İhrakiye Teslim Şirketi Lisansı Nedir? 5015 m.6
Kısa ve net cevap: İhrakiye teslim şirketi, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu kapsamında deniz ve hava taşıtlarına ihrakiye teslimi yapabilmek üzere lisanslandırılan sermaye şirketidir. “İhrakiye”, Türkiye’nin karasularında veya karasuları bitişiğinde deniz vasıtalarına ya da hava meydanlarında yerli ve yabancı uçaklara vergili veya vergisiz sağlanan akaryakıt ve madeni yağı ifade eder. İhrakiye faaliyeti m.3 uyarınca lisansa tabidir; lisans koşulları m.6 ve EPDK düzenlemeleriyle belirlenir. İhrakiye teslim şirketi lisansı, normal dağıtıcı veya bayilik lisansıyla aynı değildir.
Güncel mevzuat kontrol tarihi: 17 Eylül 2026. Bu yazı 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu m.2, m.3, m.6, m.9 ve EPDK’nın güncel ihrakiye/petrol piyasası düzenlemeleri esas alınarak hazırlanmıştır.
- İhrakiye nedir?
- İhrakiye teslim şirketi nedir?
- Lisansın kanuni dayanağı
- Kimler ihrakiye teslimi yapabilir?
- Deniz taşıtlarına teslim
- Hava taşıtlarına teslim
- İthalat ve tedarik
- İhrakiye bayii ile farkı
- Üç aylık EPDK bildirimleri
- Vergi ve gümrük boyutu
- Ürün kalite ve miktar kayıtları
- Taşıma ve teslim araçları
- Lisans tadili
- Uygulama örnekleri
- Sık sorulan sorular
İhrakiye Kavramı Ne Anlama Gelir?
5015 sayılı Kanun m.2’de ihrakiye; ülkenin karasularında veya karasuları bitişiğinde deniz vasıtalarına, ayrıca hava meydanlarında yerli ve yabancı uçaklara vergili veya vergisiz sağlanan akaryakıt ve madeni yağ olarak tanımlanır. Uygulamada denizcilikte bunker yakıtı, havacılıkta jet yakıtı ve ilgili yağ ürünleri bu özel tedarik zincirinin konusunu oluşturabilir.
İhrakiye, sıradan perakende akaryakıt satışı değildir. Teslim yeri, alıcı taşıtın niteliği, vergi/gümrük statüsü ve ürünün lisanslı kaynaktan temini özel kurallara bağlıdır. Bu nedenle limanda veya havalimanında yakıt satışı yapacak şirketin hem EPDK hem gümrük ve ilgili liman/havalimanı mevzuatını birlikte karşılaması gerekir.
İhrakiye Teslim Şirketi Nedir?
Kanun, deniz ve hava taşıtlarına ihrakiye teslimi yapan lisanslı şirketleri petrol piyasasının ayrı aktörü olarak düzenler. İhrakiye teslim şirketinin temel faaliyeti, ihrakiye ürününü mevzuata uygun kaynaklardan tedarik ederek lisansının izin verdiği alanlarda taşıtlara teslim etmektir.
Lisans, şirketin her türlü petrol ürününü ülke içinde serbestçe dağıtmasına izin veren genel bir dağıtıcı lisansı değildir. Faaliyet, ihrakiye teslimiyle sınırlı lisans ve EPDK alt düzenlemeleri içinde yürütülür.
Lisansın Kanuni Dayanağı
5015 m.3 ihrakiye faaliyetini lisans gerektiren faaliyetler arasında açıkça sayar. M.6, bu lisansın teknik, mali ve idari kriterlerinin EPDK tarafından düzenlenmesine dayanak sağlar. M.9 ise ihrakiye teslimlerini kimlerin yapabileceğini ve bildirim yükümlülüklerini ayrıca düzenler.
Genel lisans sistemi hakkında Petrol Piyasasında Hangi Faaliyetler Lisansa Tabidir? yazımız incelenebilir.
Kimler İhrakiye Teslimi Yapabilir?
5015 m.9’a göre ihrakiye teslimleri rafinerici, dağıtıcı ve ihrakiye teslim şirketleri tarafından yapılabilir. Ancak her lisans sahibi kendi lisansındaki hak ve kısıtlamalara tabidir. İhrakiye teslim şirketi bakımından ürün tedarik kaynağı, teslim yeri, depolama ve taşıma modeli EPDK düzenlemeleriyle birlikte değerlendirilir.
