İngiltere Kredi Kartıyla Türk Satıcıdan Alışverişte Section 75 İadesi: 2026 Banka Sorumluluğu ve £100–£30.000
Kısa ve net cevap
İngiltere’de yaşayan Türk tüketici, uygun bir kredi kartı veya düzenlenmiş kredi sözleşmesiyle Türk satıcıdan satın aldığı mal veya hizmette sözleşmeye aykırılık ya da yanıltıcı beyan varsa Consumer Credit Act 1974 m.75 uyarınca kredi sağlayıcısına da başvurabilir. Kural olarak tekil nakit satış fiyatı £100’den fazla ve £30.000’den yüksek olmamalıdır; kredi-satıcı-alıcı zinciri ayrıca kanıtlanır. Debit kart, chargeback ve Türkiye’deki 6502 sayılı Kanun farklı mekanizmalardır. Hiçbir işlem için kesin iade garantisi verilemez.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
| Soru | Kısa yanıt | Dayanak |
|---|---|---|
| Ürün fiyat sınırı | £100 üzeri ve £30.000 dahil | CCA 1974 m.75(3) |
| Satıcı ihlali | Sözleşmeye aykırılık veya yanıltıcı beyan | m.75(1) |
| Finansman ilişkisi | Debtor–creditor–supplier | m.12(b),(c) |
| Kısmi kart ödemesi | Şartlar varsa yeterli olabilir | FOS rehberi |
| Debit kart | M.75 yerine chargeback araştırılır | FOS |
| BNPL 2026 | 15 Temmuz sonrası uygun üçüncü taraf ürünler | MoneyHelper |
| Türkiye’deki satış | Uygulanacak hukuk ayrıca incelenir | 6502 m.11; MÖHUK 26 |
1. Section 75 neden sıradan kart itirazından farklı bir haktır?
Consumer Credit Act 1974 m.75, belirli debtor-creditor-supplier kredi anlaşmalarında satıcının sözleşmeyi ihlali veya yanıltıcı beyanı karşısında kredi sağlayıcısına da aynı talebin yöneltilmesini mümkün kılar. Bu, bankanın bir iyi niyet ödemesi yapmasından farklıdır: şartlar karşılandığında banka satıcıyla birlikte ve müteselsil biçimde sorumlu olabilir. Talebin dayanağı kart harcamasının varlığından ibaret değildir; satın alma sözleşmesinde hangi ihlalin bulunduğu ve finansman bağlantısı gösterilmelidir.
İngiltere’de yaşayan Türk vatandaşının Türkiye’deki işletmeden aldığı hizmet ayıplı çıkmışsa ilk inceleme ödeme yapılan kartın hukuki türüdür. UK kredi kartı, debit kart, banka havalesi ve taksit sağlayıcısı farklı koruma rejimlerine tabidir. Şikâyetin adı yalnız ‘paramı iade edin’ değil, olayın kanuni unsurlarıyla bağlantılı bir m.75 talebi olmalıdır. Türkiye’deki satıcının sorumluluğu ile kredi sağlayıcısının İngiliz hukukundaki sorumluluğu birbirinin otomatik kopyası değildir.
2. 1974 Kanunu m.12(b)-(c) üçlü ilişki nasıl kurulur?
Consumer Credit Act 1974 m.12(b) ve (c), ilgili kredi finansmanının borçlu, kredi veren ve tedarikçi arasındaki tanınan anlaşma yapısına dayanmasını şart koşar. M.75(1) özellikle m.12(b) veya (c) kapsamındaki finansmanla satın alınan işlem için satıcıya yöneltilebilen misrepresentation veya breach of contract talebine kredi verenin ortak sorumluluğunu bağlar. Bu nedenle ödeme sağlayıcısının kimliği, malı satan sözleşme tarafı ve kartı çıkaran kuruluş doğru adlandırılmalıdır.
Örneğin kart ekstresinde aracı ödeme platformu görülüyor, faturada ayrı bir Türk limited şirketi ve sipariş ekranında üçüncü bir pazar yeri bulunuyorsa sözleşme zinciri kolay değildir. Bankanın ‘three-party relationship yok’ cevabı tartışmanın sonu olmayabilir; fakat onu reddetmek için satıcının kimliği, aracının sözleşmesel rolü ve finansman mekanizması belgeyle kurulmalıdır. Belirsizlik yalnız ticaret unvanı aratılarak çözülemez.
3. £100 eşiği ve £30.000 üst sınırı nasıl uygulanır?
M.75(3)(b) bakımından değerlendirme karttan çekilen taksit veya kapora değil, tek bir kaleme tedarikçinin bağladığı nakit satış fiyatıdır. Fiyat £100 veya daha azsa bu hüküm uygulanmaz; £100 üzeri ve £30.000 dahil aralıktaki işlemler temel fiyat şartını karşılayabilir. Beş ayrı düşük fiyatlı eşyanın tek sepette toplandığı durum ile ticari olarak tek set olarak satılan ürünün niteliği karıştırılmamalıdır. Satır bazlı fatura ve ürün açıklamaları bu sınırı ispatta belirleyicidir.
