İngiltere NHS Raporu Türkiye’de Tıbbi Hata Davasında Delil Olur mu? HMK 199 ve Hasta Hakları m.16

Kısa ve net cevap

İngiltere’de NHS’den alınan muayene, MR, taburculuk ve uzman raporları, Türkiye’deki tıbbi hata davasında HMK 199 kapsamında belge olarak kullanılabilir. Bu kayıtlar tek başına hekim kusuru ve illiyet bağını kesinleştirmez. Türk sağlık kuruluşunun dosyası Hasta Hakları Yönetmeliği m.16 uyarınca temin edilmeli, gerekirse HMK 266 kapsamında bilirkişi incelemesi yapılmalı, tazminatın dayanağı TBK 49, 112, 54 ve 56 çerçevesinde somutlaştırılmalıdır.

Kısa özet

1. NHS raporu tek başına Türk hastanesinin kusurunu ispatlar mı?

Türkiye’de sağlık hizmeti aldıktan sonra Birleşik Krallık’a dönen kişinin NHS hekiminden veya hastanesinden aldığı rapor, somut bir sağlık bulgusunu ve yapılan incelemeyi belgeleyebilir. Ancak İngiliz hekimin yaptığı muayene, görüntüleme veya konsültasyonun sonucuyla, Türkiye’deki müdahalenin tıbbi standarda aykırı olduğu ve zarara sebep olduğu hukuki sonucunu birbirinden ayırmak gerekir. Bir ameliyat sonrası enfeksiyon saptanması, her durumda ameliyatı yapan hekim bakımından kusur bulunduğunu göstermez. Hukukî sorumlulukta tıbbi özen yükümlülüğünün ihlali, zarar ve illiyet bağı ayrı ayrı tartışılır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.199 belge kavramını geniş düzenler. NHS discharge summary, GP consultation note, consultant letter, laboratuvar sonucu ve radyoloji raporu, uyuşmazlıkla ilgili vakıaları ispata elverişli olduğu ölçüde yazılı ya da elektronik belge niteliği taşıyabilir. Bu belgelerin varlığı tek başına tıbbi kusurun hukuken sabit olduğu anlamına gelmez. Türk mahkemesinde gerektiğinde HMK 266 ve devamına göre bilirkişi incelemesiyle tıbbi müdahalenin gerekli standartlara uygunluğu ve rapordaki bulguların ilişkisinin değerlendirilmesi istenir.

İngiltere’deki sağlık kuruluşunun bir bulguya ilişkin belgesi, tedaviden sonraki seyri açıklayan bir zaman halkasıdır. NHS raporunda rahatsızlığın ilk başlama tarihi, hastanın İngiltere’ye dönüş tarihi, doktora başvuru ve test tarihleri, tedavinin adı ve klinik bulgular ayrı ayrı belirtilmiş olmalıdır. NHS raporunun Türkçe yargılamada kullanılabilmesiyle, bu rapora dayanılarak belli bir tazminat tutarına hükmedilmesi farklı sorulardır. Yazının amacı İngiliz sağlık kayıtlarının doğru alınması, korunması ve Türk dosyasındaki delil işlevinin açıkça saptanmasıdır.

2. NHS raporu hangi kurumdan ve hangi hukuki hakla alınır?

NHS England resmî rehberine göre hasta, kendi tıbbi kaydının bir kopyasını onu fiilen tutan veri sorumlusu sağlık kuruluşundan talep etmelidir. GP kayıtları için kayıtlı aile hekimliği uygulamasına, hastane muayene ve yatış kayıtları için ilgili NHS hospital trust bünyesindeki medical records veya patient services birimine başvurulur. NHS England’ın genel iletişim adresi, her hastanın tüm tedavi kayıtlarını merkezi dosyadan gönderen tek kurum olarak anlatılmamalıdır. Doğru muhatabı belirlemek hem hastanın eksiksiz kayıt teminini hem de daha sonra belgenin doğrulanmasını kolaylaştırır.