Bir liman işletmesinin veya gemi acentesinin ticari olarak yakıt organizasyonu yapması, onu kendiliğinden ihrakiye teslim şirketi yapmaz. Fiilen petrol ürünü tedarik ve teslim eden tarafın uygun lisansa sahip olması gerekir.
Deniz Taşıtlarına İhrakiye Teslimi
Deniz vasıtalarına ihrakiye teslimi limanda, demir yerinde veya mevzuatın izin verdiği deniz alanında yapılabilir. Teslim tanker, bunker barcı veya kıyı tesisindeki sabit sistem üzerinden gerçekleştirilebilir. Kullanılan aracın ve kıyı tesisinin teknik ve denizcilik izinleri ayrıca gereklidir.
Teslim öncesinde gemi adı/IMO bilgisi, bayrak, sefer, ürün türü, miktar, teslim noktası ve sipariş yetkilisi doğrulanmalıdır. Teslim sonrası bunker delivery note, ölçüm ve numune kayıtları ilgili uluslararası/ulusal kurallara göre düzenlenir.
Hava Taşıtlarına İhrakiye Teslimi
Hava meydanlarında uçaklara jet yakıtı veya ilgili ürünlerin ikmali, havalimanı güvenliği ve havacılık yakıt kalite standartlarıyla birlikte yürütülür. Yakıtın depodan uçağa kadar geçen zincirinde su, partikül ve kontaminasyon kontrolü kritik önemdedir.
Havalimanı işletme izinleri, apron güvenliği, ikmal aracı yetkileri ve personel eğitimleri EPDK lisansından ayrıdır. İhrakiye teslim şirketi, lisanslı petrol piyasası faaliyeti yanında havacılık otoritelerinin operasyon ve güvenlik kurallarına da uymalıdır.
İhrakiye İçin Ürün İthal Edilebilir mi?
5015 m.9, yurt dışından ham petrol ve akaryakıt temin edecekler arasında rafinerici, dağıtıcı ve ihrakiye teslim şirketi lisans sahiplerini sayar. Ancak ithalat lisansın kapsamı, ürün alt başlığı, gümrük mevzuatı, teknik düzenleme ve EPDK bildirimleriyle birlikte değerlendirilir.
İthalat yapılabiliyor olması, ürünün doğrudan her alıcıya satılabileceği anlamına gelmez. Ürün lisanslı ihrakiye faaliyeti için kullanılmalı ve gümrük/vergisel statüsüne uygun teslim edilmelidir.
İhrakiye Bayii ile Farkı
İhrakiye teslim şirketi ile ihrakiye bayii aynı hukuki statü değildir. Bayi, ilgili dağıtıcı veya ihrakiye teslim şirketiyle kurduğu ilişki kapsamında deniz/hava taşıtlarına ikmal yapan lisanslı işletmedir. İhrakiye teslim şirketi ise daha geniş tedarik ve teslim organizasyonunun lisans sahibidir.
Hangi modelin uygulanacağı; ürünün kimden alındığı, depolama ve teslim aracının kime ait olduğu, faturayı kimin düzenlediği ve EPDK lisans yapısına göre belirlenir. İhrakiye bayii lisansını ayrıca bağımsız bir içerikte ele alıyoruz.
EPDK’ya Üç Aylık Bildirim
5015 m.9, ihrakiye teslimi yapan lisans sahiplerinin ilgili faaliyetlerine ilişkin bilgileri üçer aylık dönemler halinde EPDK’ya bildirmesine ilişkin düzenleme içerir. Bildirimlerin kapsamı ve formatı güncel EPDK ikincil mevzuatından kontrol edilmelidir.
Şirketin satış sistemi bu bildirimi sonradan manuel toplamaya bırakmamalıdır. Her teslimde ürün, miktar, alıcı taşıt, teslim yeri, tarih ve kaynak bilgilerinin yapılandırılmış şekilde kaydedilmesi üç aylık raporlamayı güvenilir hale getirir.
Vergi ve Gümrük Boyutu
İhrakiye teslimlerinde ürünün vergili veya vergisiz olması, taşıtın statüsü, seferin niteliği ve gümrük rejimine göre değişebilir. Vergi istisnası veya gümrük avantajı EPDK lisansının kendiliğinden sonucu değildir. İlgili gümrük ve vergi şartları ayrıca sağlanmalıdır.