Dövizli alışverişte sterlin karşılığı tartışmalıysa işlemdeki yabancı para fiyatı, tahsil anı ve kullanılan kur kayda alınmalıdır. Bir ürüne sonradan eklenen kargo bedelinin asıl ürün fiyatının yerine geçip geçmediği koşullara bağlıdır. Kart sahibine tek büyük ekstre borcu çıkmış olması her kalemin kendiliğinden kanuni aralığa girdiğini göstermez.
4. Yalnız £20 kapora kredi kartından ödendiyse hak doğabilir mi?
Financial Ombudsman’ın resmî açıklaması, fiyatı eşik aralığında bulunan ürün veya hizmet için bedelin sadece bir bölümünün uygun krediyle ödenmesinin m.75 değerlendirmesine engel olmadığını belirtir. Örneğin £1.800 tutarlı mobilyanın £20 kaporası kredi kartından ve kalanı banka transferinden ödenmişse talep bütünüyle reddedilmeden önce finansman bağlantısı incelenir. Ancak hangi satışa ilişkin kapora ödendiğinin faturada ve banka ekstresinde eşleşmesi gerekir.
Böyle bir durumda talep otomatik olarak yalnız £20 ile sınırlıdır denemez; diğer taraftan her zarar kalemi hiçbir ispata gerek olmadan bankaya yüklenmez. Malın hiç teslim edilmemesi, ayıplı olması veya yanlış beyanla satılması bakımından sözleşmesel ihlalin kapsamı, bedel iadesi ile ek zararın koşulları ayrı belirlenir. Kaporanın iade edilmesi daha önceki zararların tamamen giderildiği anlamına da gelmeyebilir.
5. Türk satıcıyla işlem yapılması korumayı kendiliğinden kaldırır mı?
Satıcının İstanbul, Mersin veya İzmir’de bulunması tek başına Consumer Credit Act m.75’in uygulanamaz olduğu anlamına gelmez. Asıl soru ilgili kredi ilişkisinin İngiliz kanunu kapsamında tanınan nitelikte olup olmadığı, satıcının yükümlülüğünün nasıl doğduğu ve finansman zincirinin kurulup kurulmadığıdır. Bununla birlikte İngiltere’deki bütün kartlarla yurtdışında yapılan her alışveriş için kesin iade sözü verilemez. Özellikle yabancı kredi kartı, farklı yetkili hukuk ve aracılı ödeme koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.
Örneğin İngiltere’de ikamet eden Türk vatandaşı kendi Türkiye bankasından çıkan kartı kullanmışsa yalnız ikamet ettiği için UK m.75 başvurusuna uygun olduğu varsayılamaz. Birleşik Krallık merkezli kredi kuruluşundan alınan krediyle Türk tacirden satın alma farklıdır. Kredi sözleşmesi ve merchant acquiring altyapısı belgelendirilmeden ‘Türk satıcı olduğundan sorumluluk yok’ ya da ‘UK’de yaşıyorum banka mecbur’ sonucu verilmemelidir.
6. Satıcının sözleşmeyi ihlal etmesi ne demektir?
M.75(1) kredi verenin sorumluluğunu tedarikçiye karşı ileri sürülebilecek breach of contract veya misrepresentation iddiasına bağlar. Sipariş edilen ürün hiç gönderilmediyse, yazılı teknik özellikleri karşılamıyorsa veya kararlaştırılmış hizmet yerine getirilmediyse ihlalin hangi sözleşme şartından kaynaklandığı belirlenmelidir. Teslim tarihi, garanti kapsamı, özel imalat ölçüsü ve siparişin iptal hakkı farklı vakıalardır. Sadece alıcının memnun olmaması sözleşmeye aykırılık ispatının yerine geçmez.
İngiliz Consumer Rights Act 2015’in somut işleme uygulanabilir olduğu durumlarda m.9 tatmin edici kalite, m.10 amaca uygunluk ve m.11 tanıma uygunluk açısından önem taşır. Türkiye merkezli satıcıyla ilişkide hangi ülke hukukunun uygulanacağı ise ayrı incelenmelidir. Bankaya başvuruda ürünün tam olarak hangi şartı karşılamadığı fotoğraflar, teknik şartname ve satıcının önceki vaatleriyle gösterilir.
7. Misrepresentation yani yanıltıcı beyan nasıl ispat edilir?
Yanıltıcı beyan, satışa yönelten önemli bir olgunun yanlış sunulmasıyla ortaya çıkabilir. Satış öncesi ‘orijinal parça’, ‘belirli kapasitede cihaz’, ‘altı ay sorunsuz kullanım’ veya ‘izinli konaklama’ gibi belirli açıklamalar sözleşmeye girme kararını etkiliyorsa bunların kaynağı korunmalıdır. M.75, kanunun aradığı koşullarda bu iddiadan doğan tedarikçi talebinin kredi verene yöneltilmesine imkân verir; reklam metninin varlığı her durumda hile veya tazminat hakkı ispatı değildir.
Türk satıcı daha sonra web sitesini güncelleyebilir. Alıcı, satın alma tarihindeki sayfa sürümü, fiyat, kampanya şartları, çevrimiçi konuşmalar ve e-posta onayını orijinal veri biçimiyle saklamalıdır. Yanlış bilgi ile ödeme kararı arasındaki bağlantı ve bildirimin kimin tarafından verildiği açıklanmazsa banka yalnız reklam ekranına bakarak talebi değerlendiremeyebilir.