UK GDPR kapsamında kişilerin kendi kişisel verilerine erişme hakkı, İngiltere’de subject access request (SAR) uygulamasının temelidir. NHS England, talebin yazılı, e-posta yoluyla veya sözlü biçimde iletilebileceğini ve veri sorumlusu kuruma yöneltileceğini açıklamaktadır. Yalnız bir NHS uygulaması ekranındaki kısa muayene özeti ile tam hasta dosyasının aynı şey olduğu kabul edilemez. Klinik notların, laboratuvarların, görüntüleme raporlarının ve varsa konsültasyon yazılarının ayrı tutulup tutulmadığı ilgili NHS kuruluşuna sorulmalıdır. Resmî bilgi için NHS England hasta kayıtlarına erişim ve NHS England SAR rehberi okunabilir.

Başvurunun konusu açık yazılmalıdır: talep yalnız ‘raporum’ şeklinde belirsizse hastanenin hastaya verdiği kısa taburculuk özetiyle sınırlı kalabilir. Ameliyat sonrası görüntüleme veya acil servis başvurusuna ilişkin evrak, klinik kararlar ve ilaç uygulamaları gerekiyorsa tarih aralıklarıyla tek tek istenmelidir. Kayıt sağlayıcısının kim olduğu, hangi tarihte belgeyi ürettiği ve teslim biçimi not edilmelidir. Kişisel sağlık bilgileri yüksek hassasiyette olduğundan kayıtlar avukata güvenli kanalla aktarılmalı; başkasına ait tıbbi bilgilerin ilgisiz şekilde dosyaya eklenmemesine dikkat edilmelidir.

3. Türkiye’de ameliyat dosyası için Hasta Hakları Yönetmeliği m.16

Hasta Hakları Yönetmeliği m.16, hastanın sağlık durumuyla ilgili bilgi bulunan dosya ve kayıtları doğrudan veya vekili ya da kanuni temsilcisi aracılığıyla inceleyebilmesini ve bir suretini alabilmesini düzenler. Bu hüküm yalnız kamu hastaneleri için değil, Yönetmelik m.2 çerçevesindeki resmî ve özel sağlık kurumları bakımından değerlendirilir. Türkiye’de estetik işlem, implant, ortopedi, diş tedavisi ya da başka girişim yapılan kişi, ameliyat notu, hasta dosyası, epikriz, reçete, onam, takip notları ve kayıt altındaki incelemeler için talepte bulunabilir. Eksik kayıt verilmesi, İngiltere’den alınan NHS raporuyla çözülemeyecek ispat boşluğu yaratır.

Hasta Hakları Yönetmeliği m.17, sağlık dosyasındaki eksik, belirsiz veya hatalı tıbbi ve kişisel bilgilerin düzeltilmesi veya tamamlanmasının istenmesine ilişkin hüküm içerir. Bu düzeltme talebi, eski kaydın geriye dönük olarak değiştirilmesine ve delil geçmişinin yok edilmesine izin veren bir hak gibi yorumlanmamalıdır. Hastanın girişimden önceki sağlık durumu, tıbbi endikasyon ve risk bilgilendirmesi, ameliyat sırasındaki uygulama ve operasyon sonrası kontroller orijinal kayıtlar üzerinden incelenmelidir. Türkiye’deki sağlık kuruluşundan alınan belgelerle NHS kayıtları karşılaştırıldığında tarih ve terminoloji farkları ayrıca belirtilmelidir.

Türkiye’deki hastaneden dosya temini için genel açıklamalar özel hastaneden epikriz alma hakkı ve yurt dışındaki hastanın Türkiye’de tedavi dosyasını istemesi yazılarında incelenmektedir. NHS kayıtları, bu Türk belgelerin yerine geçmez; daha sonraki tedavinin ve iddia edilen zararın belgelenmesine katkıda bulunur. Hasta önce iki ülkedeki kayıtların tamamını güvenli biçimde temin ederek olgusal zaman çizelgesi hazırlamalıdır.