Vergisiz teslimde ürünü başka amaçla kullanmak veya yurt içi piyasaya yönlendirmek ağır mali ve cezai sonuçlar doğurabilir. Siparişten teslime kadar taşıt/sefer ve ürün miktarı belgelerle izlenmelidir.
Vergi ve SGK Borcu Lisans İşlemini Etkiler mi?
5015 m.3, ihrakiye teslimi lisansı bakımından lisans başvurusu, lisans tadili ve süre uzatımı taleplerinin yerine getirilmesi için kanunda belirtilen vadesi geçmiş vergi ve SGK borçlarının bulunmamasını şart koşar.
Bu konudaki ayrıntılı inceleme için Vergi veya SGK Borcu Petrol Lisansına Engel mi? yazımıza bakılabilir.
Ürün Kalite Kontrolü
İhrakiye ürününün ilgili teknik standarda uygunluğu teslim zincirinin tamamında korunmalıdır. Deniz yakıtlarında sülfür ve diğer teknik parametreler; havacılık yakıtında ise su, partikül, yoğunluk ve standarda özgü özellikler kritik olabilir.
Depodan çıkış ve teslim numuneleri gerektiğinde saklanmalı, parti ve ürün kaynağıyla ilişkilendirilmelidir. Uygun olmayan ürün taşıta ikmal edilmemelidir.
Miktar ve Ölçüm Kayıtları
İhrakiye tesliminde miktar; depo ölçümü, sayaç/debimetre, tanker veya barç ölçümü ve teslim belgesiyle doğrulanabilir olmalıdır. Büyük hacimli teslimlerde ölçüm uyuşmazlığı ciddi ticari ihtilaf yaratabilir.
Ölçüm cihazları periyodik kalibrasyona tabi tutulmalı ve teslim belgesindeki miktar fatura, gümrük ve EPDK bildirimleriyle uyumlu olmalıdır.
Taşıma ve Teslim Araçları
İhrakiye ürününün depodan taşıta ulaştırılmasında tanker, barç veya hidranta bağlı ikmal sistemleri kullanılabilir. Kullanılan araç ve ekipman ürünün niteliğine ve ilgili deniz/havacılık güvenlik kurallarına uygun olmalıdır.
Taşıma faaliyetiyle ihrakiye teslim faaliyetinin lisans sınırları ayrıca değerlendirilmelidir. Şirketin üçüncü taraf taşıyıcı kullanması halinde taşıyıcının teknik ve hukuki yeterliliği sözleşmede güvence altına alınmalıdır.
İhrakiye Teslim Sözleşmesi
Sözleşmede ürün standardı, miktar, teslim yeri, teslim zamanı, ölçüm yöntemi, fiyat, vergisel statü, numune, riskin geçişi, gecikme, iptal, çevre kirliliği, sigorta ve sorumluluk hükümleri açık olmalıdır.
Denizcilikte geminin ikmal için hazır olmaması, havacılıkta uçuş saatinin değişmesi gibi operasyonel durumların ücret ve bekleme sonucu önceden düzenlenmelidir.
Lisans Tadili Ne Zaman Gerekir?
Yeni liman/havalimanı operasyon noktası, depo, teslim ekipmanı veya lisans kayıtlarını etkileyen başka değişiklik planlandığında m.3 uyarınca EPDK tadili/bildirimi değerlendirilmelidir. Faaliyet alanı genişletilmeden önce lisansın yeni modeli kapsadığı doğrulanmalıdır.
Genel tadil kuralları Petrol Lisansında Değişiklik ve EPDK Onayı yazımızda açıklanmıştır.
Çevre ve Acil Durum
Denize veya aprona yakıt dökülmesi can, mal ve çevre güvenliği açısından acil durumdur. Döküntü kiti, bariyer, köpük sistemi, acil kapatma ve yetkili bildirim prosedürleri operasyon alanında hazır olmalıdır.
5015 m.4 kapsamındaki tehlikeli eylem ve bildirim yükümlülükleri ihrakiye teslim şirketleri için de geçerlidir. Olay sonrası ürün miktarı, çevre etkisi, yapılan müdahale ve sigorta kayıtları dosyalanmalıdır.