8. Debit kart ve kredi kartı ayrımı neden önemlidir?
Financial Ombudsman ve MoneyHelper rehberleri, m.75 korumasının debit kart, charge kart, nakit, havale ve genel amaçlı banka kredisi için aynı şekilde uygulanmadığını açıklar. Debit kartla ödenen işlemde farklı bir geri alma mekanizması olan chargeback gündeme gelebilir. Kartın ön yüzündeki marka veya temassız ödeme kullanılmış olması tek başına kredi sözleşmesi bulunduğunu göstermediğinden, ödeme ürününün gerçek sınıfı kredi verenin belgelerinden incelenir.
Alıcının tek bir alışveriş için iki ayrı karta ödeme yapması da mümkündür. Her ödeme, hangi kartla hangi tutarın finanse edildiği ve malın tek parça mı yoksa bağımsız kalemler mi olduğu yönünden ayrı eşleştirilmelidir. İki ödeme yolunun varlığı, her iki bankanın aynı kanunî sorumluluğu üstlendiği sonucunu doğurmaz.
9. Chargeback ile Section 75 aynı hukuki yol değildir
Chargeback genellikle kart şemasının belirlediği kurallarla bankanın işlemi geri alma girişimidir; m.75 ise koşulları gerçekleştiğinde kanundan doğan kredi veren sorumluluğudur. Financial Ombudsman, chargeback başvurusunun sıklıkla yaklaşık 120 günlük sürelerle bağlı olduğunu, olayın niteliğine göre sürenin değişebileceğini açıklar. Buna karşılık m.75 bakımından aynı 120 günlük kart şeması sınırı otomatik olarak uygulanmaz; kanunî dava süreleri gibi ayrı değerlendirmeler yapılabilir.
Banka yalnız chargeback yönünden süre geçtiğini belirterek dosyayı kapatıyorsa alıcı m.75’in ayrıca incelenmesini yazılı talep edebilir. Tersi de önemlidir: m.75 koşulları yoksa ve uygun kart şeması mevcutsa chargeback araştırması yapılabilir. Tek dilekçede iki mekanizmanın maddi ve usulî farkını belirtmek reddin gerekçesini somutlaştırır.
10. Sözleşme aracılarının rolü: Pazar yeri, acente ve sanal cüzdan
Pazar yeri işletmesi, rezervasyon aracı ve elektronik cüzdan üzerinden yapılan işlemde debtor-creditor-supplier zincirinin kimler arasında kurulduğu karmaşık olabilir. Bir aracı yalnız teknik tahsilat hizmeti sunarken başka bir modelde malların veya hizmetin sözleşmesel satıcısı olabilir. Financial Ombudsman bu nedenle işlemin nasıl gerçekleştirildiğini, tarafları ve üçlü anlaşmayı bankanın incelemesini ister. Her aracılı işlem otomatik hariç tutulamaz; her aracılı işlemin kapsama girdiği de söylenemez.
Ödeme ekranı, platform şartları, faturada satıcı unvanı, işletmenin müşteri hizmeti yanıtı ve kart ekstresindeki merchant descriptor birlikte saklanmalıdır. Bir Türk şirketi adına yabancı platform komisyon faturası düzenlenmesi, tüketiciye karşı asıl satıcının kimliğini tek başına açıklamayabilir. Gerekirse bu konuda ödeme işlemcisinden yazılı kayıt talep edilir.
11. Şirket kartı ve ticari alışverişler neden farklı değerlendirilir?
M.75 bütün ticari kredi işlemleri için sınırsız bir banka teminatı değildir. Ticari amaçla kurulmuş şirket kartları, kurumsal tedarik sözleşmeleri ve büyük işletmeler arası satışlarda düzenlenmiş tüketici kredisi ve m.12 koşulları ayrıca araştırılmalıdır. Bir şirketin yöneticisinin Türk vatandaşı olması veya şirketin İngiltere’de kayıtlı olması tek başına tüketici koruması yaratmaz. Kanunî borçlu sıfatının gerçek kişi mi şirket mi olduğu dosyada belirleyicidir.
Bir Türk yazılım şirketi İngiliz müşteriye B2B abonelik satmış ve kurumsal kartla ücret tahsil etmişse alıcının m.75’e dayandığını görmek yeterli değildir; kredi sözleşmesinin türü ve ticari amaç test edilir. Bu uyuşmazlıklar bazen sözleşmenin kendi fesih, garanti veya tahkim hükümleri çerçevesinde çözülür. Tüketici başvurusu ile şirket tahsilat uyuşmazlığı aynı anahtar kelime altında birleştirilmemelidir.
12. BNPL taksitli alışverişlerde 15 Temmuz 2026 değişikliği
MoneyHelper’ın 2026 açıklaması, belirli üçüncü taraf Buy Now Pay Later ürünlerinin 15 Temmuz 2026’dan itibaren FCA düzenlemesi kapsamına alındığını ve bu tarihte veya sonrasında kurulan uygun anlaşmalarda Section 75 korumasının genişlediğini belirtir. Bu sonuç her taksitli ödeme sözleşmesine uygulanmaz. Ürün doğrudan satıcının kendi erteleme planıysa, eski tarihli sözleşmeyse veya m.75’in diğer koşulları yoksa farklı değerlendirme gerekir.
