemenin hangi sıklıkta yapılacağını belirler. İşveren banka ödeme zorunluluğuna tabi ise hem m.29’daki bir aylık devreye hem de banka üzerinden ödeme usulüne aynı anda uymalıdır.
2026 yılında Türkiye genelinde en az 3 Deniz İş Kanununa tabi gemiadamı çalıştıran işveren veya işveren vekili, ilgili Yönetmelik uyarınca ücret ve benzeri net istihkakları bankadan ödemek zorundadır. Bu yükümlülük 1 Temmuz 2025’ten beri 3 kişi eşiği üzerinden uygulanmaktadır.
Fazla çalışma ücreti hangi ödeme döneminde verilir?
Deniz İş Kanunu m.28, fazla çalışma ücretlerinin esas ücrete ilişkin ödeme zamanı ile birlikte ödenmesini öngörür. Bu nedenle normal ücret aylık ödeniyorsa o döneme ait hesaplanan fazla çalışma ücretinin de esas ücretle birlikte ödenmesi gerekir. Fazla çalışma alacağının aylarca biriktirilip yıl sonunda ödenmesi m.28’in ödeme zamanı kuralıyla bağdaşmaz.
Fazla çalışma ücretinin oranı ve hesap yöntemi için 854 m.28 fazla çalışma ücreti hesabı; kayıt şekli için noter tasdikli fazla çalışma defteri rehberimiz kullanılabilir.
Prim ve ikramiye de bir aylık ödeme devresine mi tabidir?
m.29’un ilk cümleleri ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü istihkakı birlikte düzenler. Bununla birlikte prim veya ikramiyenin doğum koşulu ve hak kazanma tarihi hizmet akdi, toplu iş sözleşmesi veya ilgili düzenlemeye göre belirlenebilir. Bir ödeme kalemi henüz doğmamışsa yalnız bir aylık süre nedeniyle ödenebilir hâle gelmez.
Hak kazanılmış ve ödeme zamanı gelmiş bir kalemin ise sözleşmedeki ve kanundaki ödeme düzenine uygun biçimde ödenmesi gerekir. Özellikle aylık ücretin parçası hâline gelmiş düzenli primlerin belirsiz süre bekletilmesi, ödemelerin tam ve zamanında yapılması kuralı bakımından sorun doğurur.
Ücretin bir kısmı sonraki aya bırakılabilir mi?
Madde 29, ücretin hizmet akdinde gösterilen yer ve devrelerde “tam olarak” ödenmesini emreder. Bu nedenle işveren yalnız bir kısmını ödeme gününde yatırıp kalan kısmını gerekçesiz şekilde sonraki aya bırakamaz. Eksik ödeme, ücretin tam ödenmemesi anlamına gelir.
Kesinti yapılmışsa bu kesintinin kanuni veya sözleşmesel dayanağı açık olmalıdır. Disiplin amacıyla ücret kesme cezası m.38’de, zarar karşılığı kesinti ise m.39’da özel şartlara bağlanmıştır. İşveren bu özel düzenlemeleri aşarak ücretin keyfi bir bölümünü bekletemez.
Ücret geç ödenirse gemiadamı ne yapabilir?
Ücretin sözleşmede belirlenen ödeme gününde ve en geç kanuni devre içinde ödenmemesi işverenin ücret borcuna aykırılık oluşturur. Gemiadamı ödenmeyen ücretini talep edebilir. Deniz İş Kanunu m.14’ün ilgili hükümlerinde işverenin ücret ödeme borcuna aykırılığı hizmet akdinin sona erdirilmesi bakımından da önem taşıyabilir.
Ödenmeyen ücret nedeniyle fesih ve kıdem tazminatı koşulları somut dosyanın fesih şekline göre ayrıca değerlendirilmelidir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Deniz İş Kanunu SSS sayfasında da işveren tarafından ücreti ödenmeyen gemiadamının m.14 ve m.20 çerçevesinde fesih ve kıdem tazminatı hakkına ilişkin açıklama bulunmaktadır.
Ücret ödeme günü nasıl ispatlanır?
İlk kaynak yazılı hizmet akdidir. Sözleşmede ödeme zamanı ve yeri bulunmalıdır. Banka ödeme zorunluluğu kapsamındaki işverenler bakımından banka hesap numarası da Yönetmelik gereği sözleşmede yer alır. Ayrıca bordrolar, banka transfer tarihleri, ücret ödeme defteri ve taraf yazışmaları fiili ödeme düzenini gösterir.
İşverenin her ay farklı tarihlerde ödeme yapması ve sözleşmedeki ödeme günüyle fiili düzenin uyuşmaması, gecikme tartışmasını doğurabilir. Kayıtların ay bazında tutulması bu nedenle önemlidir.
Banka dekontunda hangi dönem yazılmalıdır?
Ödemenin hangi aya ait olduğunu açıkça göstermek ispatı güçlendirir. “2026 Eylül ücret”, “2026 Eylül fazla çalışma” gibi açıklamalar bordro ve ücret defteriyle eşleştirilebilir. Açıklamasız transferler, özellikle geçmiş aylara ait birden fazla borç bulunduğunda hangi dönemin ödendiği tartışmasına yol açabilir.