4. GP note, discharge summary, MRI ve DICOM hangi unsurları gösterir?

GP consultation note, hastanın aile hekimiyle görüşmesinde kayda geçirilen şikâyet, muayene ve yönlendirmeyi gösterir. Hospital discharge summary, hastanede yapılan değerlendirme ve taburculuk sonucuna ilişkin özet niteliği taşır. Specialist consultant letter, belirli uzmanlık alanından hekimin değerlendirmesini içerebilir. Bunlar tek bir İngiliz doktorunun kaleme aldığı eşdeğer belgeler değildir. Bir NHS muayenesinde şikâyetin hasta tarafından bildirildiğinin yazılması ile hekimin nesnel muayene bulgusunu kaydetmesi farklı delil değerlerine sahiptir. Belgelerin ilgili kısımlarında hasta beyanı ve klinik bulgu ayrı tutulmalıdır.

MR, BT veya röntgen bakımından rapor metni ve görüntünün kendisi ayrı bilgi taşıyıcılarıdır. Radyoloji raporunun Türkçe çevirisi bulguların yazılı özetini sunar; DICOM biçimindeki özgün görüntü dosyaları ise bilirkişi tarafından tekrar incelenebilecek teknik kaynak niteliğindedir. Yalnız PDF raporunun eklenmesi, mahkemenin talep edebileceği özgün görüntü verisinin de sunulduğu anlamına gelmez. Görüntüleme tarihi, vücut bölgesi, kullanılan yöntem, raporu hazırlayan birim ve varsa önceki görüntüyle karşılaştırma bölümü kontrol edilmelidir. Özellikle ameliyat öncesi ve sonrası karşılaştırmalarında farklı tetkiklerin aynı anatomik bulguya işaret edip etmediği uzmanlık konusu olabilir.

İngiltere’de verilen reçeteler, kan tahlili sonuçları, hastaneye yatış kayıtları ve iş göremezlik belgeleri farklı maddi iddialara hizmet eder. Kan sonucu inflamasyon veya başka biyolojik değişikliği açıklayabilir; ilaç kaydı tedavinin ne şekilde sürdüğünü gösterebilir; çalışma raporu ise işgücü kaybı iddiasını destekleyen bir veri olabilir. Ancak her belgeden ayrı ayrı elde edilen bilgi, zarar ve nedensellik konusunda bütünlüklü bir tıbbi değerlendirmeyle birleştirilmelidir. NHS kayıtlarının tamamını tek bir ‘malpraktis raporu’ olarak adlandırmak, mahkemenin inceleyeceği bilgi türlerini belirsizleştirir.

5. Komplikasyon ile tıbbi hata ayrımı neden vazgeçilmezdir?

Sağlık müdahalesi sonrası arzu edilmeyen sonucun meydana gelmesi ile müdahaleyi gerçekleştiren sağlık personelinin kusurlu davranması aynı şey değildir. Her girişimin kendine özgü riskleri vardır; bilinen komplikasyonun gerçekleşmesi, tıbbi özen yükümlülüğünün ihlal edildiğine dair otomatik karine oluşturmaz. Öte yandan komplikasyon kavramının kullanılması da somut olayda standart uygulamalara aykırı davranılmadığı veya izlem yükümlülüğünün yerine getirildiği sonucunu tek başına ispatlamaz. Türk tazminat uyuşmazlığında, müdahalenin öncesi, uygulama anı ve sonrası her aşamanın tıbbi kayıtlarla değerlendirilmesi gerekir.