İngiltere’de yaşayan Türk tüketicinin alışveriş ekranında ‘üç taksit’ yazısı görmesi, otomatik olarak m.75 koruması altında olduğunu göstermez. Alınan finansman belgesinin sağlayıcısı, sözleşmenin düzenleme kapsamı ve başlangıç tarihi kontrol edilmelidir. Türk satıcının taksitlendirme sunması tek başına İngiliz düzenlenmiş kredi kuruluşu sayılması sonucunu doğurmaz.
13. £30.000 üzerindeki alımlarda m.75A neyi değiştirir?
Consumer Credit Act m.75A, klasik m.75 sınırını aşan bazı bağlantılı kredi anlaşmaları için ayrı bir mekanizma içerir. Kanun m.75A’da tedarikçinin bulunamaması, cevap vermemesi, iflası veya makul takip girişimlerinin sonuçsuz kalması gibi özel koşullar düzenlenmiştir. Ayrıca nakit değer ve kredi tutarı sınırları ile ticari amaçlı anlaşmalara ilişkin istisnalar vardır. Bu nedenle £35.000 tutarlı bir sözleşmenin sırf ödeme kartla yapıldı diye m.75A’ya otomatik girdiği söylenemez.
Örneğin İngiliz kredi kuruluşunun yalnız belirli ekipmanı finanse etmek için özel bağlantılı kredi verdiği durumda, kredi belgesinde malın açıkça gösterilip gösterilmediği ve kanundaki diğer şartlar araştırılabilir. Genel amaçlı banka kredisinde aynı sonuç beklenmemelidir. Somut dosyada m.75 ile 75A ayrımı yazılı hukukî değerlendirmeye bağlanmalıdır.
14. Türkiye’de tüketici kanunu m.11 ile İngiliz korumanın farkı
6502 sayılı Kanun m.11, ayıplı malda sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değiştirme seçimlik haklarını düzenler. Bu haklar doğrudan satış ilişkisindeki tüketici başvurusunun niteliğini belirler. İngiliz m.75 ise uygun finansman yapısında satıcının sözleşme ihlali veya yanıltıcı beyanı nedeniyle kredi verenin de sorumluluğunu gündeme getirir. Bir düzenlemenin varlığı diğer ülkenin yargı ve uyuşmazlık çözüm mekanizmasını otomatik yürürlüğe sokmaz.
Türkiye’de yapılan satın alma ile İngiltere’de kurulan kredi sözleşmesinin uygulanacak hukukları farklı olabilir. MÖHUK m.26 tüketici sözleşmeleri ve m.24 genel sözleşme ilişkileri için bağlama kurallarını içerir. Hangi mahkemenin görevli ve yetkili olduğu, satıcının ikametgâhı ve tüketiciye yönelen faaliyet gibi unsurlar incelenmeden tek yolun İngiliz veya Türk mahkemesi olduğu ileri sürülmemelidir.
15. Consumer Rights Act 2015 m.9 ve m.11 hangi delili gerektirir?
Consumer Rights Act 2015’in uygulanabildiği bir İngiliz tüketici satışında m.9 tatmin edici kalite, m.10 belli amaca uygunluk ve m.11 açıklamaya uygunluk konularını düzenler. Yeni alınan cihazın teknik kapasitesi vaat edilen düzeyde değilse yalnız görüntü paylaşmak yerine sipariş anındaki teknik açıklama, standart test yöntemi ve bağımsız servis kaydı sunulabilir. İkinci el ürünlerde makul kalite değerlendirmesi ürünün yaşı, bedeli ve açıklanan durumuyla birlikte yapılır.
Örneğin Türkiye’den gönderilen el yapımı mobilyada renk tonu ihtilafı ile taşıma sırasında kırılmış masa farklı ihlal iddiaları doğurur. Paketleme fotoğrafı, nakliye teslim tutanağı ve satıcının onarım önerileri karşılaştırılır. Hangi hukukun mallara ilişkin zımni sözleşme koşullarını belirlediği ve bunların m.75 talebini nasıl etkilediği ayrıca açıklanmalıdır.
16. 2015 m.19–24: Onarım, değiştirme ve bedel iadesi
Consumer Rights Act 2015 m.19–24, uygun bir İngiliz mal satışı sözleşmesinde tüketiciye sunulabilecek çeşitli çareleri düzenler; kısa süreli ret, onarım/değiştirme ve belirli durumlarda fiyat indirimi veya nihai ret farklı şartlara bağlıdır. M.75 talebi hazırlanırken bankadan istenen sonucun hangi asli satıcı hakkına dayandığı gösterilmelidir. Bir ürünün anında geri verilmesi her olayda tek çözüm değildir; satıcının giderme girişimleri, malın kullanımı ve ayıbın niteliği önemlidir.
Örneğin satıcı teknik servise kabul etmiş fakat ürünü geri göndermemişse, tarihlerin ve servis fişinin dosyada bulunması gerekir. Bankanın onarım seçeneğini değerlendirmesi ile satıcının kanunen bedel iadesine mecbur olduğu iddiası birbirine karıştırılmamalıdır. Birden çok giderim talebini aynı anda ileri sürerken maddi hukuktaki tercih ve sıralama koşulları gözetilmelidir.