Uygulama Örneği 1: Limanda Gemiye Bunker Teslimi
Şirket deniz taşıtına yakıt verecekse gemi/sefer doğrulaması, ürünün vergisel statüsü, teslim barcı veya tankerinin yetkisi, ürün kalite belgesi, ölçüm ve bunker teslim belgesi aynı işlem dosyasında bulunmalıdır.
Uygulama Örneği 2: Yabancı Uçağa Jet Yakıtı
Havalimanında yabancı uçağa jet yakıtı ikmalinde sipariş, uçağın kimliği, sefer, yakıt standardı, apron güvenliği, ikmal aracı ve vergisel/gümrük belgeleri birlikte kontrol edilir.
Uygulama Örneği 3: İthal Ürünün İhrakiye Teslimi
Yurt dışından getirilen ürün doğrudan ihrakiye faaliyetine tahsis edilecekse ithalat yetkisi, gümrük rejimi, depolama ve teslim zinciri kayıtları birbirini doğrulamalıdır. İthal ürünün yurt içi perakende satışa yönlendirilmesi ayrıca lisans ve vergi ihlali doğurabilir.
İhrakiye Teslim Şirketi Kontrol Listesi
- Güncel ihrakiye teslim lisansını kontrol edin.
- Ürün ve faaliyet alt başlıklarını lisansla eşleştirin.
- Tedarik kaynağının lisanslı ve belgeli olduğunu doğrulayın.
- Gemi/uçak ve sefer bilgisini teslim öncesi kontrol edin.
- Vergi ve gümrük statüsünü doğru belirleyin.
- Kalite sertifikası ve numune kayıtlarını saklayın.
- Ölçüm cihazlarını kalibre edin.
- Üç aylık EPDK bildirim verisini teslim bazında toplayın.
- Taşıma ve ikmal araçlarının teknik yeterliliğini kontrol edin.
- Çevre ve acil durum ekipmanını hazır tutun.
- Vergi/SGK borçsuzluk şartını lisans işlemlerinde kontrol edin.
- Yeni operasyon noktalarında lisans tadilini önceden değerlendirin.
Sipariş Doğrulama ve Teslim Yetkisi
İhrakiye tesliminde sipariş yalnız telefon veya acente e-postasıyla işleme alınmamalıdır. Gemi veya uçağın kimliği, siparişi veren şirket ve yetkili kişi, ürün cinsi, miktar, teslim noktası, tahmini teslim saati ve vergisel statü sipariş formunda doğrulanmalıdır. Gemide isim veya işletmeci değişikliği, uçuş numarası değişikliği veya acente değişikliği varsa belgeler teslim öncesinde güncellenmelidir.
Yanlış taşıta yapılan teslimin sonradan fatura düzeltmesiyle giderilemeyecek gümrük, vergi ve lisans sonuçları olabilir. Bu nedenle fiziksel ikmale başlanmadan önce saha personeli sipariş formundaki taşıt bilgisini gemi/uçak bilgisiyle ikinci kez karşılaştırmalıdır.
Teslim Sonrası Miktar Mutabakatı
İkmal tamamlandığında teslim edilen miktar; sayaç veya debimetre kaydı, tanker/barç ölçümü, alıcı teslim belgesi ve fatura ile eşleştirilmelidir. Deniz operasyonlarında gemi temsilcisiyle imzalanan teslim belgesi, havacılıkta ise uçak/yer hizmetleri kayıtları ticari ispat bakımından önemlidir.
Ölçüm farkı varsa belge sonradan tek taraflı değiştirilmemeli; ölçüm cihazı, sıcaklık düzeltmesi ve başlangıç-bitiş değerleri birlikte incelenmelidir. Uyuşmazlığın çözümü ve varsa düzeltme belgesi kayıt altına alınmalıdır.
Vergi ve Gümrük Belge Zinciri
Vergisiz veya özel gümrük rejimine tabi ihrakiye teslimlerinde ürünün depoya girişinden taşıta teslimine kadar belge zinciri kesintisiz olmalıdır. İthalat veya antrepo belgesi, stok kaydı, sipariş, teslim belgesi ve fatura aynı ürün miktarını açıklamalıdır. Vergi avantajına konu ürünün yurt içi başka kullanıcıya yönlendirilmesi halinde EPDK yükümlülüklerinin yanında vergi ve kaçakçılık mevzuatı da gündeme gelebilir.