Hasta Hakları Yönetmeliği m.14, tıbbi gereklere uygun teşhis, tedavi ve bakım hakkını; m.15 ve devamı bilgilendirmeyi düzenler. Geçerli onam belgesinin dosyada bulunması, bütün uygulamanın uygun yapıldığını ispat eden tek belge değildir. Onamın kapsamı, açıklanan risk ve alternatifler, hastanın bilgisi ve müdahalenin fiilen uygulanan biçimi ayrıca incelenir. İngiltere’deki NHS hekimi yapılan işlemin sonucunda farklı bir tedavi planı önermişse bu öneri, olası zararın ne zaman ortaya çıktığını açıklayabilir. Ancak Türkiye’deki hekimin standart dışı davranıp davranmadığına ilişkin değerlendirme uzmanlık incelemesi gerektirir.

İngiltere’deki muayene kaydında ‘post-operative complication’ veya ‘possible surgical injury’ gibi ifadelerin bulunması, bunların Türk hukukunda doğrudan kesin kusur tespiti olarak çevrilmesini haklı kılmaz. Özellikle ‘possible’, ‘suspected’ ve ‘reported’ gibi nitelendirmeler tercümede korunmalıdır. Hastanın iddiası ile İngiliz hekimin tıbbi kanaati arasında fark varsa bu fark belgeye yansıtılmalıdır. Sağlıklı dava stratejisi, belgeyi olduğundan güçlü göstermek değil, hangi uzmanlık sorusuna cevap verdiğini açık biçimde tanımlamak üzerine kurulur.

6. TBK 49, 112, 54 ve 56 ile sorumluluk hangi çerçevede incelenir?

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.49, kusurlu ve hukuka aykırı fiille başkasına zarar verenin bu zararı gidermekle yükümlü olduğunu düzenler. TBK m.112 ise borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesinden doğan zararın tazminiyle ilgili genel sözleşmeye aykırılık hükmüdür. Somut sağlık hizmetinin sözleşmeye dayalı niteliği, taraflar arasındaki hukuki ilişki, işlemin gerçekleştirildiği kurum ve davalı olarak gösterilen kişiler tespit edilmeden tek bir sorumluluk maddesini tüm tıbbi uyuşmazlıklara mutlak çözüm olarak uygulamak doğru olmaz. İleri sürülen talep nedeninin belirlenmesi, ispat yükünü ve süreleri etkileyebilir.

Bedensel zarar bakımından TBK m.54, tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar gibi zarar kalemlerini düzenler. TBK m.56 ise bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde olayın özellikleri gözetilerek manevi tazminata hükmedilebilmesine ilişkindir. İngiltere’deki NHS tıbbi belgeleri zarar kalemlerinin bazılarının tıbbi temeli ve seyri bakımından önem taşırken, yapılan bütün masrafların kendiliğinden karşı taraftan tahsil edileceğini kanıtlamaz. Masrafın zararla bağlantısı ve belgelenen tutarı ayrıca incelenir.

Örneğin bir NHS konsültasyonunda hastaya işinden belirli süre uzak kalması önerilmişse kayıt, işgücü kaybı iddiasını destekleyebilir. Fakat İngiltere’deki gerçek gelir kaybı, yalnız tıbbi raporla değil, işverenin ücret kayıtları ve gerektiğinde bordro gibi belgelerle de kanıtlanır. Özel sağlık hizmeti için İngiltere’de yapılan ödemelerde fatura, ödeme belgesi ve tedavinin gerekliliğine ilişkin tıbbi bağlantı birlikte gösterilmelidir. İddia edilen zarar, tıbbi olayla ilişkili olmalı; kişinin önceden mevcut sağlık durumuna ilişkin kayıtlar uygun ölçüde değerlendirilmelidir.