Banka ödemesinin niteliğinin açıklamada belirtilmesi, ücretlerin bankadan ödenmesine ilişkin Yönetmeliğin kayıt düzeniyle de uyumludur.
Ücret ödeme defteri m.29 hesabında neden önemlidir?
Deniz İş Kanunu m.31 her gemide noter tasdikli ücret ödeme defteri tutulmasını öngörür. Ücret ödemelerinin bu deftere kaydedilmesi, hangi dönemde hangi ödemenin yapıldığını gösterir. Banka kayıtlarıyla ücret ödeme defterinin uyumlu tutulması gerekir.
Bir ödeme m.31 defterinde yapılmış görünürken banka hesabına geçmemişse veya banka transferi başka döneme aitse uyuşmazlık çıkar. İşveren düzenli ve birbiriyle uyumlu kayıt sistemi kurmalıdır.
Hizmet akdi sona ererse bir aylık devre beklenir mi?
Hayır. Bu konu m.29’un ayrı ve daha sıkı hükmüne tabidir: hizmet akdinin sona ermesi veya bozulması hâlinde işveren veya işveren vekili gemiadamının ücretini derhal ve tam olarak ödemek zorundadır. Dolayısıyla sözleşme ay ortasında bitmişse “normal maaş günü ayın 5’i” denilerek kalan ücretin haftalarca bekletilmesi mümkün değildir.
Fesih ve sona ermede derhal ödeme konusu ayrı arama niyeti taşıdığı için bu konu için hazırlanan özel rehberde sona erme tarihi, tahakkuk eden kalemler ve ödeme belgeleri ayrıntılı ele alınacaktır.
İşveren için ücret ödeme devresi kontrol listesi
- Hizmet akdinde ücret ödeme dönemini ve gününü açıkça yazın.
- Ödeme devresini hiçbir durumda bir aydan uzun kurmayın.
- Daha kısa sözleşmesel ödeme dönemi varsa buna uyun.
- Uzun seferi ücret biriktirme gerekçesi yapmayın.
- Ücreti ödeme gününde tam olarak ödeyin.
- Banka zorunluluğu varsa ödemeyi bankadan yapın.
- Fazla çalışma ücretini esas ücretle birlikte ödeyin.
- Bordro, banka kaydı ve ücret ödeme defterini eşleştirin.
- Sözleşme sona erdiğinde normal ödeme gününü beklemeyip ücreti derhal kapatın.
Gemiadamı hangi kayıtları saklamalıdır?
- Hizmet akdinin imzalı örneği.
- Aylık veya diğer dönem bordroları.
- Banka hesap hareketleri.
- Fazla çalışma kayıtları.
- Ücret zammı ve prim bildirimleri.
- Ödeme gecikmesine ilişkin yazılı bildirim ve talepler.
- Sözleşmenin sona erme tarihini gösteren belge.
Bu kayıtlar ödeme devresinin ve eksik/gecikmiş ücretin ay bazında belirlenmesini sağlar.
Resmî kaynaklar
Ücret ödeme devresi için T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 854 Sayılı Deniz İş Kanunu m.29 hükmü esas alınmalıdır. Uygulamaya ilişkin Bakanlık açıklamaları için Deniz İş Kanunu Sıkça Sorulan Sorular sayfası incelenebilir.
Sık Sorulan Sorular
Gemiadamı maaşı kaç ayda bir ödenebilir?
Ücret ödeme devresi bir aydan fazla olamaz.
İki ayda bir maaş ödeme sözleşmesi yapılabilir mi?
Hayır. m.29’daki bir aylık üst sınıra aykırıdır.
Haftalık ödeme kararlaştırılabilir mi?
Evet. Bir ay üst sınırdır; daha kısa ödeme devresi mümkündür.
İşveren haftalık ödemeyi tek taraflı aylığa çevirebilir mi?
Sözleşmede gemiadamı lehine daha kısa ödeme dönemi varsa buna uyulmalıdır; tek taraflı değişiklik ayrıca sözleşme ve m.48 bakımından değerlendirilir.
Üç aylık seferde ücret sefer sonunda topluca ödenebilir mi?
Normal ödeme düzeni olarak hayır. Sefer uzunluğu m.29’daki en çok bir aylık devreyi ortadan kaldırmaz.
Fazla çalışma ücreti ne zaman ödenir?
m.28’e göre esas ücrete ilişkin ödeme zamanı ile birlikte ödenir.
Maaşın yarısı bu ay yarısı sonraki ay ödenebilir mi?
m.29 ücretin ödeme devresinde tam olarak ödenmesini gerektirir; gerekçesiz eksik ödeme kanuna uygun değildir.
Banka ödeme zorunluluğu varsa ödeme günü değişir mi?
Hayır. Banka kuralı ödeme kanalını, m.29 ise ödeme devresini düzenler; ikisine birden uyulmalıdır.
Hizmet akdi bitince normal maaş günü beklenir mi?
Hayır. m.29 sona erme veya bozulma hâlinde ücretin derhal ve tam ödenmesini emreder.
Ücret ödeme günü hangi belgede bulunmalıdır?
Hizmet akdinde ücretin ödeme zamanı ve yeri açıkça gösterilmelidir.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI — Güncelleme: 17.09.2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