Şirket, her işlem için hangi vergi/gümrük rejiminin uygulandığını ve bu rejimin dayanak belgesini dosyada tutmalıdır. Mali müşavirlik kaydı ile operasyon kaydı arasında farklılık bulunmamalıdır.
İkmal Olayı ve Acil Durum Dosyası
Yakıt dökülmesi, hortum kopması, taşma, yanlış ürün, yangın veya taşıt hasarı meydana geldiğinde ikmal durdurulmalı ve acil durum prosedürü uygulanmalıdır. Olayın saati, teslim edilen miktar, tahmini döküntü, kullanılan ekipman, yapılan çevresel müdahale ve kamu bildirimleri fotoğraf ve tutanakla kayıt altına alınmalıdır.
Olaydan sonra teknik neden analizi yapılarak ekipman, personel eğitimi veya prosedür eksikliği giderilmelidir. Aynı operasyon modeli yeniden kullanılmadan önce düzeltici faaliyetin tamamlandığı doğrulanmalıdır.
Bu teslim ve olay kayıtları, üç aylık EPDK bildirimleri hazırlanırken de kaynak veri olarak kullanılmalı; operasyon sistemiyle resmî bildirim arasında miktar veya taşıt farkı kalmamalıdır. Bildirim öncesinde muhasebe, gümrük ve operasyon kayıtları çapraz kontrol edilmelidir.
Kontrol sonucu tarih ve sorumlu personel bilgisiyle ayrıca yazılı kayıt altına alınmalıdır.
Resmî Kaynaklar
- 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu
- EPDK Petrol Piyasası Mevzuatı
- Ticaret Bakanlığı Gümrük Rehberi
- T.C. Resmî Gazete
Sık Sorulan Sorular
1. İhrakiye teslim şirketi ne yapar?
Deniz ve hava taşıtlarına mevzuata uygun ihrakiye ürünü tedarik ve teslim eder.
2. İhrakiye lisansı bayilik lisansı mıdır?
Hayır. İhrakiye teslim şirketi ve ihrakiye bayii ayrı lisans/statülerdir.
3. İhrakiye ürününü kimler teslim edebilir?
5015 m.9 kapsamında rafinerici, dağıtıcı ve ihrakiye teslim şirketleri ilgili lisans şartlarıyla teslim yapabilir.
4. İhrakiye teslim şirketi ürün ithal edebilir mi?
M.9 kapsamındaki ithalat yetkisi ve lisans/ürün şartları sağlanmak koşuluyla ithalat yapabilir.
5. Her teslim vergisiz midir?
Hayır. Vergi ve gümrük statüsü taşıt, sefer ve ilgili mevzuat şartlarına göre belirlenir.
6. EPDK’ya bildirim yapılır mı?
Evet. M.9 ihrakiye teslimi faaliyet bilgileri için üç aylık bildirim düzeni öngörür; güncel format EPDK düzenlemelerinden kontrol edilir.
7. Liman işletmesi lisanssız yakıt satabilir mi?
Fiilen ihrakiye teslimi yapan taraf uygun EPDK lisansına sahip olmalıdır; liman işletme yetkisi tek başına yeterli değildir.
8. Jet yakıtında kalite sorumluluğu kimdedir?
Tedarik ve teslim zincirindeki lisans sahipleri kendi faaliyetleri kapsamında ürünün teknik standardını korumakla yükümlüdür.
9. Yeni limanda faaliyete başlanabilir mi?
Mevcut lisans yeni operasyon noktasını kapsamıyorsa gerekli EPDK tadil/bildirim işlemi tamamlanmalıdır.
10. İhrakiye faaliyeti sigortalanmalı mı?
5015 m.15’in genel sigorta yükümlülüğü ile deniz/havacılık operasyonlarına özgü sigorta şartları ayrıca uygulanır.
Sonuç
İhrakiye teslim şirketi lisansı, deniz ve hava taşıtlarına akaryakıt/madeni yağ ikmalinin özel petrol piyasası lisansıdır. Hukuka uygun faaliyet için EPDK lisansı, doğru tedarik kaynağı, ürün kalitesi, ölçüm, vergi-gümrük statüsü, üç aylık bildirim, teknik ikmal ekipmanı ve çevre güvenliği birlikte yönetilmelidir. İhrakiye tesliminin liman veya havalimanında yapılması, EPDK lisans gerekliliğini ortadan kaldırmaz.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