17. Tatil, konaklama ve uçuş rezervasyonlarında sınırlar
Financial Ombudsman’ın resmî rehberi seyahat biletleri, eğitim kursları ve hizmet alımlarında da m.75 veya chargeback sorununun doğabileceğini gösterir. Ancak bir tur paketine ilişkin ATOL veya sigorta koruması ile satıcıya ve kredi verene karşı sözleşmesel talep aynı değildir. Turun iptali, sağlayıcının iflası, müşterinin kendi isteğiyle rezervasyondan vazgeçmesi ve hizmetin ayıplı sunulması farklı olgulardır.
Türkiye’deki otel rezervasyonu kredi kartından tahsil edilmiş olsa bile toplam satışın hangi hizmete ilişkin olduğu, aracı platformun rolü ve rezervasyon koşulları incelenir. Sadece otelde beklenenden farklı bir oda görülmesi için otomatik tam iade istenmesi haklı çıkmayabilir. Konaklama onay yazısı, iptal bildirimi ve varsa ülkesel turizm düzenlemesi ayrıca değerlendirilmelidir.
18. Satıcı iflas ettiyse kredi veren sorumluluğu
Satıcının kapanması veya borçlarını ödeyememesi, alıcıya yönelen sözleşmesel ihlalin niteliğine göre m.75 incelemesini önemli hale getirebilir. Banka karşısında satıcının yokluğu tek başına tüm unsurları ispatlamaz: satın alma bedeli, finansman ilişkisi, teslim edilmeyen edim ve zarar ortaya konulmalıdır. FOS banka veya kredi kuruluşunun eksik araştırma yapması durumunda şikâyeti inceleyebilir. M.75A için iflas ve satıcıya başvuru şartları ayrı niteliktedir.
İngiltere’de faaliyet gösteren satıcı için Companies House kayıtları, Türkiye’deki şirket için ticaret sicili kaydı ve kapatılma belgeleri, olayın gerçek tarafını belirleyebilir. Açık tasfiye bilgisini gördüğü halde sadece internet reklamını eklemek eksik dosya yaratır. Alıcı hem satıcıya yazdığı ihtarları hem bankanın istediği belgeleri tarih sırasına koymalıdır.
19. Bankanın ‘ödeme yapıldı, sorumluluk yok’ cevabının incelenmesi
Bir bankanın işlemi düzgün biçimde karttan geçirmiş olması, uygun m.75 ilişkisinde satıcının sözleşme ihlalinden doğabilecek sorumluluğun incelenmesi görevini tek başına ortadan kaldırmaz. FOS rehberi bankanın önce m.75’in geçerli olup olmadığını, ardından satıcının breach of contract veya misrepresentation iddiasını incelemesini bekler. Böyle bir incelemede ‘merchant parayı aldı’ yanıtı yeterli gerekçe olmayabilir.
Başvuru bankadan yazılı karar, ret nedeni, incelenen belgeler ve varsa kararın dayandırıldığı kart sözleşmesi maddelerini istemelidir. Kart şeması chargeback süresinin bitmesi ile kanuni m.75 talebinin reddi birbirinden ayrılır. Her ret hukuka aykırıdır denemez; uygulanan testin hangi unsurunda uyuşmazlık olduğu saptanmalıdır.
20. FOS’a gitmeden önce banka şikâyeti nasıl hazırlanır?
Financial Ombudsman Service, kredi sağlayıcıya önce resmî şikâyette bulunulmasını, kural olarak sekiz hafta içinde nihai cevap alınmaması veya alınan cevabın tatmin edici bulunmaması hâlinde FOS’a başvurulabileceğini açıklar. İlk talep yalnız çağrı merkezi görüşmesiyle bırakılmamalı; banka şikâyet referansı, tarih, kredi hesabı ve talep edilen zarar kalemleri yazılı biçimde gösterilmelidir. Bankaya yöneltilen talep ile satıcıya daha önce gönderilen ihtar arasındaki tutarlılık kontrol edilir.
FOS’a sunulan şikâyet sadece satıcının kötü davranışı değildir; bankanın m.75 değerlendirmesini neden eksik veya hatalı yaptığı somutlaştırılır. Bu makalenin konusu FOS kararının Türkiye’de tenfizi değil, henüz bankayla yaşanan tüketici uyuşmazlığının çözümüdür. Her iki süreç farklı mahkeme ve icra sonuçlarına sahiptir.
21. Ödeme delilleri nasıl eşleştirilir?
İyi hazırlanmış kredi kartı dosyasında sipariş numarası, satıcı unvanı, fatura, kart ekstresi, ödeme yapılan tutar ve tarih birbirine karşılık gelmelidir. Kart ekstresinde banka veya ödeme kuruluşu kısaltması görünürken satıcının tam ticaret unvanının faturada bulunması çelişki sayılmadan önce finansman zinciri araştırılır. E-posta onayı, otomatik sipariş dökümü, teslimat takip numarası ve teslim anındaki imza kaydı işlevsel delillerdir.
Farklı para birimlerinde tahsilat ve iade varsa her hareketin işlem kuru ve banka masrafı ayrı belirtilir. Ekran görüntüsü gönderirken kişisel kart numarasının tam hâli, CVV ve hesap erişim şifreleri paylaşılmamalıdır. Bankanın güvenli başvuru kanalına veri iletilmeli; kamuya açık yorumlarda hassas finans bilgisi bırakılmamalıdır.