7. NHS raporundaki tıbbi bulgudan illiyet bağına nasıl gidilir?

İlliyet bağı, iddia edilen zarar ile Türk sağlık müdahalesi arasında hukukî bakımdan anlamlı neden-sonuç bağlantısı bulunması sorunudur. NHS belgesinin, sonradan yapılan bir muayenede belirli bir bulguyu doğrulaması bu bağlantının incelenmesinde değerli olabilir. Ancak hasta Türkiye’den ayrıldıktan sonra yeni bir kaza, enfeksiyon, hastalık veya farklı müdahale geçirmişse bu olayların etkisi de araştırılır. Doğru inceleme, Türk işleminden önceki sağlık durumu ile işlem sonrası şikâyetlerin ilk kayıt zamanını ve İngiltere’deki takip sürecini kronolojik biçimde karşılaştırır.

İlliyet değerlendirmesi için dosya yalnız dava açan kişinin seçtiği birkaç olumlu rapordan oluşmamalıdır. Türkiye’deki ameliyat ve kontrol kayıtları, İngiltere’deki ilk başvuru, laboratuvar testleri, görüntüleme bulguları, sonraki tedaviler ve varsa karşılaştırma amaçlı eski dosyalar bir zaman çizelgesinde incelenir. İlk NHS muayenesinin ameliyattan haftalar sonra yapılması ile aynı gün içinde acil servise başvurulması farklı olgusal ağırlık taşıyabilir. Bununla birlikte tıbbi verilerden hangi sonucun çıkarılacağı, avukatın ya da hastanın subjektif değerlendirmesiyle değil, gerektiğinde uzman bilirkişilerin bilimsel incelemesiyle belirlenir.

Mahkemeye sunulacak delil tablosunda ‘iddia’, ‘belge’, ‘belge tarihi’, ‘ispat edilmek istenen olgu’ ve ‘gerekli uzmanlık sorusu’ sütunları bulunmalıdır. Örneğin enfeksiyon iddiası için ilk ateş ve laboratuvar sonuçları; hareket kaybı iddiası için nörolojik muayene ve görüntüleme; kalıcı işgöremezlik iddiası için fonksiyonel değerlendirme farklı kaynaklardır. Belgelerin bu şekilde ayrıştırılması, raporlarda kullanılan farklı terminolojinin sahte bir çelişki gibi görünmesini önleyebilir. NHS doktorunun önerdiği tedavi ile Türkiye’de uygulanan müdahale arasındaki teknik ilişki, dosyada sorulacak bilirkişi sorularına somut şekilde bağlanmalıdır.

8. HMK 199, 223, 266 ve 293: NHS kaydı, tercüme ve uzman görüşü

HMK m.199, sağlık kuruluşundan alınmış elektronik veriler dâhil bilgi taşıyıcılarını belge kapsamına alır. NHS sisteminden indirilen PDF’nin, aslında kimin kaydı olduğunu ve ne zaman oluşturulduğunu gösteren bilgilerle birlikte korunması gerekir. Sadece sohbet ekranına yapıştırılmış, başlığı kesilmiş bir ekran görüntüsü; resmî kurumun kaşesi, hasta bilgisi ve kayıt tarihi bulunan bir evrakla aynı doğrulanabilirlik düzeyinde değildir. Mahkemenin belgeyi delil olarak ele alabilmesi ile içeriğine ne ölçüde ağırlık vereceği iki ayrı aşamadır.

HMK m.223 yabancı dilde yazılı belgenin tercümesi için temel usul maddesidir. Türkçe tercümede NHS raporundaki ‘suspected’, ‘mild’, ‘acute’, ‘chronic’ veya ‘reported by patient’ gibi ayrımların korunması gerekir. Aksi durumda teknik terimin hukuki iddiayı olduğundan ağırlaştıran biçimde çevrilmesi söz konusu olabilir. Radyoloji raporunun tıbbi terimlerinin çevirisi, raporu yazan hekimin görüşünün yerine geçecek yeni bir teşhis içermemelidir. Türkçe metnin asıl belgeyle sayfa ve tarih bakımından izlenebilir olması sağlanmalıdır.