22. Dijital ürün ve aboneliklerde ihlal nasıl belirlenir?
Bir Türk yazılım şirketinden İngiltere’de bireysel kullanım için alınan dijital eğitim veya aboneliğin hiç çalışmaması, vaat edilen erişim süresinin sağlanmaması veya ücretli özelliğin bulunmaması sözleşmesel sorun doğurabilir. Ancak ilk önce hizmetin gerçek satıcısı ve kullanıcının tüketici sıfatı belirlenir. UK Consumer Rights Act 2015’in dijital içerik ve hizmet bölümleri somut olaya uygulanıyorsa giderim yolları farklılaşır. M.75 bankaya karşı bağımsız ve otomatik abonelik iptal hakkı yaratmaz.
Deliller arasında satın alma ekranı, hizmet koşullarının sürüm tarihi, kesinti günlükleri, destek biletleri ve hizmetin çalışmadığını gösteren teknik kayıtlar bulunur. Kullanıcının gerekli cihaz veya bağlantı şartlarını karşılayıp karşılamadığı da önemlidir. Türk satıcının ‘kullanıcı hatası’ savunması yazılı teknik belgelerle karşılaştırılmalıdır.
23. Hatalı banka havalesi veya APP dolandırıcılığı ayrı mı?
Yetkisiz veya kandırılarak yapılan banka transferi, kredi kartıyla finanse edilmiş bir satıcı sözleşmesindeki m.75 talebinden farklı hukuki sınıfa girebilir. Örneğin sahte e-posta ile şirketin IBAN’ı değiştirilip alıcının parayı dolandırıcıya göndermesi, doğrudan satıcının sözleşmeye aykırı tesliminden farklıdır. UK ödeme hizmetleri ve dolandırıcılık geri ödeme mekanizmaları, bankanın kullandığı ödeme sistemine ve olayın şartlarına göre ele alınmalıdır.
Bir dosyada hem alışveriş anlaşmazlığı hem hesap ele geçirilmesi bulunduğunda olaylar ayrıştırılmalı; hangi para hareketinin kimin talimatıyla yapıldığı netleştirilmelidir. Bankaya yanlış hukuki kategoride başvurmak gerekli şema sürelerinin kaçmasına yol açabilir. APP dolandırıcılığına ilişkin ayrı hukuki rehberden yararlanmak daha isabetlidir.
24. Türkiye’deki satıcıya doğrudan başvuru ile bankaya başvuru
Satıcıya ayıp veya teslim etmeme iddiası yazılı bildirildiğinde, hangi hukukun uygulanabildiği ve satıcının cevap süreleri belirlenmelidir. M.75 bankaya başvuru hakkının her zaman önce Türk mahkemesinde dava açılmasına bağlı olduğu söylenemez; ancak banka ihlalin gerçekliğini araştırmak için satıcıyla yapılan yazışmayı isteyebilir. FOS da destekleyici delil olarak sözleşme, reklam ve tedarikçi iletişimlerini sayar.
İki ülkede eş zamanlı hak takibinde çifte tahsilat riski gözetilmelidir. Satıcı iadeyi yaptıysa bankadan aynı bedelin yeniden talep edilmesi doğru değildir; halen karşılanmayan mali kayıp varsa kalemleri ayrı açıklanır. Türk satıcıyla uzlaşma imzalandığında banka talebine etkisi sözleşme maddeleriyle incelenmelidir.
25. Faiz, kur farkı, kargo ve ek zarar nasıl gösterilir?
M.75 kapsamında talep edilen hukuki sonuç, satıcıya karşı hangi tazminat veya iade alacağının doğduğuna bağlıdır. Her banka masrafı ve her duygusal zarar kalemi otomatik ödenmez. İade edilmemiş satın alma bedeli ile satıcının ihlali yüzünden zorunlu hale gelen ek kargo, ekspertiz veya onarım masrafı ayrı kalemlerde gerekçelendirilmelidir. Paranın hangi para biriminde ödendiği ve kur değişimi kayıtlarla ortaya konulur.
Bir talepte £1.000 bedel, £40 iadeli kargo ve £250 yeni ürün bedeli gösteriliyorsa, her biri için sözleşmesel nedensellik ve belge sunulur. Banka ret cevabını hukuki anlamda değerlendirmek için istenen tutarın hangi hesapla bulunduğu açık olmalıdır. Garanti edilmemiş faiz oranı veya kesin tazminat rakamı yazıya eklenmemelidir.
26. Zamanaşımı ve başvuru takvimi yanlış anlaşılmamalı
Chargeback için sıklıkla yaklaşık 120 günlük kart şeması süresi söz konusudur; bunu m.75 için tek ve genel kanunî son başvuru günü gibi sunmak yanlıştır. MoneyHelper, m.75 talebi için aynı kısa kart şeması süresinin bulunmadığını açıklar. Bununla birlikte banka başvurusu ile mahkeme davasının zamanaşımı ve uygulanacak hukuk değerlendirmesi aynı şey değildir. Sözleşmenin hangi hukuk rejimine tabi olduğu ve ihlalin ne zaman meydana geldiği araştırılmalıdır.
Alıcının ürünü ilk kez ne zaman teslim aldığı, ayıbı ne zaman öğrendiği, satıcının ne zaman son çözüm sözü verdiği ve bankaya ne zaman şikâyet ettiği ayrı tarihlerdir. Sırf bankanın iki yıl sonra cevap vermesi, bütün talebin her zaman süresiz yaşadığı anlamına gelmez. Erken ve kayıtlı başvuru çoğu durumda delil kaybını azaltır.
27. Türkiye’de dava açılırsa HMK 199 ve MÖHUK 26
Türkiye’deki satıcıyla bağlantılı bir hukuk davasında 6100 sayılı HMK m.199 elektronik verilerin belge niteliğini düzenler; kredi kartı ekstresi, e-posta, sipariş PDF’i ve platform kayıtları delil olarak tartışılabilir. 5718 sayılı MÖHUK m.26 tüketici sözleşmelerinde uygulanacak hukuk bakımından önemli bir bağlama kuralıdır. Bu maddelerin varlığı İngiliz bankanın doğrudan Türk mahkemesi kararına uyacağı veya Türk tüketici kurumu kararının İngiltere’de kendiliğinden icra olacağı anlamına gelmez.
İki ayrı uyuşmazlık karıştırılmamalıdır: satıcının mal veya hizmet borcu ve kredi verenin finansman sözleşmesine bağlı kanunî sorumluluğu. Usul ve yetki analizi her muhatap için ayrı kurulmalıdır. Türkiye tarafında ihtarnamenin ve banka yazışmasının asıllarının saklanması ileride yabancı belgelerin tercüme ve doğrulamasına yardımcı olabilir.
28. Örnek olay: Türkiye’den satın alınan mobilya teslim edilmedi
İngiltere’de yaşayan bir tüketici Türkiye’deki üreticiden £2.400 bedelli tek parça özel mobilya sipariş eder ve £150 kaporayı uygun UK kredi kartıyla öder. Geriye kalan bedeli havaleyle gönderir; sözleşmedeki teslim gününün üzerinden altı hafta geçmesine rağmen ürün üretilmemiştir. M.75 yönünden ürün fiyatı, kartın statüsü, kredi sağlayıcı-satıcı zinciri ve satıcının teslim borcunu ihlali birlikte incelenmelidir. Sadece kaporanın £150 olması başvurunun tüm kapsamını tek başına belirlemez.
Dosyada imzalı sipariş formu, kapora ekstresi, kalan ödeme dekontu, teslim vaadi ve üreticinin gecikme yazıları bulunmalıdır. Satıcı özel üretim nedeniyle iptal hakkının sınırlı olduğunu savunuyorsa bunun teslim etmeme iddiasını nasıl etkilediği ayrıca çözümlenir. Örnek, kesin kazanım sözü değil, hangi unsurların karşılaştırılacağını gösterir.
29. Örnek olay: Pazar yeri aracılığıyla ödenen eğitim kursu
İkinci olayda bir Türk eğitmen İngiltere’ye çevrimiçi sertifika kursu satar; alıcı fiyatı £450 olan kurs için çevrimiçi aracı üzerinden kredi kartı kullanır. Eğitmen programı kapatır ve sertifika hiç teslim edilmez. Bu noktada satıcının kim olduğu, aracı platformun tahsilat rolü, sunulacağı kararlaştırılan edim ve kartın ilgili DCS zincirini kurup kurmadığı incelenmeden bankanın kesin sorumluluğu ileri sürülmemelidir.
Alıcının elindeki reklam ekranı kurs hedeflerini, satış sözleşmesi sertifika şartlarını ve destek yazışmaları iptal tarihini gösterebilir. Ödeme hesabının platforma ait olması kendi başına aracıya satıcı sıfatı vermez. Sorumluluk, somut sözleşmenin ve finansman akışının belgelendirilmesine bağlıdır.
30. Örnek olay: Banka chargeback süresini gerekçe gösterdi
Üçüncü örnekte bir alıcı £900 değerindeki cihazın ayıplı olduğunu öğrenir ancak chargeback talebini geç sunduğu gerekçesiyle reddedilir. Alıcının uygun kredi finansmanı kullandığı, tedarikçi ihlalini belgelediği ve m.75’in diğer şartlarını karşıladığı varsayımında yalnız chargeback süresinin geçmesi kanunî m.75 talebinin esasını otomatik çözüme kavuşturmaz. Bu, bankadan ayrı bir m.75 gerekçeli kararı istenmesini haklı kılabilir.
Banka yazılı cevapta işlemin aracılı olması veya £100 eşiği nedeniyle reddettiğini söylüyorsa uyuşmazlık farklılaşır. Bu sebeple eski ret yazısı üzerinde ‘chargeback mi, Section 75 mi’ sorusunun yanıtı aranır. FOS başvurusu yapılacaksa bankanın değerlendirme eksikliği somutlaştırılır.
31. Başvuru dosyası için uygulanabilir kontrol listesi
İngiltere’de yaşayan Türk alıcı önce kartın gerçek kredi türünü, kredi kuruluşunun unvanını ve alışverişin tekil satış fiyatını teyit etmelidir. Ardından satıcı sözleşmesi, reklam ekranı, sipariş numarası, kredi kartı ekstresi, ürün veya hizmetin ayıbına ilişkin teknik kayıt, teslim veya iptal tarihi ve satıcıyla yazışmalar tek dosyaya eklenir. Aracı platform kullanıldıysa ödeme zinciri ayrı şemada gösterilir; hassas kart bilgileri maskelenir.