HMK m.266 ve devamı, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgi gerektiren meselelerde bilirkişiye başvurulmasına ilişkin düzenlemeyi içerir. Tıbbi müdahale standardı, hasarın ortaya çıkış mekanizması veya kalıcı işlev kaybının hesaplanması gibi sorular bu tür uzmanlık alanlarıyla ilişkili olabilir. HMK m.293 kapsamında taraflar uzmanından bilimsel mütalaa alabilir; bu mütalaa mahkemece atanan bilirkişi raporuyla aynı usulî konumda değildir. İngiltere’de hazırlanmış bağımsız uzman raporunun adı ve kapsamı doğru belirtilmelidir. Genel uzman görüşü açıklaması için HMK 293 özel bilimsel mütalaa rehberimize bakılabilir.

9. İngiltere tıbbi kayıtlarının apostili ve gizlilik sınırları

NHS bünyesinde verilen tıbbi raporların her birinin otomatik olarak apostil gerektirdiği veya apostilli olduğunda tıbbi kusurun kesinlikle kanıtlandığı yönünde bir genel kural yoktur. Birleşik Krallık’taki legalisation sistemi, ilgili belgedeki imza ve resmî sıfatın doğrulanmasına hizmet eder; raporun içindeki tıbbi değerlendirmenin bilimsel doğruluğunu onaylamaz. Belgelerin Türk yargılamasında kullanılış amacı, düzenleyen kurumun hukuki niteliği ve belge kaynağının doğrulanma yolu önemlidir. Tercüme ve tasdik ihtiyacı birbirinden ayrı sorulardır.

İngilizce raporun kaynak PDF’si, dosyanın açılma tarihi ve sayfaları değiştirilmeden saklanmalıdır. NHS hesabından alınmış belgelerin orijinal dosya adının ve indirildiği tarihin korunması, daha sonra kaynak doğrulaması gerektiğinde yardımcı olur. Gereksiz biçimde renkli grafik eklenmesi, tıbbi notların kesilip yeniden düzenlenmesi veya hasta adına yeni bir ‘NHS uzman raporu’ üretilmesi delil bütünlüğünü zedeleyebilir. Mahkemeye belge sunulurken gerekli kişisel veriler dışında yakınlara ve üçüncü kişilere ait sağlık verilerinin dosyaya aktarılmaması için ölçülülük gözetilir.

UK GDPR ve Türk 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.6 bakımından sağlık verileri özel nitelikli kişisel veri olarak değerlendirilir. Hastanın kendi sağlık kaydına erişim talebi, başka kişilerin tıbbi verilerini paylaşma yönünde genel izin değildir. Avukata belge aktarımı ve dava dosyasında kullanımı işin niteliğine uygun hukuki zeminde yürütülmelidir. Kaynağın doğrulanması için GOV.UK belge legalisation sayfası, hasta verisinin temini için NHS kaynakları esas alınmalıdır.

10. Zamanaşımı, dava türü ve İngiltere’de ikamet

Türk hukukunda tıbbi zarardan kaynaklanan taleplerin zamanaşımı, talebin hukuki niteliğine göre belirlenir. TBK m.72 haksız fiiller bakımından zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesiyle bağlantılı iki yıllık ve fiil tarihine ilişkin on yıllık süreleri düzenler; kanundaki diğer özel hükümler ayrıca değerlendirilir. Sözleşmeye aykırılık iddiasında TBK m.146’daki genel on yıllık zamanaşımı hükmü ve varsa özel düzenlemeler önem taşıyabilir. İngiltere’de tedavi görmek veya NHS raporunu daha sonra almak, her Türk dava türünde zamanaşımı başlangıcını otomatik biçimde değiştirmez. Önce hukuki ilişkinin niteliği ve somut zaman çizelgesi belirlenmelidir.

İngiltere’de ikamet etmek, Türkiye’de yapılan sağlık müdahalesine ilişkin taleplerin mutlaka İngiliz mahkemesinde görülmesi gerektiğini göstermez. Uyuşmazlığın sözleşmeye mi, haksız fiile mi dayandığı; taraflar ve müdahale yeri gibi olgular 5718 sayılı Kanun’un sözleşmelere ve haksız fiillere ilişkin 24 ve 34. maddeleriyle milletlerarası yetki hükümleri bakımından incelenir. Türkiye’deki sağlık kuruluşuna ilişkin davada hangi mahkemenin görevli ve yetkili olduğu, uyuşmazlığın tarafları ve talep türüne göre saptanır. Yargılama aşamasından önce uygulanacak zorunlu usul ve başvuru şartları varsa başvuru tarihindeki güncel düzenleme üzerinden ayrıca kontrol edilir.

İngiltere’ye dönen hastanın Türkiye’de avukat aracılığıyla dosyayı takip etmesi belirli işlemler için mümkündür. Dilekçe hazırlanırken NHS kayıtlarının kimde bulunduğu, Türk hastane kayıtlarının talep edilip edilmediği, somut zarar ve delillerin neler olduğu belirtilir. HMK 74 kapsamında özel yetki gerektiren vekil işlemleri ayrıca denetlenmelidir. Hastanın iki ülke arasında seyahat yükünü azaltmak önemli bir dosya yönetim konusu olsa da mahkemenin kişiyi bizzat dinleme veya uzman muayenesi yönündeki takdir ve usulî talepleri peşinen ortadan kaldırılmış sayılmaz.

11. İngiltere’deki tedavi masrafları, kazanç kaybı ve belgeler

TBK m.54 kapsamında bedensel zarar kalemlerinin değerlendirilmesinde İngiltere’deki takip tedavisinin neden gerektiği ve iddia edilen zararla nasıl ilişkili olduğu önem taşır. NHS’nin ücretsiz sunduğu hizmet için hastanın fiilen ödemediği bir ücret, sırf hizmetin liste maliyeti tahmin edilerek kendisinin ödediği gider gibi ileri sürülmemelidir. Kişinin kendi cebinden karşıladığı ilaç, özel muayene, fizyoterapi, ulaşım ve benzeri giderler varsa fatura ve ödeme kayıtlarıyla tek tek belgelendirilir. Her giderin tazminat kalemi sayılması için tıbbi ve hukuki gerekliliği ayrıca incelenir.

İngiltere’de çalışma geliri olan kişi için kayıp iddiasında maaş bordrosu, işveren yazısı, işe devamsızlık kaydı, gerekirse HMRC veya ilgili diğer resmî gelir kayıtları değerlendirilir. NHS fit note, kişinin sağlık durumuna ilişkin belirli iş koşullarını ve önerileri açıklayabilir; gerçekleşen parasal kayıp miktarı için ücret ve ödeme belgelerine de ihtiyaç duyulur. Sterlin cinsinden düzenlenen kayıtların Türk dava talebine dönüştürülmesinde hangi kalemin hangi tarihli olduğu, talebin hukuki niteliği ve kullanılacak kur yöntemi gerekçelendirilmelidir. Tıbbi belgeyle finansal belgenin birbirinin yerini tuttuğu varsayılmamalıdır.

Kalıcı iş gücü kaybı iddiasında ilk NHS raporunun tek cümlelik öngörüsü ile uzun dönemli fonksiyonel durum değerlendirmesi arasında ayrım yapılır. İyileşme sürecinin devam etmesi, zararın ne zaman ve hangi yöntemle değerlendirileceğini etkileyebilir. Mahkemenin tıbbi ve hesap bilirkişilerine yönelteceği sorular doğru kurulmalıdır. Bu sayede yalnız tıbbi zarar değil, ekonomik kayıp ve manevi tazminat talebinin dayanakları da somutlaştırılabilir. Karşı tarafa yöneltilecek kesin bir miktar, evrak ve uygun hukuki hesaplama tamamlanmadan ilan edilmemelidir.