Bankaya gönderilen metinde m.12 ve m.75’in hangi unsurlarına dayanıldığı, hangi sözleşme şartının ihlal edildiği, talep edilen bedel ve zarar kalemlerinin nasıl hesaplandığı belirtilir. Bankanın cevabı ve süreleri kayda alınır; gerekli koşullarda FOS mekanizması değerlendirilir. İşlem Türkiye bağlantılı olsa da uygulanacak hukuk, tüketici sıfatı ve mahkeme yetkisi ayrı inceleme gerektirir.
Resmî mevzuat ve kurumsal kaynaklar
- Consumer Credit Act 1974 m.75
- Consumer Credit Act 1974 m.12
- Consumer Credit Act 1974 m.75A
- Consumer Rights Act 2015 Part 1
- Financial Ombudsman Section 75 ve chargeback açıklaması
- MoneyHelper ödeme uyuşmazlığının çözümü
- MoneyHelper 2026 BNPL düzenlemesi
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
- 5718 sayılı MÖHUK
Hukukî kontrol tarihi: 3 Kasım 2026. İngiliz mevzuatı ve resmî tüketici rehberleri güncel erişim tarihi itibarıyla karşılaştırılmıştır. Türkiye bağlantılı talepler için bireysel uygulanacak hukuk ve yetki incelemesi gerekir.
12 Sık Sorulan Soru
1. Section 75 Türk satıcıdan alınan üründe uygulanabilir mi?
Uygun İngiliz kredi anlaşması, satıcı ihlali, m.12 kapsamındaki üçlü finansman bağı ve m.75 fiyat şartları varsa değerlendirilebilir; Türk satıcı olması tek başına otomatik ret veya kabul nedeni değildir.
2. £100’ün tam kendisi kapsamda mı?
Hayır. M.75(3)(b) tekil mal veya hizmetin nakit fiyatının £100’ü aşmasını ve £30.000’den fazla olmamasını arar.
3. £25 kapora kredi kartından, kalan ödeme havaleyse ne olur?
Satış kaleminin toplam fiyatı kanuni eşikteyse kısmi kredi kartı finansmanı m.75 incelemesine engel olmayabilir; finansman ve satış bağı ispatlanmalıdır.
4. Debit kart için Section 75 istenebilir mi?
Genel olarak hayır. Uygun debit kart ödemelerinde ayrı kart şeması kurallarına bağlı chargeback talebi araştırılabilir.
5. Chargeback süresi 120 gün mü?
FOS rehberine göre çoğu durumda yaklaşık 120 gündür; olay ve kart şemasına göre başlangıç ve istisnalar değişebilir.
6. Türk şirketinin kurumsal kredi kartı korunur mu?
Şirket ve ticari kredi için m.75 koruması otomatik değildir; düzenlenmiş tüketici anlaşması, gerçek borçlu sıfatı ve ilgili istisnalar incelenmelidir.
7. Satıcı iflas ederse bankaya başvurulur mu?
Şartlar karşılanıyorsa m.75 kapsamında bankanın sorumluluğu değerlendirilebilir; satıcının iflası tek başına tüm unsurların ispatı değildir.
8. Pazar yeri üzerinden ödeme Section 75’i engeller mi?
Aracının sözleşmesel ve ödeme zincirindeki rolüne bağlıdır; otomatik olarak tüm pazar yeri işlemleri kapsanır veya hariçtir denemez.
9. BNPL için 2026’da yeni koruma var mı?
Belirli üçüncü taraf BNPL ürünleri 15 Temmuz 2026’dan itibaren düzenleme kapsamına girdi. Sözleşme tarihi, sağlayıcı ve diğer m.75 şartları kontrol edilmelidir.
10. Satıcı hiç cevap vermiyorsa FOS’a doğrudan gidilebilir mi?
FOS bankanın davranışıyla ilgili şikâyetleri inceler; genellikle önce bankaya resmî şikâyet yapılarak nihai cevap veya sekiz haftalık süreç beklenir.
11. Türk tüketici kanunu m.11 banka sorumluluğunu otomatik kurar mı?
Hayır. Türk satış hakları ve İngiliz kredi verenin m.75 kapsamındaki sorumluluğu ayrı maddi ve kanunlar ihtilafı testlerine tabidir.
12. M.75 talebi her zaman 120 gün içinde mi yapılmalı?
Hayır. 120 günlük tipik kart şeması süresi chargeback ile ilgilidir. M.75 için yargısal zamanaşımı ve uygulanacak hukuk ayrıca incelenmelidir.
Mersin Ofisi Haritası
İstanbul Ofisi – Polaris Plaza, Maslak / Sarıyer
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul
İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerimizden Türkiye genelindeki dosyalar, görev ve yetki kuralları ile gerekli yerel işlemler dikkate alınarak koordine edilir. Yüz yüze görüşme için randevu sırasında tercih ettiğiniz ofisi belirtiniz.
İstanbul ofisini Google Haritalar’da açın · İletişim ve randevu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
BAKIRCI & KESKİN HUKUK BÜROSU sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