12. NHS ve Türkiye hastane kayıtları için 10 aşamalı dosya kontrolü

Birinci aşama Türkiye’deki müdahalenin tarih ve yerinin, hasta ve sağlık kuruluşunun kimlik bilgilerinin belirlenmesidir. İkinci aşama epikriz, ameliyat notu, laboratuvar, görüntüleme ve aydınlatılmış onam dâhil Türkiye’deki dosyanın Hasta Hakları Yönetmeliği m.16 çerçevesinde istenmesidir. Üçüncü aşama İngiltere’de ilk başvurulan GP, acil servis veya hospital trust bilgisinin tespitidir. Dördüncü aşama UK GDPR subject access request aracılığıyla tüm ilgili klinik notların ve görüntüleme dosyalarının alınmasıdır. Beşinci aşama iki ülkedeki kayıtların kronolojik çizelgede birleştirilmesidir.

Altıncı aşama raporun tıbbi bulgularını hasta beyanlarından, değerlendirmeleri kesin tanılardan ayırmaktır. Yedinci aşama İngilizce belgelerin aslıyla bağlantılı Türkçe tercümelerinin hazırlanması ve gerektiğinde belge doğrulama işlemlerinin belirlenmesidir. Sekizinci aşama zararın ortaya çıkışı, iddia edilen standarda aykırılık ve olası illiyet bağı yönünden uzmanlık sorularının oluşturulmasıdır. Dokuzuncu aşama tıbbi zararla ilişkilendirilen tedavi giderleri ve gelir kayıplarının makbuz, fatura ve ücret kayıtlarıyla ispat planının kurulmasıdır. Onuncu aşama görev, yetki, zamanaşımı, vekâlet ve diğer dava şartlarının seçilen hukuki talep türü bakımından kontrolüdür.

İngiltere’den NHS belgesi almak, Türkiye’deki hastanenin kayıtlarını istemek ve bunları hukuki yönden değerlendirmek üç farklı çalışma adımıdır. Her birinde resmî kaynağa ve kaydın gerçek içeriğine sadık kalınmalıdır. Bu yazı, genel malpraktis rehberinin ülke adını değiştiren kopyası değil, İngiliz NHS kayıt sisteminin Türk mahkeme deliline dönüştürülmesinde karşılaşılan ayrı belge ve usul sorunlarını açıklamaktadır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’nun İstanbul Maslak/Sarıyer ve Mersin Akdeniz’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır; Türkiye genelindeki dosyalar İstanbul ve Mersin ofislerinden yönetilir ve koordine edilir.

Sık sorulan sorular

Resmî mevzuat ve kurum kaynakları

• NHS England — Getting copies of medical records.
• NHS England — Subject access requests, UK GDPR (13 Mart 2025 güncellemesi).
• T.C. Sağlık Bakanlığı — Hasta Hakları Yönetmeliği, m.14–17.
• İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü — Hasta Hakları Yönetmeliği.
• Mevzuat — 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.199, 223, 266 ve 293.
• Mevzuat — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.49, 54, 56, 72, 112, 146.
• GOV.UK — Get your document legalised.

Mevzuat inceleme tarihi: 29 Ekim 2026. Başvuru tarihindeki resmî usul ve mevzuat ayrıca kontrol edilir.

Yazar ve hukuki bilgilendirme

Av. Halil Bakırcı — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu. Fiziksel ofislerimiz İstanbul Maslak/Sarıyer ve Mersin Akdeniz’dedir; Türkiye genelindeki dosyalar İstanbul ve Mersin ofislerinden yönetilir ve koordine edilir. İletişim: +90 552 224 43 66.

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amaçlıdır; hasta dosyası ve belgeler incelenmeden kesin kusur, tazminat veya davanın sonucu taahhüt edilmez.